# Krokusslekta

|  |
| --- |
| **Krokusslekta** |
|  |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Planteriket Plantae |
| **Overrekkje:** | Landplantar Embryophytes |
| **Rekkje:** | Karplantar Tracheophytes |
| **Underrekkje:** | Frøplantar Spermatophytes |
| **Orden:** | Aspargesordenen Asparagales |
| **Familie:** | Sverdliljefamilien Iridaceae |
| **Underfamilie:** | Crocoideae |
| **Slekt:** | **KrokusslektaCrocus* L., 1753 |

**Krokusslekta** (*Crocus*) er ei planteslekt i sverdliljefamilien. Krokus er ein staude som ofte vert rekna som ein løkplante, sjølv om overvintringsorganet eigentleg er ein knoll. Slekta er utbreidd med fleire enn 30 artar i Europa, Midtausten og Nord-Afrika. Dei er for det meste fjellplantar. Dei fleste krokus vert 10–20 cm, og dei finst i mange fargar frå kvite og gule til lilla og blå. Blomstringstidspunktet kjem an på sorten, men fell for det meste frå sist i februar til inn i april. For dei haustblomstrande fell blomstringa frå september til inn i november.

## Bruk

Krokus er vanlege hageplantar, særleg vårkrokus (*Crocus vernalis*), ein av dei første blomsterplantane som dukkar opp ute om våren, og haustkrokus (*Crocus speciosus*). Krokus kan gro i alle veldrenerte jordtypar, og er brukelege nesten overalt i blomsterbed, grasplenar eller i potter innandørs. Leggedjupna er 5–10 cm. Både ville artar og dyrka sortar formeirar seg villig ved frø og yngleknollar, men dei skal helst ligge urøyvde i jorda i 3-4 år. For produksjon av krydderet safran dyrkar ein safrankrokus (*Crocus sativus*).

## Artar

Det finst ei rekkje artar i krokusslekta. Registrerte i norsk natur er:

* Vårkrokus (*C. vernus*, syn. *C. scepusiensis*, *C. napolitanus*, *C. neapolitanus*, *C. heuffelianus*), framandart, potensielt høg risiko (PH) i Framandartslista 2023
* Snøkrokus (*C. tommasianianus*), framandart, låg risiko (LO)
* Gulkrokus (*C.* ×*luteus*, syn. *C.* ×*flavus*, *C. augustifolius* × *C. flavus*), potensielt høg risiko (PH)
* Begerkrokus (*C. chrysanthus*), framandart, låg risiko (LO)
* Haustkrokus (*C. speciosus*), framandart, einskildfunn, låg risiko (LO)
* *C. flavus*, framandart, ingen kjend risiko (NK), dørstokkart

Andre artar dyrka i Noreg:

* Solkrokus (*C. angustifolius*, syn. *C. susianus*)
* Blåbegerkrokus (*C. biflorus*)
* Septemberkrokus (*C. kotschyanus*, syn. *C. zonatus*)
* Iskrokus (*C. niveus*)
* Safrankrokus (*C. sativus*)
* Alpekrokus (*C. versicolor*)

## Galleri

* Vårkrokus i blomstring
* Viltveksande krokusar med alpetoppane Eiger, Mönch og Jungfrau i bakgrunnen

## Kjelder

---

* *Denne artikkelen bygger på «Krokus» frå Wikipedia på dansk, den 23. mars 2011.*

---

## Bakgrunnsstoff

* (no) *krokusslekta* hos Artsdatabanken
* (en) *krokusslekta* i Catalogue of Life
* (en) *krokusslekta* i Global Biodiversity Information Facility
* (sv) *krokusslekta* hos Dyntaxa
* (en) *krokusslekta* hos ITIS
* (en) *krokusslekta* hos NCBI
* (en) *krokusslekta* hos Plants of the World Online
* (en) *krokusslekta* hos The International Plant Names Index
* (en) *krokusslekta* hos Tropicos
* (en) *Kategori:Crocus* – bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
* (en) *Crocus* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons