Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oriya

|  |
| --- |
| **oriya, odiaଓଡ଼ିଆ, oṛiā** |
| **Klassifisering** | Indoeuropeisk  Indoiransk   Indoarisk    Austleg     **Oriya** |
| **Bruk** |
| **Tala i** |  India |
| **oriya, odiatalande i alt** | 31 698 534 |
| **Skriftsystem** | Oriyaskrift |
| **Språkkodar** |
| **ISO 639-1** | or |
| **ISO 639-2** | ori |
| **ISO 639-3** | ori |
| **Wikipedia på oriya, odia** |

**Oriya** eller **odia** er eit indoarisk språk som blir tala av oriyafolk i dei indiske delstatane Odisha, der det er offisielt språk, Jharkhand, der det har status som andrespråk, og Vest-Bengal. Det er nært i slekt med bengali og assamesisk. Oriya har eit eige alfabet som er likt devanagari, men nyttar halvsirklar over bokstavane i staden for ei vassrett linje.

## Kjelder

Fotnotar
# The Indian Express

|  |
| --- |
| *The Indian Express* |
|  |
| Motto | *Journalism of Courage* |
| Land | India |
| Type | Dagsavis |
| Format | Berlinerformat |
| Grunnlagd | 1931 |
| Eigarar | Indian Express Limited |
| Språk | Engelsk |
| Politisk posisjon | Sentrisme, sentrum-venstre |
| Hovudkvarter | Mumbai |
| OCLC | 70274541 |
| Nettstad |  (engelsk) |

The Indian Express er ei engelskspråkleg indisk dagsavis som blei grunnlagd i 1932 av Ramnath Goenka med støtte frå Raja Mohan Prasad. Eigarskapen er no hjå ein trust av arvingane til Raja Mohanprasad. Avisa blir gjeven ut i Mumbai av Indian Express Group. I 1999, åtte år etter at grunnleggjaren Ramnath Goenka, døydde i 1991, blei gruppa delt mellom ulike familiemedlemmar. Dei sørlege utgåvene fekk namnet *The New Indian Express*, medan dei nordlege utgåva, med base i Mumbai, heldt på det opphavlege namnet «Indian Express», med «The» lagt til tittelen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «The Indian Express» frå Wikipedia på engelsk, den 16. februar 2024.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Den nasjonale filmprisen i India

**Den nasjonale filmprisen**, engelsk **National Film Awards**, er ein statleg filmpris gjeven ut i India. Han blei skipa i 1954, og har sidan 1973 blitt administrert av det statlege Directorate of Film Festivals, saman med International Film Festival of India og Indian Panorama.

Prisvinnarane blir valde ut av eit panel sett saman av styresmaktene. Prisutdelinga blir halden i den indiske hovudstaden New Delhi, der presidenten av India deler ut prisane. Deretter opner den nasjonale filmfestivalen, der vinnarfilmen blir vist.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «National Film Awards» frå Wikipedia på engelsk, den 7. november 2019.*

* Matthew, K.M. (2006), *Manorama Yearbook 2006*, Malayala Manorama, India, ISBN 81-89004-07-7

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Den nasjonale filmprisen i India Directorate of Film Festivals
* National Film Awards at IMDb
# Bassgitar

|  |
| --- |
| Bassgitar |
|  Ein Fender-bass |
|  |
| Klassifisering | bass, gitar |
| Hornbostel-Sachs klassifisering | 513 |

**Bassgitar**, **bass** eller **el-bass** er eit strengeinstrument som ein speler med fingrane eller eit plekter. Den fyrste elektriske bassgitaren såg dagens lys allereie i 1930. Den blei oppfunnen av Paul Tutmarc, men blei ikkje nokon suksess før Leo Fender og medarbeidaren George Fullerton (i selskapet Fender) lanserte den fyrste masseproduserte bassgitaren i 1951. Dei laga ein bass som blei kalla *Precision bass*. Namnet Precision kom av tverrbanda som delte inn halsen i nøyaktig tonehøgd. Dette gjer det lettare å spele reint enn på ein (bandlaus) kontrabass.

