Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Flimmerdyr

|  |
| --- |
| **Flimmerdyr** |
|  |
| **Systematikk** |
| **Infrarike:** | Halvaria |
| **Rekkje:** | **Flimmerdyr** Ciliophora Doflein, 1901 |

**Infusjonsdyr, flimmerdyr** eller **ciliatar** er ei biologisk rekkje av eincella organismar som lever nesten overalt der det finst vatn. Dei er kjenneteikna av at dei har to ulike slags cellekjernar og er kledd med flimmerhår, anten heile livet eller, hjå klassen *Suctoria*, berre i ungdomsstadia. Organismane kan bruka flimmerhåra til å symja, kravla, føla, ta inn mat og halda seg fast.

## Skildring

Cellestrukturen i eit flimmerdyr: 1 Samantekkjane vakuole, 2 fordøyande vakuole, 3 makrokjerne, 4 mikrokjerne, 5 cytoprocto (celleanus), 6 cytopharynx, 7 cellemunn, 8 flimmerhår.
Dei fleste typar flimmerdyr er frittsymjande og tilnærma kule- eller eggforma. Nokre artar er avflata og nokre er fastsitjande.

Flimmerdyra skil seg frå mange andre eincella organismar gjennom å ha spesialiserte celleorgan, organeller, som har bestemt plass i kroppen slik at ein tydeleg kan skilja mellom over- og undersida til ein organisme. Dei har eit seigt protoplasmalag ytst, ektoplasma, med hud (*pellicula*), og meir tyntflytande entoplasma inni.

I entoplasmaet finst pigmentkorn, krystallar og nærings- og pulsereade vakuolar (blærer). Dei har to ulike cellekjerner: Storkjernen, macronucleus, som regulerer rørsle og stoffskifte, og like ved ein småkjerne, micronucleus, som regulerer kjønnsprosessen. Denne mindre kjernen ligg ofte i ei innbukting av den store.

Flimmerdyra tek opp næring gjennom cellemunnen, som ofte ligg i botnen av ei flimmerhårkledd grop eller fure (munnfelt) på framkroppen. Munnen fortset i eit traktforma svelg inn i entoplasmaet. Ufordøyde næringsrestar blir utstøytte av kroppen gjennom celleanus.

Det finst over 8000 artar flimmerdyr. Dei er delte i fire klassar: *Holotricha*, *Peritricha*, *Suctoria* og *Spirotricha*.

## Kjelder

* Artstre: Flimmerdyr (Ciliophora) ved miljolare.no
* *Delar av denne artikkelen bygger på «Ciliate» frå Wikipedia på engelsk, den 3. juli 2011.*

## Bakgrunnsstoff

* (no) *flimmerdyr* hos Artsdatabanken
* (en) *flimmerdyr* – oversikt og omtale av artane i WORMS-databasen
* (en) *flimmerdyr* i Catalogue of Life
* (en) *flimmerdyr* i Encyclopedia of Life
* (en) *flimmerdyr* i Global Biodiversity Information Facility
* (sv) *flimmerdyr* hos Dyntaxa
* (en) *flimmerdyr* hos Fossilworks
* (en) *flimmerdyr* hos ITIS
* (en) *flimmerdyr* hos NCBI
* (en) *Kategori:Ciliophora* – bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
* (en) *Ciliata* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
# Krageflagellat

|  |
| --- |
| **Krageflagellat** |
|  *Monosiga brevicollis* |
| **Systematikk** |
| **Klasse:** | **Krageflagellat** Choanoflagellatea Cavalier-Smith, 1998 |

**Krageflagellatar** eller **choanoflagellatar** er ei gruppe fastsitjande protozoar med flagell. Dei er merkverdige mest på grunn av at dei vert rekna som den gruppa eincella organismar som er nærast i slekt med dei fleircella dyra, noko ein ser både via gensekvensar og ved å samanlikna dei med somme celler i svampedyr.

