Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Solur

Eit solur på ein vegg i Warszawa. Den svarte pilen er den markante skuggen av den stuttare pilen i gyllent metall. Fotografiet vart teke då skuggen fell på den staden på skalaen som syner at klokka er ti minutt over tre.
Døme på eit solur
Torget i Trondheim vart utforma som eit solur der skuggen av Olav Tryggvason-monumentet markerte tida på ein sirkulær skala kring monumentet, slik det går fram av dette fotografiet frå 1960-talet.
Eit presisjonssolur i Bütgenbach i Belgia har ein presisjon på ±30 sekund)
**Solur** eller **solarium** er ei klokke (tidsmætar) som verker ved at skuggen som vert kasta av ein markør på ein skala gjer det mogleg å finne fram til klokkeslettet, altså kva tid på dagen det er, i tillegg til solhøgda. Soluret kan såleis berre nyttast når sola skin. Uret måler bogevinkelen til sola og deler opp gradetalet i 24 timer i døgeret. Ved sann soltid er klokka 12.00 kvar dag i det same sola står høgst på himmelkvelven. I og med at sola ikkje går likt over himmelkvelven frå dag til dag heile året, vert soltida ikkje heilt jamn og samanfallande med den tida som vert målt med moderne klokker. Men då skilnaden ikkje er meir enn maksimalt ± 16 minutt i året, er dette ikkje av dei største ulempene ved å nytte soluret i det daglege.

Eit anna namn på solur er gnomon og kunsten å lage solur vert kalla gnomonikk.

## Bakgrunnsstoff

* Om solur på internettsidene til Nordnorsk vitensenter i Tromsø.

## Sjå òg

* Soltid
# Kulminasjon

**Kulminasjon** tyder høgdepunkt eller toppunkt og syner i astronomien til den største eller lågaste høgda ein himmellekam har i løpet av døgnet. Den øvre kulminasjon skjer på den nordlege halvkula når himmellekamen står i meridianen mot sør, nedre kulminasjon mot nord. Stjernene får sin kulminasjon i meridianen; rørlege himmellekamar (planetar, sola, månen) særs nær meridianen.

## Sjå òg

* Meridian
* Senit
* Nadir

## Kjelder

* «Kulminasjon: astronomi», *Store norske leksikon*, 2011, 14. oktober, henta 13. august 2014
# Himmelekvator

Himmelevaktoren har ei helling på 23,4° til ekliptikken. Biletet syner forholdet mellom aksehellinga til jorda, rotasjonsaksen og baneplanet.
**Ekvator** i astronomisk samanheng er det same som himmelen sin ekvator, det vil sei storsirkelen der forlenginga av ekvatorplanet til jorda skjer himmelkula. Denne står vinkelrett på himmelaksen, og dannar grensa mellom den nordlege og sørlege himmelhalvkula.

## Kjelder

* «Ekvator: astronomi», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009, henta 26. mai 2016
# Solsystemet

**Solsystemet** består av sola og dei himmellekamane som er bundne av gravitasjonen hennar.

## Oppbygging

Illustrasjon av solsystemet vårt i storleiksskala (men ikkje avstandsskala). Frå venstre mot høgre ligg lekamane: sola, planetane Merkur, Venus, jorda (Tellus), Mars, Jupiter, Saturn, Uranus, Neptun og dvergplaneten Pluto.
Planeten vår, jorda, inngår i eit planetsystem med stjerna sola i sentrum. Solsystemet er ein del av galaksen Mjølkevegen, og ligg
omtrent 25 000–28 000 lysår frå sentrumet til galaksen. Solsystemet krinsar rundt Mjølkevegens sentrum med ein fart på omtrent 220 km/s, og brukar 226 millionar år på eit omløp.

Solsystemet vårt inneheld sola, åtte planetar, fem kjende dvergplanetar, over hundre kjende månar, og titusenvis av mindre himmellekamar som asteroidar, kometar og kuiperbelteobjekt.

Planetane er, frå inst til ytst: Merkur (☿), Venus (♀), jorda/Tellus (♁), Mars (♂), Jupiter (♃), Saturn (♄), Uranus (⛢]) og Neptun (♆), og tradisjonelt òg Pluto (♇). Alle namna så nær som jorda er henta frå romersk mytologi. Alle planetane har blitt vitja av romsondar frå jorda i løpet av dei siste tiåra. Inntil Pluto blei omklassifisert som ein dvergplanet, var han den siste uutforska planeten. I 2015 vitja romsonden New Horizons Pluto, og då hadde alle dei inntil nyleg ni planetane blitt vitja av romsondar.

