Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Krumming

Ein finn til krumminga til eit punkt på ei kurve ved å lage ein krummingssirkel.
**Krumming** er eit mål på kor mykje ei kurve krummar seg. Sirkelen er den einaste plane kurva som har same krumming overalt. Dess større radius ein sirkel har, dess mindre krummar han seg, og derfor nyttar ein som mål for krumming 1/r, der r er radiusen til sirkelen. For andre plane kurver kan krumminga variere frå punkt til punkt. For å finne krumminga til ei kurve i eit bestemt punkt, finn ein først den sirkelen som tangerer punktet som avviker minst frå kurva i nærleiken av punktet. Denne sirkelen vert kalla *krummingssirkelen* eller *den oskulerande sirkelen*. Sentrumet i denne sirkelen er krummingssenteret. Radiusen til denne sirkelen vert nytta i målet for krumminga til kurva i dette punktet.

Ein definerer krumingssirkelen på same vis for ikkje-plane kurver, men her viser ein òg til kor fort planet til kruminngssirkelen, eller oskulasjonsplanet, dreier seg. Målet for dette vert kalla torsjon.

I tillegg til krumming for kurver og flater, kan ein òg innføre krumming for rom eller flater av høgare dimensjonar. Dette generelle krummingsomgrepet spelar ei rolle i den generelle relativitetsteorien og vert studert ved hjelp av tensorrekning.

## Kjelder

* «krumning». *Store norske leksikon*. 6. januar 2012.
# Wikimedia Commons

|  |
| --- |
| Wikimedia Commons |
|  |
|  |
| Type nettstad | Wikimedia-innhaldsprosjekt, Wikimedia multilingual project, arkiv, wiki with script conversion, fotobibliotek, plattform for brukarinnhald, nettbasert søkjemotor |
| Tilgjengeleg på | fleire språk |
| Grunnlagd | 7. september 2004 |
| Opphavsland | USA |
| Eigar | Wikimedia Foundation |
| Nettstad | commons.wikimedia.org |

**Wikimedia Commons** er eit Wikimedia-prosjekt som starta den 7. september 2004. Commons på engelsk tyder *sams* eller *felles*. Det kan òg visa til ei allmenning.

Commons er ei database med ulike filer, som bilete, videoar og lyd, som er heilt eller delvis frigjevne frå opphavsrettsvernet. Filene kan lastast ned av alle, men hovudmålet for prosjektet er at det skal kunna brukast av dei andre Wikimedia-prosjekta som til dømes Wikipedia, Wiktionary og Wikibooks.

Prosjektet prøver å vera internasjonal og språknøytralt. Det vil seia at dokumentasjonen skal omsetjast til så mange språk som råd, og at filene ikkje alltid blir skildra eller sorterte på engelsk.

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Wikimedia Commons Nynorsk hovudside på Commons
* Korleis ein brukar Wikimedia Commons
* Vegvisar for å lasta opp filer

Nokre filer frå Wikimedia Commons| Animert månelibrasjon. | Blad av rundsoldogg (*Drosera rotundifolia*). | Skadd bustadblokk i Kyiv mars 2022. | Lydfiler |
|  |  |  | Første sats (Allegro non molto) av Vinter, frå Dei fire årstidene av Antonio Vivaldi
Fuglesong ved Báben sitt minnesmerke i Haifa i Israel.
Tala frå null til ti på mandarinkinesisk. |
| Fleire
* astronomifiler
* animasjonar
* videofiler
 | * natur-filer
* nærbilete
* vakre bilete
 | * aktuelle hendingar
* krig
* media frå Ukraina
 | * språkfiler
* musikkfiler
* lydfiler
 |
# 1209

|  |
| --- |
| < **1209** > |
|  |
| 1207 | 1208 | **1209** | 1210 | 1211 |
|  |
|

| Kategoriar |
| --- |
| Fann ikkje kategorien *1209* |

 |
|

| 1209 i andre kalendrar |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Gregoriansk kalender | 1209 *MCCIX* |
| Ab urbe condita | 1962 |
| Armensk kalender | 658 ԹՎ ՈԾԸ |
| Kinesisk kalender | 3905 – 3906 ?辰 – 己巳 |
| Etiopisk kalender | 1201 – 1202 |
| Jødisk kalender | 4969 – 4970 |
| Iransk kalender | 587 – 588 |
| Islamsk kalender | 605 – 606 |
| Hindukalendrar |  |
| - *Vikram Samvat* | 1264 – 1265 |
| - *Shaka Samvat* | 1131 – 1132 |
| - *Kali Yuga* | 4310 – 4311 |

