# Beograd

|  |
| --- |
| Beograd • Београд |
| ungarsk *Belgrád* latin *Singidunum* |
| by |
|  Luftfoto av Beograd  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Våpenskjold  |

 |
| Land |  Serbia |
| Region | Sentral-Serbia |
| Høgd | 117 m |
| Areal | 359,96 km² |
| Folketal |  1 681 405 (2022) |
| Grunnlagd | 260 f.Kr. |
|  •  Byrettar | 150 e.Kr. |
| Postnummer | 11000 |
| Retningsnummer | (+381) 11 |
| Bilnummer | BG |
|  Beograd ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Beograd.

 Kart som viser Beograd.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Belgrade |

**Beograd** er hovudstad og største by i Serbia. Byen ligg der Sava munnar ut i Donau, og der Den pannoniske sletta og Balkanfjella. Han er òg den fjerde største byen i Søraust-Europa etter Istanbul, Aten og Bucuresti.

Beograd har status som ei eining på nivå med distrikta i Serbia med eit sjølvstyrt bystyre. Byområdet er delt inn i 17 bydelskommunar, som kvar har sitt eige kommunestyre. Beograd blir òg rekna som ein eigen statistisk region. Byområdet dekkjer 3,6 % av Serbia og 24 % av alle innbyggjarane i landet lever her. Beograd er det økonomiske senteret i Serbia og hovudstaden for serbisk kultur, utdanning og vitskap.

Namnet til byen er sett saman av to delar: *Beo-* kjem av *belo* og betyr *kvit*, *hrád* er slavisk for *borg*.

I Beograd sit ein serbisk-ortodoks patriark og ein romersk-katolsk erkebiskop.

## Historie

Beograd er ein av dei eldste byane i Europa med arkeologiske spor som går tilbake til 500-talet f.Kr. Byen vart oppdaga av grekarar, og grunnlagd av keltarar. Han fekk byrettar av romarane før han vart permanent busett av serbarar frå 600-talet og framover. Med den strategiske plasseringa har byen vorte kjempa om over 140 gonger sidan antikken. I mellomalderen høyrte han til Austromarriket, Frankarriket, Kongedømet Ungarn og serbiske herskarar. I 1521 vart Beograd erobra av Det osmanske riket og vart sete for Pashaluken Beograd, som den viktigaste osmanske byen i Europa og av dei største europeiske byane. Serbarane fekk igjen kontroll over byen i 1841 etter den serbiske revolusjonen. Det nordlege Beograd vart likevel verande ein austerriksk utpost fram til Austerrike-Ungarn braut saman i 1918. Den samla byen vart då hovudstad i fleire utgåver av Jugoslavia, fram til 2006, då Serbia igjen vart ein eigen sjølvstendig stat. Etter dette har byen opplevd stor kulturell og økonomisk vekst.

## Bydelskommunar

Bydelskommunane i Beograd
Beograd er delt inn i 17 bydelskommunar som dels er bydelar i byområdet til Beograd, dels er forstader.

| Namn | Areal (km²) | Folketal 2002 | Folketal 2011 | Folketal 2022 | Status |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Barajevo | 213 | 24 641 | 27 110 | 26 431 | Forstad |
| Čukarica | 156 | 168 508 | 181 231 | 175 793 | Bydel og forstad |
| Grocka | 289 | 75 466 | 83 907 | 82 810 | Forstad |
| Lazarevac | 384 | 58 511 | 58 622 | 55 146 | Forstad |
| Mladenovac | 339 | 52 490 | 53 096 | 48 683 | Forstad |
| Novi Beograd | 41 | 217 773 | 214 506 | 209 763 | Bydel |
| Obrenovac | 411 | 70 975 | 72 524 | 68 882 | Forstad |
| Palilula | 451 | 155 902 | 173 521 | 182 624 | Bydel og forstad |
| Rakovica | 31 | 99 000 | 108 641 | 104 456 | Bydel |
| Savski Venac | 14 | 42 505 | 39 122 | 36 699 | Bydel |
| Sopot | 271 | 20 390 | 20 367 | 19 126 | Forstad |
| Stari Grad | 5 | 55 543 | 48 450 | 44 737 | Bydel |
| Surčin | 285 | 38 814 | 43 819 | 45 452 | Forstad |
| Voždovac | 148 | 151 768 | 158 213 | 174 864 | Bydel og forstad |
| Vračar | 3 | 58 386 | 56 333 | 55 406 | Bydel |
| Zemun | 154 | 152 831 | 168 170 | 177 908 | Bydel og forstad |
| Zvezdara | 32 | 132 621 | 151 808 | 172 625 | Bydel |
| **Total** | **3 227** | **1 576 124** | **1 659 440** | **1 681 405** |  |
| Kjelde: Statistical Office of the Republic of Serbia |

