Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# K.J. Yesudas

|  |
| --- |
| K.J. Yesudas |
|  |
|  |
| Fødd | 10. januar 1940 (86 år) |
| Fødestad | Fort Kochi |
| Opphav | India |
| Aktiv | 1961– |
| Sjanger | Klassisk indisk musikk |
| Instrument | vokal |
| Verka som | playback singer, plateartist, komponist, songar |
| Far | Augustine Joseph |
| Born | Vijay Yeshudas |
| Prisar | Sangeet Natak Akademi Award, Padma Bhushan, National Film Award for Best Male Playback Singer, Padma Shri in arts, Padma Vibhushan, J. C. Daniel Award |

Dr. **Kattassery Joseph Yesudas** (fødd 10. januar 1940), mest kjend som **Yesudas**, er ein vidkjend sør-indisk songar.

Kattassery Joseph Yesudas vart fødd i Fort Kochi i Kerala av foreldra Augustine og Elizabeth Joseph. Far hans, Augustine Joseph, var ein velkjend malayalisk klassisk musikar og skodespelar i si tid.

Yesudas er ein malayalisk songar og representant for den karnatiske musikken. Han vart påmeldt musikkakademiet i Thirupunithura og vann ein gullmedalje for musikk i ei lokal tevling i Fort Kochi berre sju år gammal.

I karrieren sin har han sunge meir enn 30 000 songar for tusenvis av indiske filmar på mange språk — som til dømes tamil, kannada, gujarati, telugu og bengali. Han vart òg invitert av den sovjetiske regjeringa til å halde konsertar i Sovjetsamveldet i 1965.

Indias president gav han tittelen Padmashree i 1973.

Ei tid etter at han fekk tittelen hadde Yesudas problem med den kristne kyrkja i India. Dei fleste karnatiske songane er om hindugudar, og Yesudas song dei med så mykje kjensle at kyrkja ottast at han snart ville forlata kristendommen. Han vart nekta alle kristne sakrament for ei stund, og hans første son kunne ikkje bli døypt i kyrkja. Men han heldt fram med musikken og over tid vart kyrkja overtydd om at musikk for han berre var ein måte å dyrka Gud på. «Gud har ingen religion,» sa Yesudas, og det godtok kyrkja til slutt. Han fekk igjen alle religiøse rettar i kyrkja i 1980-åra, og den andre sonen hans, Vijay Yesudas, gav sin første konsert i ei kristen kyrkje.
Dr. Yesudas og kona hans, Prabha, har tre søner — Vinod, Vijay og Vishal. Familien bur for tida i Chennai (tidl. Madras) i delstaten Tamil Nadu i India.

## Titlar og prisar

K.J. Yesudas, 2010
* 1970 - *Staten Keralas playback-songpris* 16 gonger sidan 1970.
* 1973 - *Padmashree* - frå Indias president
* 1974 - *Sangeetha Raja*
* 1988 - *Sangeetha Chakravarthy*
* 1988 - *Beste playback-songar i 1988* frå regjeringane både i Tamil Nadu og Andhra Pradesh
* 1989 - *Sangeetha Sagaram*
* 1989 - *Æresdoktorat* frå Annamalai University
* 1991 - *Indisk nasjonalpris for beste playback-songar*
* 1992 - *Aashtana Gayakan* frå regjeringa i Kerala og The Sangeeta Nataka Akademi
* 1992 - *Den årlege Latha Mangeshkar-prisen* frå regjeringa i Madhya Pradesh
* 1994 - *Den indiske nasjonale borgarprisen*

## Bakgrunnsstoff

* IMDb - K.J. Yesudas
# A cappella

*Sjå òg mannskoret A Cappella*
Døme på a cappella-song: «Bright College Years» framført av Yale Whiffenpoofs i 2006.
**A cappella** (it., 'som i kyrkja') er song framført utan instrument. Omgrepet har samanheng med forbodet mot bruk av musikkinstrument i kyrkjer i mellomalderen, men har òg blitt populært i nyare tid i ulike typar korsong.