## Levesett

Krageflagellatar finst både som reint eincella og i koloniar. Cellene er avlange med ein einskild flagell dei nyttar til å danna ein virvelstraum med. Denne straumen fører bakteriar og andre matpartiklar ned i *kragen*, som består av mikrovilli og fungerer som eit slags fiskegarn.

Dette er den same forma for organisering som ein ser i *choanocytt*cellene ein finn i svampar. Særleg tydeleg er likskapen i somme koloniale former. Dette har ført til at dei fleste biologar einast om at svampane stammar frå krageflagellatane, bortsett frå somme som trur det er omvendt - at krageflagellatane er sterkt reduserte svampar. DNA-analysar tyder på den første hypotesen.

## Kjelder

* Brusca & Brusca: *Invertebrates* Sinauer 2002
* Hogg, Stuart: *Essential Microbiology* Wiley, 2005

## Bakgrunnsstoff

* (en) *Krageflagellat* – oversikt og omtale av artane i WORMS-databasen
* (en) *Krageflagellat* i Encyclopedia of Life
* (en) *Krageflagellat* i Global Biodiversity Information Facility
* (sv) *Krageflagellat* hos Dyntaxa
* (en) *Krageflagellat* hos Fossilworks
* (en) *Kategori:Choanoflagellatea* – bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
* *Choanoflagellatea* – detaljert informasjon på Wikispecies
# Akritarkar

**Akritarkar** er organiske mikrofossil, som er påvist heilt attende til 1,4 til 3,2 milliardar år gamle lag frå prekambrium og før den kambriske eksplosjonen. Namnet er eit samleomgrep som vert nytta om fleire forskjellige organismar som ikkje har noko biologisk samanheng. Dei er typisk 0,02 til 0,15 mm, som er forholdsvis stort for mikrofossil. Desse fossila vert ikkje løyst opp i syre og kan derfor løysast ut frå sedimentære bergartar. Dei er ofte funne i sandstein og skifer, men stundom òg i kalkstein. Arkitarkane vert nytta som leiefossil i lag frå eldre paleozoikum.

## Kjelder

* Nakrem, Hans Arne. (27. august 2012), «Akritarker», *Store norske leksikon*, henta 17. juli 2016
# Nøtt

Hasselnøtter
Ei **nøtt** er ein plantedel som er eitt eller fleire frø i eit skal.
Mange nøtter vert nytta i matlaging. Den kulinariske definisjonen av ei nøtt er mykje breiare enn den botaniske.

## Botanisk definisjon

Ei nøtt innan botanikken er ei *enkel turr frukt* med eitt frø (stundom to) der ovarieveggen eller delar av han vert veldig hard (steinaktig eller treaktig) ved mogning.

Dei fleste nøtter kjem frå griflar med *underutvikla* eggstokkar (sjå blomar) og er alle *indehiscente* (opnar seg ikkje når dei vert mogne). Eigentlege nøtter vert laga av planter i gruppa Fagales.

Merk at ikkje alle eigentlege nøtter kan etast; nokre (til dømes bjørk, or, agnbøk og vengenøtt) er for små til å kunne etast, medan andre (som bruneik) er for bitre til å vere etelege.

## Kulinarisk definisjon og bruksområde

Ei nøtt innan matlaging er ein mykje mindre restriktiv kategori enn ei nøtt innan botanikken. Omgrepet vert nytta (eller misbrukt avhengig av perspektiv) på mange frø som ikkje er ekte nøtter. Alle oljete kjernar i eit skal og som blir nytta i matlaging kan ein sjå på som ei nøtt.

Då nøtter generelt har eit høgt oljeinnhald, vert dei høgt verdsette som mat og energikjelde. Mange frø kan etast av menneske og vert nytta innan matlaging, enten etne rå, som spire eller rist som ein snack. Dei kan òg pressast for olje som vert nytta i matlaging og kosmetikk.

