Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 29. juni

**29. juni** er den 180. dagen i den gregorianske kalenderen (181. under skotår). Det er 185 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

**Bevegelege heilagdagar som fell på 29. juni i 2026:**

### Namnedag

|  |  |
| --- | --- |
| **Noreg** | Peter, Petter og Per |
| **Sverige** | Peter og Petra |
| **Danmark** | Peter og Paulus |

#### Helgendag i den katolske kyrkja

* Apostlane Peter og Paulus

## Hendingar

### Utlandet

* 1561: Kroninga av Erik XIV av Sverige.
* 1809: Kroninga av Karl XIII av Sverige.
* 1912: Opninga av Sommar-OL 1912 i Stockholm, dei femte moderne olympiske leikane.

### Noreg

* 1742: Kristiansund og Molde fekk bystatus av kong Kristian VI.
* 1910: Grunnen for Den norske Nationalforening mot tuberkulosen vart lagd i Kristiania.
* 1959: Halden-reaktoren vart sett i drift.

## Fødde

*Sjå òg Fødde den 29. juni.*

* 1868: Adam Egede-Nissen, norsk politikar
* 1919: Johannes Heggland, norsk bonde og forfattar
* 1926: Ragnar Frislid, norsk forfattar
* 1934: Jarle Bondevik, norsk språkgranskar
* 1945: Chandrika Kumaratunga, president på Sri Lanka
* 1951: Don Rosa, amerikansk teikneserieskapar

## Døde

*Sjå òg Døde den 29. juni.*

* 1509: Margaret Beaufort, engelsk adelskvinne, mor til kong Henrik VII av England
* 1861: Elizabeth Barrett Browning, britisk diktar
* 1875: Ferdinand I av Austerrike
* 1895: Thomas Huxley, britisk biolog
* 1925: Christian Michelsen, norsk politikar og statsminister (1905-07)
* 1933: Olaf Bull, norsk diktar
* 1940: Paul Klee, tysk-sveitsisk målar
* 2002: Rosemary Clooney, amerikansk songar og skodespelar
* 2003: Katharine Hepburn, amerikansk skodespelar
# 1. juli

**1. juli** er den 182. dagen i den gregorianske kalenderen (183. under skotår). Det er 183 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Nasjonaldag i Burundi |  | Nasjonaldag i Rwanda |
|  | Nasjonaldag i Canada, Canada-dagen |  | Nasjonaldag i Somalia |

* Seretse Khama-dagen i Botswana

### Religiøs helgedag

**Bevegelege heilagdagar som fell på 1. juli i 2026:**

### Andre tradisjonar

* Julimorgon i Bulgaria
* Tartandagen i Australia og New Zealand, til minne om opphevinga av forbodet mot å kle seg i tartan den 1. juli 1747

### Namnedag

|  |  |
| --- | --- |
| **Noreg** | Ask og Embla |
| **Sverige** | Aron og Mirjam |
| **Danmark** | Theobaldus |

## Hendingar

### Utlandet

* 1916: Første verdskrigen. Innleiing av Slaget ved Somme.

* 1951: Koreakrigen. Nord-Korea bad om våpenkvileforhandlingar.
* 1954: Oppfinninga av fjernkontrollen.
* 1960: Somalia fekk sjølvstende frå Storbritannia.
* 1962: Burundi og Rwanda fekk sjølvstende frå Belgia.
* 1974: Isabel Martínez de Perón blei president i Argentina etter at ektemannen Juan Perón døydde.
* 1979: Sony innførte ein berbar kassettspelar dei kalla Walkman.
* 1991: Warsawapakta blei offisielt oppløyst.
* 1997: Folkerepublikken Kina fekk tilbake kontroll over Hongkong frå Storbritannia.
* 2004: Den ubemanna romsonden Cassini-Huygens passerte gjennom ringane på Saturn og gjekk inn i bane rundt planeten.

### Noreg

* 1902: Ein femtedel av husa i Larvik vart lagde i ruinar i ein storbann.
* 1933: Skipinga av Norsk rikskringkasting (NRK).
* 1987: Norsk Internasjonalt Skipsregister vart oppretta.

