Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bermuda

|  |
| --- |
| Bermuda |
| oversjøisk territorium |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Symbol  |

 |
| **Nasjonalsong:God Save the King* |
| Land |  Storbritannia |
| Hovudstad | Hamilton |
| Areal | 53 km² |
| Folketal |  65 024 (2013) |
| Språk | engelsk |
| Premierminister | Edward David Burt |
| Tidssone | UTC -4 |
| Retningsnummer | +1-441 |
| Domene | .bm |
|  Bermuda ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Bermuda.

 Kart som viser Bermuda.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Bermuda |

**Bermuda** er eit britisk oversjøisk territorium i det nordlege Atlanterhavet, om lag 1000 kilometer aust for USA. Territoriet består av om lag 138 øyar. På den største ligg hovudstaden, Hamilton. Bermuda har ein blømande økonomi med ein stor finanssektor.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Bermuda Offisiell nettstad
# Rasjonalisme

**Rasjonalisme** kjem av det latinske *ratio* som tyder 'fornuft'. Det er eit viktig omgrep innan filosofi og teologi.

## I filosofien

Innan filosofi inneber rasjonalisme at dei verkelege kjeldene til kunnskap er fornuft og tenking, ikkje sansane.

Som kunnskapsteoretisk retning står rasjonalismen i motsetnad til empirismen som byggjer på erfaring. Det vert lagt til grunn at mennesket har medfødde idear som ikkje er basert på erfaring, men som kan gripast ved intuisjon. Rasjonalismen går ut frå nokon sjølvinnlysande grunnsetningar, og ut frå dei skal det ved hjelp av fornufta vere mogleg å slutte seg til kunnskap om Gud og den fysiske verkelegheita. Representantar for retninga er Platon, Rene Descartes, Baruch Spinoza ((1632-1677), Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716) og Immanuel Kant (1724-1804).

Descartes sitt utgangspunkt for kunnskapstileigning var erkjenninga «Cogito ergo sum», dvs. «eg tenkjer, altså er eg». Han skriv om korleis han kom fram til sin metode mellom anna dette: «-- jeg besluttet å late som om overhodet alt det som noensinne hadde kommet meg i sinne, ikke var mer sant enn mine drømmers illusjoner. Men straks etter slo det meg at mens jeg på denne måte ville tenke at alt var feilaktig, var det nødvendig at jeg, som tenkte dette, var noe; og idet jeg merket at denne sannhet: je pense, donc je suis (cogito ergo sum), var så fast og så sikker at ikke de mest ekstravagante av skeptikernes antagelser greide å rive den over ende, så bedømte jeg den derhen at jeg kunne godta den uten skrupler som første prinsipp i den filosofi jeg søkte» (Omsett til bokmål av Arne Næss).

## Som teologisk retning

Som teologisk retning krev rasjonalismen at trua skal baserast på fornuft og er tilbøyeleg til å avvise grunningar som overstig menneskeleg fatteevne. Rasjonalismen pregar i stor grad 1700-talsteologien.

## Kjelder

«rasjonalisme» i *Store norske leksikon*, snl.no.

Fotnotar
# Washington, D.C.

*Denne artikkelen handlar om hovudstaden i USA. For artikkelen om delstaten, sjå Washington.*

|  |
| --- |
| Washington |
| by |
|  |
| Land |  USA |
| Areal | 177 km² |
| Folketal |  689 545 (1. april 2020) |
|  Washington ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Washington, D.C. |

**Washington, D.C.** er hovudstaden i USA. Nemninga består eigentleg av to delar: *Washington* (ein by) og *District of Columbia* (eit føderalt distrikt). Distriktet vert styrt av den amerikanske Kongressen, som har delegert ein del makt til styresmaktene i byen.

Washington er oppkalla etter den fyrste presidenten i USA, George Washington. Byen vart offisielt hovudstad i 1800.

Washington sine innbyggjarar kan stemme ved presidentval, jamfør det 23. grunnlovstillegget, men er berre representerte i Kongressen av ein delegat utan stemmerett i Representantane sitt hus. Dei har ikkje representasjon i Senatet.

Byen sine lokale myndigheiter består av ein vald borgarmeister og eit bystyre. Lokale avgjersler vert likevel ikkje så sjeldsynt tilsidesette av den føderale kongressen.

Washington har 572 059 innbyggjarar (2000). Byen inneheld nokre av USA sine mest berømte bygg, slik som Det kvite huset og Kongressbygningen.

