# Col du Tourmalet

x

| Col du Tourmalet |
| --- |
| Opp austsida, rett før passhøgda
Opp austsida, rett før passhøgda |
|  | Vest | Aust |
| Passhøgd | 2 115 m |
| Département | Hautes-Pyrénées, Frankrike |
| Stader | Luz-Saint-Sauveur | Sainte-Marie-de-Campan |
| Samband | D 918 |
| Vinterstengt | desember-mai |
| Fjellområde | Pyreneane |
| **Profil** |
| Klatrekategori | Hors catégorie | Hors catégorie |
| Stigning (snitt) | 7,6 % (1 405 m / 18,4 km) | 7,4 % (1 270 m / 17,1 km) |
| Stigning (maks) | 10,2 % | 10 % |
| **Kart** (Hautes-Pyrénées)
  |
|

|  |
| --- |
| Col du Tourmalet (Frankreich)Col du Tourmalet |

 |
| Koordinatar | 42° 54′ 31″ N, 0° 8′ 43″ A |

**Col du Tourmalet** er med 2 115 moh. den høgaste vegovergangen i dei franske Pyreneane. Passet ligg i Département Hautes-Pyrénées og knyter saman Luz-Saint-Sauveur og Campan.

Frå vestsida startar oppstigninga i Luz-Saint-Sauveur og går over Barèges. På 18,4 km stig vegen 1 405 høgdemeter med ein gjennomsnittleg stigning på 7,6 %. Frå vest startar oppstigninga i Sainte-Marie-de-Campan og går over La Mongie, og stig 1 270 høgdemeter over 17,1 km, dvs 7,4 % i snitt.

Col du Tourmalet er framfor alt kjent på grunn av Tour de France. Etter eit initiativ av Alphonse Steines blei passet tatt inn i rittprogrammet i 1910; og er det første høgfjellspasset i Touren si historie. Den gongen gjekk det berre ein sti over høgda og i tillegg var det ville bjørnar i fjellsidene. Under inspeksjonen av passet heldt Steines på å sette livet til, men likevel telegraferte han til sin overordna, Henri Desgrange: *«Kom greit over Tourmalet. Stop. Vegen var i god stand. Stop. Ingen vanskar for ryttarane.»* Octave Lapize, som seinare vann samanlagd, var førstemann over. På grunn av vanskane i fjella sa han til rittkontrollørane ei klatring seinare, ved Col d'Aubisque: *«Vous êtes des assassins. Oui, des assassins!»* («De er mordarar. Ja, mordarar!») Det kjende dramaet frå 1913 då gaffelen på sykkelen til Eugène Christophe brotna og han etter ei lang fotvandring sjølv måtte reparere han i ei smie i Sainte-Marie-de-Campan, gjekk òg føre seg på Tourmalet.

I dag blir Col du Tourmalet, Alpe d'Huez, Col du Galibier og Mont Ventoux rekna som dei vanskegaste og mest kjende klatreetappane i Tour de France. Tourmalet er ikkje berre det eldste, men er òg det mest brukte høgfjellspasset under touren.

I nærleiken av passhøgda står det ein minnestein over Jacques Goddet som leia Tour de France frå 1947 til 1986.

* Utsyn over austsida frå passhøgda
* Minnesteinen over Jacques Goddet
* Utsyn frå Col du Tourmalet til *Route du Pic du Midi*

## Litteratur

* Kristian Bauer: *Roadbook Tour de France*, Bruckmann Verlag 2006, ISBN 978-3-765444-77-7
* Peter Leissl, *Die legendären Anstiege der Tour de France*, Covadonga 2004, ISBN 978-3-936973-09-9
* Philippe Bouvet, Philippe Brunel, Serge Laget, Philippe Le Men, Christian Naitslimane: *Cols mythiques du Tour de France*, L’Équipe 2005, ISBN 978-2-915535-09-9 (französisch)

## Bakgrunnsstoff

* Informasjon for syklistar (høgdeprofil, vanskegrad, bilete) på climbbybike.com]
* Tourmalet i Tour de France-historia)
* Høgdeprofilen til vestsida Arkivert 2012-03-04 ved Wayback Machine.
* Høgdeprofilen til austsida Arkivert 2012-03-04 ved Wayback Machine.
* Høgdeprofilen til Les Lacquets Arkivert 2012-03-04 ved Wayback Machine.