Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Doktorgrad

**Doktorgrada** er den høgaste akademiske grada ein kan oppnå. Dei norske doktorgradene er:

* *Doctor theologiæ* (**dr.theol.**) - den teologiske doktorgrada
* *Doctor juris* (**dr.jur.**) - den juridiske doktorgrada
* *Doctor medicinæ* (**dr.med.**) - den medisinske doktorgrada
* *Doctor philosophiæ* (**dr.philos.**) - den filosofiske doktorgrada
* *Doctor rerum politicarum* (**dr.polit.**) - den samfunnsvitskaplege doktorgrada
* *Doctor odontologiæ* (**dr.odont.**) - den odontologiske doktorgrada
* *Doctor scientiarum* (**dr.scient.**) - doktorgrada i naturvitskaplege fag og matematikk
* *Doctor psychologiæ* (**dr.psychol.**) - den psykologiske doktorgrada
* *Doctor artium* (**dr.art.**) - doktorgrada i humaniora
* *Doctor ingeniør* (**dr.ing.**) – doktorgrada i tekniske fag

I 2003 blei det i Noreg innført ein ny versjon av den filosofiske doktorgrada, som blir skriven *philosophiæ doctor*, ph.d. Denne grada kan ein gi innan alle fagområde. Samtidig blei dei tradisjonelle gradene avvikla.

I Danmark er ph.d. innført som erstatning for lisensiatgrada, og går under namnet «den lavere doktorgrad» eller «den lille doktorgrad». Dei høgare, tradisjonelle doktorgradene (i hovudsak identisk med dei norske) har dei halde på.

## Sjå òg

* Akademiske grader
# Vest-Bengal

|  |
| --- |
| Vest-Bengal |
| পশ্চিম বঙ্গ |
| delstat |
|  |
| **Forkorting:** IN-WB |
| Land |  India |
| Hovudstad | Kolkata (Calcutta) |
| Areal | 88 752 km² |
| Folketal |  91 276 115 (2011) |
| Grunnlagd | 1. mai 1960 |
| Språk | bengali |
|  Vest-Bengal ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Vest-Bengal.

 Kart som viser Vest-Bengal.

 |
| **Wikimedia Commons:**  West Bengal |

**Vest-Bengal** (bengali পশ্চিম বঙ্গ [poʃtʃim bɔŋgo]) er ein delstat nordaust i India, hovudsakleg folkesett av bengalitalande. Han grensar mot Bangladesh i aust, delstaten Assam i nordaust, Bhutan og delstaten Sikkim i nord, Nepal i nordvest, delstatane Jharkhand, Bihar og Orissa i vest og mot Bengalbukta i sør.

Hovudstaden er Kolkata, også kjent under det gamle engelske namnet Calcutta.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Vest-Bengal» frå Wikipedia på bokmål, den 22. mai 2008.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Vest-Bengal Offisiell nettstad
# Maori

|  |
| --- |
| **Maorite reo Māori** |
| **Klassifisering** | Austronesisk  Malayopolynesisk   Sentralt austleg    Austleg malayopolynesisk     Oseanisk      Sentralt austleg       Fjerntliggande        Polynesisk         Kjernepolynesisk          Austpolynesisk |
| **Bruk** |
| **Tala i** | New Zealand |
| **Maoritalande i alt** | 157 000 |
| **Språkkodar** |
| **ISO 639-1** | mi |
| **ISO 639-3** | mri |
| **Wikipedia på maori** |

**Maori** (maori *māori*, uttalt [ˈmaːɔɾi]) er eit polynesisk språk snakka av maoriar på New Zealand, der det er eitt av tre offisielle språk. Maori er i nær slekt med tahitisk og rarotongansk, noko fjernare med hawaiisk og markesisk, og er endå fjernare i slekt med vestpolynesiske språk, som samoansk, tongansk og niuisk.

Ved folketeljinga i New Zealand i 2005 var det 157 110 som oppgav at dei kunne ha ein kvardagsleg samtale på maori.