## Folkesetnad

Ifølgje estimat frå Bureau of the Census hadde Washington D.C. per 1. juli 2013 ein folkesetnad på 646 449, ein auke på 7,4 prosent sidan folketeljinga i 2010. Auken er ein del av ein kontinuerleg veksttrend for distriktet sidan 2000, etter eit halvt hundreår med nedgang i folketalet. Byen var den med 24. høgaste innbyggjartal i USA i 2010. Ifølgje data frå 2010 auka talet på personar innanfor grensene av distriktet til over ein million personar på dagtid som følgje av pendlarar frå forstadene.

Folkesetnaden består av 57,7 % afroamerikanarar, 37,4 % kvite, 3,0 % asiatar og fleire minoritetar (2005). Distriktet var tidlegare kjent som drapshovudstaden i USA, med 482 drap i 1991. Tala på drap og valdsepisodar har seinare gått kraftig tilbake.

Nokre av dei viktigaste bydelane er Adams Morgan, Anacostia, Barry Farm, Capitol Hill, Chevy Chase Chinatown, Foggy Bottom, Fort Totten og Georgetown.

## Kultur

### Arkitektur

District of Columbia har nokre av dei best kjende bygga i USA, som Det kvite huset og Kongressbygningen. Det finst fleire kjente monument her, som det 169 meter høge Washington-monumentet og minnesmerke over blant anna Abraham Lincoln, Thomas Jefferson, Franklin D. Roosevelt og Albert Einstein. DC har også museum som Smithsonian American Art Museum. Distriktet er sete for ei rekke internasjonale organisasjonar, som Verdsbanken, Det internasjonale pengefondet og Organisasjonen av amerikanske statar.

### Idrett

Washington Football Team, tidlegare Washington Redskins, er namnet på det lokale amerikansk fotball-laget som spelar i NFL.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Washington, D.C.» frå Wikipedia på bokmål, den 23. august 2020.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Psykologi

**Psykologi** kan definerast som vitskapen om åtferd og mentale prosessar. Psykologar forskar på korleis menneskeleg tenking går føre seg, korleis hjernen verkar på åtferd og mentale prosessar. Barn si mentale utvikling vert studert. I tillegg studerer ein korleis menneske fungerer i høve til kvarandre, kva som skil menneske frå kvarandre og psykiske lidingar.

Hovudvekta av psykologisk forsking er naturvitskapleg, men det er òg sterke tradisjonar innan psykologien for å skjøna mennesket ut frå ein humanistisk/eksistensiell synsvinkel. Innan klinisk psykologi held mange seg framleis til tradisjonen etter Sigmund Freud. Ein kan difor seia at psykologi ligg i skjeringspunktet mellom naturvitskap, samfunnsvitskap og humaniora.

Det kanskje mest fundamentale spørsmålet i psykologien har vore om mennesket best kan skjønast ut frå arv eller miljø. I dag vert spørsmålet sett på som gamaldags. I staden undersøkjer ein korleis biologi, indre prosessar og miljø verkar saman.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Psykologi» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mars 2005.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Psykologi Norsk psykologforening
* American Psychological Association
# Stockholms stadshus

|  |
| --- |
| Stockholms stadshus |
|  |
|  |
| Skipa | 23. juni 1923 |
| Eigar | Stockholms kommun |
| Land | Sverige |
| Nettstad |  (engelsk) |

**Stockholms stadshus** er rådhuset i den svenske hovudstaden Stockholm. Det ligg ved Hantverkargatan på øya Kungsholmen i Mälaren. Bygningen er teikna av arkitekt Ragnar Östberg. Rådhuset blei innvigd den 23. juni 1923.