Sjølve byområdet til Beograd hadde i 2022 1 197 714 innbyggjarar, fordelt slik på bydelskommunane:

| Namn | Totalt | Forstad | Bydel |
| --- | --- | --- | --- |
| Barajevo | 26 431 | 26 431 |  |
| Čukarica | 175 793 | 37 606 | 138 187 |
| Grocka | 82 810 | 82 810 |  |
| Lazarevac | 55 146 | 55 146 |  |
| Mladenovac | 48 683 | 48 683 |  |
| Novi Beograd | 209 763 |  | 209 763 |
| Obrenovac | 68 882 | 68 882 |  |
| Palilula | 182 624 | 68 741 | 113 883 |
| Rakovica | 104 456 |  | 104 456 |
| Savski Venac | 36 699 |  | 36 699 |
| Sopot | 19 126 | 19 126 |  |
| Stari Grad | 44 737 |  | 44 737 |
| Surčin | 45 452 | 45 452 |  |
| Voždovac | 174 864 | 18 955 | 155 909 |
| Vračar | 55 406 |  | 55 406 |
| Zemun | 177 908 | 11 859 | 166 049 |
| Zvezdara | 172 625 |  | 172 625 |
| **Total** | 1 681 405 | 483 691 | **1 197 714** |

## Befolkningsutvikling

Folketalet ved folketeljingane etter den andre verdskrigen for kommunen (regionen) Beograd og for sjølve byområdet.

Historiske folketal| År | Kommune | Byområdet |
| --- | --- | --- |
| 1948 | 634 003 | 397 678 |
| 1953 | 731 837 | 477 942 |
| 1961 | 942 190 | 657 302 |
| 1971 | 1 209 360 | 899 004 |
| 1981 | 1 470 073 | 1 087 804 |
| 1991 | 1 602 226 | 1 168 409 |
| 2002 | 1 576 124 | 1 119 523 |
| 2011 | 1 659 440 | 1 166 763 |
| 2022 | 1 681 405 | 1 197 714 |

## Busetnader

Dei største busetnadene i regionen Beograd er:

|  | Bydelskommune | Folketal 2002 | Folketal 2011 | Folketal 2022 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Beograd** |  | 1 119 523 | 1 166 763 | 1 197 714 |
| Borča | Palilula | 35 150 | 46 086 | 51 862 |
| Kaluđerica | Grocka | 22 248 | 26 904 | 28 483 |
| Lazarevac | Lazarevac | 22 732 | 26 006 | 27 635 |
| Obrenovac | Obrenovac | 23 929 | 25 429 | 25 380 |
| Mladenovac | Mladenovac | 22 114 | 23 609 | 22 346 |
| Surčin | Surčin | 14 292 | 18 205 | 20 602 |
| Sremčica | Čukarica | 18 450 | 21 001 | 19 434 |
| Ugrinovci | Zemun | 7 199 | 10 807 | 11 859 |
| Leštane | Grocka | 8 492 | 10 473 | 10 454 |
| Ripanj | Voždovac | 10 741 | 11 088 | 10 084 |
| Barajevo | Barajevo | 8 325 | 9 158 | 8 967 |
| Vrčin | Grocka | 8 667 | 9 088 | 8 601 |
| Padinska Skela | Palilula | 9 836 | 9 263 | 8 519 |
| Grocka | Grocka | 8 338 | 8 441 | 8 154 |
| Dobanovci | Surčin | 8 247 | 8 503 | 7 705 |
| Vinča | Grocka | 5 819 | 6 779 | 6 924 |
| Barič | Obrenovac | 6 586 | 6 918 | 6 610 |
| Jakovo | Surčin | 5 949 | 6 393 | 6 534 |
| Boleč | Grocka | 5 750 | 6 410 | 5 955 |
| Zvečka | Obrenovac | 6 138 | 6 350 | 5 846 |
| Umka | Čukarica | 5 292 | 5 272 | 4 985 |

Byområdet til Beograd fordelt på bydelar:

|  | Folketal 2002 | Folketal 2011 | Folketal 2022 |
| --- | --- | --- | --- |
| Novi Beograd | 217 773 | 214 506 | 209 763 |
| Zvezdara | 132 621 | 151 808 | 172 625 |
| Zemun | 145 632 | 157 363 | 166 049 |
| Voždovac | 132 747 | 138 352 | 155 909 |
| Čukarica | 132 055 | 141 551 | 138 187 |
| Palilula | 103 261 | 110 637 | 113 883 |
| Rakovica | 99 000 | 108 641 | 104 456 |
| Vračar | 58 386 | 56 333 | 55 406 |
| Stari Grad | 55 543 | 48 450 | 44 737 |
| Savski Venac | 42 505 | 39 122 | 36 699 |
| **Beograd** | 1 119 523 | 1 166 763 | 1 197 714 |

## Kultur

Beograd ligg sentralt til og er derfor eit av dei travlaste transportknutepunkta i Europa. Byen er kjent for å vere den mest livlege i regionen og ber på utrykket «der alt skjer». Beograd har eit livleg nattelivet og mange kjem hit i helgene.

Beograd vart kåra som framtida sin europeisk by i Aust-Europa av Foreign Direct Investment. I ei undersøking har òg The New York Times kåra Beograd til ein av dei beste europeiske hovudstadane.

## Kjende personar frå Beograd

* Nikola Tesla (1856–1943), oppfinnar
* Ivo Andrić (1892–1975), forfattar
* Zoran Đinđić (1952–2003), politikar
* Filip Vujanović (fødd 1954), montenegrinsk politikar
* Boris Tadić (fødd 1958), politikar
* Željko Joksimović (fødd 1972), songar, låtskrivar og musikkprodusent
* Dušan Petković (fødd 1974), fotballspelar
* Novak Đoković (fødd 1987), tennisspelar

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Belgrade» frå Wikipedia på engelsk, den 21. mars 2009.*

### Referansar

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Beograd Offisiell nettstad