Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Fantasia

Fantasia |  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Regi | James Algar, Samuel Armstrong, Ford Beebe Jr., Norm Ferguson, Jim Handley, T. Hee, Wilfred Jackson, Hamilton Luske, Bill Roberts, Paul Satterfield, Ford Beebe, Ben Sharpsteen  |
| Forfattar(ar) | Ben Sharpsteen  |
| Produsent(ar) | Walt Disney  |
| Manus | Joe Grant, Dick Huemer  |
| Medverkande | Leopold Stokowski, Deems Taylor, Paul Smith, Jimmy MacDonald, Walt Disney  |
| Klipp | Stephen Csillag  |
| Musikk | Johann Sebastian Bach, Pjotr Tsjajkovskij, Paul Dukas, Igor Stravinskij, Ludwig van Beethoven, Amilcare Ponchielli, Modest Musorgskij, Franz Schubert  |
| Sjeffotograf | James Wong Howe  |
| Produksjonsselskap | Walt Disney Pictures  |
| Distributør | RKO Pictures, Disney+  |
| Utgjevingsdato | 13. november 1940 (USA), 7. oktober 1942 (Sverige), 10. oktober 1952 (Tyskland) |
| Lengd | 120 minutt  |
| Opphavsland | USA  |
| Språk | engelsk |
| Inntening | 76 408 097 US-dollar (USA), 76 411 819 US-dollar (verdsfemnande) |
| Sjanger | filmmusikal, fantasyfilm, halvanimert film, puppetoon animation, clay animation  |

Fantasia er ein amerikansk animert fantasy-filmmusikal frå 1940, produsert av Walt Disney og utgjeven av Walt Disney Productions. Han var den tredje animerte langfilmen til Disney.

Oppfølgjaren til filmen, *Fantasia 2000*, kom ut i 1999.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* ved IMDb
# Bernardo Bertolucci

|  |
| --- |
| Bernardo Bertolucci |
|  |
|  |
| Fødd | 16. mars 1941 |
| Fødestad | Parma |
| Død | 22. november 2018 (77 år) |
| Dødsstad | Roma |
| Aktive år | 1962–2018, 2018 |
| Verka som | filmregissør, manusforfattar, filmprodusent, filmskodespelar, filmklyppar, lyrikar, skodespelforfattar, filmmanuskriptforfatter, regissør, forfattar, skribent |
| Far | Attilio Bertolucci |
| Ektefelle | Adriana Asti, Maria Paola Maino, Clare Peploe |
| Prisar | Oscar for beste regi, Oscar for beste filmatisering, Sutherland Trophy, National Society of Film Critics Award for beste regissør, Golden Globe Award for beste filmmanus, Golden Globe for beste regi, Directors Guild of America Award for Outstanding Directing – Feature Film, David di Donatello for beste regi, David di Donatello for beste film, César for beste utenlandske film, BAFTA for beste film, Pardo d'onore, Medalla de Oro al mérito en las Bellas Artes, Grand Officer of the Order of Merit of the Italian Republic, European Film Academy Special Jury Award, Den europeiske filmprisen for livslang innsats, stjerne på Hollywood Walk of Fame, æresdoktor ved Universitet i Parma, Gullmedalje av den italienske fortjenstorden for kultur og kunst |

**Bernardo Bertolucci** (16. mars 1941–22. november 2018) var ein italiensk filmskapar og manusforfattar. I tida 1962 til 2012 regisserte han 16 spelefilmar. Han vert rekna som ein av dei store regissørane i filmhistoria. Med *Den siste keiser* frå 1987 vart han den første italienske filmskaparen til å vinne Oscar for beste regissør. Han vart tildelt mange andre utmerkingar, så som ein BAFTA-pris, ein César-pris, to Golden Globe-prisar, ei gullløve i 2007 og ein æresgullpalme i Cannes i 2011.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Bernardo Bertolucci» frå Wikipedia på engelsk, den 28. mai 2025.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Bernardo Bertolucci**
# Musikk

*Gjetargut med fløyte* av Sophie Gengembre Anderson.
**Musikk** er lyd som blir skapa for å underhalda, uttrykka seg, eller dyrka fram kjensler i dei som høyrer han. Melodi, harmoni, rytme og vekslinga mellom lyd og stille er viktige element i musikken. Ordet musikk kjem frå gresk *mousikê* (μουσικη), som er avleidd av ordet for muse.

Alle menneskesamfunn har ei eller anna form for musikk, og det meste kan brukast til å få fram vellyden. Stemmen er kanskje den viktigaste lydskaparen, men det finst òg ei stor mengd musikkinstrument, laga av materiale som tre, skjel, skinn, horn, stein, metall og plastikk.