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Stockholms stadshus Offisiell nettstad
* Atmer, Ann Katrin Pihl: *Stockholms stadshus och arkitekten Ragnar Österberg*, Natur & Kultur 2011
* Bäckström, Mattias: *Stockholms stadshus – forntid och samtid*, Konstvetenskapliga institutionen, Uppsala universitet 1998.
* Cornell, Elias: *Ragnar Östberg, svensk arkitekt*, Byggmästaren, Stockholm 1965.
* Cornell, Elias og Ivar Sviestins: *Stockholms stadshus*, Byggförlaget, Stockholm 1992.
* Eklund, Hans: *Ur Stadshusets historia 1901-1923*, Silander & Fromholtz, Stockholms stadsmuseum och Stadshusets vänförening, Stockholm 2002.
* Josephson, Ragnar, «Stockholms stadshus», i *Ord och bild*, Stockholm 1922.
* Roosval, Johnny (red.): *Stockholms stadshus vid dess invigning midsommarafton 1923*, Gunnar Tisells tekniska förlag, Stockholm 1923.
* Wickman, Mats: *Stadshuset i Stockholm*, Sellin & partner, Stockholm 1993.
* Östberg, Ragnar: *Stadshuset – en vägvisare*, Gunnar Tisells tekniska förlag, Stockholm 1922.
* Östberg, Ragnar: *En arkitekts anteckningar: Med bilder och verk av författaren*, Natur och Kultur, Stockholm 1928.
* Östberg, Ragnar: *Stockholms stadshus*, Norstedt, Stockholm 1929.
# Stockholms stadion

Luftfoto av Stockholms stadion frå 1919
**Stockholms stadion** er ein arena nytta til idrettstevlingar og konsertar og som ligg i bydelen Norra Djurgården i Stockholm. Stadion vart bygt til Sommar-OL 1912 og er den eldste olympiske arenaen i aktiv bruk i 2021.

Europameisterskapen på skeiser 1947 og EM i friidrett 1958 er mellom dei mange idrettsarrangement som har funne stad på Stockholms stadion.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Stockholms stadion» frå Wikipedia på svensk, den 6. januar 2021.*
# Olympiske sommarleikar

Maraton har vore del av dei olympiske sommarleikane frå byrhinga. Her frå Athen i 1896.
**Dei moderne olympiske sommarleikane** er ei internasjonal sportshending som vert avheldt kvart fjerde år, og er det mest prestisjefylte sportsarrangementet i verda. Dei olympiske sommarleikane vart haldne for fyrste gong i 1896.

Kart som viser kvar Sommar-OL har vorte halde
## Arrangørbyar:

* 1896 Athen
* 1900 Paris
* 1904 Saint Louis
* 1908 London
* 1912 Stockholm
* 1920 Antwerpen
* 1924 Paris
* 1928 Amsterdam
* 1932 Los Angeles
* 1936 Berlin
* 1948 London
* 1952 Helsingfors
* 1956 Melbourne
* 1960 Roma
* 1964 Tokyo
* 1968 Mexico by
* 1972 München
* 1976 Montreal
* 1980 Moskva
* 1984 Los Angeles
* 1988 Seoul
* 1992 Barcelona
* 1996 Atlanta
* 2000 Sydney
* 2004 Athen
* 2008 Beijing
* 2012 London
* 2016 Rio de Janeiro
* 2020 Tokyo
* 2024 Paris
# Acre

*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Acre (fleirtyding).*
**Acre**, uttala [ˈeikə], historisk sett det same som det norske ordet *åker*, er ei eldre måleining for flate (areal), framleis nytta i Storbritannia (*international acre*) og USA (*survey acre*). 1 international acre = 4840 yards² = 4046,8564224 m². Dette tilsvarar om lag 4,0468564224 dekar og 0,40468564224 hektar. 1 survey acre = 4.046,87261 m² = 0,404687261 hektar.

For å rekne om frå acre til hektar, multipliser med 0,4.

For å rekne om frå hektar til acre, multipliser med 2,47.
# Vandresegn

**Vandresegn** er nemninga på ei segn med meir eller mindre utruleg innhald av latterleg, sjokkerande eller skremmande art, og som ikkje er sann, eller i det minste ikkje heilt sann, men som gjev seg ut for å vere sanning.

Slike usanne segner har fått nemninga «vandresegner» av di dei vert spreidde frå person til person utan at det er klårt kven som er opphavet til dei, og dessutan uklårt eller usagt kvar og/eller når den skildra hendinga har gått føre seg. I moderne tid har sosiale media (Internett) vorte viktige kanalar for spreiinga av vandresegner. Vandresegner vert sett på av mange folkelivsgranskarar som vår tids form for det som var soger og folkeeventyr i farne tider, og soleis rekna som den moderne folkediktinga.

Ei vandresegn kan i mange høve ha stor likskap med det fenomenet som vert kalla ei *avisand*, ei oppdikta og helst litt sensasjonell nyhende som kjem på trykk i aviser av di redaksjonen trur det gjeld ei sann hending eller opplysning. Ei vandresegn kan soleis verte til ei avisand. Både vandresegnene og avisendene kan gå verda rundt på stutt tid på grunn av det ofte særeigne eller sensasjonelle innhaldet i dei, og vert då ofte tilpassa lokale tilhøve på sin veg.

