Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Arbroath

|  |
| --- |
| Arbroath |
| Obair Bhrothaig |
| by |
|  |
| Land |  Skottland |
| Region | Angus |
| Areal | 7,79 km² |
| Folketal |  23 940 (2016) |
| Postnummer | DD11 |
| Retningsnummer | 0 1241 |
|  Arbroath ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Arbroath |

**Arbroath** (skotsk-gælisk *Obair Bhrothaig*) er ein by i regionen Angus i Skottland. Han har kring 24 000 innbyggjarar. Han ligg på austkysten av Skottland ved Nordsjøen, 27,5 kilometer nordaust for Dundee og 82 km sør for Aberdeen. I 2020 vart folketalet estimert til 23 500 innbyggjarar.

Historisk er byen først og fremst kjend for Arbroath-deklarasjonen som vart underteikna i Arbroath Abbey i 1320. I nyare tid er han blitt kjend for «Arbroath-smokie», ein type røykt hyse som er ein lokal spesialitet.

Fotballklubben Arbroath FC heldt til i Arbroath og spelar heimekampane på Gayfield Park.

## Galleri

* Ruinane av Arbroath Abbey, med karakteristisk raudfarge frå bergarten Old Red Sandstone.
* Arbroath sett frå sjøsida.
* Hamna i Arbroath.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Arbroath» frå Wikipedia på bokmål, den 27. oktober 2011.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Arbroath Offisiell nettstad
# Étang

Étang de Berre i Sør-Frankrike ved Middelhavet.
**Étang** eller **strandsjø** er eit grunt basseng eller ein grunn sjø som ligg mellom sanddyner og som langsamt vert fylt att med slam. Namnet vert særleg nytta langs sør- og vestkysten av Frankrike, som til dømes Étang de Berre.

## Kjelder

«étang» i *Store norske leksikon*, snl.no.
# Kivusjøen

|  |
| --- |
| Kivusjøen |
| innsjø |
|  |
| Land |  Kongo,  Rwanda |
|  Kivusjøen ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Lake Kivu |

**Kivusjøen** er ein innsjø på grensa mellom Den demokratiske republikken Kongo og Rwanda. Han ligg i Albertinerifta, den vestlege delen av Riftdalen i Afrika. Kivusjøen har utløp gjennom elva Ruzizi, som renn sørover til Tanganyikasjøen. Innsjøen høyrer til Dei store sjøane i Afrika.

Sjøen er rundt 90 km lang og 50 km brei på det vidaste. Han har eit areal på rundt 2 700 km² og er dermed dne 8. største sjøen i Afrika. Kivusjøen ligg på ei høgd av 1 461 moh. Han ligg i ein riftdal som sakte utvidar seg, noko som gjev vulkansk aktivitet i området. Dette gjer òg at sjøen er usedvanleg djup, og med ei gjennomsnittsdjupne på 237 meter og ei største djupne på 480 meter er den 15. djupaste innsjøen i verda. Innsjøen er omringa av høge fjell. I den sørlege delen av sjøen ligg øya Idjwi, som er den tiande største øya i ein innsjø i verda og høyrer til Virunga nasjonalpark. Dei største byane ved Kivusjøen e Bukavu og Goma i Kongo og Gisenyi, Kibuye og Cyangugu i Rwanda.

Den første europearen som vitja sjøen var tyskaren Gustav Adolf von Götzen i 1894. Området rundt sjøen har vore ein sentral åstad for konflikten mellom hutu- og tutsi-folka i Rwanda, og deira allierte i Kongo, som blant anna har ført til folkemordet i Rwanda i 1994 og den fyrste og andre krigen i Kongo. Kivusjøen var særleg berykta som ein dumpestad for offera frå folkemordet.