## Fødde

*Sjå òg Fødde den 1. juli.*

* 1481: Kristian II av Danmark-Noreg og Sverige
* 1534: Fredrik II av Danmark-Noreg
* 1646: Gottfried Wilhelm von Leibniz, tysk filosof og matematikar
* 1818: Ignaz Semmelweis, ungarsk lege
* 1906: Reidar Carlsen, politikar og embetsmann
* 1928: Andreas Aarflot, biskop
* 1965: Harald Zwart, filmskapar
* 1976: Ruud van Nistelrooij, nederlandsk fotballspelar
* 1983: Marit Larsen, songar

## Døde

*Sjå òg Døde den 1. juli.*

* 868: Ali al-Hadi, arabisk sjiaimam
* 1566: Nostradamus, fransk astrolog, matematikar og lege
* 1614: Isaac Casaubon, fransk filolog
* 1876: Mikhail Bakunin, russisk revolusjonær
* 1896: Harriet Beecher Stowe, amerikansk forfattar
* 1925: Erik Satie, fransk komponist
* 1947: Ivar Aavatsmark, norsk politikar
* 1967: Martin Tranmæl, norsk politikar
* 1974: Juan Peron, argentinsk statsleiar
* 1980: Hilmar Reksten, norsk skipsreiar
* 2004: Marlon Brando, USA-amerikansk skodespelar
# Wikimedia

|  |
| --- |
| Wikimedia |
|  |
|  |
| Type nettstad | ideell organisasjon, veldedig organisasjon |
| Grunnlagd | 20. juni 2003 |
| Hovudkontor | San Francisco |
| Nettstad | wikimediafoundation.org |

Wikimedia sin logo.
**Wikimedia Foundation Inc.** er paraplyorganisasjonen til fleire wikiprosjekt der det best kjende er Wikipedia. Stiftinga blei grunnlagd i 2003 og har avdelingar i fleire land.

Wikimedia er ein frivillig organisasjon som er danna etter Floridas lovar. Målet til stiftinga er å utvikla og vedlikehalda wikibaserte prosjekt med ope innhald og å gjera desse gratis for brukarar. I tillegg til wikipediaprosjekt på fleire ulike språk styrer organisasjonen òg med ei fleirspråkleg ordbok, Wiktionary, ei sitatordbok, Wikiquote, ei samling kjeldetekstar på fleire språk, Wikisource, ei samling av frie bilete, lyd og anna mediafiler, Wikimedia Commons, nyhende, Wikinews, og frie elektroniske bøker særs egna for studentar, Wikibooks.

Wikimediaprosjekta er hovudsakleg avhengige av gåver frå brukarar. Stiftinga har også til tider funne andre finansieringsmåtar, som sponsormiddel, utan at dette skal gå ut over det nøytrale sjølvstendet til prosjekta.

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
* Prosjektside for Wikimedia
* Logoar til Wikimediaprosjekt.
* Lovane til Wikimedia Foundation Arkivert 2005-12-01 ved Wayback Machine. (PDF-fil)
* Løyve til å starta Wikimedia Foundation Inc. Arkivert 2005-01-15 ved Wayback Machine. frå delstaten Florida (TIFF-fil)
# Serbisk

|  |
| --- |
| **Serbiskсрпски *srpski |
| **Klassifisering** | Indoeuropeisk  Slavisk   Sørslavisk    Vestleg     (Serbokroatisk) |
| **Talarar** | Serbarar |
| **Bruk** |
| **Tala i** | Serbia, Kosovo, Bosnia-Hercegovina, Montenegro, Romania og Tyrkia |
| **Skriftsystem** | Det serbiske alfabetet (kyrillisk); det latinske alfabetet |
| **Språkkodar** |
| **ISO 639-1** | sr |
| **ISO 639-3** | srp |
| **Wikipedia på serbisk** |

**Serbisk** er eit slavisk språk som vert snakka i Serbia, Montenegro og Bosnia-Hercegovina. Det er særleg knytt til serbarar.

