Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Santa Cruz de Tenerife

| Santa Cruz de Tenerife |
| --- |
| Horisonten til Santa Cruz de Tenerife |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Flagg** | **Byvåpen** |

 |
| Land Region Provins |  Spania Kanariøyane Santa Cruz de Tenerife |
| Grunnlagd | 1492 |
| Borgarmeister | Miguel Zerolo Aguilar |
| Flatevidd | 150,56 km² |
| Flatevidd  • By |  150,56 km² |
| Innbyggjarar  • By (2008) |  221 956 |
| Høgd | 4 m |
| Plassering av Santa Cruz de Tenerife |

**Santa Cruz de Tenerife** (ofte berre kalla **Santa Cruz**) er hovudstaden (i lag med Las Palmas) og den nest største byen på Kanariøyane og den 21. største byen i Spania. Han har kring 220 000 innbytggjarar. Storbyområdet har kring 400 000-600 000 innbyggjarar, avhengig av kvar kjelder ein ser på. Santa Cruz er den nest største byen i Den europeiske unionen som ikkje ligg i Europa. Santa Cruz de Tenerife er òg hovudstad på øya *Tenerife* (den mest folkerike øya i Spania) og provinshovudstad i provinsen Santa Cruz de Tenerife. Han ligg nordaust på Tenerife, om lag 210 kilometer utanfor nordvestkysten av Afrika i Atlanterhavet. Mellom 1833 og 1927 var Santa Cruz de Tenerife aleine hovudstad på Kanariøyane, før denne rolla i 1927 vart delt slik som i dag. I perioden som einaste hovudstad var byen det kulturelle, politiske og økonomiske senteret på Kanariøyane. Santa Cruz er den travlaste hamnebyen på Kanariøyane og er ein av dei store hamnebyane ved Atlanterhavet med mykje cruiseanløp. Byane Santa Cruz og San Cristóbal de La Laguna har vokse saman og har til saman kring 380 000 innbyggjarar. Dette gjer dei til det største byområde på Kanariøyane (når ein ikkje ser på kommunegrenser).

Auditorio de Tenerife (Kongress- og konsertsal)
I byen ligg parlamentet til Kanariøyane og den kanariske presidenten sit her. Fleire avdelingar av La Laguna universitet ligg i Santa Cruz, mellom anna for kunst og marine. Dei største landemerkene i byen er Auditorio de Tenerife og Santa Cruz-tårna (Torres de Santa Cruz).

Karnivalet i Santa Cruz de Tenerife traktar i dag etter å verte ein verdsarvstad.

## Historie

Området der byen i dag ligg har vore busett sidan guanchane budde her for om lag 2000 år sidan. Ein har funne arkeologiske spor frå denne tida. Guanchane kalla dette området *Añazo*. Seinare vart han ein av dei viktigaste hamnene i Atlanterhavet og på Kanariøyane. Byen starta som ein fiskelandsby, men vart viktigare då eit vulkanutbrot øydela hamna i Garachico på 1700-talet. Han fekk sjølvstende frå La Laguna og på 1800-talet fekk han status som hovudstad på Kanariøyane av kong Ferdinand VII.

## Folk frå Santa Cruz

* Pedro Rodríguez (f. 1987), fotballspelar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Santa Cruz de Tenerife» frå Wikipedia på engelsk, den 25. oktober 2009.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

 Reiseguide for Santa Cruz de Tenerife frå Wikivoyage
# Nils Torvalds

|  |
| --- |
| **Nils Torvalds** |
|   |
| **Statsborgarskap** | Finland |
| **Fødd** | 7. august 1945 (80 år) Ekenäs |
| **Yrke** | politikar, journalist |
| **Språk** | finsk, svensk, engelsk, tysk, russisk |
| **Politisk parti** | Svenska folkpartiet, Demokratiska Förbundet för Finlands Folk[\*] |
| **Far** | Ole Torvalds |
| **Mor** | noble Märta Wendt |
| **Ektefelle** | Anna Torvalds |
| **Nettstad** |  |
| Nils Torvalds på Commons |

**Nils Ole Hilmer Torvalds** (fødd 7. august 1945) er ein finsk journalist og politikar som sidan 2012 har vore europaparlamentsmedlem for Svenska folkpartiet i Finland.

Torvalds er finlandssvensk og har arbeidd med svenskspråkleg radio og fjernsyn i Finland. Torvalds har sidan 2001 arbeidd som reporter for Den finske kringkastinga (YLE) i Washington D.C.. Før han flytta til USA hadde han Russland som arbeidsfelt. Under studietida var han aktiv i kommunistpartiet og studerte mellom anna i Moskva eit år på 1970-talet. I mai 2006 melde Nils Torvalds seg inn i Svenska Folkpartiet i Helsingfors. Sommaren 2007 gjekk det ein debatt i Hufvudstadsbladet om korleis tidlegare moskvakommunistar (i dette tilfellet Torvalds) går inn i andre parti.

Nils Thorvalds er son til diktaren Ole Torvalds og far til programmeraren og grunnleggjaren av Linux, Linus Torvalds.

