Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ISBN

Tisifra ISBN-kode
Trettensifra ISBN-kode
**ISBN** er kortforma for *International Standard Book Number* (*Internasjonalt standard boknummer*). **ISBN-systemet** er eit vanleg system for identifisering av bøker, og er meint for kommersiell bruk. I ISBN-systemet har kvart bokeksemplar eit eige og unikt ISBN-nummer for kvar variasjon eller utgåve av boka. ISBN-systemet vart skapt i Storbritannia i 1966. Det vart teke i bruk i Noreg i 1971.

Eit ISBN-nummer inneheld ni siffer og eitt kontrollsiffer. Det er delt opp i fire siffergrupper:

1. opphavsland eller språk (for eksempel 82 for Noreg),
2. utgjevar eller forlag,
3. tittel, variasjon eller utgåve av tittel,
4. eit kontrollsiffer som avgjer om dei andre ni siffera er rett samansett.

Siffergruppene er oftast skilde med bindestrek eller mellomrom. Dette er likevel ikkje naudsynt, fordi siffergruppene er laga med innleiingsteikn på ein slik måte at ingen kodar tek til på same måte. Siffergruppene har ingen fast storleik, så eit lite forlag vil for eksempel ha eit langt nummer for å gjere plass for store forlag med mange bøker.

På grunn av eit avgrensa tal ISBN-nummer i nokre siffergrupper vart ISBN-systemet utvida til 13 siffer, som ei tilpassing til EAN-systemet. Dette skjedde frå 1. januar i 2007. I første omgang vart talet 978 sett framfor det gamle ISBN-nummeret, og kontrollsifferet vart tilpassa i samsvar med dette. Det er tidlegare teke i bruk andre middel for å auke talet på tilgjengelege nummer, som bruk av bokstavar.

## Sjå òg

* ISSN (International Standard Serial Number, sjå
* ISEN (Internet Search Environment Number, sjå
* ESBN (Electronic Standard Book Number, sjå

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
* ISBN-kontoret i Noreg
# The Internet Movie Database

|  |
| --- |
| The Internet Movie Database |
|  |
|  |
| Type nettstad | anmeldelsesaggregator, videospilldatabase, kollaborativ katalogisering, database over tv-serier, podkastkatalog, online film database, selskap |
| Tilgjengeleg på | engelsk |
| Grunnlagd | 17. oktober 1990 |
| Eigar | Amazon.com |
| Nettstad | www.imdb.com |

**The Internet Movie Database** (**IMDb**) er den eldste og sannsynlegvis største filmdatabasen på Internett. Den er kjent for å vere svært dekkjande, også med informasjon om ikkje-engelskspråklege filmar, lågbudsjettfilmar, TV-filmar og dataspel.

## Soge

IMDb vart oppretta i 1990 som eit enkelt program for å søkje i lista over vanlege spørsmål (FAQ) for nyheitsgruppe `rec.arts.movies`. I 1993 var det mogleg å sende spørsmål til programmet via e-post, og året etter kunne også brukarane sende inn tillegg til databasen og det vart utvikla eit www-basert grensesnitt, noko som opna IMDb for den store brukarmassen. I byrjinga var IMDb ikkje-kommersiell, og brukte donert bandbredde og maskinvare. I 1996 vart det danna eit selskap i Storbritannia, *Internet Movie Database Ltd.* med eigendomsretten til databasen, og det kom reklame på nettstaden. I 1998 vart verksemda kjøpt opp av Amazon.com.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Find a Grave

|  |
| --- |
| Find a Grave |
|  |
|  |
| Type nettstad | nettdatabase, geografisk database, genealogisk database, organisasjon, minnehjemmeside |
| Tilgjengeleg på | engelsk |
| Grunnlagd | 1. juli 1996 |
| Eigar | Ancestry.com Inc. |
| Nettstad | www.findagrave.com |

**Find a Grave** er ein amerikansk kommersiell nettstad som let brukarar søka etter og leggja til ein database over gravstader. Det har hatt Ancestry.com som eigar sidan 2013.

Nettstaden inneheld oppføringar om kyrkjegardar og graver over heile verda. Oppføringar for individ kan omfatta fødsels- og dødsdato, føde- og dødsstad, biografisk informasjon, gravstadsinformasjon, fotografi og opplysinger om dei som har bidratt med informasjon. Nettstaden har også eit diskusjonsforum.

