Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Nuclear Suppliers Group

Kart med medlemmer av NSG markert med grått.
**Nuclear Suppliers Group** (NSG) er ei fleirnasjonal gruppe av land som arbeider med å avgrense spreiing av materiale, utstyr og teknologi som kan nyttast for å produsera kjernefysiske våpen. NSG blei skipa i 1974, opphavleg med sju medlemmer. I dag er medlemstalet 48 (2014).

Nuclear Suppliers Group (NSG) blei danna i 1974 etter at India si prøvesprenging hadde vist at sivil kjernefysisk teknologi også kunne brukast til å utvikla kjernefysiske våpen. Nasjonar som hadde underteikna Ikkjespreiingsavtalen (Nuclear Non-Proliferation Treaty – NPT) såg dei måtte leggja større avgrensingar på eksport av utstyr, material og teknologi knytt til kjernefysikk om dei ville avgrensa spreiinga av kjernevåpen. Eit anna siktepunkt for skipinga av NSG var å få med land som ikkje hadde underskrive Ikkjespreiingsavtalen eller deltok i den såkalte Zangger-komitten, då spesielt Frankrike.

## Medlemsland

Dei opphavlege sju medlemslanda i NSG er Canada, Vest-Tyskland, Frankrike, Japan, Sovjetunionen, Storbritannia og USA. I 1976-77 blei gruppa utvida med Belgia, Tsjekkoslovakia, Den tyske demokratiske republikken, Italia, Nederland, Polen, Sverige og Sveits. I 2004 blei Folkerepublikken Kina medlem. I 2014 hadde NSG 48 medlemmer:

* Argentina
* Australia
* Austerrike
* Belgia
* Brasil
* Bulgaria
* Canada
* Danmark
* Estland
* Finland
* Frankrike
* Hellas
* Irland
* Island
* Italia
* Japan
* Kasakhstan
* Kina
* Kroatia
* Kviterussland
* Kypros
* Latvia
* Litauen
* Luxemburg
* Malta
* Mexico
* Nederland
* New Zealand
* Noreg
* Polen
* Portugal
* Romania
* Russland
* Serbia
* Slovakia
* Slovenia
* Sør-Afrika
* Sør-Korea
* Spania
* Storbritannia
* Sverige
* Sveits
* Tsjekkia
* Tyrkia
* Tyskland
* Ukraina
* Ungarn
* USA

## Kjelder

* «Participants», nuclearsuppliersgroup.org
* Lundbo, Sten. «Nuclear Suppliers Group» (19. november 2013), *Store norske leksikon*.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Nuclear Suppliers Group» frå Wikipedia på bokmål, og «Nuclear Suppliers Group» frå Wikipedia på engelsk den 24. november 2014.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Stade Reims

Lagoppstillingane til den aller fyrste finalen i Europacupen i fotball mellom Real Madrid (kvite) og Reims (raude)
**Stade de Reims**, eller berre Reims, er ein fotballklubb frå Reims i Champagne-Ardenne, nordaust i Frankrike. Klubben vart grunnlagt i 1911. Etter opprykk i 2012 spelar Reims i den fransk toppdivisjonen, Ligue 1.

Reims hadde si stordomstid frå 1948 til 1962. I den perioden vann klubben alle sine seks seriemeisterskap og to nasjonale cupmeisterskap. Både i 1956 og 1959 spela Reims seg fram til finalekamp i Europacupen, men tapte begge gongane for Real Madrid.

Lagets draktfargar er raud trøye med kvit bukse. Stade de Reims spelar heimekampane på *Stade Auguste Delaune*,med plass til 21 700 tilskodarar på tribunane.

### Merittar

* Europacupen: Finaletap 1956 og 1959
* Ligue 1 (6): 1949, 1953, 1955, 1958, 1960 og 1962
* Coupe de France (2): 1950 og 1958

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Stade Reims» frå Wikipedia på bokmål, den 21. mai 2013.*
# Centre-Val de Loire

|  |
| --- |
| Centre |
| region |
|  |
|

|  |
| --- |
|  Symbol  |

 |
| Land |  Frankrike |
| Departement |  • Cher  • Eure-et-Loir  • Indre  • Indre-et-Loire  • Loir-et-Cher  • Loiret |
| Hovudstad |  Orléans  |
| Areal | 39 151 km² |
| Folketal |  2 587 031 (1. januar 2023) |
| Wikimedia | © OpenStreetMap Centre ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Centre-Val de Loire |

**Centre-Val de Loire** er ein region nordvest i Frankrike. Regionshovudstad er Orléans.

## Historie

Centre består av dei tidlegare franske provinsane:

* Orléanais
* Touraine
* Berry
* Delar av Perche (resten av Perche ligg i Basse-Normandie og Pays-de-la-Loire)

## Geografi

Dei største kjenneteikna i geografien til Centre er Loiredalen, den frodige dalen til elva Loire og sideelvane hennar Cher, Indre, Loiret. Dei mest kjende slotta (châteaux) i Loiredalen ligg i Centre, som trekker mange turistar til området.