A cappella-song har vore særs viktig i kyrkjemusikken, og er framleis vanleg innan fleire religiøse samanhengar. Innan visse sjangrar syng ein hovudsakleg eller berre a cappella. Ein finn det til dømes i barbershop, gospel og spiritual.

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **A cappella**
# The Times of India

|  |
| --- |
| *The Times of India* |
|  |
|  |
| Land | India |
| Type | Dagsavis |
| Format | Fullformat |
| Grunnlagd | 1838 |
| Eigarar | The Times Group, Mathias Mull |
| Redaktør(ar) | Jaideep Bose |
| Språk | Engelsk |
| Politisk posisjon | Konservativ |
| Hovudkvarter | The Times of India Building, Dr. D.N. Road, Mumbai-400001, India |
| ISSN | 0971-8257 |
| OCLC | 23379369 |
| Nettstad | www.timesofindia.com |

The Times of India (TOI) er den største engelskspråklege dagsavisa i India. Ho er også verda største engelskspråklege avis i fullformat. The Times Group som tilhøyrer Sahu Jain-familien eig og administrerer avisa. Opplaget er 2,4 millionar (2005).

Bilde frå avisa frå 1911.
Avisa blei grunnlagd 3. november 1838 med namnet *The Bombay Times and Journal of Commerce*. Opphavleg retta ho seg mot britar busette i dåverande Britisk India. Avisa fekk sitt noverande namn i 1861.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «The Times of India» frå Wikipedia på bokmål, den 2. mars 2015.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Tamil Nadu

|  |
| --- |
| Tamil Nadu |
| delstat |
|  Annamalaiyar-tempelet i Thiruvannamalai  |
|

|  |
| --- |
|  Symbol  |

 |
| **Forkorting:** IN-TN |
| Land |  India |
| Hovudstad |  Chennai  |
| Areal | 130 058 km² |
| Folketal |  72 147 030 (2011) |
| Grunnlagd | 1. november 1956 |
| Språk | tamil |
|  Tamil Nadu ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Tamil Nadu.

 Kart som viser Tamil Nadu.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Tamil Nadu |

**Tamil Nadu** (tamil தமிழ் நாடு *tamiḷ nāḍu*, ‘tamillandet’) er ein delstat lengst sør i India. Som namnet viser var delstaten laga for å bli heimlandet til alle tamilar i India. Som andre indiske delstatar har Tamil Nadu sitt eige parlament og ein stor grad av sjølvstyre over indre politikk.

## Historie

*Sjå òg Tamilar*.
Eit religiøst opptog i Tamil Nadu rundt 1940.
Dei tamiltalande områda var ikkje ein del av dei store indiske rika det meste av tida. Dei blei første inkluderte i India i den britiske tida, då alle britiske eigedommar i sør-India blei samla i ein delstat i Britisk India. Delstaten vart kalla Madras-presidensi etter Madras (moderne namn Chennai) som var hovudbyen. Madras-presidensiet inkludert nesten alle av dei tradisjonelle tamilske områda i India, men også delar av moderne Andhra Pradesh, Karnataka, og Kerala.

Tamil Nadu blei danna etter det indiske sjølvstendet av dei tamiltamiltalande delane av Madras-presidensi. Delstaten heitte 'Madras' inntil 1968, då namnet vart endra til Tamil Nadu. På tamil er det vanlegare å bruka det tradisjonelle namnet «Tamilakam» som tyder ‘tamilheim’. Det er også vanleg å kalla den lokale staten «Tamil arasu» (‘den tamilske staten’) i staden for det offisielle «Tamil natu arasu» (‘staten til Tamil Nadu’).

## Politikk

Tamilparlamentet har 234 medlemmer, som er valde for ein 4-årsperiode med majoritetsrøysting. I tråd med Westminister-modellen blir staten styrt av ein sjefminister, som er regjeringssjefen, og andre ministrar, som alle må vera medlemmer av tamilparlamentet. Tamil Nadu sender også 39 medlemmer til det indiske parlamentet, som også blir valde med direkte majoritetsrøysting i 39 valkrinsar. Tamilar er veldig stolte av språket og kulturen sin, og tamilpolitikk har veldig mykje å gjera med språk- og kulturpolitikk. Tamil Nadu har som følgje av dette sine eigne politiske parti som dominerer over tamilpolitikk, medan indiske politiske parti nesten ikkje har spelt nokon rolle sidan 1967.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Tamil Nadu Offisiell nettstad
# Hyderabad

