Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dzongkha

|  |
| --- |
| **Dzongkhaརྫོང་ཁ་** |
| **Klassifisering** | Sinotibetansk  Tibetoburmansk   Himalayisk    Tibetokanauri     Tibetisk      Tibetansk       Sørtibetansk        **Dzongkha** |
| **Bruk** |
| **Tala i** |  Bhutan |
| **Dzongkhatalande i alt** | 133 000 |
| **Skriftsystem** | Tibetansk skrift |
| **Språkkodar** |
| **ISO 639-1** | dz |
| **ISO 639-2** | dzo |
| **ISO 639-3** | dzo |
| **Wikipedia på dzongkha** |

**Dzongkha** er eit språk i den sinotibetanske språkfamilien, og nasjonalspråket i Bhutan. Språket fekk ei rettskriving i 1971, då det blei etablert som skriftspråk med tibetansk skrift. Som talespråk blei det tidlegare kalla *zhungkha*.

Tjue ngultrum-setel med bilete av ein *dzong* og påskrift på dzongkha.
Ordet «dzongkha» betyr 'språket (*kha*) tala i slotta (*dzong*)', dei fylkesvise administrasjonsbygga som rommar både religiøse og administrative funksjonar. Bhutan er eit uvegsamt land med fleire små og isolerte folkegrupper, og mange små språk. Dei tre dominerande språka er tsangla, nepali og dzongkha. Dzongkha har stor grad av gjensidig forståing med tsangla og andre, mindre språk, som adap og bumthangkha. Dzongkha er også likt og til ei viss grad gjensidig forståeleg med sikkimesisk frå Sikkim, der det også finn dzongkhatalarar.

## Historie

Dzongkha har utvikla seg frå *ngalong*, som blei tala av folk som vandra inn til Bhutan frå Tibet på 700-talet, og er morsmål for ca 130 000 innbyggjarar i dei vestlege fylka i Bhutan: Thimphu, Paro, Punakha, Wangdue Phodrang, Gasa, Haa, Dagana og Chukha.

Statusen til dzongkhas kjem av at språket i mange hundre år var brukt ved hoffet, i klostra og i statsforvaltinga. Språket blir tala av munkar og statstenestemenn over heile landet. Sidan 1960-talet har styresmaktene arbeidd systematisk med å modernisere dzongkha og standardisera skriftspråket. Dzongkha er i prinsippet obligatorisk i skolen, men på grunn av lærarmangel og mange utanlandske lærarar finn undervising også mykje på engelsk.

## Bakgrunnsstoff

* Dzongkha Development Authority Arkivert 2008-12-04 ved Wayback Machine. Thimphu, Bhutan
* Languages on the Tibetan Plateau and the Himalayas - grafisk fremstilling av slektsskap Arkivert 2004-08-14 ved Wayback Machine. - Nicolas Tournadre
* Ethnologue on Dzongkha
* Kuensel: Dzongkha taper for engelsk

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Dzongkha» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mai 2012.*

Fotnotar
# Det pakistanske flagget

Det pakistanske nasjonalflagget. Storleikstilhøve 2:3
Det pakistanske handelsflagget. Storleikstilhøve 2:3
Det pakistanske orlogsflagget. Storleikstilhøve 1:2
Den pakistanske orlogsgjøsen.
**Det pakistanske flagget** er loddrett delt i to ulike delar med bakgrunnsfargane kvitt og grønt. Det har ein kvit halvmåne og ei stjerne til høgre. Flagget blei utforma av Syed Amir-uddin Kedwaii, som la ei kvit stripe til eit tradisjonelt muslimsk flagg.

Flagget og stjerna er eit muslimsk symbol, og det grøne feltet, som dekker tre fjerdedelar av flagget, står for islam. Den kvite siste fjerdedelen står for dei andre religiøse minoritetane i Pakistan. Dei to fargane saman står også for fred og rikdom. Halvmånen kan stå for framsteg og stjerna for lys og kunnskap.