Kastanjer
Nokre frukter og frø som er nøtter i den kulinariske definisjonen men ikkje innan den botaniske definisjonen:

* Mandel er det etelege frøet av ei steinfrukt, det lêraktige fruktkjøttet vert fjerna ved innhausting.
* Paranøtter er frø frå ein fruktkapsel.
* Cashewnøtter er frø.
* Chilenske hasselnøtter (Gevuina) er frø.
* Kokosnøtt er ei turr, fiberaktig steinfrukt.
* Makadamianøtter er frø.
* Peanøtt er ei belgfrukt og eit frø.
* Pistasjenøtta er frøet av ei steinfrukt med eit tynt skal.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Nøtt» frå Wikipedia på bokmål, den 1. juli 2008.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Nøtt**
# Botanisk hage

Curitiba botanisk hage i Brasil.
Kaktushuset i Berlins botaniske hage.
**Botanisk hage** er eit område der ein dyrkar plantar hovudsakleg for forskings- eller utdanningsføremål. Ein kan laga botaniske hagar innomhus eller utandørs, på større eller mindre område.
Samlingar som berre omfattar tre- og buskvekstar blir kalla *arboret*, mens samlingar av frukttre heiter *pomet*.

Desse museuma av levande plantar er ordna etter ulike prinsipp. Eit mål kan vera å samla så mange ulike plantetypar som mogleg, eit anna å dokumentera eit visst økosystem.

## Historie

I mellomalderen fann ein ofte urtehagar tilknytt kloster i Europa. Dei første vitskaplege botaniske hagane blei oppretta i samband med tidlege universitet på 1500-talet, først i Nord-Italia, men raskt også elles i Europa.

Dei eldste botaniske hagane er:

* Pisa (1544)
* Padova (1545), den eldste i Europa som framleis er i drift
* Firenze (1545)
* Bologna (1567)
* Leiden (1590)
* Montpellier (1593)
* Heidelberg (1597)
* Tübingen (1597)
* København (1600)
* Oxford (1621)
* Uppsala (1655)
* Hannover (1666)

## Botaniske hagar i Noreg

I Noreg finst seks botaniske hagar som samarbeider i Nettverk for norske botaniske hager, i tillegg til Rogaland Arboret (grunnlagd 1972).

* Agder naturmuseum og botaniske hage (1928)
* Arboretet og Botanisk hage i Bergen (1971)
* Arktisk-alpin Botanisk hage i Tromsø (1994)
* Botanisk hage i Oslo (1814)
* Ringve botaniske hage i Trondheim (1973)
* Stavanger botaniske hage (etabl. 1977)

## Bilete

* Inne i United States Botanic Garden.
* Ein botanisk hage på Kitchener's Island i Aswan.
* Inne i Rio de Janeiro botanisk hage i Brasil, 1890

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Botanisk hage**
# Dyrehage

Måleri av London dyrehage i 1835.
**Dyrehage**, **dyrepark**, **zoologisk hage** eller **zoo** er eit anlegg der vitjande kan sjå ymse levande dyr. Dyra blir i dag ofte haldne i innhegningar som helst skal likna dyret sin naturlege biotop.

Ulv i Skandinavisk Dyrepark i Djursland i Danmark.
Det finst dyreparkar i dei fleste land, og mange av dei er populære turistattraksjonar. I Noreg er Kristiansand Dyrepark den mest kjende.

## Bakgrunnsstoff

* Zoo i Europa
# Bartre

|  |
| --- |
| **Bartre** |
|  |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Pteridobiotina |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Cycadophytanae |
| **Rekkje:** | **Bartre** Pinophyta Reveal, 1996 |

**Bartre** (Pinophyta) er nakenfrøplantar som finst mest overalt i verda (unnateke polane, ørken og nokre øyer.) Bartrea er kjenneteikna av nål- eller skjelforma blad. Rekkja inneheld dei største, lengstlevande og høgste levande organismane i verda.

Det er ikkje fullstendig semje om den innbyrdes klassifiseringa av bartre. Alle er samde om at rekkja Pinophyta inneheld berre éin klasse, Pinopsida. Denne klassa har berre éin nolevande orden, Pinales, som inneheld seks eller sju familiar. Somme foreslår at familiane Taxaceae og Cephalotaxaceae skal vera i sin eigen orden.