## Galleri

* Kivu frå Sake i Goma
* Kivu med Goma i bakgrunnen

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Kivusjøen» frå Wikipedia på bokmål, den 11. august 2021.*
# Gordon Milne

Gordon Milne|  |
| Personleg informasjon |
| Fullt namn |
Gordon Milne |
| Fødd |
29. mars 1937 (89 år) |
| Fødestad |
Preston |
| Posisjon |
Midtbanespelar |
| Seniorkarriere\* |
| År | **Lag** | **Kampar** | **(Mål)** |
| 1956-1960 1960-1967 1967-1970 1970-1972 | Preston North End Liverpool Blackpool Wigan Athletic |  |  |
| Landslag |
| 1963-1964 | England |
13 (0) |  |
|
\* Seniorklubbkampar og mål berre telt for nasjonal liga |

**Gordon Milne** (fødd 29. mars 1937) er ein engelsk tidlegare fotballspelar og -trenar frå Preston. Han var ein defensiv midtbanespelar på Liverpool FC sitt lag i tida 1960-67.

## Spelar

### Klubbspel

Milne var frå 1956 aktiv i Preston North End. Sommaren 1960 vart han overført til eit anna 2. divisjonslag, Liverpool FC. Her bidrog han til at Liverpool vart eit topplag som vart ligameister 1964 og 1966, og vann FA-cupfinalen 1965. Perioden 1967-70 var han Blackpool-spelar.

### Landslagsspel

Milne spelte 13 landkampar åra 1963 og 1964, fem i 1963 og åtte i 1964. Hausten 1963 var han ein av Englands utvalde i kampen mot resten av verda, i samband med hundreårsjubileet til dete engelske fotballforbundet (Football Association). Han skåra ikkje på landslaget.

### Merittar

* Engelsk ligameister: 1964 og 1966 med Liverpool FC
* Vinnar av FA-cupen: 1965 med Liverpool FC (spelte ikkje finalen)
* Finalist i Cupvinnarcupen: 1966 med Liverpool FC

## Trenar

Frå 1970 til 1986 var Milne sjef for fleire ulike lag i heimlandet. Sidan trente han tre ulike klubblag i Tyrkia fram til 1999, avbrote av eit år i Japan.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Gordon Milne» frå Wikipedia på engelsk, den 18. juli 2024.*

* eu-football eu-football
* National Football Teams
* J.League Data Site
# Olbia

|  |
| --- |
| Olbia |
| by |
|  |
| Land |  Italia |
| Region | Sardinia |
| Provins | Olbia-Tempio |
| Areal | 383,64 km² |
| Folketal |  61 048 (1. januar 2023) |
| Borgarmeister | Settimo Nizzi |
| Postnummer | 7026 |
| Retningsnummer | 0789 |
|  Olbia ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Olbia |

**Olbia** (sardisk *Terranoa*, galluresisk *Tarranoa*) er ein by i Italia. Han er hovudstad i provinsen Olbia-Tempio i regionen Sardinia i lag med Tempio Pausania og har om lag 50 000 innbyggjarar. Byen ligg i området Gallura.

Han vart kalla *Olbia* i romartida, *Civita* i mellomalderen (Giudicati-perioden) og *Terranova Pausania* før 1940-åra. Olbia vart igjen det offisielle namnet etter perioden med fascisme. Han er det økonomiske senteret i denne dele av øya og ligg svært nær det kjende turistområde Costa Smeralda.

## Historie

San Simplicio-basilika i Oblia
Olbia er ein svært gamal stad og vart truleg grunnlagd av grekarar, i alle fall i følgje ei lokal segn. Han inneheld ruinar frå fønikiarar og kartagarar i romartida, då han var ei viktig hamn. I mellomalderen var han hovudstad i Giudicato av Gallura, ein av fire sjølvstendige statar på Sardinia.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Olbia» frå Wikipedia på engelsk, den 5. januar 2008.*