## Historie

Nettstaden blei opprettet av Jim Tipton i Salt Lake City i 1995, som hadde som hobby å vitja gravstaden til kjende personar.
 Medan omfanget opphavleg var avgrensa til kjende personar sine gravstader, blei det etterkvart utvida til å inkludera alle avdøde.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Find a Grave» frå Wikipedia på bokmål, og «Find a Grave» frå Wikipedia på engelsk den 11. oktober 2018.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Skodespelar

Skodespelarar i *The Big Voice: God or Merman.* Foto: Bev Sykes
Filmskodespelarar tar ei pause under innspelinga av *Sherlock Holmes and the Case of the Silk Stocking*
Ein **skodespelar** er ein person som framfører ei rolle i drama, på scene, film, radio og innspelingar av til dømes lydbøker eller røyster i teiknefilm, reklame eller dataspel.

## Oppgåver

Skodesepelaren er den sentrale kunstnaren innan drama. Han har den eine oppgåva som ei teaterframsyning ikkje kan klare seg utan: å stå fram på scena og syne fram ei handling for ei gruppe tilskodarar. Alle dei andre, instruktøren, scenografen, lysmannen og suffløren kan ein i naudsfall klare seg utan. Sjølv tilskodarane kan ein klare seg utan, for det finst teaterstykke, såkalla lærestykke, som berre er tenkt å verke opplærande og oppbyggjande for aktørane, utan at nokon treng sjå dei.

Ein skodespelar nyttar kroppen og røysta til å spele ei rolle i ei dramatisk handling. Slik sett er grensene til dansaren og songaren uklår, men ulik desse kan skodespelaren klare seg utan musikk eller annan fastlagd rytme. Der dansaren rettar seg etter orkestret og songaren etter dirigenten, kan skodespelaren lyde til sine eigne impulsar, eller vente på stikkord frå dei andre aktørane.

Arbeidet til skodespelaren går ut på å gje liv til ei rolle. Fyrst må han analysere råmaterialet: manuskriptet om det er eit gamaldags teaterstykke, eller det scenariet eller den fabelen eller det emnet handlinga skal dreie seg rundt. Dette kan gå ut på å finna motivasjonen og tankegangen til rollefiguren, og førestilla seg kva han verkeleg tenkjer når han seier det eine og det andre. Langsamt byggjer skodespelaren opp eit reportoar, eit forråd av rørsler, gestar og talesett som høver til rolla.

Ein skodespelar må læra seg replikkar og scenar utanboks, og samarbeida med instruktøren og andre skodespelarar om korleis ei rolle skal spelast.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Skodespelar**
# 8. mars

**8. mars** er den 67. dagen i den gregorianske kalenderen (68. i skotår). Det er 298 dagar att av året.

## Merkedag

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Den internasjonale kvinnedagen** |

* Morsdag i Albania og Bulgaria

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

**Bevegelege heilagdagar som fell på 8. mars i 2026:Helgendag i den katolske kyrkja: Johan av Gud

### Namnedag

|  |  |
| --- | --- |
| **Noreg** | Beate, Betty og Bettina |
| **Sverige** | Siv |
| **Danmark** | Beata |

## Hendingar

### Utlandet

* 1861: Asteroiden 65 Cybele vart oppdaga.
* 1844: Oscar I blei konge av Sverige og Noreg.
* 1910: Den internasjonale kvinnedagen vart innstifta etter initiativ frå Clara Zetkin.
* 1917: Kvinnelege arbeidarar i St. Petersburg tende gneisten til Februarrevolusjonen i Russland.
* 1975: Dei Sameinte Nasjonane erklærte 8. mars som internasjonal kvinnedag.

### Noreg

* 1678: Freden i Roskilde mellom Danmark-Noreg og Sverige blei inngått. Den dansk-norske kongen, Frederik III, avstod dei danske landskapa Skåne, Halland og Blekinge og dei norske lena Båhuslen og Trondhjems len (som inkluderte Nordmøre og Romsdal) til Sverige.
* 1871: 33 mann frå fem båtlag bleiv på fiskefelta i ein storm på romsdalskysten.
* 1877: IOGT i Noreg vart stifta.
* 1969: Sju menneske omkom i eit snøras i Skårdalen ved Oppdal.

