Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kommunikasjon

Ein enkel kommunikasjonsmodell med ein sendar som overfører ein bodskap til ein mottakar. Modellen syner enveigskommunikasjon og tek ikkje omsyn til ytre variabler.
**Kommunikasjon** er utveksling av opplysningar, vanlegvis gjennom eit sams symbolsystem (t.d. eit språk). Omgrepet kan òg visa til samferdsle.

## Menneskeleg kommunikasjon

Kommunikasjon kjem frå det latinske *communicare*, som tyder å gjere felles. Menneske kommuniserer for å utveksla kunnskap, røynsler og kjensler. Vanlege uttrykk er teiknspråk, talespråk, skriftspråk, rørsler og kringkasting. Den ikkje-verbale kommunikasjonen kan vi dele inn i auditiv og visuell kommunikasjon. Også pausen, eller stilla, har ein funksjon i kommunikasjon.

Kommunikasjon har også eit makt- og kontrollaspekt, og er ein reiskap for å både styre andre og meistre eigen livssituasjon. Kommunikasjon skaper felleskap og identitet.

## Dyrekommunikasjon

Mange dyreslag kommuniserer òg med kvarandre ved hjelp av lyd, lukt og kroppspråk. Kvalar brukar til dømes kvalsong over store avstandar, hundar sender ut og mottek lukteinntrykk, og honningbier «dansar» kvar dei andre biene kan finna nektar.

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Kommunikasjon**
# Musikkterapi

**Musikkterapi** kan som fagdisiplin forståast som eit felt som kartlegg samanhengar mellom musikk og helse på eit systematisk og vitskapleg vis. Ein person som arbeider med musikkterapi vert kalla musikkterapeut.
Musikkterapeutar kan til dømes ha arbeid med menneske med psykisk utviklingshemning, med eldre menneske med demens, med psykiatriske pasientar, eller med kreftsjuke born. I Noreg kan ein studere musikkterapi både ved Norges musikkhøgskole og ved Universitetet i Bergen. Det finst ei eiga norsk interesseforeining for musikkterapi, Norsk Forening For Musikkterapi, som gjev ut tidsskriftet «Musikkterapi».

## Bakgrunnsstoff

* A World forum for Musictherapy
* Norsk Forening For Musikkterapi
* Senter for musikk og helse Arkivert 2011-08-13 ved Wayback Machine.
* Griegakademiets senter for musikkterapiforskning
# Jane Goodall

|  |
| --- |
| Jane Goodall |
|  |
|  |
| Fødd | Valerie Jane Morris-Goodall 3. april 1934 Hampstead, London |
| Død | 1. oktober 2025 Los Angeles |
| Nasjonalitet | Storbritannia |
| Område | åtferdsbiologi, Aktivisme, biologi, naturvern, sjimpansar, primatar, antropologi, populærvitskapleg litteratur, primatologi |
| Yrke | universitetslærar, aktivist, etolog, primatolog, antropolog, biolog, sjølvbiograf, skribent |
| Institusjonar | Jane Goodall Institute |
| Alma mater | Newnham College University of Cambridge |
| Doktorgradsrettleiar | Saliou Robert Hinde |
| Ektefelle | Hugo van Lawick, Derek Bryceson |
| Barn | Hugo Eric Louis van Lawick |
| Medlem | Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina Det europeiske akademiet for vitskap og kunst American Academy of Arts and Sciences American Philosophical Society World Future Council The Trimates |

**Jane Goodall**, fullt namn Valerie Jane Morris-Goodall, (3. april 1934–1. oktober 2025) var ein britisk åtferdsbiolog og dyrevernsaktivist, fødd i London.

Goodall byrja i 1960 å studere åtferda til ville sjimpansar i Gombe Stream nasjonalpark i Tanzania. Med omfattande, årelange åtferdsstudiar utfordra ho det rådande vitskapssynet og viste at sjimpanser både lagar og brukar verkty, har kjensler og lever innom samansette sosiale strukturar.

For å sikre leveområda til artane, grunnla ho Jane Goodall-instituttet med mål om å fremje forståinga og vernet av store apar og deira habitat, samt å motivere unge menneske til å arbeide for miljøvern og medmenneske.

Goodall døydde i Los Angeles i California under ein føredragsturne.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Jane Goodall» frå Wikipedia på tysk, den 31. desember 2025.*