# Norske statsministrar

**Norske statsministrar** gjev oversyn over statsministrar i Noreg. Statsministeren er regjeringsleiar og vart peika ut av Kongen til å leia regjeringa med parlamentarisk grunnlag.

Sjølv om *tittelen* statsminister blei introdusert i 1814, fekk han sitt noverande innhald gjennom reformer i 1873 og 1884. I 1873 avskaffa Oskar II det kvilande statthaldarembetet og rolla som *fyrstestatsråd* blei forma om til ein aktiv regjeringsleiar: statsministeren. I 1884 knesette det norske Stortinget prinsippet om parlamentarisme;, det at regjeringa skal gå ut frå eller ha støtte frå eit fleirtal i nasjonalforsamlinga.

## Perioden frå 1814 til 1873

Peder Anker var statsminister i Stockholm frå 1814 til 1822.
Frederik Stang, den fyrste regjeringsleiaren med tittel *statsminister*
Johan Sverdrup, den fyrste parlamentariske statsministeren
Christian Michelsen, statsminister under unionsoppløysinga i 1905.
I det meste av den tida Noreg var i union med Sverige var det ansvaret som i dag ligg til statsministeren delt på fleire roller. Representanten til kongen i landet, og regjeringas leiar, var statthaldaren. Han vart titulert *visekonge* om det var ein kongeleg som hadde embetet. Ein av statsrådane hadde i tillegg til sitt eige departement rolla som *førstestatsråd* eller *regjeringens formann*.

Førstestatsråd var leiar av regjeringa i dei periodane statthaldarembetet var ledig. Tittelen *statsminister* blei i den same perioden nytta om den norske regjeringas representant i Stockholm, og denne – som sat *nær kongen* – hadde rang framføre kollegaen sin i Kristiania.

Stillingane som statsråd var i utgangspunktet embetsstillingar, og for den fyrste delen av perioden blir dei fleste statsrådstillingane, og som *førstestatsråd* og som *statsminister i Stockholm*, sett på som avansementstillingar for embetsverket. Det skjedde, særleg mellom 1860 og 1884, ein glidande overgang frå embetsstillingar til politiske utnemningar.

Statthaldarstriden mellom Stortinget og dobbelmonarken var årsak til at embetet frå 1856 var ubesett. Etter at Oskar II i 1873 avskaffa embetet, gjekk tittelen statsminister over til å gjelde for leiaren av regjeringa i Noreg.

|  |  |
| --- | --- |
| **Statthaldar / formann for regjeringaFørstestatsråd* Frederik Gottschalk von Haxthausen (mai–august 1814)
* *Førstestatsråd* Marcus Gjøe Rosenkrantz (august–november 1814)
* *Statthaldar* Hans Henric von Essen (1814–1816)
* *Visekonge* Kronprins Karl Johan (1816)
* *Statthaldar* Carl Mörner (1816–1818)
* *Statthaldar* Johan August Sandels (1818–1824)
* *Visekonge* kronprins Oscar (I) (1824)
* *Statthaldar* Johan August Sandels (1824–1827)
* *Statthaldar* Baltzar von Platen (1827–1829)
* *Førstestatsråd* Jonas Collett (1829–1833)
* *Visekonge* kronprins Oscar (I) (20. juli–3. september 1833)
* *Førstestatsråd* Jonas Collett (1833–1836)
* *Statthaldar* Herman Wedel-Jarlsberg (1836–1840)
* *Førstestatsråd* Nicolay Johan Krog (1840–1841)
* *Statthaldar* Severin Løvenskiold (1841–1856)
* *Førstestatsråd* Jørgen Herman Vogt (1856–1857)
* *Visekonge* kronprins Karl (XV) (1857)
* *Førstestatsråd* Jørgen Herman Vogt (1857–1858)
* *Førstestatsråd* Hans Christian Petersen (1858–1861)
* *Førstestatsråd* Frederik Stang (1861–1873)
 | **Statsminister i Stockholm Peder Anker (1814–1822)
* Mathias Sommerhielm (1822–1827)
* Poul Christian Holst (konstituert, 1827)
* Jørgen Herman Vogt (konstituert) (1827–1828)
* Severin Løvenskiold (1828–1841)
* Frederik Due (1841–1858)
* Georg Sibbern (1858–1871)
* Otto Richard Kierulf (1871–)
 |

