# Neger

Om dei amerikanske negrane slutta å vera slavar, var det ikkje sikkert at dei blei frie. Dei fortsette å gjera typisk «negerarbeid», det vil seia tungt, manuelt arbeid. Her ser me ei afro-amerikansk hushjelp i 1942.
**Neger** er eit ord som kan visa til folk med mørk hudfarge, i dag hovudsakleg om folk med noko eller fullstendig opphav i folkesetnaden i Afrika sør for Sahara, til dømes folkegrupper frå Karibia eller Sør-Amerika eller afroamerikanarar i USA. Omgrepet er omdiskutert i Noreg. Det har samanheng med rasenemninga negroid.

## Ordsoge

Ordet «neger» kjem frå det latinske *niger*, *svart*, og var lenge berre eit uttrykk som skildra mørk hudfarge – ein brukte mellom anna *australneger* om australske urfolk. Ordet erstatta tidlegare nemningar som «mor», «morian» og «blaamand».

## Neger som skjellsord

### I USA

Ettersom mørkhuda afrikanarar blei tvangsflytta i store mengder til Amerika og brukte der som slavar, fekk ordet ein brukte om dei nokre stader eit svært negativt innhald. Sjølv om dei frie etterkomarane av desse slavane i USA ei stund kalla folkegruppa si for *Negroes*, blei dette og ordet *nigger* etter kvart einstydande med å kalla nokon ein mindreverdig person, ein slave.

Berre det å bruka ordet *nigger* er nå tabu for dei fleste USA-amerikanarar, og ein refererer gjerne til det ved å bruka eufemismen «the N word». Berre nokre hippe, mannlege afroamerikanarar bruker ordet overfor kvarandre. I staden bruker ein gjerne omgrepet *afroamerikanarar* om denne folkegruppa.

|  |  |
| --- | --- |
| Humoristiske teikningar som spelte på rase var lenge aksepterte i USA. Dette, frå 1890-åra, har underteksten «Sistemann uti er ein neger». | Dette postkortet frå 1914 kallar negerungar for «alligatoragn». |

## Neger som normalt ord

I amerikanske land utanom USA, som Cuba og Argentina, kan *negro* eller diminutivet *negrito* brukast mellom vennar, og det er ikkje rekna som nedsetjande.

Omgrepet *negrito* blir òg brukt i Asia om fleire grupper urfolk frå øyar i Indiahavet og fastlandet rundt, utan å ha nokre negative konnotasjonar.

## Omdiskutert i Noreg

I Noreg er meiningane delte om «neger» er å rekna som negativt lada eller ikkje. Ordet finst rett nok i fleire negativt lada omgrep, som «negerarbeid», «bantuneger» og «bladneger».

Då Are Kalvø gav ut boka *Kunsten å vere neger* i 1996, var det for å ironisera over norske haldningar til framandkulturelle. Komikaren Johann Golden er ein annan som har stempla seg sjølv som neger for å gjera narr av uttrykket. Medan denne klart antirasistiske bruken av *neger* er blitt akseptert, vekte filmen *Svidd neger* frå 2003 sterkare reaksjonar.

I ei undersøking frå 2007 var det oppfatta som «greit» å bruka av rundt 60 %, medan andre vil opppleva det som diskriminerande. Sylfest Lomheim i Språkrådet uttalte i samband med undersøkinga at «i resten av landet [utanfor Oslo] oppfatter folk dette som et helt nøytralt ord som er veldig naturlig for folk å si.»

## Kjelder

* dokpro.uio.no «Neger» i *Nynorsk-* og *Bokmålsordboka* frå Universitetet i Oslo.
	+ Ord som inneheld «neger»
* «Neger» i *Ordbog over det danske Sprog*

Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

* «En selvstendig tenker» av Espen Søbye frå *Dagbladet*, 21. januar 2002.