## Oppfatningar av solsystemet

Det er først i relativt nyare tid menneska har hatt den oppfatninga av solsystemet som er rådande i dag. Tidlegare blei det trudd at jorda var i sentrum, og at alle andre himmellekamar krinsa rundt henne. Det var få instrument ein kunne sjå himmellekamane klårt med på den tida og dei få som eksisterte var for dårlege til å danne eit klårt bilete av heilskapen. Difor var det først når ny teknikk kom at menneska innsåg at det var sola som var sentrum i solsystemet, og at jorda var ein planet på like linje med dei andre planetane.

Det var Nikolaus Kopernikus som først laga ein vitskapleg modell av solsystemet. Planetane går i elliptiske banar rundt sola. Alle krinsar i same retning (*med* urvisaren, sett frå eit punkt over den sørlege halvkula; *mot* urvisaren frå eit punkt over Nordpolen), men med ulik fart. Alle banane ligg i same plan. Dette kunne astronomane rekna seg fram til basert på observasjonar gjorde med teleskop. Mesteparten av det som i dag er kjend om solsystemet, har blitt skaffa til vege av romsondar.

## Bakgrunnsstoff

* «De ni planetene» - Universitetet i Oslo

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Solsystemet**

| Solsystemet |
| --- |
|  |
| **Sola** · Merkur · Venus · Jorda · Mars · *Ceres* · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · *Pluto* · *Eris* |
| **planetar** · **dvergplanetar** · **månar**: *Månen · marsmånar · jupitermånar · saturnmånar · uranusmånar · neptunmånar · plutomånar · erismånen* |
| **smålekamar**:   meteoroidar · asteroidar/asteroidemånar (asteroidebeltet) · kentaurar · TNO-ar (kuiperbeltet/den spreidde skiva) · kometar (Oortskya) |
| Sjå òg himmellekamar, liste over lekamar i solsystemet, sorterte etter radius eller masse, og **temasida** om solsystemet |
# Rotasjon

Kule roterer rundt sin eigen akse.
**Rotasjon** eller **dreierørsle** syner særskilt til rørsla til ein stiv lekam rundt eit punkt eller ein akse. I matematikken blir rotasjon definert som ei rørsle der alle faste punkt i ein fast lekamar blir verande i ein fast avstand frå eit visst punkt. Dersom aksen eller punktet eit objekt roterer rundt er inne i objektet, seier ein at det roterer om seg sjølv eller at det spinn.

Døme på gjenstandar som er utforma til å rotere er hjul, propell, svinghjul og rotor. Eit objekt kan rotera i høve til andre objekt ved hjelp av ein eller fleire hengsler, til dømes dører og sakser.

Rotasjonen vert målt som ein vinkelfrekvens, med eining radianar per sekund [rad/s], men andre einingar er òg i bruk:

* Omdreiingar per sekund [o/s].
* Omdreiingar per minutt [o/min]. Denne eininga er vanleg for motorar og andre maskinar.
# Dvergplaneten Ceres

Ceres | Ceres fotografert av romsonden Dawn |
| Oppdaging |
| Oppdaga av | Giuseppe Piazzi |
| Oppdagingsdato | 1. januar 1801 |
| Baneskildring |
| Epoke 14. juli 2004 (JD 2453200,5) |
| Aphel | 447,008 mill. km (2,988 AE) |
| Perihel | 380,890 mill. km (2,546 AE) |
| Stor halvakse | 413,949 mill. km (2,767 AE) |
| Eksentrisitet | 0,080 |
| Snittavvik | 0,744° |
| Banehelling | 10,581° |
| Lengd på oppstigande knute | 80,464° |
| Perihelargument | 73,947° |
| Fysiske eigenskapar |
| Dimensjonar | 959,2·932,6 km |
| Masse | 9,445·1020 kg |
| Snittettleik | 2,05 g/cm³ |
| Unnsleppingsfart | 0,51 km/s |
| Rotasjonsperiode | 0,3781 d |
| Albedo | 0,113 |
| spektralklasse | C |
| Absolutt storleiksklasse *(H)* | 3,34 |
|  |

**Ceres** (småplanetnemning **1 Ceres**; symbol: ) er den minste dvergplaneten i solsystemet, og den einaste i asteroidebeltet. Ceres vart oppdaga 1. januar 1801 av Giuseppe Piazzi og er namngitt etter den romerske gudinna for veksande planter, innhausting og morskjærleik. Romsonden Dawn gjekk inn i bane kring Ceres 6. mars 2015.

