Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Folke Bernadotte

|  |
| --- |
| **Folke Bernadotte** |
|   |
| **Statsborgarskap** | Sverige |
| **Fødd** | 2. januar 1895 Stockholm, Skeppsholms församling |
| **Død** | 17. september 1948 (53 år) Jerusalem |
| **Yrke** | politikar, diplomat, hæroffiser, offiser |
| **Språk** | svensk, engelsk, tysk |
| **Religion** | Den evangelisk-lutherske kyrkja |
| **Far** | Oscar Bernadotte |
| **Mor** | Ebba Bernadotte |
| **Ektefelle** | Estelle Ekstrand |
| Folke Bernadotte på Commons |

Folke Bernadotte snakkar med australske krigsfangar i Tyskland i 1943‎
**Folke Bernadotte af Wisborg** (2. januar 1895–17. september 1948) var ein svensk greve, ein av leiarane av den svenske Raudekrossen og diplomat.

## Dei kvite bussane

I Noreg er han mest kjend for arbeidet med organiseringa av Dei kvite bussane, som førte til at mange norske og danske fangar i nazi-tyske konsentrasjonsleirar vart frigitt.

## Palestina

Han vart utnemnd til FN sin hovudmeklar i Palestina i 1948, blant anna klarte han å få til ein våpenkvile mellom Israel og dei arabiske landa. Under oppdrag i Jerusalem vart han 17. september 1948 myrda av ei jødisk terroristgruppe, *Lehi* («Stern-gjengen»).

Det var tre leiande menn i denne gruppa som hadde godkjent mordet: Den seinare statsministeren i Israel Yitzhak Shamir, Natan Yellin-Mor, og Yisrael Eldad, og det vart planlagt av operativ leiar for Lehi i Jerusalem, Yehoshua Zetler. Zetler døydde i Israel i 2009, 92 år gamal.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Folke Bernadotte» frå Wikipedia på bokmål, og «Folke Bernadotte» frå Wikipedia på engelsk den 21. mai 2009.*
# Storadmiral

**Storadmiral** (tysk *Großadmiral*) var tidlegare den høgaste tenestegrada i den tyske marinen. Den tilsvarte generalfeltmarskalk i hæren og luftvåpenet (Heer og Luftwaffe). Desse gradene vart berre brukt i krig.

Den høgeste grada i den tyske marinen i dag er admiral.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Militære grader |
|  | Land/luft | Sjø |
| Offiserar | generalfeltmarskalk · feltmarskalk · generaloberst · general · generalløytnant · generalmajor · brigadegeneral · brigader · oberst · oberstløytnant · major · rittmeister · vingkaptein · kaptein · premierløytnant · sekondløytnant · vingløytnant · løytnant · fenrik | storadmiral · admiral · viseadmiral · kontreadmiral · flaggkommandør · kommandør · kommandørkaptein · orlogskaptein · kapteinløytnant løytnant · fenrik |
| Underoffiserar | fanejunker · kommandersersjant · furer · stabssersjant · oversersjant · vingsersjant · sersjant | flaggkvartermeister · kvartermeister I klasse · kvartermeister |
| Meinige soldatar | korporal · visekorporal · flysoldat · meinig | meinig · gast |
| Anna | grenader · kadett | matros · kadett |
# Song

**Song** kan ha to hovudtydingar:

1. Det å syngje.
2. Eit stykke musikk som framførast ved å syngje og eventuelt med fleire instrument som akkompagnement.

## Song som musikkstykke

### Song i popmusikk

Ein song eller ein låt er dei vanlege orda for eit stykke musikk i popmusikk. Ein song blir då alltid akkompagnert av eit band.

### Song i klassisk musikk

Ein song i klassisk musikk har oftast piano-akkompagnement. Det finst òg komposisjonar for song med orkester-akkompagnement, og for solo song.