Alle bartre har ved. Flestalle er tre, nokre få er buskar. Bartre har korkje blomar eller frukter i rett biologisk forståing, men dei hannlege og holege kjønnsorgana vert ofte omtalte som blomar, og arillus som blir danna kring frøet hjå somme artar (særleg barlindfamilien) er ofte kalla for frukt. Det er likevel viktig å skilja mellom desse sokalla blomane og fruktene og ekte blomar og frukter, som berre finst hjå dekkfrøplantar.

I likskap med andre nakefrøplanterekkjer er det relativt få bartreartar, ca. 600.

## Bartre i Noreg

I Noreg finst ca. 30 bartreartar, frå ti slekter i tre familiar (barlindfamilien, furufamilien og sypressfamilien).

## Ordenar og familiar

* Cordaitales  †
* Pinales (Furuordenen)

Pinaceae (Furufamilien)
Araucariaceae (Apeskrekkfamilien)
Podocarpaceae
Sciadopityaceae (Skjermgran)
Cupressaceae (Sypressfamilien)
Cephalotaxaceae
Taxaceae (Barlindfamilien)
* Vojnovskyales  †
* Voltziales  †

## Kjelder

* Bartre på engelsk wikipedia
* Tree of Life Arkivert 2008-09-16 ved Wayback Machine.
* Database over nakenfrøplantar på nettet
* Artsdatabanken

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Bartre**
# Mitose

Skjematisk framstilling av mitose øvst og meiose under den tynne streken.
Merk at cella som kjem ut av meiosen har halvparten så mange kromosom som cellene som kjem ut av mitosen.
**Mitose** er ei form for celledeling som gjev to genetisk like datterceller, like cella som delte seg, og med like mange kromosom. Dette er motsetnad til meiose, der talet på kromosom er halvert.

Mitose vert også kalla *vekstdeling*, og skjer når ein fleircella organisme veks eller erstatter tapt eller øydelagd vev.

## Dei seks mitosefasane

**Profase**- I den første fasen blir kromosoma kondensert, dupliserte centrosomar separerar seg og blir til spindle polane, miotisk spindle byrjar å bli danna.

**Prometafase**- Fasen der kjerne konvolutten og kjerne lamina blir brotne ned. Mikrotubulane blir danna frå spindle polane og 'fangar' kromosom para ved kinetochores.

**Metafase**- Fase der kondenserte kromosom blir linja opp midt mellom polane til miotiske spindle, men har ikkje byrja å flytte seg mot spindle polane.

**Anafase**- Fasen der søster kromatid separerar seg og bevegar seg mot spindle polane.

**Telofase** - Kjerne konvolutten blir redanna rundt dei to setta av separerte kromosom, kromosoma dekondenserar og deling av cytoplasma blir fullført.

**Cytokinese**- Deling av cytoplasma for å danne to datter celler, kvar med kjerne og cytoplasmiske organeller.

## Kjelder

* Molecular Cell Biology, 6ed, Lodish, Berk, Kaiser, Scott, Bretscher, Ploegh, Matsudaira.
# Leppeblomfamilien

|  |
| --- |
| **Leppeblomfamilien** |
|  Sitronmelisse (*Melissa officinalis*) |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Viridiplantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophytes |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophytes |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Leppeblomordenen Lamiales |
| **Familie:** | **Leppeblomfamilien** Lamiaceae Martinov, 1820 |

**Leppeblomfamilien** (Lamiaceae) er ein plantefamilie med tofrøbladingar. Plantene har firkanta stengel og motsette blad. Blomstrane veks i kransar (samandregne kvastar) oppetter stengelen. Dei har to, fem eller ti begertenner. Krona har røyr og fire-fem flikar, dei tre nedre er underlepene, den eine eller dei to øvre er overlepene. Oftast har dei to korte og to lange mjølberar. Plantane får frukt med fire smånøtter.

