Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 10. juli

**10. juli** er den 191. dagen i den gregorianske kalenderen (192. under skotår). Det er 174 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Nasjonaldag i Bahamas |

### Religiøs helgedag

**Bevegelege heilagdagar som fell på 10. juli i 2026:**

### Namnedag

|  |  |
| --- | --- |
| **Noreg** | Anita og Anja |
| **Sverige** | André og Andrea |
| **Danmark** | Knud Konge |

#### Helgendag i den katolske kyrkja

## Hendingar

### Utlandet

* 1940: Tysklands flyvåpen, Luftwaffe, innleiar det som har vorte kalla «Battle of Britain», eit forsøk på å invadere Storbritannia.
* 1962: Oppsendinga av Telstar, den første kommunikasjonssatellitten.

### Noreg

* 1946: Stortinget vedtok med 102 røyster mot 42 å byggje Statens Jernverk i 8Mo i Rana.

## Fødde

*Sjå òg Fødde den 10. juli.*

* 1509: Jean Calvin, fransk-sveitsisk kristen reformator
* 1606: Corfitz Ulfeldt, tysk diplomat og riksgreve
* 1830: Camille Pissarro, fransk kunsntnar
* 1856: Nikola Tesla, serbisk-amerikansk oppfinnar
* 1871: Marcel Proust, fransk forfattar
* 1854: Ivar Kleiven, bonde og historikar
* 1884: Olav Nygard, lyrikar
* 1938: Jostein Nerbøvik, historikar
* 1962: Trond Helleland, politikar

## Døde

*Sjå òg Døde den 10. juli.*

* 138: Keisar Hadrian av Romarriket
* 983: Pave Benedikt VII
* 1086: Den heilage Knut, konge av Danmark 1080-1086 (drepen)
* 1845: Christian Frederik Hansen, dansk arkitekt
* 1933: Vilhelm Krag, norsk forfattar
* 1936: Abraham Berge, norsk statsminister
* 1941: Jelly Roll Morton, USA-amerikansk jazzmusikar
# 29. juli

**29. juli** er den 210. dagen i den gregorianske kalenderen (211. under skotår). Det er 155 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Nasjonaldag på Færøyane |  | Norsk flaggdag for olsok |

### Religiøs helgedag

* Olsok

**Bevegelege heilagdagar som fell på 29. juli i 2026:**

### Primstaven

* Merke: St. Olavs øks, greip.
* Namn: Olsok, Olavsok, St.Olav, Olavsmesse, Olavsvaka
* Den viktigaste kyrkjefesten i mellomalderen.
* Praktisk tyding: «Er Olavsdagen våt, skal bonden hauste med gråt». Fint vêr Olsok tydde gjerne godt haustvêr.

### Namnedag

|  |  |
| --- | --- |
| **Noreg** | Olav, Ola og Ole |
| **Sverige** | Olof |
| **Danmark** | Oluf |

#### Helgendag i den katolske kyrkja

* Den heilage Olav

## Hendingar

### Utlandet

* 1361: Visby vart brannskatta av den danske kongen Valdemar Atterdag.
* 1909: På Gärdet i Stockholm gjord Georges Legagneux den fyrste flyginga i Sverige.
* 1957: IAEA – *Det internasjonale atomenergibyrået* – vart skipa.
* 1981: Prins Charles av Wales gifta seg med lady Diana Spencer (prinsesse Diana) i St. Pauls katedralen i London.

### Noreg

* 1030: Slaget på Stiklestad
* 1913: Vålerengens Idrettsforening (Vålerenga Fotball) vart stifta i Kristiania (Oslo)

## Fødde

*Sjå òg Fødde den 29. juli.*

* 1817: Ivan Ajvazovskij, russisk målar
* 1841: Gerhard Henrik Armauer Hansen, norsk lege og patolog
* 1867: Regine Normann, norsk forfattar
* 1867 : Berthold Oppenheim, rabbinar
* 1883: Benito Mussolini, italiensk statsleiar
* 1900: Eyvind Johnson, svensk forfattar
* 1988: Tarjei Bø, skiskyttar

## Døde

*Sjå òg Døde den 29. juli.*

* 1030: Kong Olav den heilage av Noreg døydde i slaget på Stiklestad
* 1856: Robert Schumann, tysk komponist
* 1890: Vincent van Gogh, nederlandsk målar
* 1900: Sigbjørn Obstfelder, norsk diktar