*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Hyderabad (fleirtyding).*

|  |
| --- |
| Hyderabad |
|  |
|  Utsyn over Hyderabad frå Golconda-festningen  |
| Land |  India |
| Region | Telangana |
| Areal | 650 km² |
| Folketal |  6 809 970 |
| Grunnlagd | 1592 |
|  Hyderabad ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Hyderabad, India |

**Hyderabad** er ein by i delstaten Telangana i India. Byen er felles hovudstad for delstatane Telangana og Andhra Pradesh. Hyderabad ligg sentralt på Deccan-høgsletta, ved elva Musi.

Hyderabad hadde 6 809 970 innbyggjarar i 2011 og er sentrum for det sjette største urbane tettområdet i India. Reknar ein med storbyområdet har byen 7 749 334 innbyggjarar. 40 % av innbyggjarane i sjølve byen er muslimar. Muslimane talar for det meste urdu, ikkje telugu, som er hovudspråket i Andhra Pradesh.

Byen er sentrum for kultur og eit samferdsleknutepunkt. Hyderabad har mange moskear og slott, ein zoologisk hage og fleire museum. Industrien i byen omfattar produksjon av tekstil, tobakksvarar, glas, papir og sukker.

## Historie

Hyderabad blei grunnlagd i 1589 av Muhammad Quli Qutb Shah (regjerte 1565–1611) som hovudstad i sultanatet Golconda. Eigenleg er Hyderabad ein tvillingby, med Secunderabad, i nord, som dotterby. Frå 1763 var byen hovudstad i staten Hyderabad under Asaf Jah-dynastiet. Han var eit viktig sentrum for indisk muslimsk kultur.

I 1947 nekta staten Hyderabad å slutta seg til India. Nizamen (herskaren) av Hyderabad, Osman Ali Khan (1886–1967), som motsette seg India, støtta seg til hæren sin og til dei dårleg væpna razakarane (den militære fløyen til det muslimske Ittihad-partiet). Razakarane terroriserte folkesetnaden på landsbygda, men utgjorde ikkje noka stor utfordring for dei indiske regjeringsstyrkane. I september 1948 var Hyderabad hærteken av indiske troppar.

## Samferdsle

Hyderabad har ein internasjonal flyplass, Rajiv Gandhi International Airport, som ligg sørvest for sentrum.

Byen har regionalt jernbanesmband frå fleire stasjonar; den største og viktigaste er Secunderabad jernbanestasjon, som også er hovudkvarter for den sør-sentrale sona til Indian Railways. Stasjonen er også knutepunkt for bussar og bybana mellom Secunderabad og Hyderabad. Andre større jernbanestasjonar er Hyderabad Deccan, Kachiguda, Begumpet, Malkajgiri og Lingampally.

Andre former for offentleg transport i byen er autorickshaw og sykkelrickshaw.

I 2012 var det 3,5 millionar køyretøy på vegane i byen. 74 % av dei var to-hjulingar, 15 % privatbilar, 3 % trehjulingar (rickshawar) og 8 % bussar, varetransport og taxiar. Det store talet på køyretøy og det relativt korte vegnettet har ført til at trafikkorkar er utbreidde.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Hyderabad» frå Wikipedia på bokmål, den 13. februar 2015.*

* *Denne artikkelen bygger på «Hyderabad» frå Wikipedia på engelsk, den 13. februar 2015.*

## Bakgrunnsstoff

* GHMC, Greater Hyderabad Municipal Corporation
* Andhra Pradesh Government
* Hyderabad
# Telugu

|  |
| --- |
| **Teluguతెలుగు** |
| **Klassifisering** | Dravidiske språk  Sørleg sentralt   Telugu |
| **Bruk** |
| **Tala i** | India |
| **Område** | Andhra Pradesh |
| **Telugutalande i alt** | ca. 70 millionar (1997) |
| **Rangering** | 17 |
| **Skriftsystem** | Vatteluttu |
| **Offisiell status** |
|  |
| **Offisielt språk i** |  India |
| **Språkkodar** |
| **ISO 639-1** | te |
| **ISO 639-2** | tel |
| **ISO 639-3** | tel |
| **Wikipedia på telugu** |

**Telugu** er eit dravidisk språk som er offisielt språk i den indiske delstaten Andhra Pradesh og som òg blir tala i tilgrensande område. Ordrekkefølgen er fastlagd, slik at til dømes objekt alltid må koma før verbet. Språket har teke opp mange lånord frå sanskrit.