Utbreiing av dei serbokroatiske språka med serbisk avmerkt i gult.
Serbisk vart tidlegare kalla serbokroatisk, serbisk eller kroatisk, og hadde tre uttalevariantar (*ekavisk*, *ijekavisk* og *ikavisk*). Eit døme på dette er «mjølk», som på ekavisk vert «*mleko*», på ijekavisk «*mlijeko*» og på ikavisk «*mliko*». Serbisk og kroatisk er no skild frå kvarandre. Den ekaviske varianten av serbisk er mest nytta i Serbia og delvis i Montenegro, medan den ijekaviske varianten vert snakka i Bosnia-Hercegovina, Montenegro og Kroatia. Kroatisk språk er bygd på *ijekavisk* (Sentral-Kroatia) og *ikavisk* (Dalmatia, Istria, Bosnia).

Det serbiske alfabetet nyttar kyrillisk skrift med enkelte spesialbokstavar, medan i Bosnia, Kroatia og Montenegro nyttar ein latinske bokstavar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Serbisk» frå Wikipedia på bokmål, den 7. februar 2009.*

## Bakgrunnsstoff

* Funky Serbian - Lær serbiske ord med audio Arkivert 2009-02-13 ved Wayback Machine.
* Serbian Language and Culture Workshop Arkivert 2008-09-15 ved Wayback Machine. Lær serbisk
# Albansk

|  |
| --- |
| **albanskshqip, gjuha shqipe ('albansk språk')** |
| **Klassifisering** | Indoeuropeisk  **Albansk** |
| **Talarar** | albanarar |
| **Bruk** |
| **Tala i** | Albania, Kosovo, Nord-Makedonia, Montenegro, Serbia, Italia |
| **Område** | Søraust-Europa |
| **albansktalande i alt** | 6 000 000 |
| **Skriftsystem** | Det latinske alfabetet |
| **Offisiell status** |
|  |
| **Offisielt språk i** |  Albania   Nord-Makedonia |
| **Språkkodar** |
| **ISO 639-1** | sq |
| **ISO 639-3** | sqi
`sqi` – albansk (generisk) `aln` – ghegalbansk `aae` – arbëreshëalbansk `aat` – arvanitikaalbansk `als` – toskalbansk |
| **Wikipedia på albansk** |

**Albansk** er eit indoeuropeisk språk tala av meir enn seks millionar menneske, hovudsakleg i Albania og Kosovo og i nærområda. Språket utgjer ei eiga grein innan dei indoeuropeiske språka, og stammar truleg frå ein dialekt av illyrisk som blei tala på Balkan i antikken.

Dei fleste albansktalande bur på Balkanhalvøya, søraust i Europa. Albansk er offisielt språk i Albania og Kosovo, og har offisiell status i Nord-Makedonia, Montenegro og Serbia. Ei form av språket, *arabëresh* vert også tala av nokre få i Calabria-området sør i Italia. I tillegg finst det albansktalande grupper i Hellas og Tyrkia, og i land albanarar har utvandra til, som Sverige, Tyskland og USA.

Det finst to hovuddialektar av albansk: Gegisk (*gegë*) som blir tala nord for elva Shkumbin, og toskisk (*toskë*) som blir tala i Sør-Albania, Hellas, Italia og Tyrkia. Språket har ei mengd lånord frå gresk, tyrkisk, romanske og slaviske språk.

Albansk er eit SVO-språk med fem kasus: Nominativ, akkusativ, dativ, genitiv og ablativ.

Ein har brukt ulike skriftsystem for å skriva språket sidan dei første skriftlege kjeldene frå 1400-talet. Toskiske dialektar blei opphavleg skrivne med greske bokstavar medan gegiske blei skrivne med latinske bokstavar. Under osmansk påverknad blei også begge dialektane skrivne med den tyrkiske versjonen av arabisk skrift. Ein har også brukt kyrillisk skrift og nokre lokale alfabet. Den noverande bruken av det latinske alfabetet blei fastsett ved Monastir-kongressen i 1908. Alfabetet byggjer på det latinske med tilleggsbokstavane ë, ç og ni digrafar (dh, gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh).

## Kjelder

* «albansk» i *Store norske leksikon*, snl.no.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Albanian language» frå Wikipedia på engelsk, den 2. juni 2012.*