Ceres er med sine 950 km i diameter den desidert største og mest massive lekamen i asteroidebeltet og utgjer omtrent ein tredjedel av den totale massen i regionen. Ceres har ei sfærisk form i motsetning til dei fleste lekamar med svakare tyngdekraft.

Ceres vart fyrst klassifisert som ein planet, deretter som ein asteroide. 24. august 2006 vedtok IAU nye klassifiseringar av lekamar i solsystemet som medførte at Ceres vart klassifisert som ein dvergplanet.

Lyse flekkar i krateret Occator, truleg sette saman av heksahydritt
Det 6 kilometer høge fjellet Ahuna Mons på Ceres. Opphavet er ukjent.
Grøfta Gerber Catena på Ceres
## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Dvergplaneten Ceres**

| Solsystemet |
| --- |
|  |
| **Sola** · Merkur · Venus · Jorda · Mars · *Ceres* · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · *Pluto* · *Eris* |
| **planetar** · **dvergplanetar** · **månar**: *Månen · marsmånar · jupitermånar · saturnmånar · uranusmånar · neptunmånar · plutomånar · erismånen* |
| **smålekamar**:   meteoroidar · asteroidar/asteroidemånar (asteroidebeltet) · kentaurar · TNO-ar (kuiperbeltet/den spreidde skiva) · kometar (Oortskya) |
| Sjå òg himmellekamar, liste over lekamar i solsystemet, sorterte etter radius eller masse, og **temasida** om solsystemet |
# 15. juni

**15. juni** er den 166. dagen i den gregorianske kalenderen (167. under skotår). Det er 199 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

**Bevegelege heilagdagar som fell på 15. juni i 2026:**

### Namnedag

|  |  |
| --- | --- |
| **Noreg** | Vigdis og Viggo |
| **Sverige** | Margit og Margot |
| **Danmark** | Vitus |

## Hendingar

### Utlandet

* 763 f.Kr.: Ei solformørking skapte eit grunnlag for mange seinare dateringar av historiske hendingar, særleg i Mesopotamia.
* 1215: Den engelske kongen Johan utan land (John) blei nøydd til å skriva under på *Magna Carta*, som markerte ei overføring av makt frå kongen til adelen.
* 1940: Sovjetunionen gjekk inn i Latvia, Estland og Litauen.

### Noreg

* 1184: Slaget ved Fimreite mellom birkebeinar under Sverre Sigurdsson og hæren til kong Magnus Erlingsson.
* 1940: Nazityskland kravde at det norske kongehuset og regjeringa Nygaardsvold skulle avsetjast.
* 1946: Svinesundsbrua vart opna av den norske kongen Haakon VII og den svenske kronprinsen Gustav Adolf.

## Fødde

Eilif Peterssen: Edvard Grieg (1891)
*Sjå òg Fødde den 15. juni.*

* 1594: Nicolas Poussin, fransk målar
* 1843: Edvard Grieg, norsk komponist
* 1848: Viktor Vasnetsov, russisk målar
* 1894: Trygve Gulbranssen, norsk forfattar og forretningsmann
* 1925: Hermod Skånland, norsk økonom og semtralbanksjef
* 1943: Poul Nyrup Rasmussen, dansk statsminister
* 1946: Demis Roussos, gresk musikar
* 1964: Michael Laudrup, dansk fotballspelar
* 1972: Hans-Erik Dyvik Husby, norsk songar og skodespelar
* 1973: Tore Andre Flo, norsk fotballspelar
* 1996: Aurora Aksnes, norsk songar

## Døde

Ernst Kirchner: *Sjølvportrett som sjuk*, 1918
*Sjå òg Døde den 15. juni.*

* 1184: Kong Magnus Erlingsson av Noreg
* 1883: John Neergaard, norsk bonde, forfattar og politikar
* 1888: Ole Richter, norsk embetsmann og politikar
* 1915: Eugène Jansson, svensk målar
* 1917: Kristian Birkeland, norsk fysikar
* 1938: Ernst Kirchner, tysk målar
* 1996: Ella Fitzgerald, USA-amerikansk songar
* 2012: Rune Gustafsson, svensk musikar og toneskapar
# Kelvin

