Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Speidarrørsla

Speidarar klare for ein tur.
**Speidarrørsla** er ei barne- og ungdomsrørsle som har som mål å fostre borna til gode, sjølvstendige og sterke samfunnsborgarar. Metodikken byggjer på opplevingsbasert læring, samarbeid i små grupper (patruljar), positive ideal i form av ein speidarlov, og opplevinga og eventyr i naturen.

Rørsla vart starta av Robert Baden-Powell i 1907. Tre år seinare, i 1910, hjelpte søstera Agnes Baden-Powell han med å grunnleggja jentespeidarrørsla.

## Historie

Baden-Powell, «forsvararen av Mafeking», på eit gammalt postkort.
Tanken om speidarrørsla byrja under boarkrigen i Sør-Afrika på byrjinga av 1900-talet. Robert Baden-Powell var den kommanderande offiseren i den vesle byen Mafeking som blei truga av ein boarhær mykje større enn dei britiske styrkane i byen. Frivillige gutar avlasta soldatane ved å ta meldingar fram og tilbake, og dei britiske styrkane klarte å forsvara byen. Seinare blei gutane dekorerte med eit merke, ei fransk lilje, som Baden-Powell seinare skulle ta i bruk for speidarrørsla.

Då Robert Baden-Powell kom attende til England i 1903 oppdaga han at dei engelske gutane i byane trengde noko å gjere i fritida si. Så i år 1907 arrangerte Baden-Powell ein prøveleir på Brownsea Island. Deltakarene på leiren var 20 gutar frå ulike samfunnsklassar, desse gutane var dei fyrste speidarane i verda. Etter leiren skreiv Baden-Powell boka *Scouting for boys*. Året 1908 opna dei fyrste speidargruppene. Idéen med speiding spreidde seg utover heile England og snart hadde ein starta ei heil rørsle. I år 1910 starta systera til Robert, Agnes Baden-Powell speiding for jenter.

I 1920 vart verdas fyrste store internasjonale speidarleir arrangert, Jamboree i London. Der utropa ein Lord Robert Baden-Powell til verdas fyrste og einaste verdsspeidarsjef.

## Speidarforbund

Speidarrørsla er delt inn i to verdsomspennande organisasjonar — World Organization of the Scout Movement for gutar og World Association of Girl Guides and Girl Scouts for jenter.

I Noreg finst det to speidarforbund — Norges speiderforbund og Norges KFUK-KFUM-speidere.

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Speidarrørsla Norges speiderforbund si vevside
* Norges KFUK-KFUM-speidere si vevside Arkivert 2007-03-14 ved Wayback Machine.
# eBay

|  |
| --- |
| eBay |
|  |
|  |
|  |
| Bransje | Detaljhandel |
| Skipa | 3. september 1995 |
| Eigar | Pierre Omidyar, BlackRock |
| Dotterselskap | StubHub, Mobile.de |
| Hovudkontor | San Jose i California |
| Land | USA |
| Grunnleggjar(ar) | Pierre Omidyar |
| Adm.dir. | Jamie Iannone |
| Salsinntekter | 2 277 000 000 USA-dollar (2025) |
| Omsetnad | 2 277 000 000 USA-dollar (2025) |
| Resultat | 2 031 000 000 USA-dollar (2025) |
| Marknadsverdi | 70 600 000 000 USA-dollar (2014) |
| Nettstad |  (angloamerikansk) |

**eBay** er ein amerikansk fleirnasjonal nettstad for kjøp og sal av dei fleste typar varer. Verksemda har hovudkvarter i San Jose i California. eBay blei grunnlagt i 1995 av Pierre Omidyar under namnet «AuctionWeb» med sal på auksjon.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «EBay» frå Wikipedia på bokmål, den 4. april 2021.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Western

Filmplakat for *California Joe* frå 1943.
**Western** er ein sjanger av filmar og forteljingar som tek for seg livet i det ville vesten i Nord-Amerika. Handlinga er som regel henta i frå 1800-talet då kjende bandittar som Butch Cassidy, Sundance Kid, Daltonbrørne, Frank og Jesse James og Billy the Kid regjerte i vesten. Filmane, som kan kallast western- eller cowboyfilmar, tek som regel for seg dagleglivet til ein cowboy eller dei lovlause.

Western som filmsjanger har hatt fleire stordomsperiodar; seinst på 1960- og 70-talet med blant anna filmane til Sergio Leone. Leone-filmane er døme på undersjangeren «spaghetti-western», som har fått det namnet fordi filmane vart regissert av italienske regissørar og ofte hadde italienske skodespelarar. Ein skilnad mellom spaghetti-western og eldre amerikansk westernfilm er at handlinga er meir brutal og valdsam i spaghetti-western og den litt alternative filmmusikken som blant anna komponisten Ennio Morricone står for.

Western har utvikla seg gjennom åra, tek ein filmar frå 1930- og 1940-talet har song ei stor tyding i filmen. Dette er songar som vart teke i bruk av cowboyar til song rundt leirbål. Denne forma for song har fått eit eige namn som blir kalla hesteopera.

Fram til 1960-talet var western òg ein populær sjanger innanfor underhaldningslitteraturen. Ein sein, norsk utløpar av denne tradisjonen er Louis Masterson sine bøker om *Morgan Kane*.

## Kjende filmar

* Den gode, den onde og den grusomme (originalt *The Good, the Bad, and the Ugly*)
* For en neve dollar (orginalt *A Fistful of Dollars*)
* For en neve doller mer (originalt *For a Few Dollars More*)
* Ondt blod i vesten (originalt *Once upon a Time in the West*)
* Sheriffen (originaltittel: *High Noon*)
* A Fistful of Dynamite
* El Dorado
* Rio Grande
* Roy Rogers ordner opp (originaltittel: *The Yellow Rose of Texas*)
* The Last Days of Frank and Jesse James

## Kjende westernskodespelarar

* Clint Eastwood
* Lee van Cleef
* Roy Rogers
* Tex Ritter
* John Wayne
* Bud Spencer
* Terence Hill
* Gene Autry
* James Arness

## Sjå òg

* Spaghetti-western
* Ostern