Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Riverside Church

|  |
| --- |
| Riverside Church |
|  |
|  |
| Adresse | 490 Riverside Drive, New York, NY 10027 |
| Stad | Manhattan |
| Arkitekt | Henry C. Pelton, Allen & Collens |
| Stil | nygotikk |
|  Riverside Church ﻿ / ﻿ |

**Riverside Church** er ei fleirkyrkjeleg kyrkje i Morningside Heights i Manhattan i New York. Ho ligg i kvartalet mellom Riverside Drive, Claremont Avenue, 120th Street og 122nd Street i nærleiken av Morningside Heights-campusen til Columbia University og imot minnesmerket Grant's Tomb. Kyrkja er knytt til American Baptist Churches USA og United Church of Christ. Ho blei skipa av den filantropiske forretningsmannen og baptisten John D. Rockefeller Jr. i samarbeid med den presbyteriske presten Harry Emerson Fosdick som ei stor kyrkje for fleire kyrkjesamfunn i det akademiske nabolaget Morningside Heights.

## Historie

Riverside Church mellom Grant's Tomb (venstre) og The Interchurch Center
Den opphavlege bygningen opna i 1930. Han var utforma av Henry C. Pelton og Allen &amp; Collens i nygotikk. Kyrkja har eit skip med fem travéar, kor framme i skipet, eit tårn på 22 etasjar og ei høgd på 392 fot (119 m) over skipet; ein forhall (narthex) og eit kapell; og ein krossgang mellom austinngangen og Claremont Avenue. Nær toppen av tårnet er eit carillon med 74 klokker, det tyngste i verda. Det er dedisert til John Rockefeller Jr. ski mor, Laura Spelman Rockefeller. Ei fløy med sju etasjar blei bygd på sørsida av den opphavlege bygningen i 1959, utforma av Collens, Willis & Beckonert, og kalla opp etter Martin Luther King jr. i 1985. The Stone Gym i søraust blei bygd i 1915 som ein sovesal, utforma av Louis E. Jallade, og gjort om til gymnastikkområde i 1962.

Riverside Church har vore eit fokus for global og nasjonal aktivisme sidan skipinga. Kyrkjelyden er etnisk mangfaldig. Kyrkja blei erklært eit landemerke av New York City Landmarks Preservation Commission i 2000, og blei del av National Register of Historic Places i 2012.

4. april 1967, eit år før han blei drepen, var Martin Luther King Jr. i kyrkja med i ein tale kalla Beyond Vietnam: A Time to Break Silence, der han tala imot Vietnamkrigen. Jesse Jackson tala ved gravferda til Jackie Robinson der i 1972. I 1991 vitja Nelson Mandelakyrkja og tala der etter å ha kome ut av fengsel. Generalsekretær Kofi Annan frå SN talte der etter terroråtaka 11. september 2001, og president Bill Clinton talte ved kyrkja i 2004.

Andre talarar ved Riverside Church har vore teologane Paul Tillich, som underviste i nærleiken, og Reinhold Niebuhr; borgarretsforkjemparane Cesar Chavez og Desmond Tutu; den cubanske presidenten Fidel Castro; den 14. dalai lamaen og kong Abdullah II av Jordan.

## Galleri

* Kyrkja sett frå Sakura Park
* Skipet med utsyn mot koret
* Stone Gym (midten), MLK Wing (venstre) og tårnet (midt-høgre)

* Utskjeringar
* Detalj
* Fleire skulpturar smykkar kyrkja
* Utskorne figurar inne i galleriet

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Riverside Church» frå Wikipedia på engelsk, den 22. desember 2021.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Riverside Church Offisiell nettstad
# Romferja «Enterprise»

«Enterprise» i testoppstilling ved oppskytingsrampe 39B, 20 månader før STS-1
**«Enterprise»** var den første romferja som vart bygd for NASA. «Enterprise» hadde verken motor eller brukbart varmeskjold ettersom den ikkje var meint for romferder, men berre å utføre aerodynamiske glideflytestar. Eigentleg var det avgjord at romferja skulle heite «Constitution», men etter ei heil mengd post som vart send til Det kvite huset i Washington, fekk romferja namnet «Enterprise» etter stjerneskipet i science fiction-serien Star Trek.