**Temperaturomrekningsformlar**| Omrekning frå | til | formel |
| --- | --- | --- |
| celsius | fahrenheit | °F = (°C · 9/5) + 32 |
| fahrenheit | celsius | °C = (°F − 32) · 5/9 |
| celsius | kelvin | K = °C + 273,15 |
| kelvin | celsius | °C = K − 273,15 |
| fahrenheit | kelvin | K = (°F + 460) · 5/9 |
| kelvin | fahrenheit | °F = (K · 9/5) − 460 |
| Fleire formlar for temperaturomrekning |

**Kelvin** er SI-eininga for temperatur. Symbolet for kelvin er **K**.

Ein temperaturforskjell på 1 kelvin er lik ein forskjell på ein grad på celsius-skalaen. Men kelvin-skalaen byrjar mykje lågare; 0 K er det absolutte nullpunktet med temperatur lik −273,15 °C. Ofte er det nøyaktig nok å bruka −273 °C i omrekning mellom kelvin og grader celsius.

Eininga er kalla opp etter den britiske fysikaren og ingeniøren William Thomson, lord Kelvin.

## Sjå òg

* Formlar for temperaturomrekning
# Tidsplanet

Fire ulike signal i tidsplanet: sinus, firkant, triangulært og sagtann.
**Tidsplanet** er ein domene der storleikar varierer som funksjon av tid. Det kan vera fysiske storleikar, som lydtrykk, elektrisk spenning, temperatur, osb., eller det kan vera teoretiske storleikar. Dei vert ofte kalla signal.

## Sjå òg

* Frekvensplanet
# Newton

*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Newton (fleirtyding).*
Visualisering av ei kraft på 1 N.
**Newton** er ei avleidd SI-eining for måling av kraft. Symbolet for newton er **N**. Eininga har fått namn etter Isaac Newton på grunn av hans viktige bidrag til klassisk mekanikk.

Ein newton er definert som den krafta som skal til for å akselerere ein masse på eit kilogram ein meter per kvadratsekund.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
# Pendel

Animasjon av ei pendelrørsle, der hastigheit og akselerasjon er oppgjevne.
**Pendel** er ei mekanisk innretning som rører seg periodisk. Den mekaniske energien i ein pendel er bevart og vert omdanna mellom potensiell energi og rørsleenergi.

Den vanlegaste varianten er *tyngdependelen*. Perioden til ein slik er berre avhengig av to faktorar – tyngdeakselerasjonen og avstanden mellom festepunktet og massesenteret til pendelen. Denne pendelen vart oppfunnen av Galileo Galilei på 1500-talet og er framfor alt blitt brukt i urverk. Ein annan variant er *torsjonspendelen*, der ein deformerbar kropp vert vridd fram og tilbake av sin eigen rørsleenergi.

Sidan pendelen utfører ei harmonisk svinging, er han særs regelmessig, og har derfor gjennom tidene blitt brukt både praktisk og eksperimentelt. Ein pendel som består av ein punktforma masse som er opphengt i ein uelastisk tråd vert rekna som ein matematisk pendel. Med denne kan svingningstida T, for små vinklar, utleiast til å berre vere avhengig av lengda *l* til tråden og tyngdeakselerasjonen g:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Sidan lengda på tråden og svingetida er målbare, kan ein dermed eksperimentelt måle tyngdeakselerasjonen.

I somme delar av verda, særleg i Sør-Europa, har pendelen fått tillagt overnaturlege eigenskapar, og har blitt brukt på same måte som ein «ønskekvist», til dømes for å finne vasskjelder.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Pendel» frå Wikipedia på bokmål, den 26. mai 2013.*
# Skrekkfilm

Skremt Ingrid Bergman i *Dr. Jekyll and Mr. Hyde* frå 1941.
**Skrekkfilm** er ein filmsjanger der målet med filmen er å framkalla sterke negative kjensler, som frykt eller avsky, hjå sjåaren. Historia dreier seg ofte om vondskap forårsaka av ein person, ei makt eller ei hending, gjerne i samband med overnaturlege fenomen. Sjangeren er nesten like gammal som filmkunsta sjølv, og kan sporast tilbake til kortfilmar laga av Georges Méliès i 1890-åra.

Skrekkfilmane er kjende for svært vonde og mektige personar. Gjengangarar i sogene er skremmande vesen som vampyrar, zombiar og andre former for gjenoppståtte døde, demonar, spøkelse, varulvar, eldgamle forbanningar, besetting, satanisme, kannibalar og utanomjordiske vesen. Seriemordarfilmar blir gjerne også plassert i skrekkfilmsjangeren.

