Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sør-Australia

|  |
| --- |
| Sør-Australia |
| delstat |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Symbol  |

 |
| Land |  Australia |
| Hovudstad |  Adelaide  |
| Areal | 984 321 km² |
| Folketal |  1 891 700 (31. desember 2024) |
| Grunnlagd | 1836 |
|  Sør-Australia ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Sør-Australia.

 Kart som viser Sør-Australia.

 |
| **Wikimedia Commons:**  South Australia |

**Sør-Australia** (*South Australia*) er ein delstat i Australia. Hovudstaden er Adelaide, arealet er 984 321 km² og folketalet om lag 1,8 millionar i 2020.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Sør-Australia Offisiell nettstad
# Bergkunst

Helleristing i Canada.
**Bergkunst** er eit arkeologisk omgrep brukt om symbol og bilete som er blitt måla, rissa eller skore ut i steinar, fjell eller berggrunn, som regel i førhistorisk tid.

Helleristingar er ei form av kunsten der figurar er skorne ut i berget, og er den vanlegaste forma for bergkunst i Skandinavia. Bergkunst kan òg finnast i fjellholer, som holemåleri.

I helleristingsområdet i Alta kan ein mellom anna sjå ein mann som fiskar. I Noreg er det vanleg å måla opp helleristingar med raudmåling.
Bergkunst er ein svært viktig historisk kjelde til korleis menneska levde i førhistorisk tid, særleg i steinalderen, som det finst få andre kulturlevningar frå. Ein kan til dømes lesa mykje om viktige matvegar, som jakt og fiske, ut frå kunsten. På den andre sida er det vanskeleg å vita kvifor kunsten er der–blei han laga for å hugsa, underhalda, utføra magi eller i samband med rituelle handlingar?

## Kjende bergkunststader

Holemåleria i Lascaux i Frankrike står på UNESCO si verdsarvliste. Det same gjer helleristingsområdet i Alta.

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Bergkunst Bergkunst.net Arkivert 2005-03-10 ved Wayback Machine.
* Truga bergkunst i Norge Arkivert 2007-02-17 ved Wayback Machine.
* Om vern av bergkunst Arkivert 2005-11-20 ved Wayback Machine. ved Tromsø museum
* Levande bergkunst i Mosambik Arkivert 2005-11-25 ved Wayback Machine.
* Riksantikvaren om bergkunst

## Litteratur

* Gro Mandt og Trond Lødøen: *Bergkunst : helleristningar i Noreg*, Oslo Det Norske Samlaget 2005 ISBN 82-521-6227-4
# Nadir

Zenit og nadir
**Nadir** er det usynlege punktet i verdsrommet, der ei linje blir trekt frå ein observatør, gjennom planeten sitt sentrum og vidare ut i verdsrommet der den treffer himmelkvelvinga på den andre sida av planeten. Punktet er difor plassert 180° i høve retninga til senit.
# Gudinna Diana

|  |
| --- |
| Gudinna Diana |
|  |
|  |
| Identifisert med | Artemis, Selene, Moon, Devana |
| Yrke | jeger, bogeskyttar |
| Mor | Latona |
| Far | Jupiter |
| Barn | Amor |

*Diana i Versailles*, romersk statue frå det andre hundreåret e. kr. (no i Louvre i Paris).
**Diana** er namnet på jaktgudinna i romersk mytologi. Ho er knytt til månen, utmark, ville dyr og jomfruer eller kyskleik.

Diana motsvarar Artemis i gresk mytologi. Ho har ein tvillingbror, Apollon.

Gudinna hadde ei viktig rolle blant latinske folk i førromersk tid. For romarane fekk ho noko mindre tyding.
Ho blei likevel tilbeden fleire stader i Romersk Britannia.