## Byar

* Blois
* Bourges
* Chartres
* Châteauroux
* Dreux
* Fleury-les-Aubrais
* Joué-lès-Tours
* Orléans
* Tours
* Vierzon

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Centre-Val de Loire**
# Stiftsstad

Ein **stiftsstad** er ein by som er sete for ein biskop. Staden har ei domkyrkje med domkapittel og domkyrkjeforsamling og utgjer dermed hovudsete for eit kyrkjeleg stift. Jamfør omgrepa residensstad og hovudstad.
Omgrepet vart innført etter reformasjonen.

## Folkekyrkjene i dei nordiske landa

### Danmark

Den danske folkekyrkja har stiftsstader i København, Helsingør, Roskilde, Odense, Maribo, Ribe, Haderslev, Viborg, Ålborg, Århus og i Nuuk (Godthåb) på Grønland.

### Finland

Den evangelisk-lutherske kyrkja i Finland har stiftsstadene Åbo, Tammerfors, Uleåborg, S:t Michel, Borgå, Kuopio, Lapua, Helsingfors og Esbo.

Den finske ortodokse kyrkja har stiftsstadene Joensuu, Helsingfors og Uleåborg

### Island

Den islandske kyrkja utgjer eit einaste stift med Reykjavik som stiftsstad.

### Noreg

Den norske kyrkja hadde stiftsstader fram til 1. januar 1919 då omgrepet bispedømme erstatta stift. Fram til 1919 var Trondheim, Bergen, Oslo, Hamar, Kristiansand, Stavanger (fram til 1682 då Kristiansand overtok) og Tromsø (formelt frå 1844). I ein kort periode var Alstahaug (1804−1828) sete for biskopen, men var formelt sett ikkje eige stift og dermed heller ikkje stiftstad.

I dag er desse stadene bispesete med domkyrkje:
Trondheim, Bergen, Oslo, Bodø, Fredrikstad, Hamar, Kristiansand, Molde, Stavanger, Tromsø og Tønsberg.

### Sverige

Den svenske kyrkja har som stiftsstader Uppsala, Linköping, Skara, Strängnäs, Västerås, Växjö, Lund, Göteborg, Karlstad, Härnösand, Luleå, Visby og Stockholm.

## Kjelder
# Soltau

|  |
| --- |
| Soltau |
| by |
|  |
| Land |  Tyskland |
| Stat | Niedersachsen |
| Areal | 203,77 km² |
| Folketal |  22 040 (31. desember 2023) |
|  Soltau ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Soltau |

**Soltau** er ein by og ein kommune nordaust i forbundslandet Niedersachsen i Tyskland. Kommunen omfattar 203,8 km² og krimgom 22 000 ibuarar.

Byen ligg på Lüneburger Heide, om lag 60 kilometer sør for Hamburg.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Soltau» frå Wikipedia på tysk, den 3. desember 2023.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Soltau Offisiell nettstad
# 1. juni

**1. juni** er den 152. dagen i den gregorianske kalenderen (153. under skotår). Det er 213 dagar att av året.

## Merkedag

* Internasjonal barnedag i mange land

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sjølvstendedag på Samoa sidan 1962 |

### Religiøs helgedag

* Minnedag for Justin martyren i den anglikanske kyrkja

**Bevegelege heilagdagar som fell på 1. juni i 2026:**

### Namnedag

|  |  |
| --- | --- |
| **Noreg** | Nina og Njål |
| **Sverige** | Gun og Gunnel |
| **Danmark** | Nicomedes |

#### Helgendag i den katolske kyrkja

* Den heilage Justin martyren

#### Tidlegare heilagdagar

* Romarane dyrka Carna, gudinna for hjartet og andre indre organ, på denne dagen.

## Hendingar

### Utlandet

* 1973: Militærjuntaen i Hellas avskaffa kongedømet og innførte republikk.

### Noreg

* 1973: Liertunnelen opna for trafikk.
* 2004: Lov om vern mot tobakksskader blei endra slik at røyking blei totalforbode i offentlege lokale og på eteplassar.