## Slekter

Slekter som finst i Noreg:

* Jonsokkollslekta (*Ajuga*)
* Firtannslekta (*Teucrium*)
* Skjoldberarslekta (*Scutellaria*)
* Dåslekta (*Galeopsis*)
* Tvitannslekta (*Lamium*)
* Gulltvitannslekta (*Lamiastrum*)
* Løvehaleslekta (*Leonorus*)
* Hunderotslekta (*Ballota*)
* Svinerotslekta (*Stachys*)
* Betonieslekta (*Betonica*)
* Kattemynteslekta (*Nepeta*)
* Koreamynteslekta (*Agastache*)
* Krossknappslekta (*Glechoma*)
* Drakehovudslekta (*Dracocephalum*)
* Blåkollslekta (*Prunella*)
* Sitronmelisseslekta (*Melissa*)
* Bakkemynteslekta (*Acinos*)
* Kransmynteslekta (*Clinopodium*)
* Isopslekta (*Hyssopus*)
* Bergmynteslekta (*Origanum*)
* Timianslekta (*Thymus*)
* Klourtslekta (*Lycopus*)
* Mynteslekta (*Mentha*)
* Lavendelslekta (*Lavandula*)
* Salvieslekta (*Salvia*)

## Kjelder

* Svensk Wikipedia.
# Albium

**Albium** (fransk *albien*, adjektivform av Aube) er den siste alderen i epoken tidleg krit. Han varte frå 112,0 ± 1,0 til 99,6 ± 0,9 millionar år sidan. Albium kjem etter aptium og før cenomanium i [[sein krit].

Namnet albium vart lagt fram i 1842 av Alcide d'Orbigny.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Albian» frå Wikipedia på engelsk, den 25. august 2008.*
* «Albium» i Oxford English Dictionary
* «ALBIEN, IENNE, subst. masc. et adj.» i CNRTL

| Krit |
| --- |
| Tidleg/nedre krit | Øvre/sein krit |
| Berriasium | Valanginium | Hauterivium Barremium | Aptium | Albium | Cenomanium | Turonium | Coniacium Santonium | Campanium | Maastrichtium |
# Hirse

Hirseslaget *Panicum miliaceum*
**Hirse** er ei gruppe matplantar i grasfamilien. Dei er kjenneteikna av små frø som kan brukast til menneskemat og dyrefôr. Alle hirsetypane er naturleg frie for gluten. Dei fleste artane kjende som hirse høyrer til tribusen Paniceae.
Dei veks i tørre klima.

## Bruk

Det finst mange ulike hirseplantar, som *Pennisetum glaucum*, *Setaria italica*, *Panicum miliaceum* og *Eleusine coracana*. Dei er ikkje nært i slekt seg imellom. Fleire typar blir dyrka i Afrika og i Asia og Europa.

Finn ein ei oppskrift med «hirse», kan det vere ulike hirsetypar som det er snakk om: Perlehirse, «vanleg» hirse, fingerhirse eller til og med sorghum kan av og til kallast hirse. Det er svært ulike planter, og dei kan ikkje alltid erstatte kvarandre.

Den planten ein i Noreg vanlegvis kallar hirse, kan òg kallast romersk hirse, sidan romarane dyrka han. Det blir i dag selt hirse i både helsekostforretningar (romersk hirse) og i innvandrarbutikkar (fingerhirse i tamilske butikkar kalla *kurukkan*, perlehirse i pakistanske butikkar kalla *bajra*, sorghum som heiter *jowar* på hindi).

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Hirse**
# Saponin

I biokjemien er **saponin** ei undergruppe av glykosida, det vil seie molekyl med to distinkte kjemiske delar der den eine er ein sukkerart og den andre ein annan type substans.

Saponina liknar glykosida kjemisk, men har eigenskapen at dei skummar i vatn. Namnet saponin kjem frå latin *sapo*, som tyder «vaske». Saponin kan vere årsak til hemolyse ved kontakt med blod og kan derfor vere giftige. På grunn av denne effekten har saponina historisk vore brukte som pilegifter, då den giftige verknaden berre kjem ved injeksjon. Ved inntak gjennom munnen vert saponinet hydrolysert på same måte som glykosidet. Dei finst mest i frukter som forsvarsmekanisme, men kan finnast i heile planta i varierande mengd. Potetbær er giftige grunna innhaldet av saponin.

