# Andre verdskrigen

| Den andre verdskrigen |
| --- |
|  Allierte styrkar går i land i Normandie på D-dagen i 1944. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Dato | 1. september 1939–2. september 1945 |
| Stad | Europa, Stillehavet, Asia, Afrika |
| Resultat | Alliert siger
* Adolf Hitler (tok sjølvmord 30. april 1945)
* Nazi-Tyskland kapitulerer (23. mai 1945)
* Japan kapitulerer (2. september 1945)
 |

 |
| Partar |
| **Aksemaktene:Det stortyske riketJapanItalia**
 Bulgaria (1941-1944)
 Romania (1941-1944)
 Ungarn (1941-1945)
 Slovakia
 Den sjølvstendige staten Kroatia (1941-1945) | **Dei allierte:Sovjetunionen** (1941-1945)
**USA** (1941-1945)
**StorbritanniaKina**(1937-1945)
 Frankrike
 Polen
 Jugoslavia (1941-1945)
 Canada
 Noreg(1940-1945)
 Australia
 New Zealand
 El Salvador (1941-1945)
 Danmark (1940-1945)
 Etiopia (1942-1945)
 India
 Palestina
 Mongolia (1941-1945)
 Belgia (1940-1945)
 Burma
 Tsjekkoslovakia (1941-1945)
 Sør-Afrika
 Nepal
 Nederland
 Tannu Tuva (1941-1944)
 Hellas (1940-1945)
 Filippinane (1941-1945)
 Burma
 Syria (1945)
 Colombia (1943-1945)
 Panama (1941-1945)
 Marokko (1939-1945)
 Luxembourg (1940-1945)
 Irak (1941-1945)
 Mexico (1942-1945)
 Brasil (1942-1945)
 Costa Rica (1941-1945)
 Den dominikanske republikken (1941-1945)
 Albania (1944-1945)
 El Salvador (1941-1945)
 San Marino (1944-1945)
 Paraguay (1945)
 Tyrkia (1945)
 Peru (1942)
 Bolivia (1943)
 Venezuela (1945)
 Finland (1945)
 Saudi-Arabia (1945)
 Egypt (1945)
 Honduras (1941-1945)
 Haiti (1941-1945)
 Libanon (1944-1945)
 Nicaragua (1941-1945)
 Cuba (1941-1945)
 Ecuador (1945)
 Peru (1942-1945)
 Cuba (1941-1945)
 Chile (1945)
 Argentina (1945)
 Viet Minh
 Kongedømet Italia (1943-1945) |
| Kommandantar |
|  Adolf Hitler  †
 Hirohito
 Benito Mussolini  †
...*og fleire* |  Josef Stalin
 Franklin D. Roosevelt
 Winston Churchill
 Chiang Kai-shek
...*og fleire* |
| Tap |
| **Militære tap:**
Over 16 millionar drepne
**Sivile tap:**
Over 45 millionar drepne | **Militære tap:**
Over 8 millionar drepne
**Sivile tap:**
Ca. 4 millionar drepne |

**Den andre verdskrigen** var den mest omfattande militære konflikten i verdshistoria. Krigshandlingar skjedde i fleire verdsdelar samstundes. Krigen kosta fleire titals millionar menneske livet. Krigen i Asia byrja med Japan sitt forsøk på å leggja under seg delar av Kina i 1931. I Europa braut krigen ut i 1939. Tyskland gjekk til åtak på Polen.

Aksemaktene var Tyskland, Italia, Japan og deira allierte. «Dei allierte» var i all hovudsak Storbritannia, USA, Sovjetunionen og Kina. Krigen enda med Japan sin kapitulasjon 2. september 1945. Sambandsstatane (USA) hadde sleppt atombomber over dei japanske byane Hiroshima og Nagasaki, og utrydda hundretusenvis av japanske sivile.

Dei skandinaviske landa var nøytrale. Tyskland gjekk til åtak på Noreg og Danmark i byrjinga av april 1940. Tilsvarande vart Island, Færøyane og Grønland (danske koloniar) hærsett av dei allierte.

Finland måtte først forsvara seg mot sovjetisk åtak under Vinterkrigen vinteren 1939-40, noko dei gjorde godt og fekk mykje sympati for. Men dei finske leiarane allierte seg så med nazi-Tyskland i det finnane kallar "Framhaldskrigen" mot Sovjetunionen frå sommaren 1941, der dei ikkje berre tok att tapte område, men dreiv krigføring langt inn på udiskutabelt sovjetisk område ilag med dei nazistiske styrkane. I 1944 trekte Finland seg frå denne svært uheldige alliansen med Adolf Hitler, og utkjempa Lapplandskrigen. Finnane fekk til ein etter måten gunstig fredsavtale med Sovjetunionen som gjorde at finsk sjølvstende og demokratisk styreform vart bevart. Men dei måtte gå med på nokre grenseendringar (som blant anna gjorde at Noreg fekk felles grense med Sovjetunionen.

I Europa var berre Sverige, Irland, Sveits, Portugal og Spania formelt nøytrale gjennom heile krigen.

## Sjå òg

* Den fyrste verdskrigen
* Noreg
* Holocaust
* Den store fedrelandskrigen
* **Personar:**
	+ Winston Churchill
	+ Adolf Hitler
	+ Franklin D. Roosevelt
	+ Josef Stalin
	+ Chiang Kai-shek
	+ Hirohito
	+ Benito Mussolini
	+ Vidkun Quisling

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Andre verdskrigen**