Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Smalkjempe

|  |
| --- |
| **Smalkjempe** |
|  Smalkjempe |
| **Status** |
| **Status i Noreg:**  Livskraftig |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophytes |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophytes |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Leppeblomordenen Lamiales |
| **Familie:** | Kjempefamilien Plantaginaceae |
| **Slekt:** | Kjempeslekta *Plantago* |
| **Art:** | **SmalkjempeP. lanceolata* |
| **Vitskapleg namn** |
| Plantago lanceolataL., 1753 |

**Smalkjempe** (*Plantago lanceolata*) er ein fleirårig plante i kjempeslekta som har ei sirkumpolar utbreiing .

Planta er om lag 25 cm høg med opprette blad, oftast med lange granne hår. Blada, som er lansettforma, er samla i ein rosett. Stenglane er lodne og femkanta. Akset er avlangt, stundom mest kulerundt. Smalkjempe har gulbrune kronbladflikar og gulkvite mjølknappar. Kapselen har eitt eller to frø, som er rifla på innsida. Planten blømer kring mai. Ha veks på enger, bakkar og turt lende.

I Noreg er smalkjempe heimleg eller komen inn med tidleg jordbruk. Han veks nord til Troms, og er funnen opp til 1000 m høgde i Hol.

## Kjelder

---

* Svensk Wikipedia.

## Bakgrunnsstoff

* Smalkjempe ved *Urtekildens planteleksikon*
# Leppeblomordenen

|  |
| --- |
| **Leppeblomordenen** |
|  *Galeopsis speciosa* |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Viridiplantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophytes |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophytes |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | **Leppeblomordenen** Lamiales Bromhead, 1838 |

**Leppeblomordenen** (Lamiales) er ein orden i korgplante-kladen Asteridae, som er tofrøblada blomsterplantar. Velkjende medlemmer av denne gruppa er askeslekta, sjasmin, lavendel, oliven, syrin, teak og fleire krydderplantar som basilikum, mynte og rosmarin.

## Familiar

Leppeblomordenen omfattar i APG II-systemet 22 familiar. Den tidlegare vasshårfamilien *(Callitrichaceae)* er her rekna som ein underfamilie av den reviderte kjempefamilien *(Plantaginaceae)*. Familiane er:

* Akantusfamilien (Acanthaceae)
* Trompettrefamilien (Bignoniaceae)
* Byblidaceae
* Tøffelblomfamilien (Calceolariaceae)
* Carlemanniaceae
* Fagerblomstfamilien (Gesneriaceae)
* Leppeblomfamilien (Lamiaceae)
* Blærerotfamilien (Lentibulariaceae)
* Martyniaceae
* Carlemanniaceae
* Myoporaceae
* Oliventrefamilien (Oleaceae)
* Snylterotfamilien (Orobanchaceae)
* Paulowniaceae
* Sesamfamilien (Pedaliaceae)
* Gjøglarblomfamilien (Phrymaceae)
* Kjempefamilien (Plantaginaceae)
* Plocospermataceae
* Schlegeliaceae
* Brunrotfamilien (Scrophulariaceae)
* Stilbaceae
* Tetrachondraceae
* Jernurtfamilien (Verbenaceae)

Den tidlegare maskeblomfamilien, i sitt tradisjonelle omfang, var ei stor gruppe som har gått gjennom store taksonomiske endringar og reklassifiseringar. Med APG II-systemet i 2003 blei gruppa igjen kraftig endra, ved at nesten alle slektene blei overførte til anten den reviderte kjempefamilien (Plantaginaceae) eller snylterotfamilien (Orobanchaceae).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Lamiales» frå Wikipedia på bokmål, den 30. januar 2014.*

## Bakgrunnsstoff

Wikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Lamiales**
# 5. juli

**5. juli** er den 186. dagen i den gregorianske kalenderen (187. under skotår). Det er 179 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Sjølvstendedag i Algerie |  | Sjølvstendedag i Kapp Verde |
|  | Nasjonaldag i Venezuela |  | Tynwalddag på øya Man |

### Religiøs helgedag

**Bevegelege heilagdagar som fell på 5. juli i 2026:**

### Namnedag

|  |  |
| --- | --- |
| **Noreg** | Mirjam og Mina |
| **Sverige** | Laila og Ritva |
| **Danmark** | Anselmus |

#### Helgendag i den katolske kyrkja

## Hendingar

### Utlandet

* 1687: Isaac Newton gav ut *Philosophiae Naturalis Principia Mathematica* der han formulerte dei tre rørslelovane sine.
* 1811: Venezuela fekk sjølvstende frå Spania.
* 1932: António de Oliveira Salazar innleia eit diktatur i Portugal som skulle vara i 36 år.
* 1962: Algerie fekk sjølvstende frå Frankrike.
* 1975: Kapp Verde fekk sjølvstende frå Portugal.

### Noreg

* 1979: Alta-aksjonen. Demonstrantar mot kraftutbyggingen i Alta- og Kautokeino-vassdraga oppretta leir i Stilla, lenka seg saman og stoppa anleggsmaskinane.

## Fødde

*Sjå òg Fødde den 5. juli.*

* 1673: Friedrich Heinrich von Seckendorff, austerriksk feltmarskalk og diplomat
* 1794: Maurits Hansen, norsk forfattar og skulemann
* 1828: Even Glestad, bonde og politikar
* 1853: Cecil Rhodes, britisk imperialist
* 1857: Clara Zetkin, tysk politikar
* 1889: Jean Cocteau, fransk dramatikar, poet, grafikar og filmskapar
* 1911: Georges Pompidou, fransk president
* 1958: Bill Watterson, amerikansk tegneserietegner
* 1982: Alberto Gilardino, italiensk fotballspelar
* 1987: Alexander Kristoff, norsk syklist

## Døde

*Sjå òg Døde den 5. juli.*

* 1793: Alexander Roslin, svensk målar
* 1908: Jonas Lie, norsk forfattar
* 1938: Otto Bauer, austerriksk politikar og sosialistisk teoretikar
* 1939: Terje A. Mørland, norsk næringsdrivar
* 1969: Walter Gropius, tysk arkitekt