## Kjelder
# Apollo 17

Mannskapet på Apollo 17. Bak: Harrison «Jack» Schmitt og Ron Evans. Framme: Eugene Cernan
**Apollo 17** var den ellevte bemanna romferda i Apollo-programmet og det siste Apollo-fartøyet som landa på månen. Apollo 17 vart skoten opp frå Cape Kennedy, Florida, den 6. desember 1972 med ein Saturn V rakett. Apollo 17 bestod av månelandingsfartøyet «Challenger» og kommandoseksjonen «America». Romferda varte i 12 døgn og 17 timar.

«Challenger» landa i eit område på månen kalla Taurus-Littow. Mannskapet kartla topografien til månen med laserbasert høgdemålar, undersøkte grunnen med ekkolodd og undersøkte korleis månen reagerte på gravitasjonen frå Jorda. Det vart og tatt geologiske målingar og steinprøver vart brakt tilbake til jorda. Analysar av steinane gav opplysningar om alderen til månen.

### Mannskap

* Eugene Cernan, kommandør
* Ronald E. Evans, (pilot, kommandoseksjonen)
* Harrison Schmitt, (pilot, månelandingsfartøyet)

Eugene Cernan er den personen som sist har sett sin fot på månens overflate.
# Måneformørking

Måneformørking
Ei **måneformørking** er ei formørking som oppstår når månen går inn i den skuggen jorda skapar så ikkje noko direkte sollys treffer månen. Noko sollys blir avbøygd i jordatmosfæren og treffe månen sånn at han ikkje blir heilt svart. Dette er eit svakt lys som blir mest raudleg på grunn av lysbrytinga. Så lenge månen er oppe er måneformørkingar synlege frå heile jordkloten.

## Sjå au

* Solformørking
* Formørking

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Måneformørking**
# Discovery Communications

|  |
| --- |
| Discovery Communications |
|  |
|  Hovudkvarteret til Discovery Communications ligg i Silver Spring, Maryland, i USA. |
|  |
| Bransje | Kringkasting, massemedium |
| Skipa | 1982 |
| Nedlagd | 8. april 2022 |
| Dotterselskap | Eurosport, Liberty Global |
| Eigenandel i | TVNorge, Eurosport, Discovery Travel & Living, Eurosport News, BBC America, Discovery Channel |
| Hovudkontor | New York by |
| Land | USA |
| Produkt | massemedium |
| Grunnleggjar(ar) | John Hendricks |
| Adm.dir. | David Zaslav |
| Nettstad |  (engelsk) |

**Discovery Communications** er eit amerikansk fjernsynsnettverk. Føretaket starta i 1985 som ein einskild fjernsynskanal, Discovery Channel. I dag driv Discovery Communications ei rekkje fjernsynskanalar innan sport, naturvitskap, teknologi og reality-tv.

Discovery Communications eig det norske føretaket Discovery Networks Norway som driv Discovery sine kanalar i Noreg.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Discovery Communications Offisiell nettstad
# United States Geological Survey

|  |
| --- |
| United States Geological Survey |
|  |
|  |
|  |
| Skipa | 3. mars 1879 |
| Land | USA |
| Nettstad |  (engelsk) |

**United States Geological Survey** (**USGS**, norsk *USAs geologiske undersøkingar*) er eit statleg, vitskapleg byrå i USA. Forskarar i USGS studerer landskapet i USA, naturressursar og naturfarar som trugar landet. Byrået har fire store fagfelt som omfattar biolog, geografi, geologi og hydrologi. USGS er ein forskingsorganisasjon som søker etter informasjon og har ikkje nokre lovmessig ansvarsområde.

Byrået er underlagt Innanriksdepartmentet i USA og er dette departmentet sitt einaste vitskaplege byrå. USGS har kring 8500 tilsette og har hovudkvarter i Reston i Virginia. USGS har òg store kontor i Lakewood i Colorado og Menlo Park i California.

Mottoet til USGS er «*Vitskap for ei verd i endring*.»

USGS er Noreg sitt svar på Noregs geologiske undersøkingar og Statens kartverk.