## Fødde

*Sjå òg Fødde den 8. mars.*

* 1545: I Sun-sin, koreansk sjømilitær leiar
* 1874: Gabriel Scott, norsk forfattar
* 1907: Rolf Jacobsen, norsk diktar
* 1910: Carl-Axel Acking, svensk arkitekt og formgjevar
* 1941: Turid Farbregd, norsk filolog, leksikograf og omsetjar
* 1963: Olav Harald Ulstein, norsk lokalpolitikar
* 1977: Christian Kalvenes, norsk fotballspelar

## Døde

*Sjå òg Døde den 8. mars.*

* 1126: Keisarinne Urraca av León og Castilla
* 1641: Xu Xiake, kinesisk eventyrar
* 1702: Kong Vilhelm III av England
* 1844: Kong Karl III Johan av Noreg og Sverige
* 1869: Hector Berlioz, fransk komponist
* 1874: Millard Fillmore, amerikansk president (1850-1853)
* 1923: Krišjānis Barons, latvisk forfattar
* 1930: William Howard Taft, USA-amerikansk president
* 1935: Thorolf Holmboe, norsk målar
* 1986: Kersti Merilaas, estisk diktar
* 2005: Aslan Maskhadov, tsjetsjensk opprørsleiar
# 26. oktober

**26. oktober** er den 299. dagen i den gregorianske kalenderen (300. under skotår). Det er 66 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

**Bevegelege heilagdagar som fell på 26. oktober i 2026:**

### Namnedag

|  |  |
| --- | --- |
| **Noreg** | Amandus og Amanda |
| **Sverige** | Amanda og Rasmus |
| **Danmark** | Amandus |

## Hendingar

### Utlandet

* 1917: Første verdskrigen: Brasil erklærte krig mot sentralmaktene (Tyskland med fleire).
* 1951: Winston Churchill vann valet i Storbritannia og tok sin andre periode som statsminister.
* 1956: Kampar mellom ungarske demonstrantar og sovjetrussiske stridsvogner i Budapest.
* 1959: Sovjetunionen viste fram dei første bilda av baksida til Månen, tekne av romsonden Lunik 3 tidlegare i månaden.
* 1979: Den sør-koreanske presidenten Park Chung Hee blei skoten av sin eigen etteretningssjef Kim Jea-kyu saman med fem andre.
* 1994: Midtausten-konflikten: Israel og Jordan skreiv under på ein fredsavtale under ein seremoni ved Det kvite huset i Washington.
* 2006: Romsonden Stereo blei skoten opp.

### Noreg

* 1917: Stortinget vedtok forbod mot sal av sterkvin. Forbodet vart oppheva i 1923.
* 1949: Norges kommunistiske parti ekskluderer generalsekretæren Peder Furubotn og ei rad framståande medlemer.

## Fødde

Evo Morales er fødd i 1959
*Sjå òg Fødde den 26. oktober.*

* 1685: Domenico Scarlatti, italiensk komponist
* 1916: François Mitterrand, fransk president
* 1919: Muhammed Reza Pahlavi, iransk sjah
* 1925: Anne Gullestad, skodespelar
* 1947: Hillary Rodham Clinton, amerikansk politikar og minister
* 1959: Evo Morales, boliviansk president

## Døde

*Sjå òg Døde den 26. oktober.*

* 899: Kong Alfred den store av Wessex
* 1764: William Hogarth, britisk målar
* 1941: Masja Bruskina, russisk-jødisk sjukepleiar og partisan (avretta)
* 1950: Bernhard Færøyvik, norsk historikar
* 2008: Tony Hillerman, amerikansk forfattar

## Bakgrunnsstoff
# Ohio

|  |
| --- |
| Ohio |
| delstat |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Våpen  |

 |
| Land |  USA |
| Hovudstad | Columbus |
| Areal | 116 096 km² |
|  •  land | 106 056 km² |
|  •  vatn | 10 040 km² |
| Folketal |  11 658 609 (2017) |
| Folketettleik | 110 / km² |
| Guvernør | Mike DeWine (R) |
| Innlemma i USA | 1. mars 1803 |
| Statsnummer | 17. |
| Innbyggjarnamn | ohioanar |
| Forkorting | OH |
|  Ohio ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Ohio.

 Kart som viser Ohio.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Ohio |
| **Nettstad:**  ohio.gov |

**Ohio** er ein av Sambandsstatane (USA). Hovudstaden er Columbus.

## Kjende personar frå Ohio

* Ulysses S. Grant, USAs 18. president
* Rutherford B. Hayes, USAs 19. president
* James A. Garfield, USAs 20. president
* Benjamin Harrison, USAs 23. president
* William McKinley, USAs 25. president
* William Howard Taft, USAs 27. president
* Warren G. Harding, USAs 29. president
# Hollywood

|  |
| --- |
| Hollywood |
| distrikt |
|  |
| Land |  USA |
| Areal | 79,5 km² |
| Folketal |  210 511 (2015) |
|  Hollywood ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Hollywood, Los Angeles |

Hollywoodskiltet
**Hollywood** er eit distrikt i byen Los Angeles i California, USA. Staden har sidan tidleg på 1900-talet vore sentral i filmproduksjon, blant anna på grunn av gode lysforhold, betre vêr og eit meir variert landskap(i forhold til New York). Hollywood er på grunn av dette ein kjend stad over heile verda.