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Olbia**

 Reiseguide for Olbia frå Wikivoyage
* Turistinformasjon om Olbia
* Oblia på Sardegnaturismo Arkivert 2007-12-23 ved Wayback Machine.
* Statistikk om Olbia Arkivert 2007-11-23 ved Wayback Machine.
* Offisiell turistside
# Kadettpartiet

|  |
| --- |
| Kadettpartiet |
|  |
|  |
| Land | Det russiske imperiet |
| Partileiar(ar) | Pavel Miljukov |
| Grunnleggjarar | Pavel Miljukov |
| Grunnlagt | 18. oktober 1905 (Julian) |
| Nedlagt | 28. november 1917 (Julian) |
| Hovudkvarter | St. Petersburg |
| Ideologi | sosialliberalisme, russisk nasjonalisme, Konstitusjonalisme, pluralisme, Russian imperialism  |
| Politisk posisjon | sentrisme, sentrum-høgre |

Pavel Miljukov, ein framtredande leiar av Kadettpartiet
**Kadettpartiet** (av K.D., for **Det konstitusjonelt-demokratiske partiet**) var eit politisk parti i Russland som vart grunnlagt av liberalarar i oktober 1905 under leiing av historikaren Pavel Miljukov. Partiet tok til orde for avskaffing av eineveldet og at det skulle innførast eit konstitusjonelt monarki. Kadettpartiet spela ei framtredande rolle i avspenninga som følgde 1905-revolusjonen og var den største grupperinga i Dumaen etter vala i 1906 og 1907. Dei vart inviterte til å vere med i regjeringa av statsminister Sergej Witte, men dei radikale krava deira gjorde dette umogleg. Det hatske angrepet frå Miljukov mot statsminister Boris Stürmer i Dumaen i november 1916, bidrog til at sistnemnde fall, og dette styrkte dei revolusjonære straumingane i landet. Etter februarrevolusjonen i 1917 var partiet hovudaktøren i den provisoriske regjeringa. Miljukov hadde posten som utanriksminister, og partivenen hans Georgij Lvov vart utnemnd til statsminister. Etter juliuroa i 1917 vart Lvov tvinga til å gå av, og det skjedde ei maktforskyving til fordel for Aleksandr Kerenskij som stod for dei mest radikale kreftene i regjeringa. I desember 1917, etter at bolsjevikane hadde teke makta i oktoberrevolusjonen, vart partiet forbode, og det verka deretter i eksil frå Paris.

## Kjelder

* Denne artikkelen var opphavleg basert på «Kadettpartiet» på Wikipedia på svensk, innhenta 20. november 2009.

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Kadettpartiet**
# Den fruktbare halvmånen

Kart over Den fruktbare halvmånen tidleg i oldtida, her illustrert gjennom utbreiinga av skogdekke og dei viktigaste arkeologiske funnstadene som hadde busetjing før 7500 f.Kr.
**Den fruktbare halvmånen** viser til eit halvbogeforma område i Midtausten der tidleg jordbruk og sivilisasjon utvikla seg, og viktige nyvinngar som skrift og hjulet kom til. Omgrepet blei skapt som *The Fertile Crescent* av den amerikanske arkeologen James Henry Breasted tidleg på 1900-talet.

Utvida halvmåne med Egypt.
Bystatar i halvmånen i det andre tusenåret f.Kr.
Området følgjer elvane Jordan, Eufrat og Tigris frå Levanten ved Middelhavet i vest til Mesopotamia og Persiabukta i aust. Det er avgrensa av det anatoliske høglandet i nord og Den syriske ørkenen i sør. I dag ligg statane Irak, Syria, Jordan, Libanon, Israel, Dei palestinske sjølvstyresmaktene og delar av Tyrkia og Iran i området. Ein kan også rekna Nildalen og Egypt med til området, ettersom også dette var fruktsamt og folkesett i oldtida, men jordbruk blei ikkje utvikla her.