## Bakgrunnsstoff

* Dansk Folkemindesamling: Fra folkesagn til vandrehistorier.
* Den svenske folkelivsgranskaren (folkloristen) Bengt af Klintberg med nokre døme på moderne vandresegner

## Litteratur

* Ann Sylvi Larsen, Roald Larsen: *Hodeløse menn og ihjelfrosne haikere : Levende sagntradisjon fra Nord-Norge*. Eureka forlag, Høgskolen i Tromsø 2002 ISBN 8273890503
* Jan Harold Brunvand: *The Vanishing Hitchhiker. American Urban Legends and Their Meanings*. W.W. Norton & Company, New York 1981.
* Jan Harold Brunvand: *The Choking Doberman and Other «New» Urban Legends*. W.W. Norton & Company, New York 1984.
* Reidar Th. Christiansen: *The Migratory Legends. A Proposed List of Types with a Systematic Catalogue of the Norwegian Variants*. FF Communications N:o 175 [Folklore Fellows' Communications], Helsinki 1958. 2. utgåve: Arno Press, New York 1977. ISBN 97-8040-5100-87-1.
* Eric Hobsbawn & Terence Ranger (eds): *The Invention of Tradition*. Cambridge University Press, Cambridge 1983. (paperback 1984). ISBN 0521-26985-7
* Bengt af Klintberg. *Råttan i pizzan. Folksägner i vår tid*. Norstedts, Stockholm 1986. Norsk utgåve: *Den stjålne svigermor*. J.W. Cappelens Forlag. Oslo 1987. ISBN 82-02-10932-9.
* Bengt af Klintberg: *Den stulna njuren. Sägner och rykten i vår tid*. Norstedt, Stockholm 1994. ISBN 91-1-949042-9. Billigutgåve som MånPocket, Stockholm 1996.
* Bengt af Klintberg: *Glitterspray och 99 andra klintbergare*. Stockholm 2005.
# Aksje

Ein **aksje** eller **lut** er ein eigardel i eit aksjeselskap. Ein person som eig aksjar i eit selskap (og dermed altså er medeigar i det) er ein aksjonær i selskapet.

Ein grunn til at (eigarane av) aksjeselskap kan ønskje å tilby aksjar, er at dette kan vera ein billegare/enklare måte for aksjeselskapa å skaffe kapital på enn via lån. Ei ulempe er at eigardelen til dei eksisterande aksjonærane blir mindre, om dei ikkje sjølv kjøper nye aksjar for å oppretthalde eigardelen. Dersom eigardelen blir redusert, mistar dei noko av kontrollen i selskapet.

Når eit selskap tilbyr nye aksjar, blir det kalla ein emisjon. Det er berre ved emisjonar at eit selskap får inn pengar frå aksjar, når dei blir omsett (sjå nedanfor), flyttar det seg pengar berre mellom kjøparen og seljaren av aksjane. Pengane selskapet får inn frå emisjonane, går inn i eigenkapitalen som aksjekapital og eventuelt overkursfond.

Kvar aksje gjev lik røysterett i generalforsamlinga med unnatak av i dei selskapa der aksjane er delt inn i ein A- og ein B-klasse. Der er det berre A-aksjane som gjev røysterett.

Kvar aksje gjev òg lik rett til eventuelt aksjeutbytte. I denne samanhengen blir det ikkje skilt mellom aksjeklassar.

Ein aksje kan omsetjast, altså kjøpast og seljast. Dette kan gjerast direkte mellom to partar eller via ein børs som Oslo Børs. Berre aksjane til selskap som er tekne opp til notering på børsen, kan omsetjast via børsen.

## Sjå òg

* P/E-verdi
* Opsjon
* Teikningsrett

## Bakgrunnsstoff

* Oslo Børs
* Lov om aksjeselskap (Aksjeloven)
* Lov om allmennaksjeselskap (Allmennaksjeloven)
# Snapchat

|  |
| --- |
| Snapchat |
|  |
|  |
| Skapar | Evan Spiegel, Bobby Murphy, Reggie Brown |
| Utviklar | Snap Inc. |
| Utgjevar | App Store, Google Play, Huawei AppGallery |
| Utgjeve | september 2011 |
| Nyaste versjon | 13.31.1.0 (8. mars 2025) |
| Plattform | iOS, Android |
| Operativsystem | iOS, Android |
| Skriven i | Programmeringsspråket Java, Objective-C |
| Sjanger | bildedeling, videodeling, sosiale medium |
| Lisens | proprietær lisens |
| Nettstad |  |