Det finst også bandlause el-bassar, såkalla «fretless» bass. Sistnemnde er særleg populære blant jazzbassistar, men er meir krevjande å spele på ettersom plasseringa av fingrane er viktigare.

I dag er begge variantar av el-bassen vanlege jazzinstrument, og varianten med band er nærast uunnverleg i rockemusikk og dei fleste andre elektrisk forsterka musikkformer.

Bassgitar av merket Höfner og vanleg gitar av merket Gretsch
Vanlegvis har bassgitaren fire strenger, som er stemt lik strengane på ein kontrabass, og kling i ‚E - ‚A - D - G. Dei tilsvarar dermed dei fire djupaste strengene på ein vanleg gitar, berre ein oktav lågare. Vidare finst det bassgitarar med fem strenger med ,,H som djupaste streng, og bassar med seks strenger som då vanlegvis er stemt i ,,H - ,E - ,A - D - G - c, eller dei kan vere stemt som strengane på ein vanleg gitar, berre ein oktav djupare.

Som ved alle andre strengeinstrument finst det bassar med eit meir «eksotisk» tal strenger, som tostrengarar, sjustrengarar, åttestrengarar osb. Etter prinsippet frå tolvstrengars-gitaren finst det også dobbelkorige el-bassar, som for kvar grunnstreng har ein oktavstreng (eller to eller tre, for trekorige og firkorige bassar) som kling med.

El-bassen er utstyrt med magnetiske eller elektroniske pickups, som fangar opp vibrasjonen frå strengane. Moderne el-bassar har gjerne «aktive» pickups, som er utstyrt med ein batteridriven forforsterkar som er innebygd i bassen. Med denne teknikken får ein betre attgjeving av overtonar, og ein kan heve eller senke dei høge og djupe tonane. Ved passive pickups kan ein berre senke dei høge tonane. I det siste har det dukka opp optiske system basert på piezoelektrisitet, som gjer det mogeleg å bruke ikkje-magnetiske strengar.

For å spele på ein el-bass må ein ha ein bassforsterkar («bass amp»), som bassen er forbunde til via ein jack-kabel eller ein XLR-kabel. Bassforsterkarar for bruk i et band bør ha ein utgangseffekt på minst 150 Watt ved 8 Ohm (ca. 250 Watt ved 4 Ohm). I rockeband som spelar høg musikk, er ein forsterkar med 400 Watt slett ikkje overdimensjonert.

## Sjå også

* Akustisk bassgitar
* Gitar
# All India Radio

Muhammad Ali Jinnah fortel om skipinga av Pakistan på All India Radio 3. juni 1947.
Musikkopptak av den karnatiske musikaren Seetha Doraiswamy i 1950-åra.
**All India Radio** (AIR), sidan 1956 kjend på lufta som **Akashvani**, er ein statleg indisk radiokringkastar og ein del av det offentlege kringkastingsselskapet Prasar Bharati. AIR blei skipa i 1936. Han omfattar 414 radiostasjonar i India som til saman når rundt 99 % av indarar.

Kringkastaren har ein nasjonal kanal som blir send til 65 % av India og når rundt 76 % av innbyggjarane. Programma på denne kanalen er på hindi, engelsk og urdu med noko musikk på andre indiske språk.

Kringkastaren sender innanriksprogram på 23 språk og 146 dialektar, mens utanrikssendingane går på 17 indiske språk og ti internasjonale.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* All India Radio Arkivert 2010-11-16 ved Wayback Machine.
# Dommar i retten

*Sjå også dommar i tevling*
Med **dommar** i retten meiner ein vanlegvis ein person som er tilsett i ein domstol, og som har mynde til å treffe dømmande avgjerder.