Opphavet til nasjonalflagget er flagget brukt av All India Muslim League, som kjempa for å skilja ut eit muslimsk land frå Britisk India. Flagget deira var heilt grønt, med midtstilt kvit halvmåne og stjerne. Det blei innført som partiflagg 30. desember 1906. 17. august 1947, like før Pakistan fekk sjølvstende i 1947, blei flagget med den kvite delen lagt til innført som nasjonalflagg.

## Handelsflagg

Handelsflagget blei først innført 17. mars 1956, då med blå duk og grøn halvmåne og stjerne i kvit kanton (i hjørnet). Dette blei raskt omgjort. Den 22. oktober 1956 innførte ein eit handelsflagg med raud duk og nasjonalflagget i kantonen.

## Orlogsflagg

Som orlogsflagg, flagg for det pakistanske sjøforsvaret, bruker ein eit flagg likt nasjonalflagget men i tilhøvet 1:2. På fartøy i det pakistanske sjøforsvaret nyttar ein orlogsgjøs som er heilt blå og har merket til sjøforsvaret i kvitt i midten. Som rangflagg for flaggoffiserar nyttar ein eit tilsvarande flagg, men med merket flytta mot stanga og eit varierande tal kvite stjerner i den frie enden av flaggduken.

## Presidentflagg

Presidentflagget er basert på nasjonalflagget, men har det gulfarga merket til presidenten i den grøne delen av flagget. På dette merket står halvmånen og stjerna i ein krans og har namnet til Pakistan på urdu under. Tidlegare var det pakistanske presidentflagget heilt grønt og hadde presidentmerket i midten.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Pakistans flagg» frå Wikipedia på bokmål, og «Flag of Pakistan» frå Wikipedia på engelsk den 21. april 2010.*

* Pakistan ved flagspot.net
# Xinhua

Inngangspartiet til hovudkontoret til Xinhua i Beijing.
**Xinhua** (kinesisk: 新华通讯社, pinyin: *Xīn Huá tōngxùnshè*; 新華通訊社 eller kort 新华社 *Xīn Huá shè*, norsk: **Det nye Kina**) er eit nyhendebyrå for regjeringa i Folkerepublikken Kina og det største av landet sine to byråer. Det andre er 中国新闻社 / 中國新聞社 *Zhōngguó xīnwén shè* China News Service. Xinhua vart grunnlagt i 1931 og har hovudsete i Beijing.

Xinhua har over 10 000 tilsette (2008). Det kan samanliknast med Reuters sine om lag 1300 tilsette. Byrået utgjev mellom anna ut dei kinesiske dagsavisene Dagbladet til Folket (*Renmin Ribao*) og Referansenyhender (*Cankao Xiapxi*).

Byrået utarbeider òg interne nyhenderapportar (*neican*) forbeholdt utvalde leiande politikarar og embetsmenn.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Xinhua» frå Wikipedia på bokmål, den 1. november 2010.*

## Bakgrunnsstoff

* Den kinesiske heimseida
* Heimesida på engelsk
# Vest-India

*Vest-India er òg ei eldre nemning på Karibia*
Kart over delstatane i Vest-India.
**Vest-India** er eit område i India som femner om statane Maharashtra, Gujarat, Goa og unionsterritoria Daman og Diu og Dadra og Nagar Haveli. Kulturelt er regionen er eit bindeledd mellom Nord- og Sør-India, men med mange eigne særtrekk.

Dei viktigaste språka i området er gujarati, marathi, hindi (i Bombay) og konkani og malvani i sør.

Ganesja er ein svært viktig guddom i Vest-India.
# Placeboeffekt

**Placeboeffekt** er den målbare, observerbare eller følte betringa i helse eller åtferd utan at noka verkeleg medisinsk handsaming har vorte utført i vitskaplege forsøk. Det er òg eit omgrep som noko misvisande vert brukt om personleg eller kulturelt skapte forventingar som forårsakar eller medverkar til psykisk og fysisk forbetring i ein tilstand. Placeboeffekt kan observerast utan at det er gjeve eit aktivt verkande middel eller som ein konsekvens av «skinnhandsaming». Omgrepet har vore i bruk sidan 1780-talet.

