# Kunstformen der Natur

Kunstformen der Natur|  |
|  |
| Forfattar(ar) | Ernst Haeckel |
| Språk | tysk |
| Utgjeven | 1904 |
| Illustratør | Ernst Haeckel, Adolf Giltsch |

Den åttande plansjen, Discomedusae. Dei blå manetene i midten visar *Desmonema annasethe*; tentaklane minna Haeckel om det lange og flagrande håret til kona.
Kunstformen der Natur (tysk for *Kunstformer i Naturen*) er ei bok med litografiar og andre halvtonebilete av den tyske biologen Ernst Haeckel.

## Publikasjon

Verket blei publisert i sett på ti mellom 1899 og 1904 og samla i to volum i 1904. Verket er samansett av 100 plansjar som visar ulike organismar, og mange av desse blei fyrste gong skildra av Haeckel. I laupet av karrieren hans blei det laga meir enn 1000 graveringar basert på Hackel sine skisser og akvarellar; mange av desse blei vald til å vere med i *Kunstformen der Natur*, og omgjord frå skisser til plansjar av litografen Adolf Giltsch.

Den andre utgåva av *Kunstformen* blei laga i 1924 og inneheldt berre 30 plansjar.

## Tema

Ifølgje Olaf Breidbach, som forska på Haeckel, var verket meir enn ei samling av illustrasjonar — det var ei oppsummering av Haeckel sitt syn på verda. Dei overordna temaa i plansjane visar symmetri og organisering. Emnene blei vald for å uttrykke organisering, frå skjellmønstra i koffertfiskane og spiralane i amonittane, til den perfekte symmetrien i stormaneter og mikroorganismar. Bileta i kvar av plansjane blei arrangert for å skape maksimale synsinntrykk.

Blant dei kjende plansjane finn ein talrike radiolariar, som Haeckel populariserte blant amatørmikroskopistar; det finst minst eitt døme i kvart av setta på ti. Nesledyr er også framheva gjennom heile boka, medrekna sjøroser, kolonimaneter, skivemaneter og andre stormaneter. Det første settet inneheldt også *Desmonema annasethe* (no kalla *Cyanea annasethe*), ei spesielt slåande stormanet som Haeckel observerte og skildra kort tid etter dødsfallet til kona hans, Anna Sethe.

## Innverknad

*Beurs van Berlage* ligg på Damrak, som er ei av hovudgatene i sentrum av Amsterdam.
*Kunstformen der Natur* hadde stor innverknad på kunst, arkitektur og design tidleg på 1900-talet, og var med på å byggje ei bru mellom vitskap og kunst. Mange Art nouveau-kunstnarar blei inspirerte av arbeidet hans, mellom anna René Binet, Karl Blossfeldt, Hans Christiansen og Émile Gallé. Eit framståande døme er Beurs van Berlage, designa av Hendrik Petrus Berlage; det var delvis inspirert av illustrasjonar frå *Kunstformen*.

## Galleri

Dei originale klassifikasjonane var utheva med *kursiv*.

* Sjørose (*Actiniae*)
* Anthomedusa (*Anthomedusae*)
* Antilope (*Antilopina*)
* Edderkoppdyr (*Arachnida*)
* Sjøpungar og sekkedyr (*Ascidiae*)
* Halelause padder (*Batrachia*)
* *Mosdyr*
* Skjelpadder (*Chelonia*)
* Flimmerdyr (*Ciliata*)
* Leddormar (*Chaetopoda*)
* Flaggermus (*Chiroptera*)
* Bartre (*Coniferae*)
* Hoppekreps (*Copepoda*)
* Kubemaneter (*Cubomedusae*)
* Tifotkreps (*Decapoda*)
* Bregnar (*Filicinae*)
* Raudalgar (*Florideae*)
* Lav (*Lichenes*)
* Øgle (*Lacertilia*)
* Bladmosar (*Muscinae*)
* Kanneberar (*Nepenthaceae*)
* Nakensniglar (*Nudibranchia*)
* Trachylina (*Narcomedusae*)
* Orkidear (*Orchidae*)
* Koffertfiskar (*Ostraciontes*)
* *Prosobranchia (forelda klassifisering)*
* Kolonimaneter
* Polycystine radiolariar (*Spumellaria*)
* Radiolariar (*Stephoidea*)
* Nattsvermar (*Tineida*)
* Kolibriar (*Trochilidae*)
* Tubularia (*Tubulariae*)

## Kjelder

* Breidbach, Olaf. *Visions of Nature: The Art and Science of Ernst Haeckel*. Prestel Verlag: Munich, 2006.

---

* *Denne artikkelen bygger på «Kunstformen der Natur» frå Wikipedia på engelsk, den 20. februar 2015.*

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Kunstformen der natur (alle dei 100 plansjane) Marine Biological Laboratory Library Arkivert 2012-06-08 ved Wayback Machine. - Ei utstilling med ulike verk av Haeckel, med skildringar om bakgrunnen til mange av plansjane i «*Kunstformen der Natur*».
* University Art Gallery, University of Massachusetts Dartmouth Arkivert 2010-10-22 ved Wayback Machine. - Ei utstilling frå 2005 som visar paringa av plansjar frå «*Kunstformen der Natur*» med ulike moderne skulpturar.
* Kurt Stüber's Biolib - Ein nettbasert versjon av «*Kunstformen der Natur*» med innskanning av dei 100 plansjane (200 dpi) med skildringar, innhaldsliste og tilleggsmateriale.
* «*Kunstformen der Natur*» med zoom-bilete - 100 plansjar av «*Kunstformen der Natur*» (krev flash: O (zoom inn); I (zoom ut); piltastar (nagivasjon)).
* *Kunstformen der Natur* Arkivert 2012-10-11 ved Wayback Machine. (PDF: 273 mb)