## Leiarar

* 1879–1881: Clarence King
* 1881–1894: John Wesley Powell
* 1894–1907: Charles Doolittle Walcott
* 1907–1930: George Otis Smith
* 1930–1943: Walter Curran Mendenhall
* 1943–1956: William Embry Wrather
* 1956–1965: Thomas Brennan Nolan
* 1965–1971: William Thomas Pecora
* 1971–1978: Vincent Ellis McKelvey
* 1978–1981: Henry William Menard
* 1981–1993: Dallas Lynn Peck
* 1994–1997: Gordon P. Eaton
* 1998–2005: Charles G. Groat
* 2006–2009: Mark Myers
* 2009–2013: Marcia McNutt
* 2014–2017: Suzette Kimball
* 2018–2021: James F. Reilly
* 2022– : David Applegate

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «United States Geological Survey» frå Wikipedia på engelsk, den 16. oktober 2012.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **United States Geological Survey Offisiell nettstad
# United States Marine Corps

**United States Marine Corps** (norsk 'Det amerikanske marinekorpset', eller 'USA-marinekorpset') er den minste av dei fire forsvarsgreinene til USA, med 170 000 mann i aktiv teneste og 40 000 i reserveteneste (per 2002). Korpset sine opphavlege oppgåver var å tenestegjera som marineinfanteri på krigsskip og å gjennomføra amfibiske operasjonar.

## Luftfartøy

* AH-1W Super Cobra
* UH-1 Iroquois
* UH-1N Huey
* CH-46 Sea Knight
* CH-53D Sea Stallion
* CH-53E Super Stallion
* AV-8 Harrier II (skal erstattast av F-35 )
* F/A-18 Hornet (skal erstattast av F-35 )
* EA-6B Prowler
* KC-130 Hercules
* C-12 Huron
* H-3 Sea King
* VH-3D Sea King-helikopter for presidenten]]
* VH-60N Blackhawk-helikopter for presidenten
* V-22 Osprey
* RQ-2 Pioneer
# Colorado

|  |
| --- |
| Colorado |
| delstat |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Våpen  |

 |
| Land |  USA |
| Hovudstad | Denver |
| Areal | 269 601 km² |
|  •  land | 268 627 km² |
|  •  vatn | 974 km² |
| Folketal |  5 695 564 (2018) |
| Folketettleik | 21 / km² |
| Guvernør | Jared Polis |
| Innlemma i USA | 1. august 1876 |
| Statsnummer | 49. |
| Forkorting | CO |
| Wikimedia | © OpenStreetMap Colorado ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Colorado.

 Kart som viser Colorado.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Colorado |
| **Nettstad:**  colorado.gov |

**Colorado** er ein delstat i USA. Hovudstaden er Denver.

Monument Canyon i Colorado
## Geografi

Colorado er som Wyoming forma som eit «rektangel». Staten grensar mot Utah i vest, Wyoming i nord, Nebraska i nordaust, Kansas i aust og New Mexico og Oklahoma i sør. Staten deler også eit hyrne med Arizona i sørvest.

Colorado er mest kjend som ein fjellstat, og den vestre halvdelen av staten domineres av fjellkjeda Rocky Mountains. Den austre delen er dominert av høgsletter. Colorado er den eneste delstaten i USA kvar alt areal ligg over 1000 moh. Befolkninga er for det meste konsentrert om de store byane Denver og Colorado Springs midt i staten, på austsida av fjella.

## Bakgrunnsstoff

* Population, Housing Units, Area, and Density: 2000 - United States -- States; and Puerto Rico more information Census 2000 Summary Arkivert 2020-02-12 ved Archive.is American FactFinder
# Tu bisjbát

**Tu bisjbát**, hebraisk **ט"ו בשבט**, er ei jødisk høgtid som blir feira den femtande sjebát. Dagen blir også kalla «nyår for tre». Han blir gjerne feira med signingar og eit måltid der ein et særskild frukt og annan grøde.
# Sionisme

**Sionisme** er ei form for jødisk nasjonalisme, som hevdar at jødar utgjer ei etnisk/nasjonal gruppe med rett til heile eller delar av det historiske landskapet Palestina/Israel. Ein tilhengar av sionismen blir kalla ein sionist.