Som ei landbru mellom Afrika og Eurasia med eit variert landskap og gunstig klima hadde området ein større biodiversitet enn landet rundt i steinalderen. Under kuldeperioden Yngre Dryas prøvde ein ut kultivering av rug i landsbyen Abu Hureyra i det nordlege Syria, medan kveite truleg først vart i Anatolia (Søraust-Tyrkia) og bygg i den sørvestre delen av Den fruktbare halvmånen – i Israel og Jordan, som i Jeriko. Dette fall saman med ei utrydding, noko som kan ha framskunda utvikling av jordbruk i større skala under den påfølgjande varmeperioden frå 9600 f.Kr.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Den fruktbare halvmånen» frå Wikipedia på bokmål, og «Fertile Crescent» frå Wikipedia på engelsk den 19. september 2010.*
# Paraíba

|  |
| --- |
| Paraíba |
| delstat |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Symbol  |

 |
| Land |  Brasil |
| Areal | 56 584,6 km² |
| Folketal |  4 025 558 (2017) |
|  Paraíba ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Paraíba.

 Kart som viser Paraíba.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Paraíba |

**Paraíba** er ein delstat nordaust i Brasil og grensar til delstatane Rio Grande do Norte i nord, Pernambuco til sør og Ceará til vest. I delstaten ligg Ponta do Seixas som er det austlegaste punktet på det amerikanske kontinentet og vendar mot Atlanterhavet. Paraiba dekker eit område på 56 585 km².

Hovudstaden er João Pessoa. Dei viktigaste byane er João Pessoa, Campina Grande, Santa Rita, Patos, Sousa, Cajazeiras og Cabedelo. Paraíba sin høgdeprofil er moderat, men ikkje veldig låg; 66 % av området ligg mellom 300 og 900 meter over havet.

Paraíba, Piranhas, Taperoá, Mamanguape, Curimataú, Peixes og Sanhauá er dei viktigaste elvene.

## Klima

Kysten har eit tropisk regnklima med mykje regn, særleg i vinterperioden (april til august). Klimaet endrar seg innover i landet, der det blir delvis steppe-landskap med lange tørkeperiodar.

## Økonomi

Økonomien i Paraíba er tufta på landbruket (sukkerrøyr, ananas, maniok, mais og bønner), på industrien (matraffinering, tekstil og framstilling av alkohol av sukker), kvegdrift (i det siste meir geiter i Cariri-regionen) og turisme. Paraíba har store arrangement som er godt kjende i Brasil og trekker mange turistar: Den største São João i verda samt Micarande (karneval utanfor det offisielle tidspunktet) med kjende brasilianske musikarar.

## Historie

På midten av 1500-talet etablerte portugisiske nybyggarar frå Pernambuco ei busetting ved munningen av Paraíbaelva som fekk namnet Filipéia de Nossa Senhora das Neves. Dette er i dag delstatshovudstaden João Pessoa.

Området viste seg snart veleigna for dyrking av sukkerrøyr, og franske, hollandske og portugisiske kolonistar førte ein langvarig kamp for å få kontroll over sukkerproduksjonen. Blant anna blei festninga Santa Catarina reist nær João Pessoa for å verne byen mot hollendarane, som skulle syne seg som ein stor trussel mot det Portugisiske herredømmet i kolonien Brasil.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Paraíba Offisiell nettstad
# Den kinesiske kalenderen

Den **kinesiske kalenderen** er ein lunisolarkalender. I Kina nyttar ein i dag den gregorianske kalenderen, men den kinesiske kalenderen vert framleis brukt til markering av tradisjonelle heilagdagar, til dømes kinesisk nyttår, duanwu-høgtida og månefestivalen. Han vert òg brukt til å velja gode dagar for til dømes bryllup eller for innviinga av ein ny bygning. Sidan ein månad i den kinesiske kalenderen er like lang som månen si omlaupstid, seier kalenderen òg noko om månefasane.