Visse historier frå engelsk litteratur er blitt laga som skrekkfilmar fleire gonger, som *Frankenstein* (først filmatisert i 1908), *Dr. Jekyll og Mr. Hyde* (først filmatisert i 1910) og *Dracula* (først filmatisert i 1922, som *Nosferatu*).

Skrekkfilmen er ofte assosiert med låge budsjett og mindre kjente skodespelarar, men det er også blitt laga filmar innan sjangeren av store filmstudio og respekterte regissørar. Kjende filmar innan sjangeren er *Invasion of the Body Snatchers*, regissert av Don Siegel i 1956, *Rosemary's Baby*, regissert av Roman Polanski i 1968 og *Motorsagmassakren*, regissert av Tobe Hooper i 1974.

## Kjelder

### Fotnotar
# Eurasia

Kart over Eurasia.
Jordkloden med Eurasia. (Kjelde: NASA)
**Eurasia** eit kontinent som omfattar verdsdelane Europa og Asia, eller ein del av superkontinentet Eurafrasia. Namnet er sett saman av Eur(opa) og -Asia. Arealet er omkring 54 millionar km².

Platetektonisk har Eurasia vore ei samanhengande plate sidan trias, 250 millionar år sidan. Det er sett saman av Den eurasiske plata, Det indiske subkontinentet, Den arabiske halvøya (det arabiske subkontinentet), området aust for Verkhoyanskkjeda i Aust-Sibir og Filippinane.

Politisk er nemninga «Eurasia» bruka som eit fellesnamn for de tidlegare sovjetrepublikkane, spesielt Russland, dei sentralasiatiske og dei transkaukasiske republikkane.

Dei første som segla rundt heile Eurasia, var ein ekspedisjon leidd av finlandssvenske Adolf Erik Nordenskiöld i 1878–79.

## Skiljet mellom Europa og Asia

Grensa mellom Europa og Asia er ein konvensjon med stor symbolverdi, men utan historisk folkerettsleg tyding. Til vanleg blir grensa trekt opp nordfrå langs Uralfjella og vidare ned elva Ural til Kaspihavet. Mellom Kaspihavet og Svartehavet er det ulike meiningar om kor grensa bør trekkjast. Det vanlegaste er at grensa går over vasskiljet i Kaukasus. I så fall er Elbrus det høgaste fjellet i Europa. Den vidare grensa blir, sidan klassisk tid, trekt gjennom Bosporus, Marmarahavet, Dardanellane og Egearhavet.
# The Guardian

|  |
| --- |
| *The Guardian* |
|  |
|  |
| Land | Storbritannia |
| Type | Dagsavis, avis |
| Format | Tabloid |
| Frekvens | (måndag, tysdag, onsdag, torsdag, fredag, laurdag) |
| Grunnlagd | 5. mai 1821 |
| Eigarar | Guardian Media Group |
| Sjefredaktør(er) | Alan Rusbridger (1995– 1. juni 2015) |
| Språk | Engelsk |
| Ideologi | Nyliberalisme |
| Politisk posisjon | Sentrum-venstre |
| Opplag | 107 899 (februar 2021), 126 879 (februar 2020) |
| Hovudkvarter | London |
| ISSN | 0261-3077 |
| OCLC | 476290235, 60623878 |
| Nettstad |  (engelsk) |

The Guardian er ei britisk avis gjeven ut av *The Guardian Media Group plc* i London. Den internasjonale utgåva, *The Guardian Weekly*, vert gjeven ut kvar veke over heile verda. Ho inneheld òg artiklar frå den britiske søndagsavisa *The Observer*, USA-amerikanske *The Washington Post* og franske *Le Monde*.

## Historie

*The Guardian* vart opphavleg grunnlagd som *The Manchester Guardian* i 1821 i Manchester.
I 1825 vart avisa slått saman med *British Volunteer*, og var kjend som *The Manchester Guardian and British Volunteer* fram til 1828.
Ho fekk det noverande namnet sitt i 1959.

Tradisjonelt var *The Guardian* knytt til det britiske liberale partiet. Under den spanske borgarkrigen støtta ho venstresida og var den einaste noverande britiske avisa som ikkje støtta Francisco Francos nasjonalistar. *The Guardian* er ei av dei mest velsette avisene i Storbritannia, og er kjend for å vere uavhengig og ha høg journalistisk standard.