## Fødde

Siv Jensen er fødd i 1969
*Sjå òg Fødde den 1. juni.*

* 1780: Carl von Clausewitz, preussisk general
* 1892: Amanullah Khan, afghansk konge
* 1895: Tadeusz Bór-Komorowski, polsk motstandskjempar og statsminister
* 1926: Marilyn Monroe, USA-amerikansk skodespelar
* 1967: Endre Brunstad, norsk målmann
* 1969: Siv Jensen, norsk politikar
* 1974: Alanis Morissette, kanadisk songar
* 1983: Jette Christensen, norsk Arbeidarparti-politikar

## Døde

*Sjå òg Døde den 1. juni.*

* 193: Keisar Didius Julianus av Romarriket, myrda i palasset sitt
* 1625: Honoré d'Urfé, fransk forfattar
* 1846: Pave Gregor XVI, fødd *Bartolommeo Alberto Cappellari*
* 1921: Isak Saba, norsk politikar
* 1946: Ion Antonescu, rumensk militær og politikar, avretta
* 1962: Adolf Eichmann, tysk SS-offiser.
* 1968: Helen Keller, amerikansk forfattar og førelesar, aktivist for døvblinde
* 1969: Ivar Ballangrud, norsk skeiserennar
* 2001: Kong Birendra av Nepal
* 2011: Atle Kittang, norsk litteraturvitar
# 1135

|  |
| --- |
| < **1135** > |
|  |
| 1133 | 1134 | **1135** | 1136 | 1137 |
|  |
|

| Vid utKategoriar |
| --- |
|   1135 Døde i 1135 Fødde i 1135 |

 |
|

| Vid ut1135 i andre kalendrar |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Gregoriansk kalender | 1135 *MCXXXV* |
| Ab urbe condita | 1888 |
| Armensk kalender | 584 ԹՎ ՇՁԴ |
| Kinesisk kalender | 3831 – 3832 ?寅 – 乙卯 |
| Etiopisk kalender | 1127 – 1128 |
| Jødisk kalender | 4895 – 4896 |
| Iransk kalender | 513 – 514 |
| Islamsk kalender | 529 – 530 |
| Hindukalendrar |  |
| - *Vikram Samvat* | 1190 – 1191 |
| - *Shaka Samvat* | 1057 – 1058 |
| - *Kali Yuga* | 4236 – 4237 |

 |

 |

**1135** (romartal MCXXXV)

## Hendingar

### Utlandet

* Stefan av Blois blei ny konge i England etter Henrik II i staden for den utvalde tronfølgaren, kongsdottera Matilda.

### Noreg

## Fødde

* Sigurd Munn, norsk konge
* 30. mars: Maimonides, jødisk teolog og filosof.

## Døde

* Kong Henrik I av England

**<<   1100-talet   >>**
<< 1100 | 1101 | 1102 | 1103 | 1104 | 1105 | 1106 | 1107 | 1108 | 1109 | 1110 | 1111 | 1112 | 1113 | 1114 | 1115 | 1116 | 1117 | 1118 | 1119 | 1120 | 1121 | 1122 | 1123 | 1124 | 1125 | 1126 | 1127 | 1128 | 1129 | 1130 | 1131 | 1132 | 1133 | 1134 | 1135 | 1136 | 1137 | 1138 | 1139 | 1140 | 1141 | 1142 | 1143 | 1144 | 1145 | 1146 | 1147 | 1148 | 1149 | 1150 | 1151 | 1152 | 1153 | 1154 | 1155 | 1156 | 1157 | 1158 | 1159 | 1160 | 1161 | 1162 | 1163 | 1164 | 1165 | 1166 | 1167 | 1168 | 1169 | 1170 | 1171 | 1172 | 1173 | 1174 | 1175 | 1176 | 1177 | 1178 | 1179 | 1180 | 1181 | 1182 | 1183 | 1184 | 1185 | 1186 | 1187 | 1188 | 1189 | 1190 | 1191 | 1192 | 1193 | 1194 | 1195 | 1196 | 1197 | 1198 | 1199 >>
# Benjamin Franklin