Grunnlaget for den politiske sionismen i moderne tid blei lagt med Theodor Herzl si bok *Der Judenstaat* frå 1894, der han hevda at jødane måtte få sin eigen stat.

Frå 1917 fokuserte sionismen på å etablere ein stat i den vestlege delen av det da nyoppretta britiske protektoratet Palestina (dagens Israel, dei okkuperte områda og Jordan) — tidlegare ei gruppe provinsar i det tyrkisk-styrte osmanske riket.

## Bakgrunnsstoff

* Sionisme ved Det Mosaiske Trossamfund
# Askenasar

*Der Samstug* ('Laurdagen'), ca. 1800 - ei handfarga gravering basert på eit måleri av Frederich Campe. Vi ser tyske askenasar utanfor synagogen på sjabbát. Mennene har mørke kapper, pipekragar og barettar (hattar med vid pull) — typiske sjabbátklede for tyske askenasím fram til tidleg på 1800-talet.
**Askenasar** eller **askenasiske jødar** (hebraisk אשכנזי *’aškənazzī*) er jødar som stammar frå Mellom- og Aust-Europa. Nemninga omfattar jødane som tradisjonelt budde i Tyskland, Austerrike, Polen, Litauen og andre delar av Aust-Europa. Tidlegare tala alle askenasiske jødar jiddisch.

Sidan 1800-talet har mange emigrert til andre land som Frankrike, USA og Israel.

*Askenas* (hebraisk אשכנז *’aškənaz*) er det eldre hebraiske ordet for Tyskland, og særleg området langs Rhinen der alemannarane budde (jamfør det franske namnet for Tyskland, *Allemagne*).

## Askenasar i Skandinavia

### Noreg

Frå kristendomen vart innført på 1000-talet fram til midten av 1800-talet var askenasar stort sett utelukka frå Noreg anna enn etter spesiell søknad om leidebrev. Etter grunnlovsendringa i 1851 fekk dei askenasiske jødane innreise-, bu- og arbeidsrett, og ei moderat innvandring i dei neste tiåra førte til etablering av mosaiske trussamfunn i Kristiania (Oslo) og Trondheim. Grunnstamma i desse trussamfunna er askenasím — hovudsakleg frå Sverige, Danmark, Tyskland, Polen og dei baltiske landa. Mindre busetnader av askenasím fanst òg i Bergen, Kristiansund, Drammen, Narvik, Tromsø og andre stader, men dei fleste av desse jødiske samfunna vart meir eller mindre utsletta under den andre verdskrigen.

## Sjå òg

* Askenasisk jødedom
* Jiddisch språk
* Jiddisch musikk
* Klezmer
* Sefard

## Kjelder

* «askenas» i Nynorskordboka.
* «askenaser» i *Store norske leksikon*, snl.no.

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Askenasar «askenaser» i *Store norske leksikon*, snl.no.
# Annihilasjon

**Annihilasjon** (engelsk *annihilation*) skildrar i kvantemekanikken det som skjer når ein elementærpartikkel kolliderer med eit eksemplar av antipartikkelen sin. Dei vil då utslette kvarandre og omdannast til energi i form av foton av type gammastråling eller andre elementærpartiklar. Den motsette prosessen er pardanning. Ved annihilasjon og pardanning vil energi som skuldast massen til partikkelen gå over i kinetisk energi og omvendt, men slik at den totale energien er bevart.

Energien *E* kjem frå partiklane sin masse *m* og rørslemengda *p* gjeven ved formelen

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
der *c* er lysfarten i vakuum.