 |

 |

**1209** (romartal MCCIX)

## Hendingar

### Utlandet

### Noreg

## Fødde

## Døde

<*   1200-talet  *><< 1200 | 1201 | 1202 | 1203 | 1204 | 1205 | 1206 | 1207 | 1208 | 1209 | 1210 | 1211 | 1212 | 1213 | 1214 | 1215 | 1216 | 1217 | 1218 | 1219 | 1220 | 1221 | 1222 | 1223 | 1224 | 1225 | 1226 | 1227 | 1228 | 1229 | 1230 | 1231 | 1232 | 1233 | 1234 | 1235 | 1236 | 1237 | 1238 | 1239 | 1240 | 1241 | 1242 | 1243 | 1244 | 1245 | 1246 | 1247 | 1248 | 1249 | 1250 | 1251 | 1252 | 1253 | 1254 | 1255 | 1256 | 1257 | 1258 | 1259 | 1260 | 1261 | 1262 | 1263 | 1264 | 1265 | 1266 | 1267 | 1268 | 1269 | 1270 | 1271 | 1272 | 1273 | 1274 | 1275 | 1276 | 1277 | 1278 | 1279 | 1280 | 1281 | 1282 | 1283 | 1284 | 1285 | 1286 | 1287 | 1288 | 1289 | 1290 | 1291 | 1292 | 1293 | 1294 | 1295 | 1296 | 1297 | 1298 | 1299 >>
# Sein jura

Kalksteinsklipper frå øvre jura ved Bat's Head i Dorset i Storbritannia.
**Sein jura** (i geologi kalla **øvre jura**, i Europa ofte kalla *malm*) er den siste av tre epokar i perioden jura. Han varte frå 161,2± 4,0 til 145,5 ± 4,0 millionar år sidan.

## Inndeling

Sein jura er delt inn i tre aldrar:

|  |  |
| --- | --- |
|   Tithonium | (150,8 ± 4,0 – 145,5 ± 4,0 millionar år sidan) |
|   Kimmeridgium | (155,7 ± 4,0 – 150,8 ± 4,0 millionar år sidan) |
|   Oxfordium | (161,2 ± 4,0 – 155,7 ± 4,0 millionar år sidan) |

## Paleogeografi

Pangaea delte seg opp i dei to superkontinenta Laurasia i nord og Gondwana i sør. Dette førte til Atlanterhavet vart danna, men det var på denne tida smalt.

Rekonstruksjon av sauropoden *Camarasaurus* ved Museo del Jurásico de Asturias.
## Liv

Periodne er kjend for mange kjende dinosaurar, som sauropodar, therapodar, thyreophorar og ornithopodar. Andre dyr, som krokodillar og dei første fuglane, dukkar opp for første gong i jura.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Late Jurassic» frå Wikipedia på engelsk, den 24. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* Owen, Donald E. (Mars 1987). «Commentary: Usage of Stratigraphic Terminology in Papers, Illustrations og Talks». *Journal of Sedimentary Petrology* **57** (2): 363–372.
* Kazlev, M. Alan (2002). «Late Jurassic — The Malm Epoch: The Acme of the Dinosaurs». Palæos. Henta 24. august 2008.

| Jura |
| --- |
| Tidleg/nedre jura | Mellomjura | Øvre/sein jura |
| Hettangium | Sinemurium Pliensbachium | Toarcium | Aalenium | Bajocium Bathonium | Callovium | Oxfordium | Kimmeridgium Tithonium |
# Carlisle

|  |
| --- |
| Carlisle |
| by |
|  |
| **Kallenamn:The Great Border City* |
| Land |  England |
| Region | Cumbria |
| Distrikt | Carlisle |
| Areal | 18,9 km² |
| Folketal |  75 399 (2016) |
| Grunnlagd | 70 evt. |
| Postnummer | CA1-CA6 |
| Retningsnummer | 01228 |
|  Carlisle ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Carlisle |

**Carlisle** er ein by i Cumbria i det nordvestlege England. Han ligg omkring 16 km frå grensa til Skottland, og utgjer hovuddelen av distriktet City of Carlisle. Byen er administrasjonssenter både for distriktet og grevskapet, og var tidlegare administrasjonsby for grevskapet Cumberland.

Sentrum er kompakt og dominert av historiske bygningar, inkludert eit slott, eit godt museum, ein katedral, særs godt verna bymurar og ein rettsbygning som er av arkitektonisk interesse.

Fordi Carlisle er den siste engelske byen før grensa til Skottland vart han i perioden der dei to var separate kongedømme eit viktig militært støttepunkt. Carlisle slott, som står nokså intakt, vart bygd i denne perioden, i 1092 av Vilhelm Rufus. Maria av Skottland vart fengsla der, og han er enno den offisielle basen til King's Own Bordar Regiment. På grunn av stadige flyttingar av grensa under dei skotske frigjeringskrigane har byen eit skotsk preg.