Ginseng (Panax ginseng), den kanskje mest kjende medisinplanta i notida, inneheld saponin som verksamt stoff. Saponina vert òg brukt for slimhinnene og som slimløysar i naturmedisinen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Saponin» frå Wikipedia på svensk, den 25. februar 2012.*
# Sivfamilien

|  |
| --- |
| **Sivfamilien** |
|  Lyssiv |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Viridiplantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophytes |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophytes |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Grasordenen Poales |
| **Familie:** | **Sivfamilien** Juncaceae Juss., 1789 |

**Sivfamilien** er ei plantefamilie av einfrøbladingar. Plantene i denne slekta har trådsmale eller flate linjeforma blad og rundt fylt strå. Dei har små stjerneforma blomstrar med seks brune eller grøne blomsterblad, og seks (eller tre) mjølberarar, ein griffel og tre arr. Dei har kapselfrukt.

Artane manglar mykorrhiza. Familien er utbreidd over heile verda, men har få slekter, og berre to finst i Noreg.

### Norske slekter

* Sivslekta (*Juncus*)
* Frytleslekta (*Luzula*)

## Kjelder

* Dansk Wikipedia.
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
# Ypresium

**Ypresium** er den første alderen i epoken eocen. Han starta for 55,8 ± 0,2 millionar år sidan og enda for 48,6 ± 0,2 millionar år sida. Alderen er kalla opp etter Ypres i Belgia. Den kjende Messel-skiferen i Tyskland er frå denne alderen. Det er påvist at primatar fanst for 55 millionar år sidan, sjølv om den molekylære klokka og nye paleontologisek funn tyder på at dei kan ha eksistert i sein krit, for 90 millionar år sidan.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Ypresian» frå Wikipedia på engelsk, den 27. august 2008.*
	+ *Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:*
* GeoWhen Database - Ypresian

| Paleogen |
| --- |
| Paleocen | Eocen | Oligocen |
| Danium | Selandium Thanetium | Ypresium | Lutetium Bartonium | Priabonium | Rupelium | Chattium |
# Vierfamilien

|  |
| --- |
| **Vierfamilien** |
|  |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Viridiplantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophytes |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophytes |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Vierordenen Malpighiales |
| **Familie:** | **Vierfamilien** Salicaceae Mirb., 1815 |

**Vierfamilien** (Salicaceae), også kalla **pilefamilien**, er ein plantefamilie i vierordenen. Alle artane i familien er buskar eller tre med spreidde blad. Dei fleste har blomar utan kronblad og ofte også begerblad.

Svartpoppel (*Populus nigra*)
Plantar frå vierfamilien veks i nesten alle landområde som ikkje er dekte av is, men opptrer ikkje i Sahara, Den arabiske ørken, Atacamaørkenen, sørlege Patagonia, New Zealand eller størstedelen av Australia.

Alle artane frå familien i Europa tilhøyrar anten vierslekta (*Salix*) eller poppelslekta (*Populus*). Begge desse slektene omfattar særbu-tre og -buskar som blomstrar før lauvsprett. Dei er hurtigveksande og kan lett formeira seg vegetativt. I Noreg veks naturleg osp (*Populus tremula*) og ei rekke artar av pil, selje og vier som tilhøyrer slekta *Salix*.

I Cronquist-systemet omfatta familien berre dei tre slektene *Salix*, *Populus* og *Chosenia*, og han var plassert i ein eigen orden, Salicales. I APG III-systemet inneheld familien 55 slekter og er del av vierordenen (Malpighiales). Mange av slektene som er tilførte familien kom frå den no utgåtte familien Flacourtiaceae.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Vierfamilien» frå Wikipedia på bokmål, den 25. mai 2023.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
* «Salicaceae». APWEbsite. Henta 17. april 2015.
* A. Mitchell, oversatt av I. Gjærevoll. *Trær i skog og hage*. Tiden. s. 180–190. ISBN 82-10-01282-7.
* C. Grey-Wilson og M. Blamey; norsk utgave T. Faarlund og P. Sunding. *Teknologisk Forlags store illustrerte flora for Norge og Nord-Europa*. Teknologisk Forlag. s. 46–53. ISBN 82-512-0355-4.
* «Videväxter». Den virtuella floran. Arkivert frå originalen 5. juli 2022. Henta 17. april 2015.