## Nocebo

Det motsette av placebo er nocebo. I likskap med placebo kan noceboeffekt i forsøk ha mange moglege årsaker. Noceboeffekt (frå latin «eg vil skada») kan innebera ei forverring av ein tilstand ved handsaming, og årsaken kan isolerast personlege eller kulturelle forventingar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Placeboeffekt» frå Wikipedia på bokmål, den 17. oktober 2018.*

## Referansar

## Bakgrunn

* Diskusjon av placeboomgrepet med ei rekkje referansar
* Skeptic's Dictionary med utvalde referansar
* America Cancer Society med medisinsk vinkling på placebo
* Psykologisk vinkling av placebo, Critelli & Neumann, 1984
* Nokre problem med dobbelblindforsøk
* Akupunktur og uekte dobbelblindforsøk
# Postvesen

Ein polsk postkasse.
**Postvesen** er ein organisasjon som distribuerer brev, tidsskrift og pakkar, som med eit fellesnamn vert kalla «post». Det norske postvesenet vert kalla Posten Norge.

## Sjå òg

* E-post
# Kunnskap

**Kunnskap** er ei bevisst forståing av noko, ei begrunna sannoppfatning, og med moglegheita til å bruke han til ei bestemt hensikt. Moglegheita til å vita noko er ein sentral (og kontroversiell) del av filosofien og har si eiga avdeling, epistemologi (erkjenningsteori). På eit meir praktisk nivå er kunnskap noko som er felles og delt mellom ei gruppe av menneske og i denne samanhengen kan den bli manipulert og behandla på ulike måtar.

Kunnskap er informasjon kombinert med erfaring, kontekst, fortolking og refleksjon. Kunnskap er ein fornybar ressurs som kan bli bruka om og om igjen. Kunnskap kan bli definert ved å samanlikne eigenskapane til kunnskapen med eigenskapane til informasjonen:

* Informasjon er fragmentert, kunnskap er plassert i ein mental vev der det er meiningsberande koplingar mellom nodane.
* Informasjon kan overførast slik han er. Kunnskap må bli konstruert i ein vev av meiningsberande koplingar.
* Informasjon treng ikkje vera kontekstualisert. Kunnskap er alltid ein del av ein større samanheng.
* Informasjon har klarleik som vilkår. Kunnskap kan ikkje vera forutan intellektuelle utfordringar.
* Meistring av informasjon kan visast gjennom reproduksjon. Meistring av kunnskap visest gjennom nyskapande bruk.

Kunnskap kan ein får igjennom å ha opplevd hendinga sjølv, når andre har opplevd hendinga eller frå ein person med kunnskap innanfor fagfeltet eller allmennkunnskap.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Salomon, G. (2002). Technology and pedagogy: - Why don't we see the promised revolution. *Educational Technology*, 42(2), 71-75.
* Morrow, D. R. (2017) *Giving Reasons: An Extremely Short Introduction to Critical Thinking.* Hackett Publishing Company. Kapittel 1. ISBN 9781624666223.
# Offshore

*Sjå òg Offshoring, flytting av ei verksemd frå eit land til eit anna*
**Offshore** er opphavleg eit engelsk adjektiv for om det å vera ute på sjøen eller til havs. Omgrepet vert mykje nytta i tilknyting til petroleumsrelatert verksemd til havs. Omgrepet er teke opp i norsk språk med tilsvarande tyding, sjølv om Norsk Språkråd har rådd til å bruka det norske alternativet **utaskjers**. Omgrepet offshore finn ein ofte nytta i ymse samansettingar, til dømes:

* Offshore-teknologi (teknologi for petroleumsverksemda)
* Offshore-tilsette (tilsette i oljeindustrien som arbeider på innretningar utaskjærs)
* Offshore-drift (drift av utstyr i produksjonsprosessar utaskjærs)
* Offshore-industri (den delen av oljeindustrien som går føre seg utaskjærs)

## Sjå òg

* Fjernsynsserien Offshore - fjernsynsserie i 91 episodar send på NRK.
* Petroleum
* Oljefelt
* Stavanger offshore tekniske skole - teknisk skule i Stavanger
* Offshore Northern Seas (ONS) - internasjonal oljemesse i Stavanger
* History of the petroleum industry