Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Svartrotte

|  |
| --- |
| **Svartrotte** |
|  Svartrotte |
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:**  Livskraftig **Status i Noreg:**  Regionalt utdøydd Utbreiinga av svartrotte |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Gnagarar Rodentia |
| **Familie:** | Musefamilien Muridae |
| **Slekt:** | Rotte *Rattus* |
| **Art:** | **SvartrotteR. rattus* |
| **Vitskapleg namn** |
| Rattus rattusLinnaeus, 1758 |

**Svartrotte**, *Rattus rattus*, er eit pattedyr i musefamilien. Ho er ein mindre slektning av brunrotta. Svartrotta kom opphavleg frå dagens India og Pakistan og var til stades i Europa allereie i antikken. Svartrotta blir ofte nemnt som arten som spreidde pesten under Svartedauden i Europa og Asia på 1300-talet. Enkelte historikarar har trekt dette i tvil i nyare tid, då det arkeologiske materialet frå mellomalderen i Noreg ikkje viser spor etter svartrotter utanom i kystbyane. Ho kan soleis ikkje ha spreidd pesten i landdistrikta. Svartrotta kan likevel ha vore med på å innføra pesten til landet.
Ho har seinare fått eit redusert utbreiingsområde, og forsvann truleg frå Noreg for om lag 100 år sidan. Svartrotta kan ha komme til Noreg sporadisk med skip etter den tid, men har ikkje etablert seg på nytt. Ho er framleis talrik i middelhavsområdet, store delar av Afrika og Asia.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* (no) *svartrotte* hos Artsdatabanken
* (en) *svartrotte* – oversikt og omtale av artane i WORMS-databasen
* (en) *svartrotte* i Catalogue of Life
* (en) *svartrotte* i Encyclopedia of Life
* (en) *svartrotte* i Global Biodiversity Information Facility
* (sv) *svartrotte* hos Dyntaxa
* (en) *svartrotte* hos Fauna Europaea
* (en) *svartrotte* hos Fossilworks
* (en) *svartrotte* hos ITIS
* (en) *svartrotte* hos NCBI
* (en) *Kategori:Rattus rattus* – bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
# Brunrotte

|  |
| --- |
| **Brunrotte** |
|  Brunrotte |
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:**  Livskraftig **Status i Noreg:**  Livskraftig Utbreiinga av brunrotte |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Gnagarar Rodentia |
| **Familie:** | Musefamilien Muridae |
| **Slekt:** | Rotte *Rattus* |
| **Art:** | **BrunrotteR. norvegicus* |
| **Vitskapleg namn** |
| Rattus norvegicusBerkenhout, 1769 |

**Brunrotte** (*Rattus norvegicus*) er truleg den arten dei fleste tenkjer på som ei typisk rotte. Ho høyrer til musefamilien, men kan bli 29 cm lang.

Brunrotta formeirar seg raskt. Hoa går drektig i berre 21 dagar og får 8-15 ungar i kvart kull. Ungane vert kjønnsmodne etter eit par månader. Kvar horotte får fire til sju kull per år. Ei rotte lever typisk i om lag eitt år, men dette kan variera mykje med tilhøva.

Arten stammar frå tempererte delar av Asia, men kom til Europa alt i mellomalderen, til Noreg kring 1750.

Det viskaplege namnet *norvegicus* fekk arten av di det individet som vart brukt til den første vitskaplege skildringa av han, hadde kome til London med eit norsk skip.

Viss ho kan, trekkjer brunrotta innomhus når hausten og vinteren kjem. Rotter kan «invadera» bygningar, også bustadhus. I tillegg til skadane dei påfører bygningar og innbu, førar rotter ofte med seg svært vond lukt. Dei kjem seg som regel inn gjennom kloakksystemet, og kan vera svært vanskeleg å bli kvitt.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* (no) *brunrotte* hos Artsdatabanken
* (en) *brunrotte* – oversikt og omtale av artane i WORMS-databasen
* (en) *brunrotte* i Catalogue of Life
* (en) *brunrotte* i Encyclopedia of Life
* (en) *brunrotte* i Global Biodiversity Information Facility
* (sv) *brunrotte* hos Dyntaxa
* (en) *brunrotte* hos Fauna Europaea
* (en) *brunrotte* hos Fossilworks
* (en) *brunrotte* hos ITIS
* (en) *brunrotte* hos NCBI
* (en) *Kategori:Rattus norvegicus* – bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
# Zoonose

**Zoonose** eller **zoonotisk sjukdom** er namnet på infeksjonssjukdommar som kan overførast frå menneske til dyr og omvendt. Smitten vert overført direkte, eller via mat, forureining, vatn eller biologisk vektor (som insekt). Smittestoffa er bakteriar, virus, prionar, sopp og parasittar.

Døme på sjukdommar er dei årsaka av salmonella (som salmonellose), bakteriegruppa campylobactar (kam gje diaré), bakterien *yersinia entercolitica* (kan gje yersiniose), listeria-bakterien (som gjev listeriose), bakterien E. coli.