«Enterprise» i det den koplar seg frå eit Boeing 747-fly.
Den første turen til «Enterprise» var ei umanna ferd oppå toppen av ein Boeing 747 i 1977. 16 ulike testar vart gjennomføyrd, halvparten av desse var umanna.

|  |
| --- |
| **Amerikanske romferjer** |
| «Atlantis»**·** «Challenger»**·** «Columbia»**·** «Discovery»**·** «Endeavour»**·** «Enterprise»**·** «Pathfinder»**·** «Explorer» |
# Internet Archive

|  |
| --- |
| Internet Archive |
|  |
|  |
| Type | Ideell organisasjon |
| Skipa | 1996 |
| Hovudkontor | San Francisco |
| Leiar | Brewster Kahle |
| Tenester | Wayback Machine, Open Library |
| Omsetjing | 26 831 969 US-dollar (2024)  |
| Donasjonar | 23 120 084 US-dollar (2022)  |
| Tilsette | 200 |
| Motto | universal access to all knowledge |
| Nettstad |   |

**Internet Archive** er ein ideell organisasjon som arbeider med å skapa og oppretthalda eit nettbasert bibliotek og arkiv av internett- og multimediaressursar. Organisasjonen er geografisk plassert i San Francisco i California i USA.

Internet Archive omfattar blant anna Wayback Machine, eit digitalt tilgjengeleg internettarkiv. Innhaldet inkluderer kopiar av nettsider, som regel fleire kopiar tatt på ulike tidspunkt, dataprogram, filmar, bøker og lydopptak.

For å sikra stabilitet, sikkerhet og tilgang er Internet Archive spegla hjå Biblioteket i Alexandria.

## Sjå òg

* Digital preservering
* Lenkeråte
* Perma.cc
* Nettarkivering
* WebCite
* archive.is

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Internet Archive» frå Wikipedia på bokmål, den 18. oktober 2019.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
* Blogg om Internettarkivet
# Telekommunikasjon

Eit antennetårn.
**Telekommunikasjon** er eit omgrep som vert nytta om teknologien som ligg til grunn for fjernkommunikasjon som radio, telefon, Internett og liknande. Telekommunikasjon er basert på elektronikk, informasjonsteori og signalhandsaming. Nemninga *telekommunikasjon* er sett saman av det greske ordet τηλε (*tele*), som tyder fjern, eller lang avstand, og det latinske ordet *communicare*, som tyder *å dela*.
# Hokusai

|  |
| --- |
| **Hokusai** |
|   |
| **Statsborgarskap** | Japan |
| **Fødd** | 31. oktober 1760 Honjo, Honjo |
| **Død** | 10. mai 1849 (88 år) Asakusa |
| **Yrke** | kunstmålar, xylograf, illustratør, ukiyo-e artist, kunstnar, grafikar, grafikar, designar, CAD-tegner, arkitektur, biletkunstnar, teiknar |
| **Språk** | japansk |
| **Ektefelle** | ukjend verdi, ukjend verdi |
| Hokusai på Commons |

Japansk daglegliv.
Raud Fuji
**Katsushika Hokusai** (ca. 31. oktober 1760–10. mai 1849) japansk 葛飾北斎 *Katsushika Hokusai*, var ein japansk biletkunstnar og ein av dei viktigaste utøvarane av den japanske kunstforma ukiyo-e. Det best kjende verket hans er fargetresnitt frå serien *Dei 36 Fuji-prospekta*.

## Biografi

Hokusai var fødd i Honjo rett aust for Edo (dagens Tokyo) i den niande månaden i det tiande året av Horeki-perioden (oktober-november 1760). Det biologiske opphavet er ukjent, men han blei adoptert av ein handverkarfamilie. Far hans, Nakajima Issai, laga speglar for hoffet til shogunen.

Hokusai si interesse for teikning blei vakt i femårsalderen. Som attenåring hadde han noko erfaring med treskjæring og begynte i studioet til ukiyo-e-meisteren Katsugawa Shunsho. I 1779 viste han fram han sine første arbeid, nokre portrett av skodespelarar som han gav ut under namnet Shunro. På grunn av manglande respekt for prinsippa til meisteren måtte han forlata lærlingeplassen i 1785.

Hohusai reiste så rundt og bytta hyppig lærarar og skular. Han nytta meir enn 30 ulike namn og budde på om lag 90 ulike stader. Heile tida utvikla han sin kunst, og i 1782 gav han ut ei bok med eigne illustrasjonar.

Mellom 1796 og 1802 produserte Hokusai kanskje så mange som 30 000 bokillustrasjonar og andre fargetrykk. Han let seg inspirera av dagleglivet i Japan og av ulike legender.

