# Tagalog

|  |
| --- |
| **Tagalog** |
| **Klassifisering** | Austronesisk  Malayopolynesisk   Borneofilippinsk    Mesofilippinsk     Sentralt filippinsk      **Tagalog** |
| **Bruk** |
| **Tala i** |  Filippinane |
| **Tagalogtalande i alt** | 23 853 200 |
| **Språkkodar** |
| **ISO 639-1** | tl |
| **ISO 639-2** | tgl |
| **ISO 639-3** | tgl |
| **Wikipedia på tagalog** |

**Tagalog** er eit austronesisk språk som er blant dei mest utbreidde på Filippinane. Den standardiserte versjonen av tagalog, filipino, er offisielt språk i landet og blir brukt som lingua franca i øyriket.

## Historie

Ordet «tagalog» kjem frå *tagá-ílog* som tyder 'elvefolket', av *tagá*, 'å koma frå', og *ílog*, 'elv'. Lite er kjent om opphavet til språket, ettersom ingen nedteikningar frå før koloniseringstida har overlevd. Lingvistiske spekulasjonar går ut på at forfedrane til tagalogane og deira sentral-filippinske slektningar opphavleg kom frå nordaustlege Mindanao eller austlege Visayas.

## Klassifisering

Tagalog er eit sentralt filippinsk språk innan den austronesiske språkfamilien. Det er i nært slektskap med språk brukt i Bicol- og Visayas-regionane som bicol, hiligaynon, waray-waray og cebuano.

Andre språk som har vore med på å forma tagalog er spansk, hokkien, kinesisk, engelsk, malayisk, sanskrit (via malayisk), arabisk (via malaysisk/spansk) og nord-filippinske språk som kapampangan.

## Utbreiing

Kjerneområdet til tagalog, kalla, *Katagalugan*, dekkjer det meste av dei sentrale til dei sørlege delane av øya Luzon, og i hovudstaden Manila. Tagalog blir også snakka av dei opphavlege innbyggjarane på øyane Lubang, Marinduque og dei nordaustlege delane av Mindoro.

I 2000 hadde nær 24 millionar menneske tagalog som førstespråk. Rundt 96 % av befolkninga på Filippinanae (folketal 92 millionar) kan snakka språket til ei viss grad.

Det finst også ei rekkje talarar i land filippinarar har utvandra til, som Canada, Guam, Saudi-Arabia, Dei sameinte arabiske emirata, Storbritannia og USA.

### Offisiell status

Den første filippinske nasjonalforsamlinga oppretta 13. november 1937 ein komité med sju medlemmer som representerte dei ulike regionane i landet. Denne hadde som oppgåve å finna fram til eit nasjonalspråk. Komiteen valde å basera dette på det dominerande språket i landet, tagalog. 30. desember 1937 proklamerte president Manuel L. Quezon at tagalog skulle vera det nasjonale språket eller *wikang pambansâ* på Filippinene. Dette blei gjort offentleg då Filippinene fekk sjølvstende att frå USA 4. juli 1946.

I 1961 fekk språket namnet «pilipino», som seinare blei endra til «filipino» i 1987. I den filippinske grunnloven av 1987 blei språket anerkjend som nasjonalspråk og definert som offentleg språk saman med engelsk.

Tagalog hadde allereie vore brukt i skulane sidan 1940-åra. Det er det einaste språket av totalt 160 språk på Filippinane som blir brukt offisielt i undervising.

## Litteratur

Den første kjende boka skriven på tagalog er *Doktrina Cristiana* frå 1593. Boka var skriven på spansk og i to versjonar på tagalog; ein med baybayin og ein med det latinske alfabetet.
Gjennom åra som spansk koloni skreiv spanske prestar fleire ordbøker for tagalog, som *Vocabulario de Lengua Tagala* (1613), *Vokabularia de la lengua tagala* (1835) og *Arte de la lengua tagala y manual tagalog para la administración de los Santos Sacramentos* (1850).

Poeten Francisco «Balagtas» Baltazar (1788–1862) blir gjerne sett på som tagalogs svar på William Shakespeare. Hans mest kjente verk frå tidleg på 1800-talet er *Florante at Flora*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Tagalog» frå Wikipedia på bokmål, den 4. januar 2013.*