Engelsk forklaring av maorinamnet «Onerahi».
## Status

Maori er offisielt språk på New Zealand saman med engelsk og newzealandsk teiknspråk. Det fekk offisiell status i 1987 med *Maori Language Act 1987*. Dei fleste offentlege departement og etatar på New Zealand har tospråklege namn, og New Zealand Post bruker både engelske og maoriske stadnamn i adressar. Maoritalande har rett til å kommunisera med offentlege etatar på maori, men i praksis krev dette som regel bruk av tolk.

I ei kjenning i Det kongelege rådet i Storbritannia frå 1994 blei regjeringa på New Zealand halden ansvarleg for å verna språket etter Waitangitraktaten frå 1840. Sidan mars 2004 har regjeringa derfor finansiert Māori Television som delvis sender på maori. 28. mars 2008 opna
Māori Television sin andre kanal, Te Reo, som berre sender på maori, utan undertekstar eller reklame. I 2008 gav Land Information New Zealand ut den første lista over offisielle newzealandske stadnamn med makronar som viser lang vokal.

## Kjelder

---

* *Denne artikkelen bygger på «Maorisk» frå Wikipedia på bokmål, den 4. mars 2009 og 22. april 2013.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Maori**

 Wikipedia på **maori**
# Verdshav

**Verdshava** er dei store, ubrotne hava som skil kontinenta frå kvarandre. Det største av dei er Stillehavet, så kjem Atlanterhavet og deretter Indiahavet. Sørishavet og Nordishavet vert gjerne òg rekna som verdshav. Det er International Hydrographic Organization, det internasjonale hydrografi-laget, som formelt seier kva som er verdshav og kor havgrensene går.

## Dei sju hava

Tidlegare var det vanleg at sjømenn hadde segla på «dei sju hava». Dette vil seie at dei hadde vore på

* Nordishavet
* Sørishavet
* Det nordlege stillehavet
* Det sørlege stillehavet
* Nord-Atlanteren
* Sør-Atlanteren
* Indiahavet

Skilja mellom dei nordlege og sørlege delane av hava må ha vore meir naturlege for dei som hadde opplevd dei enn grensene sette av hydrografilaget.
# Amazon.com

|  |
| --- |
| Amazon.com |
|  |
|  |
|  |
| Org.form | Børsnotert selskap |
| Bransje | Detaljhandel, nett-teneste |
| Skipa | 5. juli 1994 |
| Eigar | Jeff Bezos, BlackRock |
| Dotterselskap | IMDb.com, Inc., Amazon Books, Amazon MGM Studios, Box Office Mojo, Amazon Logistics, MGM Holdings |
| Eigenandel i | Amazon Books |
| Hovudkontor | Seattle |
| Land | USA |
| Produkt | Amazon Echo, Amazon Prime, Amazon Prime Video, ComiXology, Amazon Web Services, Alexa Internet, Amazon Appstore, Amazon Kindle, Amazon S3, The Internet Movie Database, Shopbop, Amazon.com, Amazon Fire TV, Amazon Fresh |
| Grunnleggjar(ar) | Jeff Bezos |
| Styreleiar | Andy Jassy (juli 2021) |
| Adm.dir. | Jeff Bezos, Andy Jassy |
| Salsinntekter | 79 975 000 000 USA-dollar (2025) |
| Omsetnad | 79 975 000 000 USA-dollar (2025) |
| Resultat | 77 670 000 000 USA-dollar (2025) |
| Marknadsverdi | 2 018 000 000 000 USA-dollar (1. mai 2025) |
| Nettstad |  (angloamerikansk) |

**Amazon.com, Inc.** (NASDAQ:AMZN Arkivert 2008-04-15 ved Wayback Machine.) er eit IT-selskap i USA. Selskapet driv elektronisk handel over Internett, og eig Alexa Internet, a9.com og Internet Movie Database. Amazon.com blei grunnlagt av Jeff Bezos i 1995 og har hovudkvarter i Seattle i Washington. Butikken gjev alle varene sine eit ASIN-databasenummer på same måte som bøker får eit ISBN-nummer.

I november 2007 lanserte Amazon.com den elektroniske bok- og medielesaren Kindle med såkalla «elektronisk blekk».