Hollywood er omtrent synonymt med amerikansk filmproduksjon.

## Sjå også

* Hollywood Walk of Fame
* Bollywood
# California

|  |
| --- |
| California |
| delstat |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Våpen  |

 |
| Land |  USA |
| Hovudstad | Los Angeles |
| Areal | 423 970 km² |
|  •  land | 403 933 km² |
|  •  vatn | 20 037 km² |
| Folketal |  39 536 653 (2017) |
| Folketettleik | 98 / km² |
| Guvernør | Gavin Newsom |
| Før innlemming | Alta California |
| Innlemma i USA | 9. september 1850 |
| Statsnummer | 31. |
| Innbyggjarnamn | californiar, kaliforniar |
| Forkorting | CA |
|  California ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser California.

 Kart som viser California.

 |
| **Wikimedia Commons:**  California |
| **Nettstad:**  ca.gov |

**California** er ein delstat som ligg heilt vest i USA. Han grensar til Mexico i sør, Oregon i nord, Nevada og Arizona i aust og Stillehavet i vest. California vart avstått av Mexico i 1848 og vart den 31. delstaten i USA 9. september 1850.

Hovudstaden i California er Sacramento. Største byar er Los Angeles, San Diego, San Jose og San Francisco. Silicon Valley ligg òg i California.

## Fylke

California er delt inn i 58 fylke (counties). Fylka står for lokale tenester og politi innanfor eigne grenser og har også lokale domstolar. Dei fyrste fylka vart oppretta i 1850. Då vart i alt 18 fylke oppretta. 69 fylke vart oppretta seinare same år.

## Byar

* Fresno
* Los Angeles
* Oakland
* San Diego
* San Francisco
* San Jose

## Kjende personar frå California

* Richard Nixon, USAs 37. president

Los Angeles om natta
## Kjelder
# William Wyler

|  |
| --- |
| **William Wyler** |
|   |
| **Statsborgarskap** | USA, Sveits |
| **Fødd** | 1. juli 1902 Mulhouse |
| **Død** | 27. juli 1981 (79 år) Los Angeles |
| **Yrke** | manusforfattar, filmprodusent, filmskodespelar, filmregissør, skodespelar, regissør |
| **Språk** | tysk, fransk, engelsk, jiddisch |
| **Religion** | jødedom |
| **Ektefelle** | Margaret Sullavan, Margaret Tallichet |
| William Wyler på Commons |

**William Wyler**, fødd **Wilhelm Weiller**, (fødd 1. juli 1902 i Mülhausen i Elsass i Tyskland, død 27. juli 1981 i Los Angeles i USA) var ein amerikansk regissør.

Han vann tre oscarprisar: For beste regi med filmane *Mrs. Miniver* (1942), *The Best Years of Our Lives* (1946) og *Ben-Hur* (1959). Han har fått ei stjerne på Hollywood Walk of Fame.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «William Wyler» frå Wikipedia på bokmål, den 8. november 2010.*
# Autoritetsdata

**Autoritetsdata** blir brukt innan Bibliotek- og informasjonsvitenskap for å organisera bibliotekskatalogar og bibliografiar på ein konsekvent måte. Kvart subjekt (som ein forfatter, ei bok eller ein organisasjon) blir tilordna ein unik identifikator, og denne blir deretter nytta for å skildra alle referansane til det same subjektet (sjølv om det finst variasjonar i stavemåte og liknande). Ved hjelp av identifikatoren kan brukarar finna all relevant (og relatert) informasjon om subjektet. Dersom det blir implementert som ein semantisk web, til dømes ved hjelp av RDF, kan informasjonen tolkast maskinelt.

Fleire land har nasjonale register for autoritetsdata for å samordna dei, gjerne som ei del av oppgåva til nasjonalbiblioteka.