Tuberkulose, tricinose, kugalskap, rabies og brucellose er òg zoonotisk.

I Noreg har Veterinærinstituttet ansvar for å overvake utviklinga av zoonosar her til lands, og rapporterer årleg til EU, gjennom Zoonoserapporten, som vert laga i samarbeid med Mattilsynet, Folkehelseinstituttet og andre sentrale organ.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Zoonose» frå Wikipedia på bokmål, den 30. mai 2009.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*
	+
	+ H. Krauss, A. Weber, M. Appel, B. Enders, A. v. Graevenitz, H. D. Isenberg, H. G. Schiefer, W. Slenczka, H. Zahner: Zoonoses. Infectious Diseases Transmissible from Animals to Humans. 3rd Edition, 456 pages. ASM Press. American Society for Microbiology, Washington DC., USA. 2003. ISBN 1-55581-236-8
# Invasiv art

Fanga røyskatt i Fiordland National Park. Dyra er ein invasiv art på New Zealand.
Amerikansk kanin (*Sylvilagus floridanus*) omgjeven av introduserte planteartar han ikkje kan eta.
Ein **invasiv art** er ein art som er introdusert av menneske til eit område utanfor sitt ophavlege utbreiiningsområde og som spreier seg ved eiga hjelp, som skadar økosystemet som dei blir introdusert i, har negative effekter på jordbruk og liknande, forårsakar økonomisk skade, eller påverkar helsa negativt hos dyr og menneske.

## Eksempel

### Utilsikta introduksjon

Eksempel på utilsikta introduksjon er rovvatnloppe, som har følgd med balastvatn i skip frå Svartehavet til Austersjøen og Dei store sjøane i USA/Canada, og blitt invasiv og til skade for fiskenæringa.

Eit anna eksempel er parasittar og virus, som kan bli transportert til nye biotopar av flyttfuglar.

### Tilsikta introduksjon

Eit eksempel på tilsikta introduksjon, som slo heilt feil, er det forsøker ein ein gong gjorde i Australia med biologisk bekjemning av skadedyr. Frå England vart det eksportert sporvar med det formål at desse skulle ta kål på eit insekt, som skadde bøndene sine avlingar. Sporvane etablerte seg imdlertid så godt, at dei sjølv vart skadedyr og altså invasive.

## Invasive artar i Noreg

I Noreg er det fleire artar som ein ser på som invasive. Mange av dei er med på Svartelista som er utarbeidd av Artsdatabanken.

Døme på invasive plantar er lupin, fagerfredlaus, kjempespringfrø, gravbergknapp, kanadagullris og kjempebjørnekjeks.

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Invasiv art Fremmede arter i artsdatabanken.no
# Hovudskalle

|  |
| --- |
| Menneskeskallen sett ventralt. |
| Menneskeskallen sett lateralt. |
| Hovudskallen til mennesket, sett framme og frå sida. |

**Hovudskalle**, **haus** eller **kranium** er eit skjelett av hovudet og er samansett av fleire bein som er tett sameina med saumar, tagga fuger som vert utvikla i løpet av dei fyrste leveåra. Den einaste rørlege delen er underkjevebeinet. Hjerneskallen omgjev hjernen. Den kvelvande overparten utgjer først og fremst pannebeinet og issebeinet, mens botnen i hjerneskallen, skallebasis, vert danna av nakkebeinet, tinningbeina, kilebeinet og silbeinet. Beina i andletet er kinnbeina, overkjevebeina, underkjevebeinet og nasebeinet.

## Sjå òg

* Hjerne
* Hovud
* Tenner

## Kjelder

* «Kranium» i *Store Norske Leksikon*

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Hovudskalle**
# Meisel

Steinhoggar med meisel.
**Meisel** (tysk *Meissel*) eller **meitel** (norrønt *meitill* av meita ‘skjera, klippa’) er eit slagverktøy ein kan bruka til utskjering og tilverking av tre, stein og metall. Ein vanleg meisel er kileforma og har ein rett, breid, herda egg. Ein held meiselen i skråstilling mot arbeidsstykket og driv han med hammerslag.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Meisel**
# Fossil

Eit godt bevart eksemplar av Tarbosaurus, ein av dei næraste slektningane til Tyrannosaurus.
**Fossil** (frå latin *fossus*, «har vorte grave opp») er gamle dyre- eller planterestar som har unngått å rotna, og med tida har vorte ein del av jordskorpa. Dette kan vera restar av sjølve organismen som er vorte bevart, avtrykk av organismen i berggrunnen eller eit spor som vart sett medan organismen framleis levde. Fossilisering skjer som oftast når organismen fort vert gravlagd i sedimentrikt vatn. Dette vert etterfølgd av ei kjemisk endring, der det vert ført til eller trekt frå mineral.

