Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Amadou Toumani Touré

|  |
| --- |
| Amadou Toumani Touré |
|  |
|  |
| Fødd | 4. november 1948 Mopti |
| Død | 9. november 2020 (72 år) |
| Statsborgar av | Mali |
| Parti | partilaus |
| Religion | sunniislam |
| Yrke | politikar, offiser |
| Utdanna ved | De luftbårne styrkers miltærakademi i Rjazan Combined Arms Military School in Koulikoro |
| Medlem | Académie des sciences d'outre-mer |
| Verv | President i Mali 1991-1992 |
| Føregangar | Moussa Traoré |
| Etterfylgjar | Alpha Oumar Konaré |
| Verv | President i Mali 2002-2012 |
| Føregangar | Alpha Oumar Konaré |
| Etterfylgjar | Amadou Sanogo |
| Alle verv | * Malis president (1991–1992)
* Malis president (2002–2012)
 |

**Amadou Toumani Touré** (4. november 1948–9. november 2020) er ein malisk politikar som var president i Mali frå 1991 til 1992 og frå 2002 til 2012. Første gongen vart han president etter eit statskupp. Andre gongen vart han sjølv avsett ved eit statskupp.

Touré vart fødd i provinshovudstaden Mopti, der han gjekk grunnskulen. Frå 1966 til 1969 studerte han til å bli lærar i hovudstaden Bamako. Etter dette gjekk han inn i hæren. Han steig raskt i gradene som fallskjermsoldat. Etter vidareutdanning i Sovjetunionen og Frankrike vart han kommandant for fallskjermsoldatkommandoen i 1984.

Amadou Toumani Touré talar i Washington i 2003.
I mars 1991 vart demonstrasjonar mot regimet til president Moussa Traoré slått ned med store tap av menneskeliv. Etter dette deltok Touré i eit statskupp mot Traoré og vart president i *Overgangskomitéen for folkets redning*. Slik fungerte han som statsoverhovud under overgangen til demokrati. Han organiserte val til nasjonalforsamlinga og presidentval i 1992. Etter presidentvalet overlét han makta til den nyvalde presidenten, Alpha Oumar Konaré, og fekk tilnamnet *demokratiets soldat*.

I juni 2001 var han generalsekretæren i SN, Kofi Annan, sin spesialutsending til Den sentralafrikanske republikken etter eit statskupp der.

I september 2001 pensjonerte han seg frå hæren. Han starta ein ny politisk karriere ved å stilla som kandidat til presidentvalet. Han vart vald som president i Mali med 28 % av røystene i første valomgang og 64,4 % i andre valomgang, 28. april og 12. mai 2002. Han stilte som uavhengig, partilaus kandidat. I regjeringa hadde han representantar frå fleire ulike parti.

Han vart gjenvald for ein ny femårsperiode ved presidentvalet 29. april 2007.
22. mars 2012, kort tid før han etter lova skulle fråtre presidentrolla, starta misnøgde soldatar eit militærkupp som tvinga han til å gå i skjul. Som del av ein avtale om å gjeninnføra lov og orden gjekk Touré av som president den 8. april, og drog i eksil 11 dagar seinare.

## Kjelder
# Nord-Jemen

*For det føregåande kongedømet som òg var kjend som Nord-Jemen, sjå Kongedømet Jemen.*

|  |
| --- |
| الجمهورية العربية اليمنية *al-Jumhūrīyah al-‘Arabīyah al-Yamanīyah* Den arabiske republikken Jemen |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | **1962–1990** |  → |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flagg | Våpen |

 |
| **Nasjonalsong** Peace To The Land (før 1978) A Nation's Will (etter 1978) |
| Plasseringa til Nord-Jemen |
| **Hovudstad** | Sana'a |
| **Språk** | Arabisk |
| **Styreform** | Republikk |
| **President** |
|  - 1962–1967 (første) | Abdullah as-Sallal |
|  - 1978–1990 (siste) | Ali Abdullah Saleh |
| **Statsminister** |
|  - 1962–1963 (første) | Abdullah as-Sallal |
|  - 1983–1990 (siste) | Abdul Aziz Abdul Ghani |
| **Historisk periode** | Den kalde krigen |
|  - Oppretta | 27. september 1962 |
|  - Samling | 22. mai 1990 |
| **Valuta** | Nordjemenittisk rial |
| **I dag ein del av** |  Jemen |

**Den arabiske republikken Jemen** (**YAR**; arabisk الجمهورية العربية اليمنية *al-Jumhūrīyah al-‘Arabīyah al-Yamanīyah*), òg kjend som **Nord-Jemen** eller **Jemen (Sana)**, var eit land frå 1962 til 1990 i den nordvestlege delen av det som i dag er Jemen. Hovudstaden var Sana. Landet vart samla med Den demokratiske folkerepublikken Jemen, ofte kalla Sør-Jemen, den 22. mai 1990, og danna den noverande Republikken Jemen.

## Historie

Etter Det osmanske riket kollapsa vart det nordlege Jemen ein sjølvstendig stat som Kongedømet Jemen. Den 27. september 1962 avsette revolusjonære inspirerte av den arabiske nasjonalismen til Den sameinte arabiske republikken (Egypt) den nyleg krona Muhammad al-Badr, og president Gamal Abdel Nasser tok kontroll over Sana'a, og grunnla den arabiske republikken Jemen. Statskuppet markerte byrjinga på den nordjemenittiske borgarkrigen der YAR-soldatar fekk støtte av Egypt, medan Saudi-Arabia og Jordan støtta Badr sine rojaliststyrkar. Konflikten held fram i periodar fram til 1967, då dei egyptiske troppane vart trekte attende.

I motsetnad til Aust- og Vest-Tyskland eller Nord- og Sør-Korea, hadde YAR og det sørlege nabolandet, Den demokratiske folkerepublikken Jemen, òg kjend som Sør-Jemen, relativt godt forhold, sjølv om det ofte var spent. I 1972 vart det erklært at landa ein gong skulle slåast saman, men planane vart sett på vent i 1979 og ein krig vart berre hindra av Den arabiske ligaen blanda seg inn.

I mai 1988 var landa på ny klare til å gjennomføre ei samanslåing, og dette skjedde 22. mai 1990.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Yemen Arab Republic» frå Wikipedia på engelsk, den 2. juni 2016.*