# Kutiyattam

Helten i ei førestilling.
**Kutiyattam** (malayalam കൂടിയാട്ടം, kūṭiyāṭṭaṁ), også skrive **koodiyattam**, er ein type sanskritdrama frå Kerala i India. Kutiyattam kombinerer musikk, dans og fastsette overdådige kostyme til religiøse førestillingar som tradisjonelt blir haldne i hindutempel. Kunstforma er anerkjend av UNESCO som eit døme på immateriell verdsarv.

Guruen Mani Madhava Chakyar som Ravana, skurken i *Ramayana*.
Dansar som førestiller ein dyrefigur.
Skurkefigur.
## Framføring

Kutiyattam er ei ritualisert kunstform som byrjar med ei bøn til Ganapati (Ganesja), symbolsk reinsking av scena med vassdropar og tenning av oljelampe. Ei framsyning har tre delar:

* *Purappadu*, der skodespelaren som skal opptre først i stykket framfører eit vers gjennom gestar (*abhinaya*) og deretter ein rein dans (*kriya*). Denne delen vara opphavleg i ein dag. I dag kan han vara rundt to timar.
* *Nirvahanam*, der ein einsleg skodespelar bruker gestar til å introdusera stykket og karakterane, gjerne med tekst og situasjonar frå andre stader enn det eigentlege stykket. Tradisjonelt kunne denne delen gå over fleire dagar.
* *Kutiyattam*, sjølve dansespelet, der fleire utøvarar kjem på scena og framfører skodespelet etter eit gjeve manus.

Gode, noble figurar er kjenneteikna av grøn ansiktsmåling medan demoniske figurar har svart ansiktsmåling. Skurkar kan markerast med duskar på fjeset i ei tillaging kalla *kathi* ('kniv').
Det er vanleg å bruka klassiske sanskritverk av Bhasa, Kulasekhara Varman, Mahendra Vikrama, Harsha og Nilakanta til ei førestilling.

## Instrument

Dei viktigaste instrumenta brukt til å innleia førestillinga og akkompagnera dansen i kutiyattam er trommene *mizhavu* og *etakka*, cymbalen *kuzhitalam*, blåseinstrumentet *kurumkuzhal* og *sankhu*.

## Historie

Guru Mani Madhava Chakyar og truppen hans framfører *Thoranayudham* (ein del av *Abhisjeka nataka* av Bhasa, basert på eposet *Ramayana*), i Chennai i 1962. Dette var første gongen kutiyattam blei framført utanfor Kerala.
Kutiyattam har røter som går meir enn 2000 år tilbake i tid. Som fleire andre sørindiske danseformer kan kutiyattam førast tilbake til eposet *Silappadikaram* frå 400-talet. Her opptrer ein viss Parayur Koothachakyyar med dansespelet *Tripuradahanam* for kongen. Kutiyattam blei tradisjonelt framført av menn frå chakyar-gruppa (ei kastegruppering frå Kerala) og kvinner frå ambalavasi/nambiar-grupperingane kalla *nangyaramma*.

Opphavleg blei kutiyattam berre framført på særleg bygde scener i visse hindutempel. Desse scenene, kalla *kuthambalam*, er kjend for god akustikk, fine utskjeringar og detaljrike dekorasjonar. I 1955 framførte danseguruen Mani Madhava Chakyar dansen utanfor eit tempel for første gong, til stor motstand frå tradisjonalistar.
I 1962 blei Mani Madhava Chakyar invitert til å framføra kutiyattam
ved Sanskrit Ranga i Madras (Chennai). Dette var første gongen dansen var framført utanfor Kerala. Oppvisingar over heile India følge, og Chakyar blei gjeven ein Sangeet Natak Akademi-pris i 1964. Opptredenar og demonstrasjonar offentleg, på All India Radio og på fjernsynskanalen *Doordarshan* førte danseforma ut til eit breiare publikum.

Painkulam Raman Chakyar instruerte ein del europearar i dansen, bidrog til å produsera ein dokumentarfilm om han i 1974 og drog seinare på turné i Europa.
Dansaren Ammannur Madhava Chakyar blei den første dansaren til å framføra kutiyattam utanfor India på 1980-talet, med framføringar i Europa og Japan.

## Trugsmål

Kutiyattam-tradisjonen voks fram i eit føydalsamfunn med støtte frå rike herskarar. Han var ei eksklusiv kunstform knytt til hindutempel der berre visse kaster hadde adgang. Ei utviding til eit større publikum har vore heilt nødvendig etterkvart som samfunnet i Kerala har utvikla seg.

Dansarar treng gjerne trena i 10-15 år før dei er klare til å opptre, medan ei førestilling kunne vara i opptil 40 dagar. Økonomiske vanskar gjer derfor at danseforma igjen er truga etter ei gjenoppliving tidleg på 1900-talet. Ulike senter og organisjonar gjev støtte til opplæring i danseforma, til dømes Kerala Kalamandalam, Margi i Thiruvananthapuram, Ammannur Gurukulam ved Irinjalakuda i Thrissur-distriktet, Mani Madhava Chakyar Gurukulam ved Lakkidi i Palakkad-distriktet og Nepathya i Moozhikkulam.

## Sjå òg

* Kultur i Kerala
* Mani Madhava Chakyar
* Ammannur Madhava Chakyar
* Painkulam Raman Chakyar
* Mani Damodara Chakyar
* Ammannur Rajaneesh Chakyar
* Natyakalpadrumam
* Kuttu
* Kathakali
* Mohiniyattam
* Thulall
* Bharata Muni
* Nandikeshvara

## Kjelder

---

* Chakiar, Mani Madhava (1975), *Nātyakalpadrumam*, Sangeet Natak Akademi, New Delhi
* Raja, Kunjunni (1964), *An Introduction to Kutiyattam*, Sangeet Natak Akademi, New Delhi
* Kavalam N. Panikar (1994), *Mani Madhava Chakyar: The Master at Work*, Sangeet Natak Akademi, New Delhi
* *Denne artikkelen bygger på «Koodiyattam» frå Wikipedia på engelsk, den 10. februar 2014.*

## Bakgrunnsstoff

* Shulman, David (24 November 2012), «Creating and Destroying the Universe in Twenty-Nine Nights», *The New York Review of Books*