I 2005 endra avisa format frå det tradisjonelle fullformatet (*broadsheet*) til berlinar (*midi*), blant anna som eit svar på at aviskonkurrentar som The Times og The Independent gjekk over til tabloidformat.

I november 2005 hadde avisa eit dagleg opplag på rundt 380 000 eksemplar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **The Guardian Offisiell nettstad
# Twitch

|  |
| --- |
| Twitch |
|  |
|  |
| Type nettstad | live streaming service |
| Grunnlagd | 6. juni 2011 |
| Hovudkontor | San Francisco |
| Eigar | Twitch Interactive |
| Nettstad | www.twitch.tv |

**Twitch** er ein amerikansk direktestrøymeteneste som er populær innan videospel, inkludert kringkasting av e-sport. Dei tilbyr òg musikkstraumar, kreativt innhald og straumar av «verkeleg liv». Twitch vert drive av Twitch Interactive, eit dotterselskap til Amazon. Det vart lansert i juni 2011 som ein spin-off av streamingplattforma Justin.tv.

Innan 2015 hadde Twitch meir enn 100 millionar sjåarar i 2017, Twitch held seg som den største direktestrøymeplattformen for videospel i Amerika, og hadde eit klart føremon over Youtube gaming, som la ned appen sin i mai 2019.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Twitch» frå Wikipedia på engelsk, den 16. april 2026.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Parodi

Biletparodi frå bladet *Puck* på 'Ei hjelpande hand' av Emile Renouf.
'Ei hjelpande hand' av Emile Renouf.
**Parodi** (frå gresk *parodia*, av *para-* 'attåt, motsett' og *ode*, 'song') er ei etterlikning som gjer narr av originalen, til dømes gjennom overdriving, oppattaking og absurde nye vriar på gamle framstillingar. Parodiering kan brukast til å latterleggjera eit verk, ein person eller eit tema, på vennleg eller vondskapsfullt vis.

## Nokre kjende parodiar

* *Batrachomyomachia* ('Froske- og musekrigen'), ein gresk antikk parodi på *Iliaden*.
* 1605-15: *Don Quijote* av Miguel de Cervantes er ein spansk roman som mellom anna parodierer riddarromanar.
* 1728: *The Dunciad* av Alexander Pope er ein parodi av klassisk gresk og romersk epikk.
* 1772: *Kjærlighet uten strømper* av Johan Herman Wessel parodierer franske klassisistiske tragediar.
* 1817: *Northanger Abbey* av Jane Austen er ein parodi på den samtidige gotiske romanen.
* 1963: «Julekveld i skogen» av av Otto Nielsen og Rolf Just Nilsen er ein parodi på julefeiringssentimentalitet.

## Sjå òg

* karikatur
* satire

## Kjelder

«parodi» i Nynorskordboka.
# 1443

|  |
| --- |
| < **1443** > |
|  |
| 1441 | 1442 | **1443** | 1444 | 1445 |
|  |
|

| Kategoriar |
| --- |
|  1443*ingen underkategoriar* |

 |
|

| 1443 i andre kalendrar |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Gregoriansk kalender | 1443 *MCDXLIII* |
| Ab urbe condita | 2196 |
| Armensk kalender | 892 ԹՎ ՊՂԲ |
| Kinesisk kalender | 4139 – 4140 ?戌 – 癸亥 |
| Etiopisk kalender | 1435 – 1436 |
| Jødisk kalender | 5203 – 5204 |
| Iransk kalender | 821 – 822 |
| Islamsk kalender | 847 – 848 |
| Hindukalendrar |  |
| - *Vikram Samvat* | 1498 – 1499 |
| - *Shaka Samvat* | 1365 – 1366 |
| - *Kali Yuga* | 4544 – 4545 |

 |

 |

**1443** (romartal MCDXLIII)

## Hendingar

### Utlandet

### Noreg

## Fødde

## Døde

<*   1400-talet  *><< 1400 | 1401 | 1402 | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 | 1410 | 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | 1418 | 1419 | 1420 | 1421 | 1422 | 1423 | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | 1429 | 1430 | 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | 1435 | 1436 | 1437 | 1438 | 1439 | 1440 | 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 | 1450 | 1451 | 1452 | 1453 | 1454 | 1455 | 1456 | 1457 | 1458 | 1459 | 1460 | 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469 | 1470 | 1471 | 1472 | 1473 | 1474 | 1475 | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 | 1480 | 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | 1485 | 1486 | 1487 | 1488 | 1489 | 1490 | 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 >>