Fast tilsette dommarar er i Noreg embetsmenn, noko som mellom anna gjer at ein dommar ikkje kan avsettast på annan måte enn ved dom. Dette er ein del av maktfordelingsprinsippet, og bakgrunnen er at dommarar skal vere uavhengige av dei andre statsmaktene. Liknande reglar som sikrar at dommarar er uavhengige av dei andre statsmaktene finst i dei fleste utvikla rettssystem.

I tillegg til dei fast tilsette dommarane har ein i Noreg eit system med dommarfullmektigar. Dette er juristar som blir tilsett som dommarar for vanlegvis 2 år, og ikkje lenger enn 3 år. Dommarfullmektigar er ikkje embetsmenn.

Også meddommarar blir rekna som dommarar etter domstollova, men desse er ikkje embetsmenn, og har såleis ikkje noko tilsvarande stillingsvern. Medlemmer av lagretten blir ikkje rekna som dommarar.

For å bli embetsdommar er det eit krav at ein har Juridisk embetseksamen eller er Master i rettsvitskap. Ein må vidare vere «vederheftig», det vil noko upresist seie at ein ikkje må vere insolvent. Det blir også stilt krav om eit reint rulleblad. For somme dommarstillingar er det dessuten ytterlegare krav. For å bli tilsett som lagmann eller høgsterettsdommar må ein ha fylt 30 år og ha juridisk embetseksamen med «beste karakter», det vil seie laud. I Noreg blir dommarar utnemnde av Kongen i statsråd etter innstilling frå Domstolsadministrasjonen.

Den sentrale lova som regulerer dommarar i norsk rett er domstollova frå 1915.
# Filmfare

|  |
| --- |
| Filmfare |
|  |
|  |
| Oppretta | 1952 |
| Språk | engelsk |
| Nettstad |   |

Filmfare er eit engelskspråkleg tidsskrift om den hindispråklege filmindustrien, ofte kjend som Bollywood. Bladet blei grunnlagd i 1952 og blir gjeve ut av Worldwide Media, eit dotterselskapav The Times Group, den største mediegruppa i India. Sidan 1954 har det stått bak dei årlege Filmfare-prisane Filmfare Awards, Filmfare Awards South og Filmfare Awards East.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Filmfare» frå Wikipedia på engelsk, den 6. november 2019.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Ela Gandhi

|  |
| --- |
| Ela Gandhi |
|  |
|  |
| Fødd | 1. juli 1940 (85 år) Durban |
| Statsborgar av | Sør-Afrika |
| Parti | ANC |
| Yrke | politikar |
| Utdanna ved | University of Natal |
| Far | Manilal Gandhi |
| Ektefelle | Mewa Ramgobin |
| Alle verv | * medlem av Sør-Afrikas nasjonalforsamling
 |

**Ela Gandhi** (fødd 1. juli 1940) er ein sørafrikansk politikar som representerer African National Congress (ANC). Ho er av indisk avstamming og er barnebarn av Mahatma Gandhi.

Under apartheid blei Gandhi nekta å drive politisk verksemd og blei plassert i husarrest i ni år.

Frå 1994 til 2004 sat Gandhi i det sørafrikanske parlamentet.

Gandhi var gift med ANC-politikaren Mewa Ramgobin, som døydde i 2016. I 2021 blei dottera deira Ashish Lata Ramgobin kjend skuldig i grovt bedrageri og dømd til sju års fengsel.

## Prisar og utmerkingar

I 2002 blei Gandhi tildelt den internasjonale fredsprisen til Kristi Samfunn. Fem år seinare blei ho tildelt Padma Bhushan av indiske myndigheiter. I 2014 blei ho æra som ein veteran av Umkhonto we Sizwe. Den indiske ambassaden i Washington, D.C. inviterte Gandhi til å tale til over 15 000 indiske studentar i USA i avgangsklassen 2020 gjennom ein digital avslutningsseremoni.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Ela Gandhi» frå Wikipedia på bokmål, den 12. mars 2024.*
# iTunes

|  |
| --- |
| iTunes |
|  |
|  |
| Utviklar | Apple Inc. |
| Utgjevar | Microsoft Store |
| Utgjeve | 9. januar 2001 |
| Nyaste versjon | 12.12.8.2 (30. mars 2023) |
| Operativsystem | macOS, Microsoft Windows |
| Skriven i | C++ |
| Sjanger | Mediaspelar |
| Lisens | proprietær lisens |
| Nettstad |  |

