Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Alkaloid

Strukturformel for alkaloidet LSD.
**Alkaloid** er ei gruppe organiske sambindingar som inneheld nitrogen. Slike stoff finst i mange plantar. Alkaloida har farmakologisk verknad på menneske og dyr. Mange av dei er giftige.

## Døme på alkaloid

* Koffein
* Morfin
* Stryknin
* Teobromin

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Alkaloid**
# Malaria

Utstryk av blod som viser parasitten *Plasmodium Vivax* inne i ein raud blodlekam.
Malariamygg (Anopheles).
**Malaria** (frå italiensk *mala aria* som tyder «dårleg luft») er ein alvorleg tropisk og subtropisk febersjukdom.
Det er parasittar i slekta *Plasmodium* som er årsak til malaria. På verdsbasis valdar malaria sjukdom hos 300-500 millionar menneske kvart år. Av desse er det rekna at 1,5-2,7 millionar døyr. I Noreg vert det rapportert om 50-100 tilfelle av importert malaria årleg, i 1999 var det 74 tilfelle. Dødsfall på grunn av malaria er sjeldan i Noreg.

## Malariaparasitten

Det finst fire parasittartar parasitter som angrip menneske: *Plasmodium vivax*, *Plasmodium ovale*, *Plasmodium falciparum*, og *Plasmodium malariae*. Det er *Pl. falciparum* som er mest frykta ettersom han kan føra til alvorleg blodmangel og angripa hjernen. Hoer av malariamygg (Anopheles) kan overføra parasittane ved å suga blod frå ein smitta person og deretter ein annan. Smitten blir overført når myggen sprøyter blodfortynnande stoff som skal hindra at blodet koagulerer før han tek ut blod. Når parasitten er blitt overført til mennesket går han via blodårene til leveren der han formeirer seg. Etter 7-14 dagar spreier parasittane seg tilbake til blodårene og inn i dei raude blodlekamane der han fortset å formeira seg.

Å redusera malaria er eit av tusenårsmåla til SN.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Malaria» frå Wikipedia på bokmål, den 30. juni 2008.*

## Bakgrunnsstoff

* Nasjonalt Folkehelseinstitutt - Malaria Arkivert 2007-09-27 ved Wayback Machine.
# Plasmodium falciparum

|  |
| --- |
| Plasmodium falciparum |
|  *Plasmodium falciparum* |
| **Systematikk** |
| **Infrarike:** | Halvaria |
| **Rekkje:** | Sporedyr Apicomplexa |
| **Klasse:** | Aconoidasida |
| **Orden:** | Haemosporida Haemospororida |
| **Familie:** | Plasmodiidae |
| **Slekt:** | *Plasmodium* |
| **Underslekt:** | *Laverania* |
| **Art:** | P. falciparum |
| **Vitskapleg namn** |
| Plasmodium falciparumWelch, 1897 |

Plasmodium falciparum er ein art i slekta *Plasmodium* som kan valda malaria hjå menneske. Han kan valda den farlegaste utgåva av malaria, malign malaria, og valdar meir enn 95 % av all daude frå denne sjukdomen.

Den næraste skyldingen til *P. falciparum* er *Plasmodium reichenowi* som snyltar på sjimpansar.

## Kjelder
# Sonoma County

|  |
| --- |
| Sonoma County |
| fylke |
|  Sonoma Lake  |
| Land |  USA |
| Areal | 4 580 km² |
| Folketal |  488 863 (1. april 2020) |
|  Sonoma County ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Sonoma County, California |

**Sonoma County** er eit fylke i norddelen av den USA-amerikanske delstaten California. Fylket, som ligg langs Stillehavet, har ikring 490 000 ibuarar. Flatevidda er på 4 580 km², ein stor tiandepart er dekt av vatn. Fylkesadministrasjonen har sete i byen Santa Rosa. Fylket vart grunnlagt i 1850.

Sonoma fylke er kjent som for sitt grøderike landbruk. Fylket er ein leiande produsent av druer, svisker, eple, humle og meierivarer og fjørfe, mykje grunna tilgangen på fruktbart jordbruksland og rikeleg med vatn av høg kvalitet til vatning. Sonoma er største tilverkaren av vin i det såkalla vinfeltet i California.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Sonoma County, California» frå Wikipedia på engelsk, den 30. mars 2021.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Sonoma County Offisiell nettstad