## Sjå òg

* WorldCat
* BIBSYS
* Virtual International Authority File
* Gemeinsame Normdatei
* Library of Congress Control Number
* LIBRIS
* Mathematics Genealogy Project
* Web NDL Authorities

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Autoritetsdata» frå Wikipedia på bokmål, den 8. mai 2015.*
# UTC

**Tabell for å konvertere UTC
til lokal nomaltid (vintertid)**| **US Pacific Standard Time** | UT -8 |
| **US Mountain Standard Time** | UT -7 |
| **US Central Standard Time** | UT -6< |
| **US Eastern Standard Time** | UT -5 |
| **US Atlantic Standard Time** | UT -4 |
| **GMT Greenwich Mean Time** | UT |
| **CET Sentraleuropeisktid Norsk normaltid** | UT +1 |
| **Aust-europeisk tid** | UT +2 |
| **Moskva-tid** | UTC +3 |
| **India standardtid** | UT +5:30 |
| **Vest Australia standardtid Hong Kong-tid Kinesisk standardtid** | UT +8 |
| **Japan/Korea standardtid** | UT +9 |
| **Sentral-Australia standardtid** | UT +9:30 |
| **Aust-Australia standardtid** | UT +10 |
| *For meir, sjå tidssoner.* |

**UTC** er ei kortform som står for *Coordinated Universal Time* og gjev grunnlag for å referere til sivil tid i alle land. Dei to første bokstavane står for universell tid (engelsk *Universal Time*), og den tredje bokstaven seier at det er koordinert tid (engelsk *Coordinated*).

På norsk skriv ein ofte **universell tid UTC** dersom ein ønskjer å presisere kva som meinast med dei tre bokstavane UTC.

UTC gjev døgnet timar frå 00 til 23 og vert ofte nytta for å referere til tidssoner og gjev då avviket frå tida ved nullmeridianen. UTC er dermed etterfølgjaren til Greenwich middeltid (GMT, *Greenwich Mean Time*).

UTC vert rekna ut frå ein middelverdi basert på data frå fleire atomur rundt om i verda. I 2003 vart det nytta data frå 260 atomur. Inga av desse klokkene får ha ei tid med meir enn 30 milliarddels sekund feil per døgn. I Noreg er det Justervesenet som gjev måledata. Justervesenet si utgåve av UTC kallast formelt for UTC(JV).

Ei internasjonal avtale seier at UTC og tidsskalaen UT1 ikkje skal ha eit større avvik enn 0,9 sekund. Difor må UTC synkroniserast med UT1 jamleg. Dette vert gjort ved bruk av eit *skotsekund*. Perioden mellom to skotsekund er kring 3,5 år.

## Sjå òg

* **Universell tid UT1** - ein annan tidsskala som byggjer på jordrotasjonen

## Bakgrunnsstoff

* UTC-tid nett no ved worldtimeserver.com
# Latin

*Denne sida finst òg på høgnorsk — sjå «Hn/Latin».*

|  |
| --- |
| **LatinLingua Latina** |
| **Klassifisering** | Indo-europeisk  Italisk   **Latin** |
| **Bruk** |
| **Tala i** | Romarriket |
| **Område** | Romarriket |
| **Latintalande i alt** | Utdøydd |
| **Skriftsystem** | Latinsk |
| **Offisiell status** |
|  |
| **Offisielt språk i** | Vatikanet |
| **Normert av** | ingen |
| **Språkkodar** |
| **ISO 639-1** | lat |
| **ISO 639-2** | lat |
| **ISO 639-3** | lat |

**Latin** er eit klassisk mål på den italiske greina av indoeuropeisk. Opphavleg vart latin tala av latinarane, eit bonde- og gjætarfolk i området Latium, der Roma vart den førande byen. Med nye landvinningar breidde latinen seg utover Italia, og sidan til mange av områda kring Middelhavet. Dei eldre måla der vart trengde ut, og latin utvikla seg til dei romanske måla av i dag. Etter at Romarriket braut saman, var latin gjennom heile mellomalderen og langt fram i nyare tid lingua franca for dei lærde i Vest-Europa; som tradisjonsmål for Den katolske kyrkja er det framleis offisielt mål i Vatikanstaten. I nyare tid har latin - saman med gresk - vorte nytta til nylaga ord innan vitskap.

## Trekk ved språket

Latin er eit syntetisk språk, dvs. at bøyingsendingar syner kva funksjon eit ord har i setninga, medan ordstillinga er rimeleg fri. Substantiva vert delte inn i fem deklinasjonar, og bøygde i tal (eintal og fleirtal) og kasus (nominativ, vokativ, akkusativ, genitiv, dativ og ablativ). Adjektiv og pronomen samsvarar i kjønn, tal og kasus med substantiva dei står til. Verba vert delte inn i fire konjugasjonar, med eigne endingar for kvar person i eintal og fleirtal. I motsetnad til norsk, som berre har to finitte tempi, nyttar latin langt færre hjelpeverb.