|  |
| --- |
| Benjamin Franklin |
|  |
|  |
| Fødd | 17. januar 1706 Boston |
| Død | 17. april 1790 (84 år) |
| Statsborgar av | Britisk Amerika, USA |
| Parti | ingen |
| Religion | deisme |
| Yrke | politikar, forleggjar, trykker, politisk teoretiker, postmester, oppfinnar, politisk aktivist, statsmann, diplomat, dilettant, polyhistor, sjakkspelar, designar, musikar, politisk filosof, sjølvbiograf, bibliotekar, journalist, samfunnsøkonom, fysikar, redaktør, skribent, filosof, naturvitar, boktrykker |
| Institusjonar | University of Pennsylvania |
| Utdanna ved | Boston Latin School |
| Mor | Abiah Folger |
| Far | Josiah Franklin |
| Ektefelle | Deborah Read Franklin |
| Barn | William Franklin, Francis Folger Franklin, Sarah Franklin Bache |
| Medlem | Royal Society American Philosophical Society Vitskapsakademiet i St. Petersburg Det franske vitskapsakademiet American Academy of Arts and Sciences Pennsylvania Abolition Society Société d'agriculture de Paris Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL Accademia delle Scienze di Torino frimureri Göttingens vitenskapsakademi |
| Alle verv | * United States Ambassador to France (1778–1785)
* United States Ambassador to Sweden (1782–1783)
* USAs postminister (1775–1776)
* Speaker of the Pennsylvania House of Representatives (1764–1764)
* President of the Supreme Executive Council of Pennsylvania (1785–1788)
* Medlem av representanthuset i Pennsylvania (1764–1764)
* Delegate to the United States Constitutional Convention (1787–1787)
 |

**Benjamin Franklin** (17. januar 1706–17. april 1790) var ein amerikansk journalist, forfattar, filantrop, vitskapsmann, oppfinnar, diplomat og mykje meir. Han var ein av leiarane av den amerikanske revolusjonen, og i motsetning til George Washington og Thomas Jefferson var han imot slavearbeid. Han vert også hugsa for eksperimenta han gjorde med elektrisitet. Benjamin var den fyrste til å foreslå sommartid, som ikkje vart innført før fyrste verdskrig.

### Sitat av Benjamin Franklin

* *Vi må alle henge i saman, ellers blir vi hengt kvar for oss*
* *Hugs, tid er pengar*

## Livssoge

Benjamin Franklin vart fødd i Boston. Han var yngst i ein syskjenflokk på sytten. Som tiåring slutta han på skulen og då han var tolv byrja han som lærling hos broren som arbeidde som trykkeriarbeidar på eit trykkeri i ei lokalavis. Etter ei usemje med broren slutta han og reiste, først til New York, seinare til Philadelphia.

## Kjelder

* sv:Benjamin Franklin
* Sitat av Benjamin Franklin
# Heilage tre kongar

Heilage tre kongar og Herodes. Fransk glasmåleri frå 1400-talet.
Kongane tilber Jesusbarnet. Måleri av Diego Velázquez frå 1619.
**Heilage tre kongar** er skapte i legendene, ut frå forteljinga i evangeliet etter Matteus, 2. kapitlet, om *nokre vismenn frå Austerland* som kom for å hylle Jesus.

På 500-talet kjenner vi namna Kaspar — konge av Persia, Melkior — konge av Nubia og Baltasar — konge av Saba. Melkior vart gjerne avbilda med raudbrun hud, Baltasar som svart. Slik vart dei tre kongane sett som eit bilete på at også heidningefolka skulle hylle Frelsaren.

6. januar, eller trettande dag jul, er heilage tre kongars dag. Dagen var heilagdag fram til festdagsreduksjonen i 1771 og vart halde som slenghelg, ein dag då tenarane fekk fri, men kunne gjere lett arbeid for seg sjølve, fram mot moderne tid.

I Den norske kyrkja er feiringa av dagen flytta til Kristi openberrings sundag.

## Kongar — eller tre vismenn?

I evangeliet etter Matteus er dei som nemnt omtalt som «nokre vismenn». Sidan dei fann fram til Jesus ved hjelp av stjernetyding, er det naturleg å tenkje seg at dei var astrologar.

For å markere at dei kom austfrå, har kyrkjekunstnarar ofte framstilt dei med frygiske luer. Dette var hovudplagg til menn, i oldtida brukt av frygarane i Litleasia, sidan overtatt av grekarane og introdusert i Europa. Dei liknar jakobinarlua som vart brukt under den franske revolusjonen.

## Sjå òg

* Juleevangeliet
* Julekrybbe - nokre gonger med heilage tre kongar

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Heilage tre kongar**
# Borgarmeister

**Borgarmeister** er den øvste administrative og politiske leiaren for ein by eller kommune. Ein kan velgast til ei slik stilling direkte av innbyggarane, eller gjennom eit bystyre eller kommunestyre.

## Noreg

I Noreg er borgarmeister hovudsakleg ei historisk nemning, ettersom stillinga blei erstatta av rådmann i samband med dei nye kommunelovane av 1938. Det finst likevel døme på at ein bruker borgarmeister i norsk samanheng endå, til dømes har ordføraren i Bergen Herman Friele kalla seg borgarmeister.

## Sjå og

* Ordførar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Borgarmeister» frå Wikipedia på bokmål, den 14. april 2008.*