Tullie House museum fortel historia om grenseområdet, inkludert mykje material om Hadrianmuren, som går nær byen. Museet er prislønt for utstillingane sine.

Carlsislekatedralen har det største austvindauget blant europeiske katedralar. Vestenden vart riven av Oliver Cromwell for å skaffe material til å forsterke slottet.

Det viktigaste fotballaget i byen er Carlisle United F.C..

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Carlisle» frå Wikipedia på bokmål, den 12. juli 2011.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Carlisle Offisiell nettstad
# Rance Howard

|  |
| --- |
| **Rance Howard** |
|   |
| **Statsborgarskap** | USA |
| **Fødd** | 17. november 1928 Duncan |
| **Død** | 25. november 2017 (89 år) Los Angeles |
| **Yrke** | skodespelar, fjernsynsskodespelar, filmskodespelar, manusforfattar, filmprodusent |
| **Språk** | engelsk |
| **Ektefelle** | Jean Speegle Howard |
| Rance Howard på Commons |

**Harold Rance Beckenholdt** (17. november 1928–25. november 2017), kjend som **Rance Howard**, var ein amerikansk filmskodespelar.

Han var far til skodespelaren, produsenten og regissøren Ron Howard og bestefar til skodespelaren Bryce Dallas Howard.

## Kjelder
# Omar Sy

|  |
| --- |
| Omar Sy |
|  |
|  |
| Fødd | 20. januar 1978 (48 år) |
| Fødestad | Hôpital privé de l'Ouest Parisien |
| Aktive år | 2000– |
| Verka som | skodespelar, komikar, filmskodespelar, fjernsynsskodespelar, manusforfattar |
| Prisar | Globe de cristal, César for beste mannlige hovedrolle, Time 100 |

**Omar Sy** (fødd 20. januar 1978) er ein fransk skodespelar og komikar.

## Bakgrunn

Omar Sy vaks opp i Trappes, som er ein forstad utanfor Paris. Han er son av ein senegalesisk far frå Fulani-folket og ei mauritansk mor som budde nær Paris. Opphavleg ynska Sy å verta teknikar for varme, ventilasjon og sanitærteknologi og ferda til Senegal. Mellom 1996 og 1997 yrkte han på den franske radiostasjonen Radio Nova, der han møtte Fred Testot. Omar Sy vart sett saman med Testot i fjernsynsprogrammet *Omar et Fred* på Canal+, noko som gjorde han for fullt kjend i Frankrike.

Det internasjonale gjennombrotet til Sy kom med filmen *De urørlige* saman med François Cluzet. Filmen vart ein stor suksess i Frankrike, der han vart årets mest suksessrike innanlandske produksjon med meir enn 19 millionar sjåarar. I 2012 vart Omar Sy den fyrste ikkje-kvite skodespelaren som vann César-prisen for beste skodespelar for rolla i filmen *De urørlige*. Sy spelte hovudrolla som Bishop i *X-Men: Days of Future Past*, oppfylgjaren til *X-Men: First Class*.

Den 5. juli 2007 gifta han seg med Hélène, saman har dei fem born. I 2012 flytta familien til Los Angeles.

I 2017 vart Sy medlem av Det amerikanske akademiet, som deler ut Oscar-prisane årleg.

## Filmografi i utval

* 2001 – *La tour Montparnasse infernale*
* 2002 – *Samouraïs*
* 2006 – *Nos jours heureux*
* 2009 – *Tellement proches*
* 2009 – *Micmacs à tire-larigot*
* 2009 – *Safari*
* 2011 – *Intouchables* (*De urørlige*)
* 2012 – *Les seigneurs*
* 2012 – *De l’autre côté du périph*
* 2014 – *X-Men: Days of Future Past*
* 2014 – *Good People*
* 2014 – *Samba*
* 2015 – *Jurassic World*
* 2015 – *Burnt*
* 2016 – *Chocolat*
* 2016 – *Inferno*
* 2016 – *Demain tout commence*
* 2017 – *Knock*
* 2018 – *Yao*
* 2018 – *Le flic De Belleville* (*Belleville Cop*)
* 2019 – *Le Chant du loup* (*The Wolf's Call*)
* 2021 – *Lupin*
* 2022 – *Tirailleurs* (*Father & Soldier*)
* 2022 – *Jurassic World Dominion*
* 2023 – *The Book of Clarence*
* 2024 – *The Killer*

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Omar Sy» frå Wikipedia på tysk, den 17. mars 2023.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Omar Sy Omar Sy ved IMDb