## Bakgrunnsstoff

* Nils Torvalds
* SKP:n ylimääräisen edustajakokouksen valitsema keskuskomitea (Kommunisti 5/1982, s. 471)
* Nils Torvalds valde bara strålbehandling
# Oljeplattform

Oljeplattformen Statfjord A på Statfjordfeltet med flotellet Polymariner til venstre i biletet, fotografert i 1982
Oljeplattformen «Deep Sea Delta» i Nordsjøen
Ei **oljeplattform** er ein konstruksjon sett saman av stål og betong, som utfyller ein eller fleire oppgåver i samband med utaskjærs (offshore) leiting etter eller utvinning av petroleum på oljefelt. Ei oljeplattform er utstyrt etter arbeidsoppgåvene på dekk, som til dømes boreutstyr, helikopterplattform og mannskapshotell. Ei oljeplattform kan, i tillegg til råolje, ha utstyr for å produsera naturgass og naturgasskondensat. Ei oljeplattform som har alle funksjonane boring, produksjon og bustad vert kalla ein *integrert oljeplattform*.

Gassplattformer, som vert brukte til petroleumsutvinning på stader der det ikkje finst råolje, vert òg stundom kalla oljeplattformer i daglegtalen.

Condeep er ein type oljeplattform med betongunderstell. Gullfaks C på Gullfaksfeltet er eit døme på ein slik oljeplattform.

## Sjå òg:

* Borerigg
* Produksjonsskip
* Gassplattform
* Petroleumsverksemda i Noreg
# Schiaparelli på Mars

Schiaparelli fotografert av Viking-banesondane
Eit krater i Schiaparelli fylt i med ein lagstruktur
**Schiaparelli** er eit nedslagskrater aust i Terra Meridiani på Mars. Det har ein diameter på kring 460 kilometer og er namnsett etter den italienske astronomen Giovanni Schiaparelli.

Krateret er forma av vind, vulkanisme og vatn, og det har kanskje vore ein innsjø i området

## Kjelder

* *Wind and water have shaped Schiaparelli on Mars* - ESA

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Schiaparelli på Mars**
# 31. januar

**31. januar** er den 31. dagen i den gregorianske kalenderen. Det er 334 dagar att av året (335 under skotår).

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Nasjonaldag i **Nauru** |

### Religiøs helgedag

**Bevegelege heilagdagar som fell på 31. januar i 2026:**

### Namnedag

|  |  |
| --- | --- |
| **Noreg** | Idun og Ivar |
| **Sverige** | Ivar og Joar |
| **Danmark** | Vigilius |

## Hendingar

### Utlandet

* 314: Pave Sylvester I blei innsett etter Miltiades.
* 1504: Frankrike avstod Napoli til Aragon.
* 1876: USA gav ordre om at all indianarar skulle flytta inn i reservat.
* 1968: Nauru fekk sjølvstende frå Australia.

### Noreg

* + 1977: Fiskefartøyet «Tulipan» forsvann utanfor Finnmark. Fem menneske omkom.

## Fødde

Den nederlandsk dronninga Beatrix vart fødd i 1938
*Sjå òg Fødde den 31. januar.*

* 1512: Henrik I av Portugal, portugisisk konge
* 1686: Hans Egede, norsk prest og grønlandsmisjonær
* 1797: Franz Schubert, austerriksk komponist
* 1902: Alva Myrdal, svensk politikar, diplomat og Nobels fredsprisvinnar
* 1915: Andreas Cappelen, norsk poltikar
* 1923: Norman Mailer, amerikansk forfattar
* 1934: Kenzaburō Ōe, japansk forfattar
* 1938: Beatrix, nederlandsk monark
* 1968: May-Helen Molvær Grimstad, norsk politikar

## Døde

*Sjå òg Døde den 31. januar.*

* 1580: Kong Henrik I av Portugal
* 1606: Guy Fawkes, avretta for Krutkomplottet
* 1632: Jost Bürgi, sveitsisk ur- og instrumentmakar og matematikar
* 1729: Jacob Roggeveen, nederlandsk oppdagar
* 1828: Aleksandros Ypsilantis, gresk sjølvstendeforkjempar
* 1956: A.A. Milne, britisk forfattar (skaparen av Ole Brumm)
* 1963: Åsmund Sveen, norsk forfattar
* 1971: Gunnar Jahn, norsk økonom og politikar
* 1973: Ragnar Frisch, norsk økonom
* 1976: Evert Taube, svensk visesongar
# Borgarskap

*Le Bourgeois gentilhomme*, 'den borgarlege adelsmannen'. Illustrasjon til eit stykke av Molière.
**Borgarskap** (også **bursjoasi**, frå fransk: *bourgeoisie*) er nemninga på ein samfunnsklasse som stod midt på rangstigen i det gamle standssamfunnet. Dei var korkje rike adelege eller fattige bønder eller arbeidarar, men levde relativt komfortable, sjølvforsørgde liv som til dømes legar, advokatar eller kjøpmenn.

Då industri-samfunnet og kapitalismen voks fram, voks borgarskapet mykje, og vart ein av hovudklassane i industrialiserte land, medan den andre var arbeidarklassen. Samtidig vart borgarskapet meir differensiert, med eit *storborgarskap* av rike kapitaleigarar og eit *småborgarskap* av til dømes småkjøpmenn og menn i sjølvstendige yrke som dei førnemnde legane og advokatane.

Samtidig voks det fram ein *ny* middelklasse av ulike typar funksjonærar i både privat og offentleg verksemd i det moderne samfunnet. Desse fleste av desse var lønsarbeidarar som den tradisjonelle arbeidarklassen, men hadde meir utdanning og høgare status enn denne. Dei blir vanlegvis ikkje rekna som tilhøyrande til borgarskapet.

## Sjå òg

* Borgarleg

## Kjelder