## Latin som talemål

Den latinen som vart tala i Romarriket blir kalla vulgærlatin, og var ikkje identisk med målet Cicero, Cæsar og andre forfattarar skreiv. Med tida oppstod regionale skilnader, og me fekk dei moderne romanske språka. Dei fyrste grammatikkane for moderne romanske språk var for provencalsk og katalansk, skrivne på 1200-talet. Jamsides med denne utviklinga, fortsette dei lærde å nytta latin i skrift og tale. Uttala av latinen fylgde helst dei nasjonale måla, og samsvarte ikkje med klassisk latin.

## Bakgrunnsstoff

 Wikipedia på **latin**
# Land

*For andre tydingar av oppslagsordet, sjå Land (fleirtyding).*

|  |  |
| --- | --- |
|
Ja, vi elsker dette landet,
som det stiger frem
furet, vejrbidt over vandet,
med de tusen hjem.

Bjørnstjerne Bjørnson «Ja, vi elsker dette landet», 1859  |  |

**Land** (frå norrønt *land*) er eit geografisk avgrensa område eller eit politisk-administrativt område med felles styre. Eit land kan vera ein suveren stat, men kan også vera ein mindre del av ein stat.

## Namn og status på land

Personifiserte land innanfor territoria sine på eit Europa-kart frå 1870.
Historisk har ein gjerne omtalt særmerkte område som land, til dømes stader der det budde ei viss folkegruppe. Døme på dette finst i moderne stadnamn som Jylland, Svealand, Götaland, Hordaland og Rogaland, som er knytt til høvesvis jydar, svear, gøtar, hordar og ryger. Andre namn kan koma frå visse særmerke ein meinte landet hadde, som Sjælland (avleidd av 'sel' eller 'furer'), Island og Grønland.

I nokre høve er slike landområde blitt omdanna til moderne sjølvstendige statar, som Irland, Russland og Afghanistan (-stan tyder land). I andre er dei undernasjonale administrative område med eit visst sjølvstyre, som forbundslanda i Austerrike og Tyskland (*Bundesland*, tidlegare kalla *Land*) eller dei fire landa (*countries*) som utgjer Storbritannia: England, Skottland, Wales og Nord-Irland.

Land blir gjerne rekna som suverene statar dersom dei har éi sentralisert styresmakt som har suverenitet over eit definert landområde med fast folkesetnad. Vidare må dei kunna ha internasjonle band med andre statar. Som regel reknar ein også med at land må ha diplomatisk anerkjenning frå andre land for å kunne verka som suverene statar. Usjølvstendige biland eller territorium kan reknast som land i nokre høve, men ikkje andre; innbyggjarar av Hong Kong var til dømes rekna som britiske undersåttar men ikkje statsborgarar då landet var under britisk styre, i dag har mange av dei særskilde britiske eller kinesiske Hong Kong-pass.

## Sjå òg

* Nasjonalisme
* Verdas land

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Wikifrasar har ei sitatsamling som gjeld: **Land**
# Delstatar i USA

Kart over delstatane som utgjer USA.
USA er ein føderasjon som er sett saman av 50 delstatar. Washington, D.C. er ikkje rekna som ein delstat, men som eit forbundsdistrikt.

Etter amerikansk rett er delstatane suverene einingar, som tyder at makta deira kjem frå folket framfor å vere delegert frå den føderale styresmakta. Føderale lover går framfor delstatlege lover på område der den føderale styresmakta har myndigheit, men den amerikanske grunnlova avgrensar den føderale styresmakta si myndigheit. All makt som ikkje eksplisitt er tildelt føderale myndigheiter i grunnlova, er halde av til delstatane.

Den amerikanske borgarkrigen (1861 til 1865) og høgsterettsdommen «Texas v. White» fastslo at delstatane ikkje har rett til å lausrive seg, og at dei, jamfør grunnlova, ikkje har rett til å bedrive utanrikspolitikk.

Året statane vart oppretta:
  1776–1790    1791–1796
  1803–1819    1820–1837
  1845–1859    1861–1876
  1889–1896    1907–1912
  1959
## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Delstatar i USA» frå Wikipedia på bokmål, den 27. april 2005.*