Umberto I av Italia, statsleiar
* 1917: Hans Konrad Foosnæs, norsk bonde, skulemann og politikar
* 1933: Edvard O. Landheim, norsk bonde og politikar
* 1935: Johannes Okkenhaug, norsk bonde, skulemann og politikar
* 1989: Reidar Djupedal, litteraturforskar og målmann
# Dei sameinte nasjonane

|  |
| --- |
| Dei sameinte nasjonane |
|  |
|  |
|  |
| Org.form | Mellomstatleg organisasjon |
| Skipa | 24. oktober 1945 |
| Forgjengar(ar) | Folkeforbundet |
| Dotterselskap | Tryggingsrådet i Dei sameinte nasjonane, Verdsorganisasjonen for immateriell eigedomsrett, Generalforsamlinga til SN, Det internasjonale pengefondet, Sekretariatet i Dei sameinte nasjonane, Den internasjonale domstolen, UNESCO, FAO, Miljøprogrammet til SN, Verdsorganisasjonen for helse, SN sin høgkommissær for flyktningar, Det internasjonale atomenergibyrået |
| Hovudkontor | New York by |
| Land | USA |
| Grunnleggjar(ar) | Sovjetunionen, USA, Republikken Kina, Den kviterussiske sosialistiske sovjetrepublikken, Storbritannia, Frankrike, Etiopia, India, Canada, Jugoslavia, Tsjekkoslovakia, Australia, New Zealand, Nederland, Danmark, Luxembourg, Belgia, Polen, Noreg, Hellas, Saudi-Arabia, Egypt, Irak, Syria, Libanon, Tyrkia, Iran, Argentina, Bolivia, Brasil, Chile, Colombia, Costa Rica, Cuba, Den dominikanske republikken, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Haiti, Honduras, Liberia, Mexico, Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Filippinane, Sør-Afrika, Uruguay, Venezuela |
| Nettstad |  |

Nobels fredspris
2001

**Dei sameinte nasjonane** (avstytta **SN** eller **FN** (etter bokmål *De forente nasjoner*)) er ein internasjonal organisasjon som har som mål å få alle landa i verda til å samarbeida. Det er om lag 193 sjølvstendige anerkjende statar som er medlem av SN. Vatikanstaten og Palestina er ikkje medlem, men er observatørar. I tillegg har organisasjonen ein stor administrasjonsstab som blir leidd av ein generalsekretær.

Organisasjonen har ei generalforsamling med representantar frå alle medlemslanda. Tryggingsrådet er eit mindre organ med ein handfull land som har moglegheit til å handla raskare. Generalforsamlinga og administrasjonen til SN ligg i New York. SN har òg dotterorganisasjonar med ansvar for ulike felt, som UNICEF (barn), UNESCO (kultur), WHO (helse), UNHCR (flyktningar) og UNHCHR (menneskerettar). Organisasjonen har seks offisielle språk; engelsk, fransk, spansk, russisk, arabisk og kinesisk (mandarin).

SN fekk Nobels fredspris i 2001.

## Historie

SN er ein etterfølgjar av det eldre Folkeforbundet. SN blei til etter Den andre verdskrigen, på ein konferanse i San Francisco der femti statar var med. 24. oktober 1945 hadde dei fleste landa som var med ratifisert avtalen, og dette vert derfor rekna som grunnleggjingsdagen.

Namnet «United Nations» er likevel eldre. Det blei først foreslått av den amerikanske presidenten Franklin D. Roosevelt og brukt i 1942 om landa som allierte seg mot aksemaktene under andre verdskrigen.

## Galleri

* SN-flagget
* Kart over medlemslanda i SN
* Generalforsamlinga til SN
* Hovudkvarteret i New York

## Kjelder
# Mensjevik

|  |
| --- |
| Mensjevik |
|  |
|  |
| Land | Det russiske imperiet |
| Partileiar(ar) | Julius Martov |
| Grunnlagt | 1903 |
| Nedlagt | 1924 |
| Ideologi | sosialisme  |

**Mensjevik** er ei nemning for dei medlemene i Russlands Sosialdemokratiske Arbeidarparti RSDRP/RSDAP som var usamde med Vladimir Lenin om korleis partiet skulle fungere. Dei skilde seg ut som ei eiga gruppe etter usemje om krav til medlemmar ved partikongressen 1903.

Mensjevikane meinte det tilbakeliggjande jordbrukslandet Russland, styrt av ein eineveldig tsar og utan demokratiske tradisjonar, på ingen måte var modent for sosialisme. Dermed var dei russiske sosialdemokratane si oppgåve å hjelpe den liberale opposisjonen med å opprette eit borgarleg demokrati, og straks dette var oppretta å fungere som ein sosialdemokratisk opposisjon innanfor dette og byggje opp ei sterk fagrørsle etter kvart som industriarbeidarklassen voks. Altså gå i fotspora til den sentral- og vesteuropeiske arbeidarrørsla, som mensjevikane kjende seg sterkt knytte til.

Mensjevisme blir såleis synonymt med demokratisk sosialisme i ein russisk kontekst.