Telugualfabetet er fonetisk og har 56 bokstavar som kvar svarar til éin språklyd. Det har store likskapar med kannadaalfabetet.

På 1800-talet vart språket kalla «the Italian of the East», eller «Austens italiensk», sidan alle ord i telugu endar på vokal.

## Bakgrunnsstoff

 Wikipedia på **telugu Ethnologue report for Telugu
* www.Telugu.Info : The Telugu Information
* Telugu - Italian of the East
* On-line English-Telugu Dictionaries (C. P. Brown's and V. Rao Vemuri's) Arkivert 2011-11-09 ved Wayback Machine.
* List of online Telugu-related resources
* Telugu organizations in the USA.
* Romanised to Unicode Telugu transliterator Arkivert 2009-10-10 ved Wayback Machine.
# The Hindu

|  |
| --- |
| *The Hindu* |
|  Hovudkontoret til *The Hindu* i Chennai |
|  |
| Land | India |
| Type | Dagsavis |
| Format | Fullformat |
| Grunnlagd | 20 September 1878 |
| Utgjevar | N. Ram |
| Redaktør(ar) | Malini Parthasarathy |
| Språk | Engelsk |
| Opplag | 1 391 550 dagleg (desember 2013) |
| Hovudkvarter | Chennai i Tamil Nadu i India |
| ISSN | 0971-751X |
| OCLC | 723992676, 870996147, 746947049, 1193490728, 769115109, 823519602, 1035120528, 675817275, 940619157 |
| Nettstad |  |

The Hindu er ei engelskspråkleg dagsavis i India. Ho har hovudkvarter i Chennai. Ho har eit gjennomsnittleg sal av 1,39 millionar eksemplar (desember 2013), og har eit utrekna lesartal på 2,2 millionar. Ho er med dette den andre største engelske dagsavisa i India etter opplag, og den tredje største etter lesartal (etter *Times of India* i begge høva og *Hindustan Times* i sistnemnde). Ho er den mest lesne engelske dagsavisa i Tamil Nadu og Kerala.

*The Hindu* starta som ei vekeavis då ho først blei gjeven ut i 1878, og fekk daglege utgåver frå 1889. Ho blei opphavleg danna som eit motsvar til den anglo-indiske pressa sin svertekampanje mot T. Muthuswamy Iyer, den første innfødde dommaren ved Madras High Court. Avisa fortsette ei nasjonalistisk linje i protest mot det britiske kolonistyret.

Etter administrative og økonomiske vanskar blei avisa kjøpt opp av S. Kasturi Ranga Iyengar i 1900, og familiemedlemmer har seinare hatt leiande roller i drifta. Avisa tilhøyrer The Hindu Group, som også gjev ut avisa The Hindu på tamil, nyheitsmagasinet *Frontline* og idrettsmagasinet *Sportstar*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «The Hindu» frå Wikipedia på engelsk, den 22. mars 2015.*

## Bakgrunnsstoff

* The Hindu. Offisiell nettstad.
# Premiere

Filmpremiere på El Capitan Theatre
**Premiere** (frå fransk *première*, 'først') er ei første framføring av teater, film eller musikkstykke.

Premierar har ofte ein festleg ramme, med inviterte gjestar og pynta publikum, alt etter som sjangeren tilseier. Til publikum høyrer òg meldarane. Ved nokre høve vert gjestar og meldarar heller inviterte til ein «førpremiere».

Når filmar og turnéar vert framførte og marknadsførte i mange land, kan nemninga «verdspremiere» brukast.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Premiere» frå Wikipedia på engelsk, den 15. januar 2009.*

## Sjå òg

* Urpremiere