## Ulike typar musikk

I mange samfunn har musikk vorte delt inn i to grove kategoriar. Den eine typen vert laga og høyrt på av folk flest, og kan kallast folkemusikk eller populærmusikk. Den andre krev ei lang utdanning for å laga og kanskje til og med for å verdsetja, og vert gjerne kalla klassisk musikk. Grensene mellom desse typane er aldri heilt faste - ein seriøs komponist kan gjerne bruka ein folkesong i eit verk, medan ein melodi frå eit seriøst verk lett kan verta allemannseige. Seriøs musikk vert ofte kalla klassisk musikk.

Musikk har nært slektskap til rørsle, og dans høyrer saman med fleire musikkformer.

## Sjå òg

* Akustikk
* Dans
* Folkemusikk
* Musikarar
* Musikkinstrument
* Musikksjangrar
* Musikkvitskap
* Song
# Jordskjelvet i San Francisco i 1906

|  |
| --- |
| Jordskjelvet i San Francisco i 1906 |
| jordskjelv |
|  |
| Dato | 18. april 1906 |
| Drepne | 3 000 |
|  Jordskjelvet i San Francisco i 1906 ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  San Francisco earthquake of 1906 |

**Jordskjelvet i San Francisco i 1906** var eit kraftig jordskjelv i San Francisco i California som fann stad tidleg om morgonen onsdag 18. april 1906. Etter jordskjelvet øydela påfølgjande brannar mesteparten av byen, også det av bygningar som hadde overlevd skjelvet. Dette jordskjelvet er kanskje det best kjende og omtaltet i historia, ved sida av jordskjelvet i Lisboa i 1755, som la Lisboa i Portugal i ruinar.

Jordskjelvet i 1906 er truleg blitt såpass mykje omtalt fordi det var den fyrste store naturkatastrofen som blei dokumentert med fotografi, samtidig som interessa for geologi og seismologi byrja å blomstra for fullt.

Det offisielle talet på døde var 700, men ein reknar i dag med at det korrekte talet er nærare 3 000, dei fleste i sentrale San Francisco, medan det blei rapportert om 198 andre stader. Av ei befolkning på 400 000 blei 225 000 heimlause.

Det fyrste førskjelvet blei registrert tidleg om morgonen klokka 05:12, 18. april 1906. Sjølve hovudskjelvet, som hadde episenter nær San Francisco by, kom dryge 20–25 sekund seinare og varte i 47 sekund. Ristingane var så kraftige at jordskjelvet kunne kjennast frå Oregon til Los Angeles, og så langt inn i landet som sentrale Nevada.

I tida etter kom det fleire sterke etterskjelv, men det som la heile byen i ruinar var alle brannane som oppstod i samband med at gassleidningar blei øydelagde og tok fyr under skjelvet. Det aller meste av vassforsyningssystemet i byen hadde naturleg nok òg brote saman, og brannvesenet stod makteslaust. Fleire brannar slo seg raskt saman og blei til store flammeinferno. Brannen øydela mesteparten av busetnaden i sentrum, ca. 500 kvartal.

General Frederick Funston fekk raskt erklært unntakstilstand, og fekk etterkvart brannane under kontroll ved å sprenga sund bygningar rundt brannane slik at flammane slutta å spreia seg.

## Galleri

* San Francisco City Hall 20. april 1906
* Den øydeleggjande brannen
* Hus øydelagt i jordskjelvet

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Jordskjelvet i San Francisco 1906» frå Wikipedia på bokmål, den 24. februar 2023.*
# Den polske Heimehæren

Flagget til Heimehæren.
**Heimehæren** (polsk *Armia Krajowa*, AK, bokst. 'landshæren') var den største motstandsrørsla i Polen under andre verdskrigen.

Den polske motstanden mot tysk okkupasjon tok til frå Polen blei invadert i 1939 og heldt fram til landet blei frigjort i januar 1945. Armia Krajowa blei grunnlagd i februar 1942 frå Związek Walki Zbrojnej ('Sameininga for væpna kamp') og tok over dei neste to åra opp i seg dei fleste andre polske undergrunnsrørslene.

Heimehæren var den sterkaste og mest effektive motstandsrørsla i det okkuperte Europa under krigen, og gav mykje viktig informasjon til den britiske etterretningstenesta, mellom anna om Hitler sine «vidundervåpen» V-1 og V-2. Den største operasjonen Armia Krajowa deltok i var Warszawa-oppstanden sommaren 1944, leia av av Tadeusz Bór-Komorowski. Denne oppstanden blei slått ned av tyske Wehrmacht og SS, noko som i stor grad utrydda Heimehæren.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Armia Krajowa» frå Wikipedia på bokmål, og «Armia Krajowa» frå Wikipedia på engelsk den 17. januar 2009.*