For å gje ein ide om storleiksordenen av denne samanhengen kan ein sei at 2 kg materie som annihilerer mot 2 kg antimaterie vil generere ein energi som svarar omtrentleg til den årlege vasskraftproduksjonen til Noreg. Sidan ei hydrogenbombe av deuterium «berre» forbrukar rundt 6 ‰ av den aktive massen sin ved fusjonen, kan ein si at ei annihilering er kring 160 gonger kraftigare.

Produksjonen av antimaterie ved CERN er per i dag ikkje større enn at det ville ta fleire milliardar år å produsere éit gram.

Annihilasjon og pardanning var viktige prosesser i starten av universet vårt, ein mikroskopisk brøkdel av eit sekund etter big bang.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Tilintetgjøring (kvantemekanikk)» frå Wikipedia på bokmål, den 26. mars 2012.*

* annihilasjon – fysisk prosess. I *Store norske leksikon*. Henta frå:
# Walter Baade

|  |
| --- |
| Walter Baade |
|  |
|  |
| Fødd | 24. mars 1893(1893-03-24) Schröttinghausen i Det tyske keisarriket |
| Død | 25. juni 1960 (67 år) Göttingen i Vest-Tyskland |
| Nasjonalitet | Tysk |
| Område | Astronomi |
| Yrke | astronom, astrofysikar |
| Institusjonar | Mount Wilson-observatoriet Palomar-observatoriet Universitetet i Göttingen |
| Alma mater | Universitetet i Göttingen |
| Doktorgradsstudentar | Halton Arp Allan Sandage |
| Utmerkingar | Brucemedaljen 1955 |
| Ektefelle | Johanna Bohlmann |
| Medlem | Det bayerske vitskapsakademiet Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen American Philosophical Society Göttingens vitenskapsakademi |

**Wilhelm Heinrich Walter Baade** (24. mars 1893–25. juni 1960) var ein tysk astronom som arbeidde i USA frå 1931 til 1959.

Baade arbeidde ved observatoriet i Hamburg frå 1918 og 1931, og ved Mount Wilson og Palomar-observatoriet i USA frå 1931 til 1958. Han var professor i Göttingen i Tyskland frå 1959. Det viktigaste arbeidsfeltet til Baade var galaksane og innførte i 1944 omgrepet populasjonstype. Han viste i 1952 at alle avstandar bestemt for galaksar, måtte multipliserast med ein faktor omkring 2.

Asteroiden 1501 Baade, krateret Baade på månen, Vallis Baade, ein dal på månen og eit av dei to Magellan-teleskopa er namnsett etter han. Asteroiden 966 Muschi er kalla opp etter kona hans.

## Kjelder

* «Walter Baade», *Store norske leksikon*, 14. februar 2009, henta 13. august 2014
# CGS-systemet

**CGS-systemet** (forkorting for **centimeter-gram-sekund-systemet**), **Gauss-systemet** eller **absolutt målsystem** er eit målesystem som går ut frå grunneiningane centimeter, gram og sekund.

Systemet vart føreslått i 1832 av den tyske matematikaren Carl Friedrich Gauss og vart utvida med elektromagnetiske einingar av James Clerk Maxwell og William Thomson. CGS-systemet vart erstatta av MKSA-systemet og seinare SI-systemet.

CGS-systemet vert i dag brukt i noko amerikansk teknisk litteratur, særleg innan elektrodynamikk og astrofysikk. Mange astronomar argumenterer for at notasjonen vert enklare med dette systemet.
# Mikro

| Faktor | Namn | Symbol |
| --- | --- | --- |
| 1024 | yotta | Y |
| 1021 | zetta | Z |
| 1018 | exa | E |
| 1015 | peta | P |
| 1012 | tera | T |
| 109 | giga | G |
| 106 | mega | M |
| 103 | kilo | k |
| 102 | hekto | h |
| 101 | deka | da |
| 10−1 | desi | d |
| 10−2 | centi | c |
| 10−3 | milli | m |
| 10−6 | mikro | µ |
| 10−9 | nano | n |
| 10−12 | pico | p |
| 10−15 | femto | f |
| 10−18 | atto | a |
| 10−21 | zepto | z |
| 10−24 | yokto | y |

**Mikro** (symbol **µ**) er eit SI-prefiks i SI-systemet som står for 10−6 eller 1/1 000 000.

Det vart teke inn i systemet i 1960. Mikro kjem frå gresk μικρός, som tyder *liten*.