## Oppkjøp og underavdelingar

* I 1998 kjøpte Amazon opp filmdatabasen Internet Movie Database (IMDb). Same året handla Amazon til seg nettverkstenesta PlanetAll og databaseverktøyet Junglee.com for aksjepostar i Amazon. Dei to aksjehandlane vart då verdsett til 280 millionar USD av talsmenn for selskapet. Ein del av PlanetAll sine tenester og programkode vart tatt inn i Amazon, mens PlanetAll i seg sjølv lagt ned.
* I 1999 vart Alexela Internet, Accept.com og Exchange.com overført til Amazon gjennom ein serie av aksjeavtaler. På den tida vart aksjeavtalene verdisett til 645 millionar USD.
* I 2003 kjøpte Amazon opp rivalen CD Now, ein annan nettbutikk.
* I 2004 kjøpte Amazon Joyo.com, ein kinesisk netthandel. Underselskapet A9.com vart for første gong vist, eit selskap som driv med teknologiutvikling og leverer søketenester knytt til Amazon.
* I 2005 fekk Amazon hand om Booksurge og kjøpte Mobipocket.com. og Createspace. Booksurge er eit selskap som trykker opp bøker på etterspørsel. Mobipocket er eit programvareselskap som mellom anna driv lesarar for elektroniske bøker, som eBook. CreateSpace er ein distributør som trykker opp DVDar etter førespurnad. Create var tidlegare kjend som CustomFlix. Det er no ein del bøker, dvd-ar og videoar som blir seld gjennom nedlasting av dette selskapet, mellom anna ifrå det amerikanske nasjonalarkivet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Amazon.com
* Amazon.de
* Amazon.at
* Amazon.co.uk
* Amazon.fr
# Hindustanimusikk

Døme på hindustanimusikk: Sitarimprovisasjon i ragaen *kaush kanra*.
Hindustaniensemble i 1983: Pandit Shivanath Mishra på sitar, Ustad Khadim Ali Khan på shanai og Pandit Prakash Maharaj på tabla.
**Hindustanimusikk** er den eine hovudforma av klassisk indisk musikk. Ho høyrer heime i Nord-India, Pakistan og Bangladesh og til ein viss grad Nepal og Afghanistan, typisk blant folk som talar indoariske språk. Den andre hovudforma er karnatisk musikk, og er vanleg i det dravidiske språkområdet. Musikktypane har felles utgangspunkt, men skilde lag då dei nordlege delane av Sør-Asia blei erobra av muslimar frå 1200-talet og hindustanimusikk tok opp i seg element frå persisk og arabisk musikk. Begge musikktypane byggjer på ragaer og talarytmar, og legg stor vekt på improvisasjon.

Dei vanlegaste instrumenta i hindustanimusikk er strengeinsturmenta sitar, sarod, sarangi og tamboura, blåseinstrumentet shehnai og trommesettet tabla. Hindustanisong har ofte eit religiøst innhald, både hinduisk og muslimsk. Tradisjonelt framfører utøvarar av musikken ofte musikk knytt til begge religionane.

Ravi Shankar, Ali Akbar Khan og Bismillah Khan er kjende moderne hindustanimusikkutøvarar.

## Kjelder

* «Hindustani music» (2011). *Encyclopædia Britannica*. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica.
# Bibsys

**BIBSYS** er ei administrativ eining under NTNU, som yter tenester til norske fag- og forskingsbibliotek.

Gjennom biblioteksystemet BIBSYS får studentar, forskarar og ålmenta tilgang til ulike bibliotekressursar.

## Bakgrunnsstoff

* BIBSYS Arkivert 2017-12-03 ved Wayback Machine.
* BIBSYS Ask
* Søk i (BIBSYS) Oria.no
# Fysikk

Elektriske spenningar og utveksling av energi er noko av det fysikkfaget tek for seg.
**Fysikk** er vitskapen om den uorganiske naturen. Faget prøver å forstå
naturlovane, korleis verda verkar. Fysikken dekker mellom anna korleis atom er bygde opp og korleis verdsrommet har og vil utvikla seg. Ordet kjem frå gresk φυσικός (*physikos*), som tyder «naturleg».