## Statsministrar 1873–1945

|  |  |
| --- | --- |
| **Statsminister Frederik Stang (1873–1880)
* Christian Selmer
* Christian Schweigaard (1884–1884)
* Johan Sverdrup (1884–1889)
* Emil Stang d.e. (1889–1891)
* Johannes Steen (1891–1893)
* Emil Stang d.e. (1893–1895)
* Francis Hagerup (1895–1898)
* Johannes Steen (1898–1902)
* Otto Blehr (1902–1903)
* Francis Hagerup (1903–1905)
* Christian Michelsen (19051907)
* Jørgen Løvland (1907–1908)
* Gunnar Knudsen (1908–1910)
* Wollert Konow (1910–1912)
* Jens Bratlie (1912–1913)
* Gunnar Knudsen (1913–1920)
* Otto Bahr Halvorsen (1920–1921)
* Otto Blehr (1921–1923)
* Otto Bahr Halvorsen (1923–1923)
* Abraham Berge (1923–1924)
* Johan Ludwig Mowinckel (1924–1926)
* Ivar Lykke (1926–1928)
* Christopher Hornsrud (1928–1928)
* Johan Ludwig Mowinckel (1928–1931)
* Peder Kolstad (1931–1932)
* Jens Hundseid (1932–1933)
* Johan Ludwig Mowinckel (1933–1935)
* Johan Nygaardsvold (1935–1945)
 | **Statsminister i Stockholm Otto Richard Kierulf (1873–1884)
* Wolfgang Wenzel Haffner (1884–1884)
* Carl Otto Løvenskiold (1884–1884)
* Ole Richter (1884–1888)
* Jacob Stang (1888–1889)
* Gregers Gram (1889–1891)
* Otto Blehr (1891–1893)
* Gregers Gram (1893–1898)
* Otto Blehr (1898–1902)
* Ole Anton Qvam (1902–1903)
* Sigurd Ibsen (1903–1905)
* Jørgen Løvland (1905–1905)
 |

## 1940–45: Andre verdskrig

* Statsminister og leiar for London-regjeringa i eksil 1940–1945: Johan Nygaardsvold
* Statsminister: Vidkun Quisling, (NS) (9.–15. april 1940)
* Formann for Administrasjonsrådet: Ingolf Elster Christensen (15. april–25. september 1940)
* Kommissariske statsrådar (1940–1942)
* Ministerpresident: Vidkun Quisling, (NS): (1942–1945)

## Statsministrar frå 1945

|  |
| --- |
| **Norske statsministrar etter 1945** |
|  |
| Forklaring: - Gult=KrF - Raudt=Ap - Grønt=SP - Blått=Høgre |

* Einar Gerhardsen (1945–1951)
* Oscar Torp (1951–1955)
* Einar Gerhardsen (1955–1963)
* John Lyng (1963)
* Einar Gerhardsen (1963–1965)
* Per Borten (1965–1971)
* Trygve Bratteli (1971–1972)
* Lars Korvald (1972–1973)
* Trygve Bratteli (1973–1976)
* Odvar Nordli (1976–1981)
* Gro Harlem Brundtland (1981)
* Kåre Willoch (1981–1986)
* Gro Harlem Brundtland (1986–1989)
* Jan P. Syse (1989–1990)
* Gro Harlem Brundtland (1990–1996)
* Thorbjørn Jagland (1996–1997)
* Kjell Magne Bondevik (1997–2000)
* Jens Stoltenberg (2000–2001)
* Kjell Magne Bondevik (2001–2005)
* Jens Stoltenberg (2005–2013)
* Erna Solberg (2013–2021)
* Jonas Gahr Støre (2021–)

## Sjå òg

* Statthaldarar i Noreg
* Lengst sitjande norske statsministrar
* Norske regjeringar
* Norske finansministrar
* Norske utanriksministrar
* Norske landbruksministrar
* Norske kulturministrar

## Referansar