Den fremste personlegdomen blant mensjevikane var Julius Martov. Martov støtta opprettinga av ei regjering som baserte seg på sovjeta (arbeidarråda) i november 1917, men kritiserte at bolsjevikane i praksis innførte eit eittpartistyre. Han kritiserte oppløysinga av den fritt valde grunnlovgivande forsamlinga vinteren 1918, der bolsjevikane var i mindretal, og kravde ei samlingsregjering av alle venstrepartia. Han kritiserte bruken av dødsstraff, som bolsjevikane hadde lova å avskaffe. Han støtta likevel sovjetregjeringa under borgar- og intervensjonskrigen, fordi alternativet var tsaren sine generalar. Men etter krigen var slutt i 1920, blei mensjevisme i alle former likevel forboden, og Martov drog i eksil, til liks med mange andre mensjevikar.

## Kjelder
# Tithonium

Eryon arctiformis - Tithonium
**Tithonium** er den siste alderen i epoken sein jura og heile jura. Han varte frå 150,8 ± 4 til 145,5 ± 4 millionar år sidan. Han vart etterfølgd av berriasium i tidleg krit.

Namnet er uvanleg for ein geologisk alder fordi det kjem frå gresk mytologi. Tithonus var son til Laomedon av Troja. Han vart forelska i Eos, den greske gudinna for daggry og namnet vart nytta i stratigrafien fordi denne alderen ligg hand i hand med byrjinga (daggry) av krit.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Tithonian» frå Wikipedia på engelsk, den 24. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
		- GeoWhen Database - Tithonian

| Jura |
| --- |
| Tidleg/nedre jura | Mellomjura | Øvre/sein jura |
| Hettangium | Sinemurium Pliensbachium | Toarcium | Aalenium | Bajocium Bathonium | Callovium | Oxfordium | Kimmeridgium Tithonium |
# Aude

*For elva med same namn, sjå elva Aude*

| **Aude** |
| --- |
|  |
| Våpenskjoldet til Aude |
| **Plassering** |
|  |
| Administrasjon |
| Departmentnummer: | 47 |
| Region: |  Languedoc-Roussillon  |
| Préfecture: | Carcassonne |
| Sous-préfectures: | Limoux Narbonne |
| Arrondissement: | 3 |
| Kantonar: | 35 |
| Kommunar: | 438 |
| Président du conseil général: | Marcel Rainaud  |
| Statistikk |
| Folketal | Rangering 50. |
|  -1999 | 309 770 |
| Folketettleik: | 57/km² |
| Landareal¹: | 6 139 km² |
|  |
| ¹ Franske landdata, som ikkje tar med elvemunningar, innsjøar, vatn og isbrear større enn 1 km². |
|  |

**Aude** er eit departement sør i sentrale delar av Frankrike. Departementet ligg i regionen Languedoc-Roussillon og er kalla opp etter elva med same namn.

Aude er òg eit kvinneleg førenamn som vert mykje nytta i fransktalande land.

## Historie

Aude er ein av dei 83 opphavlege departementa som vart oppretta 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna frå delar av den tidlegare provinsen Languedoc.

I antikken kryssa den romerske vegen Via Domitia Aude. Aude var eit senter for katarane, ei dualistisk og gnostisk kristen sekt på 900-talet.

## Geografi

Aude ligg mellom Middelhavet og Pyreneane. Departementet er ein del av den noverande regionen Languedoc-Roussillon og grensar til departementa Pyrénées-Orientales, Ariège, Haute-Garonne, Tarn og Hérault, med Golfe du Lion i aust.

## Klima

Aude har middelhavsklima. Om hausten kan ein stundom få kortvarige, men kraftige stormar. Sommaren er ofte varm og tørr, med gode forhold for dyrking av vindruer og oliventre. I dei nordlege fjellområda Montagne Noire og dei sørlege fjella Pays de Sault kan ein derimot få låge temperatur om vinteren. Dei vestlege områda får meir nedbør enn dei austlege områda av departementet. Sentrale område, som Limouxin, Carcassonnais og Razès, er ofte utsett for vind, og departementet er eit av dei mest vindfulle i heile Frankrike. Dette kjem av fjellområda i nord og sør, som dannar ein slags korridor i dei sentrale områda.

## Turisme

Mellomalderbyen Carcassonne og Narbonne med sine romerske ruinar trekkjer til seg mange turistar. Andre landsbyar som er verdt eit besøk er Limoux, Quillan, Lezignan - Corbières, Lagrasse, Sigean og Leucate. Lagrasse vert rekna som ein av dei flottaste landsbyane i landet. Han ligg ved elva Orbieu og har eit kloster frå 700-talet med eit sentrum som stort sett har vore uendra sidan mellomalderen.

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Aude Offisiell nettside
* Prefekturet si nettside
* Reiseguide for Aude
* Bilete av Aude
* Stader å vitje i Aude
* Reiseguide frå francesouth.com
* Bilete av Aude-området
* Restaurantar, marked og ferieaktivitetar i Aude