I praktisk bruk er nemninga blant anna kjend frå vekteininga mikrogram.

På ein vanleg PC kan ein skrive teiknet ved å halde inne «alt»-knappen og taste 230 på taltastaturet.

## Kjelder

* Justervesenet
# Maskinvare

Hovudkort.
RAM-modular.
**Maskinvare** (engelsk *hardware*) er dei fysiske delane som ei datamaskin eller ei anna utstyr er sett saman av, slik som kretskort, minnebrikker (RAM), prosessorar, kablar, energiforsyningsmodular, vifter, skivelager, CD-ROM/DVD-brennarar, skjermar, kabinett og så vidare.

Periferieiningar, som skrivarar, scannerar, osv. har òg rekna maskinvare (og programvare).

## Sjå og

* Datamaskin
* Programvare
# William Shockley

|  |
| --- |
| William Shockley |
|  |
|  |
| Fødd | 13. februar 1910 London i Storbritannia |
| Død | 12. august 1989 (79 år) Stanford i California i USA |
| Nasjonalitet | Amerikansk |
| Område | halvleiarfysikk |
| Yrke | fysikar, oppfinnar, universitetslærar |
| Institusjonar | Bell Labs Stanford University Shockley Semiconductor Laboratory |
| Alma mater | Caltech MIT |
| Doktorgradsrettleiar | John C. Slater |
| Kjend for | Medoppfinnar av transistoren |
| Ektefelle | Jean Bailey, Emmy Lanning |
| Medlem | National Academy of Sciences American Academy of Arts and Sciences American Physical Society |
| Religion | Ateisme |

**William Bradford Shockley** (13. februar 1910–12. august 1989) var ein amerikansk fysikar.

I 1956 mottok han Nobelprisen i fysikk, saman med John Bardeen og Walter Houser Brattain, for å ha oppfunne transistoren.

Han var tilsett ved Bell Telephone Co. sitt laboratorium frå 1936 til 1942 og frå 1945 til 1955, då han vart direktør for Shockley-laboratoriet for elektriske halvleiarar ved Beckman Instruments, Inc., California, og frå 1963 til 1975 professor ved Stanford University. Shockley har gjeve viktige bidrag til forståinga av fysikalske tilhøve i elektriske halvleiarar. Han var leiar av den forskingsgruppa ved Bell-laboratoria som utvikla den første transistoren (spisskontakt-transistoren) i 1947 og flatekontakt-transistoren i 1951.

Shockley er òg kjend for undersøkingar av ferromagnetisme og av metall sine plastiske eigenskapar. Han har utgjeve mange vitskaplege og tekniske publikasjonar. Mest kjend er boka *Electrons and Holes in Semiconductors*.

## Kjelder

* William Shockley. I Store norske leksikon.
* *Delar av artikkelen bygger på «William Shockley» frå Wikipedia på bokmål, den 22. februar 2012.*
# Mikrokontroller

Ulike Microchip PIC mikrokontrollerar.
Ein **mikrokontroller** er ein programmérbar prosessor som vert brukt i elektroniske kontroll- og målesystem. I tillegg til ein 8-bits, 16-bits eller 32-bits prosessor, inneheld mikrokontrolleren eit programminne, ROM, med styringsprogram, samt fleire andre periferieiningar som for eksempel AD-omformar, teljar, UART og pulsbreddemodulator. På denne måten kan mikrokontrolleren effektivt brukast til å implementere digital styringslogikk, AD-konvertering (analog til digital konvertering), motorstyring og andre funksjonar som ellers ville måtte realiserast med mange fleire diskrete komponentar.