**Snapchat** er ein biletdelingsapplikasjon utvikla av studentar frå Stanford University. Ved hjelp av applikasjonen kan brukarane ta bilete, spele inn video, leggje til tekst og teikningar, og sende dei til ei kontrollert liste over mottakarar. Desse sendte bileta og videoene er kjende som «snaps». Brukarane set ei tidsgrense for kor lenge mottakarane kan sjå sine snaps, alt frå eitt til ti sekund, etter som dei vil verte skjult frå mottakarane si eining og verte sletta frå selskapet sine servarar.

Snapchat+appen har raskt oppnådd stor popularitet og utbreiing. Ifølgje Ipsos MMI var det i 2018 i Noreg 2,5 millionar brukare med ein profil. I overkant av 70 prosent av desse nytta tenesta dagleg. Brukaralderen på denne appen ligg mellom 13 til 25 år. Snapchat vert heile tida utvikla. Frå 2014 byrja snapchat å senda reklame.

## Omgrep

**Snapstreak** tyder at du og venen din har snappa kvarandre (ikkje chattet) innan 24 timar i meir enn tre påfølgjande dagar.

**Meldingar (chat)**  i staden for å senda bilete av deg sjølv, kan du dra namnet mot høgre og då kan ein skriva ei personleg melding til vedkomande.

**My Story** er ei utvald samling av dine snappar som avspelast i den rekkjefølgjen du tok dei. My Story varer i 24 timar, so venene dine kan sjå kordan døgnet ditt utviklar seg. Nyare funksjonalitet i snapchat er chat med video og meldingar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Snapchat» frå Wikipedia på engelsk, den 12. mars 2019.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Tibetplatået

Tibetplatået ligg mellom Himalaya i sør og Taklamakan i nord
**Tibetplatået**, òg kalla **Xizangplatået**, er eit vidstrekt, høgtliggande platå i Aust-Asia som dekkjer det meste av den autonome regionen Tibet og Qinghai i Folkerepublikken Kina og Ladakh i Kashmir. Det dekkjer eit område på rundt 1000 x 2500 kilometer og har ei gjennomsnittleg høgd på over 4 500 meter over havet. Området vert kalla «verda sitt tak» og er det høgastliggande og største platået i verda med eit areal på 2,5 millionar kvadratkilometer (om lag fire gonger så stort som Frankrike).

Tibetplatået er omgjeve av høge fjellkjeder. I nordvest grensar det til Kunlunfjella, som grensar til Tarimbekkenet på andre sida, og i nordaust til Qilian Shan som grensar til Gobiørkenen på andre sida. I sør går platået langs elva Yarlung Tsangpo som renn langs foten av Himalaya og av den store Indus-Gangessletta. I aust og søraust går platået over i skogkledde, djupe dalar og ryggar ved kjeldene til elvane Salween, Mekong og Chang Jiang vest i Sichuan. I vest ligg dei store Karakoram-fjella nord i Kashmir.

## Skildring

Satellittbilete av det sørlege området av Tibetplatået
Platået er ei høgtliggande tørr steppe mellom fjellkjeder og store brakkvassjøar. Den årlege nedbørsmengda varierer frå 100 til 300 mm, som stort sett kjem i samband med haglbyger. Dei sørlege og austlege utkantane av steppa har grassletter der enkelte nomadiske gjetarar held til, men området har frost seks månadar av året. Lenger nord og nordvest vert platået høgare og høgare, kaldare og tørrare. Her går høgda over 5 000 meter og den årlege temperaturnormalen er -4 °C og ned mot -40 °C om vinteren. På grunn av dei ugjestmilde tilhøva er Kekexili-regionen det minst folkesette området i Asia og det tredje minst folkesette området i verda etter Antarktis og det nordlege Grønland.

Over store område av platået er det permafrost.

## Geologi

Tibetplatået
Platået vart danna då den indoaustralske og den eurasiatiske jordskorpeplata kolliderte på byrjinga av kenozoikum-perioden (for om lag 55 millionar år sidan).
Den tektoniske løftinga av platået har truleg hatt stor effekt på klimaendringane og har truleg påverka den asiatiske monsunen. Under den indiske monsunsesongen (juni til oktober), då vinden fører mild og fuktig luft opp frå sør, dannar Himalaya ein regnskugge som gjer at nordlege område av India får svært mykje regn og Tibetplatået nesten ingenting. Området vert tørrare og tørrare jo lenger nord på platået ein kjem og platået går etter kvart over i Taklamakan og Gobiørkenen.