## Bakgrunnsstoff

* (no) *vierfamilien* hos Artsdatabanken
* (en) *vierfamilien* i Catalogue of Life
* (en) *vierfamilien* i Encyclopedia of Life
* (en) *vierfamilien* i Global Biodiversity Information Facility
* (sv) *vierfamilien* hos Dyntaxa
* (en) *vierfamilien* hos Fossilworks
* (en) *vierfamilien* hos ITIS
* (en) *vierfamilien* hos NCBI
* (en) *vierfamilien* hos Plants of the World Online
* (en) *vierfamilien* hos The International Plant Names Index
* (en) *vierfamilien* hos Tropicos
# Slireknefamilien

|  |
| --- |
| **Slireknefamilien** |
|  |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Underrike:** | Viridiplantae |
| **Infrarike:** | Streptophyta |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophytes |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophytes |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Nellikordenen Caryophyllales |
| **Familie:** | **Slireknefamilien** Polygonaceae Juss., 1789 |

*Antigonon cordatum*
**Slireknefamilien** (av *slire* og *kne*) eller **syrefamilien** (*Polygonaceae*) er ein plantefamilie i ordenen Caryophyllales. Han omfattar rundt 1 100 artar fordelt på 46 planteslekter.

Artane i syrefamilien har spreidde, heilranda blad og ei karakteristisk slire av samanvaksne øyreblad rundt kvar ledd i stengelen. Dei undersitjande blomstrane er små og kvite, grøne eller raudlege, og har 3-6 blomedekkblad, 5-9 støvberarar og ein fruktknute med 2-4 griflar. Blomstrane er som regel tvikjønna og sit anten enkeltvis i bladhjørna eller i aksforma blomsterstandar. Frukta er ei trekanta eller flat nøtt som ofte er omslutta av sterkt forstørra blomsterdekkblad. Dei forstørra blomsterdekkblada har som regel store korn midt på.

Familien omfattar ein del ugrasplantar, særleg i syreslekta (*Rumex*). Desse kan vera ei plage i landbruket. Rabarbra (*Rheum*) høyrer også til syrefamilien. Mange av artane inneheld mykje oksalsyre og kan derfor vera giftige.

## Slekter

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * *Afrobrunnichia*
* *Antigonon*
* *Antipogon*
* *Aristocapsa*
* *Atraphaxis*
* *Brunnichia*
* *Calligonum*
* *Centrostegia*
* *Chorizanthe*
* *Coccoloba*
* *Dedeckera*
* *Dodecahema*
 | * *Emex*
* *Eriogonum*
* *Fagopyrum*
* *Fallopia*
* *Gilmania*
* *Goodmania*
* *Gymnopodium*
* *Harfordia*
* *Hollisteria*
* *Knorringia*
* *Koenigia*
* *Lastarriaea*
 | * *Leptogonum*
* *Mucronea*
* *Muehlenbeckia*
* *Nemacaulis*
* *Neomillspaughia*
* *Oxygonum*
* *Oxyria*
* *Oxytheca*
* *Parapteropyrum*
* *Persicaria*
* *Podopterus*
* *Polygonella*
 | * *Polygonum*
* *Pteropyrum*
* *Pterostegia*
* *Rheum*
* *Rumex*
* *Ruprechtia*
* *Stenogonum*
* *Symmeria*
* *Systenotheca*
* *Triplaris*
 |

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Syrefamilien» frå Wikipedia på bokmål, den 29. november 2012.*

## Bakgrunnsstoff

Wikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Polygonaceae**

 Commons har multimedium som gjeld: **Slireknefamilien**