Nokre nemningar for song:

* Kantate
* Lied
* Chanson

### Song i folkemusikk

* Ballade
* Salme
* Slått
# Le Canard enchaîné

|  |
| --- |
| *Le Canard enchaîné* |
|  |
|  |
| Land | Frankrike |
| Type | Vekeavis |
| Frekvens | (onsdag) |
| Grunnlagd | 10. september 1915 |
| Pris | 1,50 |
| Grunnleggjar(ar) | Maurice Maréchal, Jeanne Maréchal, Henri-Paul Deyvaux-Gassier |
| Sjefredaktør(er) | Érik Emptaz |
| Språk | Fransk |
| Hovudkvarter | Paris |
| ISSN | 0008-5405, 2513-7956 |
| OCLC | 436628226, 923708416 |
| Nettstad |  (fransk),  (fransk) |

Ein Canard-lesar.
**Le Canard enchaîné** er ei fransk satirisk avis, stifta i 1915. Avisa driv kritisk journalistikk og publiser ofte kritiske artiklar om politikk og økonomi. Lekkasjar frå den franske regjeringa vert ofte omtala. Avisa har ei sterk satirisk vinkling på dei fleste artiklane og bodskapen vert i stor grad formidla gjennom karikaturteikningar. Avisa kjem ut ein gong i veka, på onsdagar, og har eit opplag på 446 000. På grunn av den satiriske framstillinga er det naudsynt med god kjennskap til både fransk språk, samfunn og politikk for å få noko særleg utbytte av *le Canard enchaîné*.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Le Canard enchaîné Offisiell nettstad
# Ordre des Arts et des Lettres

Ordensteiknet for riddar av *Ordenen for kunst og litteratur*
**L’Ordre des Arts et des Lettres**, norsk 'Ordenen for kunst og litteratur', er ein fransk orden som blir gjeven av det franske kulturministeriet til persomnar som har utmerka seg innan kunst eller litteratur, elle som ha bidrege til å spreia fransk kunst og litteratur i verda. Ordenen blei innstifta 2. mai 1957.

## Grader

*Ordenen for kunst og litteratur* er inndelt i tre grader.

* Kommandør (*commandeur*)
* Offiser (*officier*)
* Riddar (*chevalier*)

## Ordensteikn

Kommandør
Offiser
Riddar
Ordenstegnet for *Ordenen for kunst og litteratur* består av ein grønemaljert krosse med åtte doble armar med kuler på spisseae, forbundet ved arabeskar. Midtmedaljongen består av dei sammenfletta bokstavane A og L. Medaljongen har ein bord med omskrifta «ORDRE DES ARTS ET DES LETTRES». Baksida viser «Marianne», personifikasjonen av den franske republikken. For kommandørar og offiserar er ordensteiknet i gull, for riddarar i sølv. Ordensbandet er grønt med fire smale kvite striper.

Insigniene er utforma av kunstnaren Raymond Subes.

## Norske innehavarar

*Ordenen for kunst og litteratur* er tildelt fkeire nordmenn. Mellom desse er Ingeborg Moræus Hanssen, som blei utnemnd til riddar i 1988 og forfremma til kommandør i 1999, og Lars Roar Langslet, som blei utnemnd til kommandør i 1986. Også Ole Henrik Moe er også utnevnt til kommandør.

Arne Hestenes og Liv Ullmann er begge utnemnde til offiserar av ordenen.

Bentein Baardson, Erik Bjørnskau, Haaken A. Christensen, Lars Saabye Christensen, Eyvind Hjelmtveit, Johan Kaggestad, Vigdis Lian, Annie Mowinckel, Carl Nesjar, Johnny Ramm, Svein Erik Søland, Kiki Sørum Dordi Skuggevik Tande og Oscar Klingenberg, er alle utnemnde til riddarar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Ordre des Arts et des Lettres» frå Wikipedia på bokmål, den 28. august 2013.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* «France» i Guy Stair Sainty og Rafal Heydel-Mankoo (red.): *World Orders of Knighthood and Merit*, Buckingham: Burke's Peerage, 2006, s. 1139–1140
* Vincent Allard: *Les ordres honorifiques et de chevalerie*, Paris: Éditions de Vecchi, 2004
* Poul Ohm Hieronymussen og Jørgen Lundø: *Europæiske ordner i farver*, København: Politikens forlag, 1966

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad (culture.gouv.fr)
# Fattigdom

Mor og barna hennar i California under Den store depresjonen. Klede og omgjevnader gjev inntrykk av stor fattigdom. Foto: Dorothea Lange
Ung mann ber om reisepengar i Shanghai.
**Fattigdom** viser til mangel på materielle gode eller livskvalitet.