Til forskjell frå andre naturfag skil ein nokså skarpt mellom eksperimentell og teoretisk fysikk. Ein fysikar konsentrerer seg som regel om eitt av desse felta, i tillegg til at han spesialiserer seg på ein særskild type fysikk.

## Retningar innan fysikk

* Astronomi
* Atomfysikk
* Kjernefysikk
* Klassisk mekanikk
* Kvantemekanikk
* Elektromagnetisme
* Elektronikk
* Akustikk
* Optikk
* Kjemi

## Kjende fysikarar

* Niels Bohr
* Marie Curie
* Albert Einstein
* Isaac Newton
* Paul Dirac

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Fysikk**
# Stress

**Stress** kan definerast som eit mønster av fysiologiske, åtferdsmessige, emosjonelle eller kognitive responsar til reelle eller imaginære stimuli som blir oppfatta som å hindra mål eller verkar truande. Slike stimuli er ofte ubehagelege og blir kalla stressorar. Stressorar kan variera i omfang, frå naturkatastrofar og valdsopplevingar til trivielle dagleg hendingar som å sitja fast i trafikk eller halda tale for eit publikum. Kortvarig stress har vist å ha positiv effekt på helsa, medan langvarig stress har vist å kunne ha negativ innverknad på både fysisk og psykisk helse.

## Helsemessige konsekvensar

I ein akutt stressituasjon blir det autonome nervesystemet aktivert som gjer at kroppen blir innrett atil å handtera ein stressor. Dette skjer ved at HPA-aksen blir aktivert. Aktiveringa av HPA-aksen byrjar i hypotalamus og går via hypofysen til binyrene, der det fører til auka utskilling av adrenalin, noradrenalin og kortisol i blodomløpet. Desse hormonane set i gang ei rekkje prosesser i kroppen som blir kalla ein kjemp eller flykt-respons. Dette er ein adaptiv respons som førebur kroppen til å handtera stressoren gjennom å stansa mellombels aktivitet og frigjera energi til anten flukt eller kamp. Adrenalin og noradrenalin fører til auka puls og pustefrekvens, blodårer trekkjer seg saman og det blir frigjort glukose i musklane. Blodtilføringa blir ført bort frå fordøyingsorgan og ut til viktige muskelgrupper. Kortisol verker ved å frigjera glukose i skjelettmuskulatur og lever slik at blodsukkeret aukar. Kjemp eller flykt-responsen er dermed adaptiv for å handtera ein akutt stressituasjon. Dersom denne responsen held fram over lengre periodar, er særleg kortisol helseskadeleg ved at immunforsvaret blir svekka.

Forskarar har funne ut at stamcellene som kontrollerer hud- og hårfarge blei fort øydelagde i mus som blei utsette for stress.

## Medisinsk omgrep

Stressomgrepet slik det blir brukt i dagens skulemedisin blei definert i 1936 av den ungarsk-austerriksk-kanadiske legen og biokjemikaren Hans Hugo Bruno Selye, ein spesialist i endokrinologi.

Han kalla det *General Adaptation Syndrome*, som er tilstanden som menneske og dyr kan koma inn i når dei blir utsette for ekstremt stressande omstende. Han påviste at den biologiske stresstilstanden utviklar seg i tre fasar. Stressreaksjonen blir den same, uansett om dei stressande omstenda er fysiske/kjemiske/biologiske eller om dei er sosiale/psykiske.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Stress» frå Wikipedia på bokmål, den 16. november 2025.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Stress**
# Assam

|  |
| --- |
| Assam |
| delstat |
|  |
| **Forkorting:** IN-AS |
| Land |  India |
| Hovudstad | Dispur |
| Største by | Guwahati |
| Areal | 78 438 km² |
| Folketal |  31 205 576 (2011) |
| Grunnlagd | 5. august 1947 |
| Språk | Assamesisk, bodo, karbi |
|  Assam ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Assam.