«Den store bølgja ved Kanagawa» (frå serien *Dei 36 Fuji-prospekta*), no ved Metropolitan Museum of Art i New York.
*Den store bølgja ved Kanagawa* er truleg det best kjende verket hans. Biletet viser ei stor bølgje i ferd med å omfatta båtar og mannskap, med fjellet Fuji i bakgrunnen.

## Innverknad

Ved midten av 1800-talet hadde japanske trykk stor innverknad på vestleg kunst, og impresjonistar som Claude Monet, Edgar Degas, og Henri de Toulouse-Lautrec fann inspirasjon i japanske trykk. Kopiar av tresnitta til Hokusai hadde stor innverknad på vestleg kunst, mellom anna Vincent van Gogh og Paul Gauguin. Kunsta hans er høgare verdsett i vestleg kunst enn i Japan.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Hokusai» frå Wikipedia på bokmål, den 28. juni 2008.*

## Bakgrunnsstoff
# Instagram

|  |
| --- |
| Instagram |
|  |
|  |
|  |
| Skapar | Burbn, Inc |
| Utviklar | Meta Platforms, Inc. |
| Utgjevar | Microsoft Store, Google Play, App Store |
| Utgjeve | 6. oktober 2010 |
| Nyaste versjon | 431.0.0.0.43 (18. mai 2026) |
| Plattform | Android, iOS |
| Operativsystem | Android, iOS, Windows Phone, Windows 10 Mobile, Windows 10, windows 11 |
| Type | digital fotografi, portefølje (kunst) |
| Lisens | proprietær lisens, freeware |
| Nettstad |  |

**Instagram** er eit sosialt fenomen som baserar seg på deling av bilete teke med brukaren sin mobiltelefon, med andre brukarar av Instagram. Bileta vert skore til eit kvadrat, likeins polaroid eller Kodak sitt Instamatic, og brukaren kan legge på enkle effektar og filter.
I juni 2013 vart det òg lagt til høve for å ta videoklipp på opp til 15 sekund.

Facebook gav eit tilbod om å kjøpe Instagram (med dei 13 tilsette) for om lag 1 milliard dollar i pengar og aksjar i april 2012. 14. august 2012 kom avtala i hamn og Facebook overtok Instagram.

## Kjelder

* facebook aquires Instagram - CNN Money
* Facebook announces video for Instagram - The Verge
# Koppskatt

**Koppskatt** (tysk Kopf, hovud), på norsk **hovdeskatt**, var i historisk tid ein personskatt som vart innkravd ofte med same beløpet per skattepliktig hovud, uavhengig av økonomisk betalingsevne. Koppskatten var mykje utbreidd i mellomalderen, men er no med unnatak av Storbritannia longe gått ut av bruk i vestlege land. Han var mellom anna nytta i Noreg i 1891 som politisk verkemiddel for utviding av røysteretten, som då var knytt til eit census-system.

I Noreg vart koppskatt innkravd som ein «eingongsskatt» fleire gongar i 1680- og 1690-åra. Frå 23. september 1762 til 14. november 1772 vart det innkravt årleg koppskatt av alle, militære unnatekne. Frå 1773 til 1782 vart koppskatten «frivillig», kvar person skulle betale «etter evne».

I Storbritannia vart ein koppskatt, *Community Charge*, innført i 1989 (Skottland) og 1990 (England og Wales). Dette førte til kraftige reaksjonar, og utløyste koppskattopptøyar. Det var planar om å innføre han i Nord-Irland òg, men på grunn av opptøyane valde dei å ikkje gjere det. Frå 1993 vart han erstatta av *Council tax*, som jamvel om han er tufta på eit koppskattliknande prinsipp, i langt større grad tek omsyn til skilnader i inntekt og formue.

## Sjå òg

* Skatt
# Podkasting

To norske podkastar, «Giæver & Joffen» og «Aftenpodden», møttest til oppsummering av året i desember 2015. Frithjof Jacobsen, Hanne Skartveit, Anders Giæver, Lars Molteberg Glomnes, Trine Eilertsen og Sarah Sørheim. Foto: Tore Sætre
**Podkasting** er ein måte å publisere lydopptak på Internett som kan abonnerast på ved hjelp av RSS. Ordet podkasting kjem frå engelsk *podcasting*, ei samanslåing av orda *iPod* og *broadcasting* (*kringkasting*).

Ein kan blant anna bruke nyare utgåver av programma iPodder, iTunes og Winamp til å abonnere på og finne slike podkastingar. Nettlesaren Opera har rss-lesar innebygd og viser lenkjer til filene som ein deretter kan opne direkte, lagre som bokmerke eller lime inn i favorittspelaren. Det finst i dag et breitt utval av spelarar som kan opne lydfiler over HTTP.

ITavisen var mellom dei første norske podkastene i landet, med oppstart 5. august 2005. NRK starta hausten 2005 med å podkaste visse radioprogram, P2-programmet Kurér var først ute.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* iTunes og podkasting
* Finn podkastar på iTunes Music Store Arkivert 2005-12-12 ved Wayback Machine.
* Podkasting hjå NRK
* Podkasting
# ARD

|  |
| --- |
| ARD |
|  |
|  |
|  |
| Bransje | Massemedium |
| Skipa | 5. juni 1950 |
| Eigar | Südwestfunk, Mitteldeutscher Rundfunk |
| Eigenandel i | Das Erste, ARD Mediathek |
| Hovudkontor | Stuttgart |
| Land | Tyskland |
| Produkt | antennefjernsyn |
| Styreleiar | Tom Buhrow (4. august 2022) |
| Nettstad |  (tysk) |

Logoen for ARD frå 2003 til 2019.
**Arbeitsgemeinschaft der öffentlich-rechtlichen Rundfunkanstalten der Bundesrepublik Deutschland**, vanlegvis berre kalla **ARD**, er ei friviljug samanslutning, eit forbund (Arbeitsgemeinschaft), av tyske kringkastingsselskap for radio og fjernsyn som til saman representerer heile ålmennkringkastingssektoren i Tyskland.

Medlemar i ARD er WDR, BR, SWR, MDR, NDR, RBB, HR, SR og Radio Bremen, i tillegg til den internasjonale kringkastaren DW.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på mellom anna «ARD» frå Wikipedia på bokmål, den 4. september 2011.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **ARD Offisiell nettstad
# Sveriges Television

|  |
| --- |
| Sveriges Television |
|  |
|  |
|  |
| Org.form | Aktiebolag |
| Svensk orgnr. | 556033-4285 |
| Skipa | 17. september 1934 |
| Dotterselskap | SVT1 |
| Eigenandel i | SVT1, SVT24, SVT Play, Öppet arkiv |
| Hovudkontor | Stockholm |
| Land | Sverige |
| Produkt | fjernsyn |
| Adm.dir. | Anne Lagercrantz |
| Nettstad |  (svensk) |

**Sveriges Television** (**SVT**) er det føretaket som sidan 1979 har hatt ansvaret for statsfjernsynet i Sverige. Verksemda vert finansiert med ei obligatorisk fjernsynsavgift. SVT hadde monopol på fjernsynssendingane når dei starta i Sverige i 1956. Då var det Sveriges Radio som hadde ansvaret for fjernsynssendingane.
Føretaket er eit aksjeselskap som vert eigd av ei stifting.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Sveriges Television Offisiell nettstad
# Kalaallit Nunaata Radioa

|  |
| --- |
| Kalaallit Nunaata Radioa |
|  |
|  |
| CVR‑nummer | 25033434 |
| Skipa | 1958 |
| Hovudkontor | Nuuk |
| Land | Grønland |
| Nettstad |  (grønlandsk) |

**Kalaallit Nunaata Radioa** (**KNR**) er det offentlege kringkastingsselskapet på Grønland. Det har hovudkvarter i Nuuk.

KNR har sendt landsdekkande radio sidan 1958, og landsdekkande fjernsyn sidan 1982.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Kalaallit Nunaata Radioa» frå Wikipedia på engelsk, den 4. september 2011.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Kalaallit Nunaata Radioa Offisiell nettstad
# Bondi Beach

|  |
| --- |
| Bondi Beach |
| forstad |
|  |
| Land |  Australia |
| Folketal |  11 656 (9. august 2016) |
|  Bondi Beach ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Bondi Beach |

**Bondi Beach** (IPA: [bondaj bi:tʃ]) er ei strand i forstaden Bondi ved Sydney i den australske delstaten New South Wales. Ho er om lag éin kilometer lang og ligg sju kilometer frå Sydney sentrum. Stranda er populær både blant turistar og fastbuande.

## Historie

Edward Smith Hall og svigersonen Francis O'Brien kjøpte store delar av området i 1851 og kalla det «Bondi Estate». Deretter kjøpte O'Brien gradvis opp eigedommen til svigerfaren og opna han for allmugen som «O'Brien Estate» med piknikkplass og tivoli. Folk flokka til stranda i så store mengder at O'Brien truga med å stenga henne. Etter lokalt påtrykk handla styresmaktene og gjorde Bondi til offentleg område i 1882.