Den kinesiske kalenderen har òg gjeve namn til åra. Dei følgjer ein syklus på tolv år, i rekkjefølgja rotta, okse, tiger, hare, drake, slange, hest, sau, ape, hane, hund og gris. Ved kinesisk nyttår i 2007 starta grisens år, og 7. februar 2008 starta rottas år.
# Stjernekatalog

Ein illustrasjon av stjernebiletet Persevs (etter Persevs frå gresk mytologi) frå stjernekatalogen publisert av den tyske astronomen Johannes Hevelius i 1690.
Ein **stjernekatalog** er eit systematisk ordna register over stjerner etter koordinatar (rektascensjon og deklinasjon) på himmelkvelvinga, saman med oppgåve over storleiksklasse, spektrum, parallakse og meir. Utanom generelle stjernekatalogar har ein spesialkatalogar over fundamentalstjerner, dobbeltstjerner, variabel stjerner, eigenrørsle, parallakse, radialsnøggleik og fleire.

## Kjende stjernekatalogar

Mykje brukt er Bonner Durchmusterung, der til dømes BD+50°3410 tyder stjerne nr. 3410 mellom 50 og 51° nordleg deklinasjon. I Henry Draper-katalogen er stjernene nummerert etter aukande reaktscensjon, til dømes HD206570.

Messierkatalogen er ein katalog over 103 diffuse objekt som ein alltid kan sjå på himmelen, slik som stjernehopar, tåker og galaksar, utgjeven av Charles Messier. Objekta vert oppført med bokstaven M og eit nummer. Messier var eigentleg interessert i å oppdage kometar. For å skilje kometar frå andre objekt utarbeidde han ei liste basert på eigne observasjonar på observatoriet til den franske flåten på Hotel de Cluny i Paris. Han publiserte katalogen i tre deler: den første kom i 1774 og inneheld M 1–45, andre del kom i 1780 og inneheld ytterlegare 25 objekt (opp til M70), tredje del kom i 1781 og inneheld objekt til og med M 103. Messier planla òg ei fjerde utgåve, men denne vart aldri realisert. Katalogen inneheld òg tilvising til objekt som var oppdaga av andre astronomar. Visse av katalognumra er synlige for det nakne auga, som til dømes stjernehopen Pleiadane (M 45) og Andromedagalaksen (M 31).

Dagens Messierkatalog inneheld 110 objekt. Messier hadde kjennskap til òg dei siste sju, men dei vart føydd til av seinare astronomar.

## Sjå òg

* Astronomisk katalog

## Kjelder

* «Stjernekatalog», *Store norske leksikon*, 15. februar 2009, henta 13. august 2014
# Millard Fillmore

|  |
| --- |
| Millard Fillmore |
|  |
|  |
| *President i USA* |
| Periode | 9. juli 1850–4. mars 1853 |
| Parti | Know-Nothingpartiet, Whig Party |
| Fødd | 7. januar 1800 i Summerville i delstaten New York |
| Fødestad | Summerhill |
| Død | 8. mars 1874 i Buffalo i delstaten New York |
| Dødsstad | Buffalo i New York |
| Mor | Phoebe Millard |
| Far | Nathaniel Fillmore |
| Ektefelle | Abigail Powers Fillmore |
| Barn |  |
| Føregangar | Zachary Taylor |
| Etterfølgjar | Franklin Pierce |

**Millard Fillmore** (7. januar 1800–8. mars 1874) var ein USA-amerikansk politikar og president frå staten New York i USA. Han var president i USA frå 1850 til 1853.
# Nebraska

|  |
| --- |
| Nebraska |
| delstat |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Våpen  |

 |
| Land |  USA |
| Hovudstad | Lincoln |
| Areal | 200 346 km² |
|  •  land | 199 099 km² |
|  •  vatn | 1 247 km² |
| Folketal |  1 920 076 (2017) |
| Folketettleik | 10 / km² |
| Guvernør | Pete Ricketts (R) |
| Før innlemming | Nebraska-territoriet |
| Innlemma i USA | 1. mars 1867 |
| Statsnummer | 37. |
| Forkorting | NE |
|  Nebraska ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Nebraska.

 Kart som viser Nebraska.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Nebraska |
| **Nettstad:**  nebraska.gov |

**Nebraska** er ein delstat i USA. Hovudstaden er Lincoln.

## Kjende personar frå Nebraska

* Gerald Ford, USAs 38. president

Chimney Rock i Nebraska