 Kart som viser Assam.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Assam |

**Assam** er ein delstat nordaust i India. Han grensar til Bhutan og Bangladesh og dei andre indiske delstatane Arunachal Pradesh, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura og Meghalaya. Assam ligg ved foten av Himalayafjella, og har sjølv store fjellområde. Det som pregar landskapet mest er likevel elva Brahmaputra, som renn tvers gjennom delstaten, og elvedalen hennar.

### Største byer

| By | Folketal (folketelling 2001) |
| --- | --- |
| Guwahati | 808 021 |
| Silchar | 142 393 |
| Dibrugarh | 122 523 |
| Nagaon | 107 471 |
| Tinsukia | 85 519 |
| Jorhat | 66 450 |
| Dhubri | 63 965 |
| Bongaigaon | 60 550 |
| Tezpur | 58 240 |
| Sibsagar | 54 482 |
| Lakhimpur | 54 262 |
| Karimganj | 52 316 |
| Diphu | 52 062 |
| Goalpara | 48 911 |
| Barpeta | 41 175 |

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Assam Offisiell nettstad
# Amazon Kindle

Ein lesar held første versjonen av Kindle-lesaren.
Amazon Kindle 2
**Amazon Kindle** er ein e-boklesar og eit programvaresystem frå Amazon.com. Han kan brukast til å kjøpa og lesa Kindle-e-bøker og til å lesa bloggar, tidsskrift, aviser og anna materiale som finst elektronisk tilgjengeleg. Kindle blei først lansert i 2007.

## Versjonar

| Modell | Lansert | Skjerm | Tjukke | Kapasitet | Minnekort | Anna |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Kindle** | 19. november 2007 | 6" | 20,3 mm | 250 MB | Ja, SD-kort | Utgått |
| **Kindle 2** | 23. februar 2009 | 6" | 9,14 mm | 2 GB (1,4 tilgjengeleg) | Nei | Raskare, betre batteri, støtte for PDF |
| **Kindle DX** | 10. juni 2009 | 9,7" | 8,5 mm | 4 GB (3,3 GB tilgjengeleg) | Nei | Støtte for PDF og Wifi, betre batteri |

Det er også lansert «Kindle for PC», eit program til å lesa Kindle-bøker på ein PC. «Kindle for Mac» kom 18. mars 2010. I tillegg har iPhone, Blackberry og Android støtte for Kindle-programvaren.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Amazon Kindle» frå Wikipedia på bokmål, den 23. mai 2010.*

## Bakgrunnsstoff

* Kindle 2
* Kindle DX
* Kindle
# Reklame

**Reklame** kjem av det latinske ordet *reclamare*, som tyder å ropa høgt. Ein definisjon som vert brukt på reklame, er: «Ein bodskap med identifiserbar sendar, på ein betalt plass i eit massemedium, som har som føremål å oppnå ein økonomisk transaksjon».

Bodskapen kan ha form som ein annonse i ei avis, som ein «spot» på TV eller i radio, som ein brosjyre eller ei reklameavis som vert levert i postkassa, eller som eit skilt eller ein plakat på ein offentleg stad. Bodskapen er masseprodusert og blir distribuert i ei standardisert form til alle mottakarane gjennom den aktuelle mediekanalen.

## Forvitnelege fakta

### Verdas største reklameskilt

Det største reklameskiltet som nokon gong er sett opp, målte 823×123 m, og vart reist på Yangtze-elva i Chongqing i Kina. Men sjølv om det var stort, var det få som fekk sjå det. Skiltet var omgjeve av tåke mest heile tida, året rundt, og etter tre år utan ein einaste annonsør, vart det rive ned att.

