# Fransk

*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Fransk (fleirtyding).*

|  |
| --- |
| **Franskfrançais** |
| **Klassifisering** | Indoeuropeisk  italiske språk   romanske språk    galloromanske språk |
| **Talarar** | Frankspråklege |
| **Bruk** |
| **Tala i** | Frankrike, Belgia, Sveits, Canada og 48 andre land |
| **Område** | Vest-Europa, Nord-Afrika, Asia, Polynesia, Sør-Amerika og Nord-Amerika |
| **Fransktalande i alt** | 173 000 000 |
| **Rangering** | 13 |
| **Skriftsystem** | Latinsk |
| **Offisiell status** |
|  |
| **Offisielt språk i** | Frankrike, Belgia, Sveits, Canada, Elfenbeinskysten og 30 andre land |
| **Normert av** | Académie française |
| **Språkkodar** |
| **ISO 639-1** | fr |
| **ISO 639-2** | fre (B)/fra (T) |
| **ISO 639-3** | fra |
| **Wikipedia på fransk** |

**Fransk** (*le* *français* [lɘˌfʁɑ̃ˈsɛ]) er eit indoeuropeisk språk på den romanske greina. Det vert mellom anna tala i Frankrike, i Vallonia i Belgia, i Romandie i Sveits og i provinsen Quebec i Canada. Det finst òg ein franskspråkleg minoritet i Italia. Fransk vert òg framleis nytta i mange av dei tidlegare franske koloniane, særleg i Magreb og Vest- og Sentral-Afrika. I mange av desse landa er ikkje fransk offisielt språk, men vert likevel nytta i statsforvaltninga og høgare utdanning. Fransk er eit av dei offisielle språka til Dei sameinte nasjonane og Den europeiske unionen, og sjølv om engelsk i stort mon har teke over som diplomatspråk, er fransk framleis eit viktig lingua franca i store delar av verda.

Fransk skil seg frå andre romanske språk gjennom eit vokalsystem som omfattar fleire nasaliserte vokalar (*an*, *en* /ɑ̃/ som i *enfant* [ɑ̃ˈfɑ̃] («barn»), *on* /ɔ̃/ som i *maison* [mɛˈzɔ̃] («hus»), *in* /ɛ̃/ som i *cinq* /sɛ̃k/ («fem») og *un* /œ̃/ som i *brun* [bʁœ̃] («brun»), ein labialisert *u* /y/ som i *rue* [ʁy] («gate»), skarre-r /ʁ/ som i *Paris* [paˈʁi] og schwa /ə/ som i *cheval* [ʃəˈval] («hest»).

Språket skil ikkje mellom betona og ubetona stavingar, slik at alle stavingar har nokså jamnt trykk. Stavingar med såkalla «ustabil e» eller schwa kan ha mindre betoning medan stavingar sist i ei rytmegrupper har sterkare. Når mange ord blir uttalte etter kvarandre (altså i vanleg tale) er stavings- og rytmegruppene viktige, slik at ord kan gli over i kvarandre og ein stum konsonant kan bli uttalt ved byrjinga av neste ord om det byrjar med vokal (*liaison*).

## Utbreiing

Utbreiingskart for fransk.
██ Morsmål
██ Administrasjonsspråk
██ Utbreidd språk/viktig kulturspråk
██ Vesentleg minoritetsspråk.
Fransk er offisielt språk i desse landa og territoria:

| Land | Infødde talarar | Folketal |
| --- | --- | --- |
|   | (omtrentleg tal) | (juli 2003) |
| Frankrike | 51 949 900  | 60 180 600 |
| Kongo-Kinshasa | 702 400  | 55 225 478 |
| Libanon | 1 500 000  | 3 826 018 |
| Canada | 7 535 600  | 32 207 000 |
| Elfenbeinskysten | 1 614 500  | 16 962 500 |
| Kamerun | 643 900  | 15 746 200 |
| Burkina Faso | 140 300  | 13 228 500 |
| Mali | 140 800  | 11 626 300 |
| Senegal | 88 100  | 10 580 400 |
| Belgia | 3 807 000  | 10 290 000 |
| Rwanda | 153 600  | 7 810 100 |
| Haiti | 141 200  | 7 527 800 |
| Sveits | 1 515 700  | 7 318 638 |
| Burundi | 63 900  | 6 096 156 |
| Togo | 141 500  | 5 429 300 |
| Den sentralafrikanske republikken | 36 700  | 3 683 600 |
| Kongo-Brazzaville | 267 300  | 2 954 300 |
| Gabon | 109 200  | 1 321 500 |
| Komorane | 15 300  | 632 948 |
| Djibouti | 11 400  | 457 130 |
| Luxembourg | 21 600  | 454 157 |
| Guadeloupe | 110 400  | 442 200 |
| Martinique | 144 600  | 390 200 |
| Vanuatu | 2 900  | 200 000 |
| Benin | 191 200  | 7 862 944 |
| Guinea | 178 700  | 9 690 222 |
| Réunion | 170 600  | 787 584 |
| Fransk Polynesia | 142 900  | 274 578 |
| Ny-Kaledonia | 127 800  | 219 246 |
| Niger | 85 400  | 12 525 094 |
| Tsjad | 85 400  | 9 944 201 |
| Fransk Guyana | 39 900  | 199 509 |
| Mauretania | 21 000  | 3 177 388 |
| Monaco | 15 400  | 32 543 |
| Mayotte | 14 900  | 201 234 |
| Saint-Pierre og Miquelon | 6 700  | 7 026 |
| Saint Martin | 3 500  | 35 000 |
| Saint-Barthélemy | 3 200  | 7 000 |
| Wallis- og Futunaøyane | 1 300  | 16 025 |
| Ekvatorialguinea | 200  | 540 109 |
| Seychellane | 1 500  | 80 469 |
| Madagaskar | -    | 16 979 900 |

I visse land har språket ingen offisiell status, men er andrespråk for store delar av innbyggjarane:

| land | folketal |
| --- | --- |
|   | (juli 2003) |
| Algerie | 32 810 500 |
| Marokko | 31 689 600 |
| Mauritius | 1 210 500 |
| Tunisia | 9 924 800 |

Det finst også fransktalande grupper i Guinea-Bissau, Kambodsja, Egypt, India (Puducherry), Italia ( Aostadalen), Laos, Storbritannia (Kanaløyane), Israel (jødar med franske og nordafrikanske røter), USA (særleg Louisiana og New England) og Vietnam.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Franska» frå Wikipedia på svensk, den 11. februar 2013.*