## Bruk

Folk kjem til stranda for å sola seg, surfa og bada, men også for å oppleva tilstellingar, som venleikskonkurransen «Miss Bondi», og høgtider som første juledag, då over 40 000 folk samlar seg der for å feira jul.

Under Sommar-OL 2000 blei strandvolleyballkonkurransane haldne på stranda, og det blei sett opp fleire banar og stadion. Seinare har bydelsrådet gått imot speling av volleyball på Bondi-stranda.

Bondi Beach med turistar og folk som soler seg. Foto: Enoch Lau
## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Bondi Beach**
# Level-5

|  |
| --- |
| Level-5 |
|  |
|  |
| Org.form | Kabushiki kaisha |
| Bransje | Dataspelindustrien |
| Skipa | 28. oktober 1998 |
| Hovudkontor | Fukuoka |
| Land | Japan |
| Produkt | Dark Cloud, Professor Layton, Yo-kai Watch, Inazuma Eleven |
| Grunnleggjar(ar) | Akihiro Hino |
| Dagleg leiar | Akihiro Hino |
| Nettstad |  |

Level-5 Inc. ( 株式会社レベルファイブ *Kabushiki-gaisha Reberu Faibu*) er ein uavhengig utviklar og utgjevar av dataspel basert i byen Fukuoka i Japan. Verksemda blei grunnlagd i 1998 av Akihiro Hino.

Av spel har Level-5 mellom anna stått for *Dark Cloud*-serien for Play Station 2, seriane om *Inazuma Eleven* og *Professor Layton* for Nintendo DS, *White Knight Chronicles* for Play Station 3 og elles spel for Wii, Nintendo 3DS og ROID. Dei har også laga filmar om nokre av spelfigurane.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Level-5» frå Wikipedia på engelsk, den 7. juli 2011.*
# Tatsumi Kimishima

|  |
| --- |
| **Tatsumi Kimishima** |
|  |
| **Fødenamn** | 君島 達己, Kimishima Tatsumi |
| **Statsborgarskap** | Japan |
| **Fødd** | 21. april 1950 (76 år) Tokyo |
| **Yrke** | forretningsdrivande, gründer, administrerande direktør |
| **Språk** | japansk |

**Tatsumi Kimishima** (fødd 21. april 1950) er ein japansk forretningsmann som tente som den femte presidenten av Nintendo frå september 2015 til juni 2018.

Han var tidlegare president av Nintendo of America frå januar 2002, då han etterfølgte Minoru Arakawa, fram til Reggie Fils-Aimé tok over i mai 2006. Han var forfremja til administrerande direktør i juni 2013 og var utnemnd til den femte presidenten av selskapet i september 2015, då han etterfølgte Satoru Iwata, som døydde i juli 2015. Kimishima tredde av som president i juni 2018 og var etterfølgt av Shuntaro Furukawa.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Tatsumi Kimishima» frå Wikipedia på engelsk, den 10. februar 2022.*
# Habbo

|  |
| --- |
| *Habbo* |
|  |
|  |
| Utviklar(ar) | Sulake Corporation |
| Utgjevar(ar) | Sulake Corporation |
| Spelmotor | Unity |
| Plattform(er) | nettlesar |
| Utgjeving | 22. september 2000 |
| Sjanger | massively multiplayer online social game |
| Nettstad |  |

**Habbo** (betre kjend som *Habbo Hotel*) var eit virtuelt samfunn på Internett, primært brukt av tenåringar og born. Eigaren av samfunnet var det finske multimediaselskapet Sulake Corporation som også heldt *Habbo* ved like. *Habbo* kombinerte praterom og multiplayer-onlinespel. Samfunnsbrukarane bestemte sjølv namna på figurane sine, haldningane dera og formuen deira, og kunne i avgrensa omfang sjølv forme utsjånaden, fargane og kleda deira. Habbo Hotel var for det meste for tenåringar, og hadde ei aldersgrense (i Noreg) på tolv år. Likevel blir Habbo Hotel òg brukt av born under tolv år. Kvar ein som var under atten år måtte ha løyve frå føresette for å spele dette spelet, på grunn av faren for å bli mobba gjennom nettet, og faren for storforbruk av pengar blant born/ungdom.

Habbo blei nedlagd i 2015.

## Bakgrunnsstoff

* Problematisk virtuelt hotell-konsept for barn
* Barn spiller bort tusener
* Habbo.no
* Sulake
* Lopper barna på nettet
* Far vant over Habbo Hotel, 2009