Fattigdom kan definerast som mangelen av mogelegheit til å leve et liv som svarar til bestemte minimale krav. Desse krava kan vere svært ulike avhengig av tid og stad. Omgrepet fattigdom vert nytta om statar, land, administrative einingar, enkeltpersonar eller grupper av menneske.

Vi kan sjå fattigdom i fleire samanhengar. Vi har økonomiske fattigdom, som tyder å lide materiell nød, altså med mangel på pengar, materielle gode og ressursar. Vi har også den sosiale fattigdom, som tyder å vere sosialt ekskludert, men samtidig avhengig av samfunnet for å føre eit liv slik samfunnet forventar. Samfunnet forventar for eksempel at vi skal delta i samfunnslivet og å etablere familie. Når ein lever i fattigdom er det ikkje mogeleg å bestemme over eigen livssituasjon.

For å måle fattigdom kan ein nytte ei fattigdomsgrense. Har nokon inntekt under fattigdomsgrensa er dei fattige.

## Korleis måle fattigdom

Ein har to mål for fattigdom, *absolutt fattigdom* og *relativ fattigdom*.

### Absolutt fattigdom

Ved absolutt fattigdom, er fattigdomsgrensa det som trengst for å tilfredsstille basiskrav. Verdsbanken opererer med ei fattigdomsgrense på 1 dollar/dag (justert for kjøpekraftsparitet, altså i høve til prisar i samfunnet). Absolutt fattigdom inneber manglande tilfredsstilling av grunnleggjande basisbehov som mat, klede, husly og tilgang på grunnutdanning og primærhelseteneste. Dette er menneske som lever eit liv prega av naud og mangel på mogelege val.

### Relativ fattigdom

Ved relativ fattigdom, er fattigdomsgrensa det som trengst for å leve eit anstendig liv samanlikna med andre menneske i same samfunn, for eksempel relativt til dei andre innbyggjarane i eit land. Relativ fattigdom er fattigdom sett i forhold til ei gruppe. Det er altså ikkje berre snakk om å overleve og å tilfredsstille grunnleggjande behov, men at levestandarden blir sett i forhold til det samfunnet ein lever i.

Fattigdomsgrensa i Noreg er ca. 88 000 kroner i året (i 2005) etter OECD-norma. Dette er 50 % av medianinntekta. Det er denne norma som vert nytta i Noreg). Etter EU-norma er fattigdomsgrensa i Noreg 127.000 kroner i året (år 2005) (60 % av medianinntekta).

Statens Institutt for Forbruksforskning (SIFO) seier at ein vaksen person bør klare seg på drygt 6 500 kroner i månaden (år 2006) for å leve på et rimeleg forbruksnivå. Med eit rimeleg forbruksnivå forstår ein eit forbruk som kan godtakast av folk flest. Buutgifter er ikkje rekna med.

Velferdsalliansen arbeider for økonomisk, sosialt og rettsleg vanskelegstilte i Noreg.

## Sjå òg

* Korrupsjon

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Fattigdom barnefattigdom.no Barne-, ungdoms- og familiedirektoratets side med statistikk og definisjoner for barnefattigdom i Norge
* På siden av samfunnet - fattigfolk og omstreifere, fattigdom i historien, artikkel hos Norgeshistorie.no
# Bernard Verlhac

|  |
| --- |
| **Bernard Verlhac** |
|   |
| **Statsborgarskap** | Frankrike |
| **Fødd** | 21. august 1957 14. arrondissement, Paris |
| **Død** | 7. januar 2015 (57 år) 11. arrondissement, Paris |
| **Yrke** | teikneserieskapar, karikaturteiknar, avistegner, journalist, kunstmålar, illustratør, dataspelutviklar |
| **Språk** | fransk |
| **Nettstad** |  |
| Bernard Verlhac på Commons |

**Bernard Verlhac**, som nytta kunstnarnamnet **Tignous** (21. august 1957–7. januar 2015) var ein franske satire-og karikaturteiknar som teikna for fleire franske aviser. Han var ein av medarbeidarane i vekeavisa *Charlie Hebdo*, i vekebladet *Marianne* (eit sentrum-venstrepolitisk orientert nyhendemagasin) og *Fluide glacial*, og var dessutan aktiv i fantasispelmiljøet.

Verlhac vart drepen under terroråtaket på redaksjonen i vekeavisa *Charlie Hebdo* i Paris i januar 2015.