Fleire av dei lengste elvane i verda har sine utspring på Tibetplatået. Desse elvane fører med seg 25 % av den totale jorderosjonen i verda til sjøen. Desse elvane er mellom anna Chang Jiang, Huang He, Indus, Sutlej, Yarlung Tsangpo (kalla Brahmaputra i India), Mekong, Eravati og Salween.

Platået har mange endorheiske nedslagsfelt og saltsjøar, mellom anna Qinghaisjøen, Tso Ngonpo, Nam Tso, Dagze Tso, Yamzho Yumco, Puma Yumco og Paikusjøen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Tibetan Plateau» frå Wikipedia på engelsk, den 18. desember 2007.*

## Fotnotar
# Kraftpar

Kraft (øvst) som får ein lekam til å flytte seg og eit kraftpar (C, nedst) som får ein lekam ti å rotere.
Eit **kraftpar** er to like store krefter med innbyrdes parallelle, men motsette verkeretningar som ikkje fell saman. Verkar eit kraftpar på ein lekam, vil det søkja å dreie, men ikkje forskyve det, men eit kraftpar som verkar i lag må ikkje forvekslast med dreiemoment.

## Kjelder

* kraftpar. (28.02.2013) I Store norske leksikon. Henta frå:
# Stråling

**Stråling**, **utstråling** eller **radiasjon** er overføring av energi eller masse i form av bølgjer som forplantar seg gjennom rommet eller gjennom eit medium, eller i form av subatomære partiklar i rørsle.

Stråling vert oftast nytta om elektromagnetisk stråling, som radiobølgjer, mikrobølgjer, varmestråling, lys, ultrafiolett stråling, røntgenstråling og gammastråling. I tillegg har ein partikkelstråling som radioaktiv stråling, nøytronstråling og stråling av hurtige partiklar frå akseleratorar og kosmisk stråling frå verdsrommet.

## Kjelder

Stråling. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 10. november 2013 frå
# Jesu dåp

Jesu dåp måla av Giotto di Bondone.
**Jesu dåp** viser til møtet mellom Jesus og Johannes døyparen ved Jordanelva, som blir skildra i evangelia etter Matteus, Markus og Lukas og omtalt i Johannes-evangeliet.

## Markering av dagen

Signing av vatnet i elva San i Polen.
Dåpen er eit viktig evangelisk punkt i livet til Jesus, og er blitt minna på ulike dagar i kyrkjeåret. Mange stader har det vore vanleg å utføra dåp denne dagen. I ortodoks kristendom har vatn ein særskild plass. Ein signar vatn under gudstenesta kvelden før teofania, vanlegvis i ein døypefont, og utandørs på sjølve dagen. Då blir ein kross boren i prosesjon og dyppa eller kasta i ei elv, eit vatn eller havet. Der det blir kasta hoppar truande etter og hentar det.

I oldkyrkja feira ein både Jesu dåp og fødsel på Kristi openberringsdag den 6. januar, seinare gjerne rekna som heilagetrekongarsdag (epifania) i vestleg kristendom. Feiringa av dåpsdagen blei etterkvart lagt til første sundag etter openberringsdagen. Den katolske kyrkja flytta feiringa av Jesu dåp til 13. januar i 1955 og vidare til første sundag etter openberringsdagen i 1969.

I austleg kristendom er dåpsdagen (*epifania* eller *teofania*) ei av dei tolv store høgtidene, der ein markerer at heile treeininga openberra seg for menneskja samstundes. Han blir framleis feira 6. januar, men sidan mange ortodokse kristne følgjer den julianske kalenderen fell denne feiringa på 19. januar i den vanlegare gregorianske og i den reviderte julianske kalenderen.

## Kjelder

* «1. søndag etter Kristi åpenbaringsdag» Arkivert 2016-03-04 ved Wayback Machine. ved kirkenorge.no
* *Denne artikkelen bygger på «Baptism of Jesus» frå Wikipedia på engelsk, den 19. januar 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «Epiphany (holiday)» frå Wikipedia på engelsk, den 19. januar 2012.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Jesu dåp Jesu dåp ved norsknettskole.no