**iTunes** er eit digitalt musikkarkiv- og avspelingsprogram for Mac og Microsoft Windows frå Apple. iTunes støttar synkronisering med den populære musikkspelaren iPod.

iTunes lèt brukaren organisere all sin digitale musikk på ein stad, med moglegheit for å opprette spelelister for ulike anledningar. Det er òg mogleg å brenne CD-ar direkte frå iTunes, enten frå spelelister eller ved å markere enkeltsongar.

iTunes støttar lydkomprimeringsmetodane AAC, AIFF, Apple Lossless, MP3 og WAV.

I enkelte land (Noreg, Sverige, Danmark, USA, Storbritannia, Frankrike, Austerrike, Belgia, Finland, Hellas, Italia, Luxembourg, Nederland, Portugal, Spania, Sveits og Tyskland) kan iTunes-brukarar kjøpe musikk over internett frå Apple igjennom *iTunes Music Store*.

## Sjå òg

* Apple
* QuickTime Player

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «iTunes» frå Wikipedia på bokmål, den 17. november 2005.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Valentinsdagen

Valentinskort med verset «My Dearest Miss, I send thee a kiss» utanpå.
**Valentinsdagen** den 14. februar er ein festdag for romantisk kjærleik. Han blir markert ved at ein gjev gåver, helsingar eller romantiske opplevingar til den ein elskar eller berre vil flørta litt med.

## Bakgrunn

Den kristne feiringa av dagen kan ha røter i romersk feiring av gudinna Juno som representerte kvinner og ekteskap (14. februar), og starten på lupercaliafestivalen, ein fruktbarheitsfest som byrja 15. februar. Pave Gelasius I la ned forbod mot å feira lupercalia seint på 400-talet. Det er fyrst på 1300-talet ein kjenner til at valentinsdagen vart feira som ei romantisk høgtid i Frankrike og England.

Valentinsdagen er knytt til heilage Valentin. Valentin vart fengsla etter at den romerske keisaren Claudius truga med fengsel og dødsstraff for dei som ikkje avsverga seg kristendommen. Valentin ville ikkje avsverge si gudstru, og difor vart han steina til døde i år 273. Før Valentin vart drepen, skreiv han eit brev til si kjære Julia og bad henne om å halde seg til Gud. Han underteikna med «… frå din Valentin».

## Tradisjonar

Mange sender postkort til kjærasten sin denne dagen, og Posten har arbeidd for å innføre denne tradisjonen i Noreg.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Valentinsdagen**
# Johannes Ockeghem

|  |
| --- |
| Johannes Ockeghem |
|  |
|  |
| Fødd | ca. 1410 |
| Fødestad | Saint-Ghislain i Belgia |
| Død | 6. februar 1497 |
| Dødsstad | Tours i Frankrike |
| Opphav | Kongedømet Frankrike |
| Sjanger | Renessansemusikk |
| Verka som | Komponist |

**Johannes Ockeghem** (fødd ca. 1410, død 6. februar 1497) var ein fransk-flamsk komponist som fekk stor tyding for utviklinga av den flamske skolen.

## Liv og verk

Johannes Ockeghem vart fødd i Saint-Ghislain, i dag i Belgia, mellom 1410 og 1425. Den første datoen vert rekna som mest sannsynleg, basert på eit dokument som syner at han skal ha møtt den noko eldre Gilles Binchois, medan denne framleis var i Hainaut. Sidan Binchois reiste herifrå alt i 1423, er det truleg at Ockeghem i det minst lyt ha vore korgut på denne tida. Det er ikkje usannsynleg at Binchois var læraren til Ockeghem.