Mikrokontrolleren vert vanlegvis programmert i Assembler eller C. Basic og andre språk kan også somme gonger nyttast for nokon kontrollerar. Programmet må først kompilerast på ein PC før det vert overført til ROM i kontrolleren.

Dei største produsentane av mikrokontrollerar i dag er Motorola, Microchip (PIC) og Atmel (AVR).
# Windows 98

|  |
| --- |
| Windows 98 |
|  |
|  |
| Utviklar(ar) | Microsoft |
| Utgjeve | 25. juni 1998 |
| Nyaste versjon | 4.10.1998 |
| Plattform | IA-32 |
| Lisens | proprietær lisens, Microsoft Software Assurance |
| Føregangar | Windows 95 |

**Windows 98** var eit operativsystem utgjeve av Microsoft den 25. juni 1998. Windows 98 etterfølgde forgjengaren Windows 95 og gjekk under kodenamnet **Memphis**, medan det vart utvikla. Ei oppdatering av Windows 98, kalla **Second edition** (eller berre **SE**) vart lansert i 1999, før operativsystemet vart erstatta av Windows ME i september 2000.

## Utgåver

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Utgåve** | **- Versjon** | **- Lansert** | **- Internet Explorer** |
| Windows 98 | - 4.10.1998 | - 25. juni 1998 | - 4.01 |  |
| Windows 98 Second Edition | - 4.10.2222A | - 5. mai 1999 | - 5.0 |  |

## Kjelder
# Lydredigeringsprogram

Skjermbilete av ein digital audioarbeidsstasjon (Ardour).
Eit **lydredigeringsprogram** er eit dataprogram for å redigere/manipulere digital lyd. I slike program kan ein m.a. redusere støy, klippe, kopiere, spleise og mikse lydar saman, i tillegg til at ein ofte kan konvertere lydfiler frå ein filtype til ein annan.

Ein skil gjerne mellom lydeditorar og digitale audioarbeidsstasjonar. Den fyrste gruppa vert gjerne nytta for å ta opp, analysera, redigera og spela av digitalt audiomatriale. I samband med fleirsporsinnspeling vert dei ofte nytta for å redigera einskilde spor, fjerna støy, og liknande. Digitale audioarbeidsstasjonar kan handsama mange spor samstundes og vert nytta for miksing av multimikrofonopptak og/eller syntisert musikk. Dei har eit rikt utval av redigeringsfunksjonar og moglegheit til utvidingar i form av ulike plugin. Dei vert òg nytta for ferdigstilling etter miksing.

## Nokre lydredigeringsprogram

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Program | Operativsystem | Lisens: |
| Adobe Audition | Windows | Kommersiell |
| Ardour | Unix/Linux, OS X | Open kjeldekode |
| Audacity | Unix/Linux, OS X, Windows | Open kjeldekode (GPL) |
| Glame | Unix/Linux (Gnome), OS X, Windows | Open kjeldekode (GPL) |
| GNUsound | Unix/Linux (Gnome) | Open kjeldekode (GPL) |
| GoldWave | Windows | Kommersielt |
| Kwave | Unix/Linux (KDE) | Open kjeldekode (GPL) |
| mhWaveEdit | Unix/Linux | Open kjeldekode (GPL) |
| ReZound | Unix/Linux | Open kjeldekode (GPL) |
| Steinberg Cubase | OS X, Windows | Kommersiell |
| Sweep | Unix/Linux/BSD | Open kjeldekode (GPL) |
# Mikroelektronikk

Altera Cyclone FPGA,
**Mikroelektronikk** er ein fellesnemar på integrerte kretsar konstruert på mikro- eller submikronivå, dvs. i ein skala der lengda på den minste transistoren vert oppgjeven i mikrometer. Vanleg storleik med dagens prosessteknologi ligg på 0,35 mikrometer eller mindre.