## Sjå òg

* Søppelpost
# Apollo

**Apollo** kan visa til:

* Den latinske forma av namnet til den greske guden Apollon
* Apollo-programmet, eit amerikansk månelandingsprogram i 1960-åra.
* Sjølve romfartøya som alle bar namnet Apollo.
* Apolloasteroidane, ei gruppe asteroidar med jordnære banar.
* Apollo 1 Hills, namn på tre åsar på planeten Mars.
* Reiseselskapet Apollo, eit fleirnasjonalt reiseselskap.
* Bilmodellen Holden Apollo.
* Rapparen Apollo, eigentleg namn Jonas Forsang Moksnes
* Apollosommarfugl (Parnassius apollo).
* HMS Apollo, eit namn gjeve til ei rekkje britiske marinefartøy.
* USS Apollo (AS-25), ein USA-amerikansk u-båt frå etterkrigstida.
* Apollo 440, ei britisk musikkgruppe

---

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Dette er ei fleirtydingsside. Ho listar sider om ulike emne som elles ville hatt same namnet.* *Dersom du følgde ei lenkje hit, kan du kanskje gå tilbake og **rette henne** slik at ho peikar direkte til den rette sida.* |
# 1953-filmen Peter Pan

Peter Pan |  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Regi | Clyde Geronimi, Wilfred Jackson, Hamilton Luske  |
| Produsent(ar) | Walt Disney, Walt Disney  |
| Manus | Bill Peet, Ted Sears, Ralph Wright, Winston Hibler, Joe Rinaldi, Erdman Penner, Milt Banta, William Cottrell  |
| Basert på | Peter Pan  |
| Stemme­skodespelar | Bobby Driscoll, Kathryn Beaumont, Hans Conried, Paul Collins, Heather Angel, Candy Candido, June Foray, Tom Conway, Bill Thompson, Robert Ellis, Jeffrey Silver, Johnny McGovern, Stuffy Singer, Tony Butala, The Mellomen, Tommy Luske, Jimmy MacDonald, Margaret Kerry, Don Barclay, Connie Hilton  |
| Klipp | Donald Halliday  |
| Musikk | Oliver Wallace, Sammy Cahn, Sammy Fain, Frank Churchill, Jack Lawrence, Oliver Wallace, Erdman Penner, Winston Hibler  |
| Produksjonsselskap | The Walt Disney Company  |
| Distributør | RKO Pictures, Disney+  |
| Utgjevingsdato | 5. februar 1953 (USA) |
| Lengd | 76 minutt  |
| Opphavsland | USA  |
| Språk | engelsk |
| Inntening | 87 404 651 US-dollar (USA) |
| Sjanger | fantasyfilm, filmmusikal, teiknefilm, pirat, barnefilm, filmsaga  |

Peter Pan er ein amerikansk animert eventyrfilm frå 1953, produsert av Walt Disney. Han er den 14. animerte Disney-langfilmen og opphavleg utgjeven 5. februar 1953 av RKO Radio Pictures. *Peter Pan* var den siste animerte Disney-langfilmen som vart gjeven ut gjennom RKO, før Walt Disney skipa sitt eige distribueringsselskap, Buena Vista Distribution. Filen var også den siste Disney-filmen der alle ni medlemmene av «Disney's Nine Old Men» arbeidde saman som regisserande animatørar. Kathryn Beaumont, Heather Angel og Bill Thompson, som saman gav stemmer til 1951-filmen *Alice in Wonderland*, returnerer som stemmeskodespelarar i denne filmen.

*Peter Pan* fekk i 2002 ein oppfølgjar under tittelen *Return to Never Land*. Ein serie av rett-på-DVD-forløparar produserte av DisneyToon Studios, som fokuserte på feen Tinker Bell, byrja i 2008.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* *Peter Pan* ved IMDb

 Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **1953-filmen Peter Pan**
# Radiokarbondatering

**Radiokarbondatering**, **karbondatering** eller **C-14 metoden** (*«karbon-fjorten»*-metoden) er ein metode for datering av organisk materiale. Metoden er basert på at alle levande organismar inneheld ein liten konsentrasjon med den radioaktive karbonisotopen 14C. Så lenge organismen er i live, er mengda av radioaktiv 14C frå næringsinntak konstant. Når organismen døyr, tek han ikkje lenger opp radioaktivitet, og mengda 14C i organismen går langsamt ned. Karbonisotopen med atomvekt 14, har ei kjend halveringstid på 5 730 år, som tyder at etter denne tida er berre helvta av mengda 14C tilbake. Ved å isolere karbonet i prøven og måle mengda radioaktivitet i høve til ferskt organisk materiale kan ein dermed rekne ut kva tid organismen levde. Fordi halveringstida er 5730 år, blir 14C-konsentrasjonen etter kring 50 000 år så liten at han er vanskeleg å måle.