Samtidige dokument syner at han var songar, først i Vår frue kyrkje i Antwerpen frå 1443 til 1444, og sidan i teneste hjå hertugen av Bourbon. Frå 1450 var han tilsett ved det kongelege kapellet i Paris, der han tente under kongane Karl 8., Ludvig 11. og Karl 9., til han døydde i 1497.

Under dei franske kongane vart han tilsett som første kapellmeister, og vart tiltrudd oversynet med skattkista til kongen. Bortsett frå ei reise til Spania var han ikkje mykje utanfor Frankrike i livet. Han møtte Guillaume Dufay under ei reise til Cambrai i 1464. Ockeghem var ikkje berre komponist, men og ein fremragande diplomat og matematikar. Dette siste var ofte rekna som ein naudsynt tilleggsdisipln for ein komponist.

I samtida vart Ockeghem rekna som den fremste. Johannes Tinctoris nemner han først av alle i lista si over dei beste komponistane på 1400-talet. Han fekk lovtalar av mellom andre Erasmus frå Rotterdam etter at han var avliden. Diktaren Jehan Molinet skreiv eit minnedikt om han, der han reknar opp fire yngre komponistar som gret over han. Teksta vart tonesett av Josquin des Prez. I samtida såg ein heil generasjon komponistar Ockeghem som eit førebilete. Seinrenessansehistorikarane gav han beint fram æra for å ha «skapt» renessansemusikken.

Gjennom Ockeghem kom den franske påverknaden attende i europeisk musikk. Særskilt musikken hans er rekna som ei blanding av fransk og flamsk i stil. Musikken til Ockeghem kan elles vera rik på innfall, og fylt med intrikate rytmiske liner. Ockeghem skal ha hatt ein fyldig bass, og mange av verka hans inneheld fantasirike bassliner, meir enn det som til då hadde vore vanleg. Av verka hans er det berre ein leivd att: 14 messer, 5 motettar og 21 chansonar. Attåt var han ein av dei første som skreiv eit rekviem.

Han skreiv for både fire og fem stemmer. Parodimessa kan ha vore utvikla av Ockeghem, som ikkje var nøgd med å nytte ein einskild cantus firmus som melodisk førelegg.

## Kjelder

* Allan W. Atlas: *Renaissance Music*, London 1998.
# Presbyterianisme

Presbyteriansk kross.
**Presbyterianisme** er ei form for protestantisk kristendom og ei eiga kyrkjestyreform. Ho blir praktisert av mange (men ikkje alle) protestantiske kyrkjer som historisk har knytt seg til Jean Calvin si lære, kalvinismen.

Namnet «presbyterianisme» kjem av det greske ordet *presbyteros* (πρεσβύτερος), som betyr 'eldre'. Dette er valt fordi ei presbyteriansk kyrkje blir leia av nokre lokalt valde eldre, i motsetnad til ei episkopal kyrkje, som blir leia av biskopar.

Presbyterianismen har røter tilbake til den skotske reformasjonen, særleg under John Knox. Det finst mange uavhengige presbyterianske kyrkjer i verda, både av geografiske og doktrinære grunnar. Teologisk legg presbyterianarar vekt på at Gud er allmektig i alle ting, også frelse, dei har høg akt for Skriften og ser det som nødvendig med ei personleg omvending gjennom trua på Jesus Kristus.

## Sjå òg

* Den reformerte kyrkja

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Presbyterianisme» frå Wikipedia på dansk og «Presbyterianisme» frå Wikipedia på bokmål, den 16. desember 2022.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Presbyterianisme**
# 1992-filmen Aladdin