## Kalibrering

For å kunne finne alderen på organisk materiale i *kalenderår* ved hjelp av radiokarbondatering, må ein take omsyn til at mengda av 14C ikkje har vore den same heile tida og på alle stader på jorda. Den rette alderen rekna i kalenderår kan finnast ved at ein held 14C-alderen saman med kalibreringskurver som gjer greie for mengda av denne isotopen i dei aktuelle tidsromma. For å kome fram til slike kalibreringskurver, har ein nytta materiale frå ulike tider som kunne tidfestast ved hjelp av andre metodar, og som òg har i seg dei endringane i 14C-isotopen som ein skal tidfeste. Til dette har ein mellom anna nytta årringsdatering av gamle furutre av artane Pinus longaeva og Pinus aristata, som kan leve i meir enn fire tusen år. Frå slike levande og døde gamle tre har ein målt isotopfordelinga i dei ulike årringane 10.000 år attende.

Ukalibrerte radiokarbondateringar, som òg vert kalla «C14-år», vert ikkje oppgjeve som talet på år før eller etter Kr., men som talet på år BP, som tyder talet på år før notida (**b**efore **p**resent), som i denne samanhagen er 1950, det året ein tok til å nytte metoden. Tidfestinga er aldri eksakt, men har ein feilmargin som etter eldre metodar kunne vere ±200 år, medan moderne metodar kan gje feilmarginar på ±50 år. Difor vert ei ukalibrert datering oppgjeven med den aktuelle feilmarginen, til dømes som 4500±60 BP, som skal lesast på det viset at alderen ligg ein stad mellom 3900 og 5100 før notida, rekna i «C 14-år». Feilmarginen vert medteke når tidfestinga er omrekna til kalenderår, slik at den kalibrerte dateringa vert oppgjeve som eit intervall, til dømes «3340 - 3090 f.Kr.». Avhengig av svingingane i kalibreringskurva kan det vere vanskelegare å gje gode dateringar rekna i kalenderår for somme tidsrom i høve til andre tidsrom. Til dømes vil ei ukalibrert datering med feilmargin på ±60 «C 14-år» kunne strekke seg over så mykje som 250 kalenderår i kalibrert form.

## Kjelder
# Warangal

|  |
| --- |
| Warangal |
| by |
|  Jernbanestasjonen Warangal Railway Junction  |
| Land |  India |
| Areal | 197,82 km² |
| Folketal |  704 570 (2011) |
|  Warangal ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Warangal |

**Warangal** (tidlegare kjend som **Oragallu** eller **Ekasila Nagaram**, telugu: వరంగల్) er ein by og eit kommunestyre i distriktet Warangal i den indiske delstaten Telangana. Byen ligg 145 km nordaust for delstatshovudstaden Hyderabad. Warangal er det administrative setet i Warangal-distriktet. Med Hanamkonda og Kazipet hadde Warangal ein folkesetnad på nærare 1 356 298 menneske ved folketeljinga i 2001. Folketeljinga i 2011 viste eit innbyggjartal i sjølve byen på 620 116.

Warangal-distriktet dekker eit område på 12 846 km² og hadde ein folkesetnad på 3 246 004 ved folketeljinga i 2001. Andre distrikt som Warangal-destriktet grensar til er Karimnagar i nord, Khamman i aust og søraust, Nalgonda i sørvest og Medak i vest. Byen er eit handelssenter i delstaten med teppeveveri, silke- og bomullsindustri. Warangal er mest kjend for granittsteinbrot (først og fremst svarte og brune variantar) og ein marknad med ris og chilli, bomull og tobakk. Det finst òg eit tempel frå 1162 i byen, og ein historisk festning i søraust.

## Galleri

* Thousand Pillar Temple i Warangal
* Sjiva-lingam ved Warangal festning
* Durga-relieff ved Warangal festning

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Warangal» frå Wikipedia på bokmål, den 10. februar 2021.*