Aladdin |  |
|  |
|  |
| Regi | John Musker, Ron Clements  |
| Forfattar(ar) | Alice Dewey  |
| Produsent(ar) | John Musker, Ron Clements, Donald W. Ernst, Amy Pell  |
| Manus | John Musker, Ron Clements, Terry Rossio, Ted Elliott  |
| Basert på | Alladin og den vidunderlige lampen  |
| Stemme­skodespelar | Scott Weinger, Robin Williams, Bruce Adler, Jonathan Freeman, Linda Larkin, Lea Salonga, Gilbert Gottfried, Douglas Seale, Jim Cummings, Charlie Adler, Corey Burton, Philip Proctor, Frank Welker, Frank Welker  |
| Klipp | H. Lee Peterson, Mark Hester, Chuck Williams  |
| Musikk | Alan Menken  |
| Produksjonsselskap | Walt Disney Pictures  |
| Distributør | Walt Disney Studios Motion Pictures, Disney+  |
| Utgjevingsdato | 25. november 1992 (USA) |
| Lengd | 91 minutt  |
| Opphavsland | USA  |
| Språk | engelsk |
| Inntening | 504 050 219 US-dollar, 217 350 219 US-dollar (USA) |
| Sjanger | filmmusikal, humoristisk fantasy, filmsaga  |

Aladdin er ein amerikansk animert musikk-fantasyfilm frå 1992, produsert av Walt Disney Feature Animation og utgjeve av Walt Disney Pictures. Filmen er den trettiførste animerte langfilmen frå Disney og den fjerde som var produsert i tiåret kjent som Disney-renessansen, som varte frå 1989 til 1999. *Aladdin* var produsert og regissert av Ron Clements og John Musker, og er basert på det arabiske folkeeventyret under same namn frå eventyrsamlinga *Tusen og ei natt*.

Stemmeskodespelarane i den engelskspråklege utgåva av filmen er mellom andre Scott Weinger, Robin Williams, Linda Larkin, Jonathan Freeman, Frank Welker, Gilbert Gottfried og Douglas Seale. Filmen følgjer Aladdin, ein arabisk gategut, som finn ei magisk lampe som inneheld ein ånd. For å gøyme lampa frå storvisiren kler han seg ut som ein velståande prins, og prøver å imponere sultanen og dottera hans.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
* ved IMDb

 Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **1992-filmen Aladdin**
# Kuala Lumpur

|  |
| --- |
| Kuala Lumpur |
| by |
|  |
| Land |  Malaysia |
| Høgd | 22 m |
| Areal | 243,65 km² |
| Folketal |  9 000 280 (2025) |
| Grunnlagd | 1857 |
|  Kuala Lumpur ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Kuala Lumpur.

 Kart som viser Kuala Lumpur.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Kuala Lumpur |

**Kuala Lumpur** er hovudstaden og den største byen i Malaysia, grunnlagt i 1857. Den utøvande statsmakta er flytta til ein ny administrativ hovudstad, Putrajaya, men bustaden til kongen av Malaysia, parlamentet og den dømande statsmakta har vorte verande i Kuala Lumpur.

Kuala Lumpur er eitt av dei tre føderale territoria i Malaysia. Det er fullstendig omgjeve av delstaten Selangor, og ligg nær vestkysten av Malakkahalvøya.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Kuala Lumpur Offisiell nettstad
# AOL

|  |
| --- |
| AOL |
|  |
|  |
|  |
| Bransje | Massemedium, internettbransjen, programvareinsdustrien |
| Skipa | 1983 |
| Eigar | Apollo Global Management |
| Dotterselskap | Netscape Communications Corporation, Nullsoft |
| Eigenandel i | Netscape Communications Corporation, TechCrunch |
| Hovudkontor | New York by |
| Land | USA |
| Produkt | programvare |
| Grunnleggjar(ar) | Marc Seriff, Steve Case, Jim Kimsey |
| Adm.dir. | Tim Armstrong |
| Nettstad |  (engelsk) |

AOL-standen under GSMA Barcelona 2008.
**AOL** (tidlegare **America Online**) er ei mediaverksemd og internettleverandør i USA. Selskapet vart grunnlagt i 1985, og er i dag eigd av Time Warner. AOL var eit av dei første selskapa som tilbaud tilgang til internett for ålmenta. I dag står AOL og bak snakkeprogrammet *AOL Instant Messenger*.

AOL tilbyr mobiltjenester under merkenamnet **AOL Mobile**.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «AOL» frå Wikipedia på bokmål, den 12. september 2009.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Britisk pund

|  |
| --- |
| Britisk pund Pund Sterling |
|  |
|  |
| Land | Storbritannia |
| Delt i | 100 pence |
| Valutakode | GBP |
| Myntar | 1p, 2p, 5p, 10p, 20p, 50p, £1, £2 |
| Setlar | £5, £10, £20, £50 |
| Sentralbank | Bank of England |

**Britisk pund** (**£**, offisielt namn: *Pund Sterling*) er valutaen i Storbritannia.

Opphavleg var £1 det same som eitt pund (vekt) i Sterlingsølv. Dette sølvet vart delt opp i 250 like delar: Myntmakeren fekk 10, dei resterande 240 vart støypt om til 240 pence. Eintalsforma av pence er penny.

Denne oppdelinga av £1 i 240 pence vart avskaffa i 1970-åra.

## Bakgrunnsstoff

* Pengesetlar frå Storbritannia (engelsk/tysk)
* Setlar frå Skottland (engelsk/tysk)
* Setlar frå Nord-Irland (engelsk/tysk)
# Idaho

|  |
| --- |
| Idaho |
| delstat |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Våpen  |

 |
| Land |  USA |
| Hovudstad | Boise |
| Areal | 216 443 km² |
|  •  land | 214 044 km² |
|  •  vatn | 2 398 km² |
| Folketal |  1 716 943 (2017) |
| Folketettleik | 8 / km² |
| Guvernør | Brad Little |
| Før innlemming | Territoriet Idaho |
| Innlemma i USA | 3. juli 1890 |
| Statsnummer | 43. |
| Forkorting | ID |
|  Idaho ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Idaho.

 Kart som viser Idaho.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Idaho |
| **Nettstad:**  idaho.gov |

**Idaho** er ein delstat i USA.
Han grensar mot Montana i nordaust, Wyoming i aust, Utah og Nevada i sør, Washington og Oregon i vest og mot Canada i nord.
Delstatshovudstaden er Boise.

## Geografi

Idaho er ein fjellstat som ligg i fjellkjeda Rocky Mountains. Ei av elvene i delstaten, Snake River, renn gjennom den djupe dalen Hells Canyon. Det meste av folkesetnaden held til sør i delstaten, der den største byen Boise ligg. Andre byar i sør er Pocatello og Twin Falls. Elles husar delstaten byane Lewiston, som ligg ved ei elv og er den einaste hamnebyen i Idaho, og Coeur d'Alene.

## Historie

Området hadde kring 8 000 innfødde innbyggjarar då Lewis og Clark-ekspedisjonen vitja det i 1805.

## Næringsliv

Gruveindustrien etter sølv og bly, har vore viktig for Idaho. Det mest kjende jordbruksproduktet er potetar, og Idaho står for ein tredel av potetproduksjonen i USA. På 1970-talet etablerte også dataverksemder seg i Idaho.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Idaho» frå Wikipedia på bokmål, den 26. september 2022.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Idaho Offisiell nettstad
# Fayetteville

|  |
| --- |
| Fayetteville |
| by |
|  |
| Land |  USA |
| Stat | Nord-Carolina |
| Areal | 387,425611 km² |
| Folketal |  208 501 (1. april 2020) |
| Wikimedia | © OpenStreetMap Fayetteville ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Fayetteville, North Carolina |

**Fayetteville** er ein by søraust i delstaten Nord-Carolina i USA. Byen har 208 000 ibuarar og er fylkessete i Cumberland County.

Militærbasen Fort Bragg/Fort Liberty, som tilhøyrer United States Army, ligg nordvest om Fayetteville.

Byen vart grunnlagt i 1783.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Fayetteville, North Carolina» frå Wikipedia på engelsk, den 10. mai 2023.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Fayetteville Offisiell nettstad