På grunn av måten fossil vert danna på, er dei vanlegast i sedimentære bergartar. Nesten alt som er kjend om utdøydde dyr kjem frå fossil. Læra om desse vert kalla paleontologi.

## Fossil i Noreg

I Noreg er fossil vanlegast i Oslo-feltet, der det har vorte funne mange fossil frå mellom kambrium- og silur-tida. Mellom funna her er mellom anna mange godt bevarte urfiskar som ostracodermar og placodermar, sjøskorpionar (*Eurypterida*), sjøliljer og eit vell med ulike trilobittar og brachiopodar.

Fleire av dei største fossilfunna her til lands har vorte funne i Nord-Noreg. Her har ein m.a. funne store symjeøgler frå mesozoikum.

Den einaste dinosauren det er funne fossil av i Noreg er ein *Plateosaurus* som vart funnen 2256 m under havbotnen i Nordsjøen i 2006. Dinosaurfossil frå Svalbard har vore kjend lenge, men då hovudsakleg i form av spor frå mellom anna *Iguanodon*.

## Kjelder
# Kjeve

Underkjeven hjå menneske sett frå venstre.
**Kjeve** er beinstrukturen som gjev feste til tennene hjå menneske og dyr.

Overkjeven hjå virveldyr er ein fast beina del av andletsskjelettet. Tannrøtene i overkjeven peikar oppover og nokre av tannrøtene kjem nesten opp til biholene, maxillarsinus.

Underkjeven hjå virveldyr er ein bua beinstruktur som held tennene i undermunnen. Dei bakre delane av underkjeven frå den bakre vinkelen til kjeven og oppover til kjeveledda, som er synovialledd med brusk som forbind underkjeven med andletsskjelettet. (Synovia er væskehinne som held leddflatene av brusk fuktige og glatte.) Underkjeven er festa til tyggemusklane, (m.masseter og m.temporalis)

Funksjonen til kjeven er primært å tygga maten, men hjå rovdyr kan tennene og kjevane vera viktig som våpen.

## Kjevane hjå fiskar og amfibium

Murenar har to sett med kjevar. Dei fremre munnkjevane fangar bytet. Dei bakre svelgkjevane rører seg framover i munnen for å gripa om bytet og trekk det bakover mot matrøyret så byttet kan svelgjast.
Kjeven hjå virveldyra utvikla seg truleg i silur-perioden.

### Kjeven hos krypdyr

Hjå krypdyr er underkjeven danna av fem bein. Under utviklinga til pattedyr er fire av desse beina vorte mindre og er vorte del av øyrebeina i mellomøyret, hammaren, ambolten og stigbøyelen. Denne utviklinga er fordelaktig både sidan eit kjeveben er sterkare, og fordi mellomøyrebeina betrar høyrsla. For krypdyra er det vanleg å svelgja byttet heilt. Då er det ein fordel at kjeven er relativt laus omkring eit stort bytte.

## Sjå òg

* Slikjekjake

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Kjeve» frå Wikipedia på bokmål, den 14. juni 2016.*
# Seksuell seleksjon

Påfuglhannen sin hale er eit mykje brukt døme på seksuell seleksjon.
**Seksuell seleksjon** er ein evolusjonsdrivande mekanisme som vart innført av Charles Darwin som eit supplement til det naturlege utvalet. Denne forma for seleksjon vert definert som konkurransen mellom individ av eit kjønn, som regel hannar, om tilgang til formeiring med det andre kjønnet.
# Klatremus

|  |
| --- |
| **Klatremus** |
|  Klatremus |
| **Utbreiing og status** |
| **Status i Noreg:**  Livskraftig Utbreiinga av klatremus |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Gnagarar Rodentia |
| **Familie:** | Hamsterfamilien Cricetidae |
| **Slekt:** | *Myodes* |
| **Art:** | **KlatremusM. glareolus* |
| **Vitskapleg namn** |
| Myodes glareolusSchreber, 1780 |

**Klatremus** (*Myodes glareolus*) er ein gnagar i gruppa korthalemus.

Ho har ein hale som er bere halvparten av kroppslengda, og er derfor lett å skilja frå skogmus og husmus, som begge har lengre hale. Pelsfargen på ryggen er tydeleg raudbrun, og det skil musa frå den gråbrune markmusa og fjellmarkmusa.

## Kultur

I Thorbjørn Egner si forteljing om «Hakkebakkeskogen» er Klatremus Lillemann eit av dyra i skogen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Klatremus» frå Wikipedia på bokmål, den 1. mars 2011.*

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Klatremus**

Wikispecies
Wikispecies har taksonomisk informasjon om **Clethrionomys glareolus Pattedyratlas (Norsk Zoologisk Forening) Arkivert 2007-01-10 ved Wayback Machine.
# Dvergmus

|  |
| --- |
| **Dvergmus** |
|  Dvergmus |
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:**  Livskraftig **Status i Noreg:**  Livskraftig Utbreiinga av dvergmus |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Gnagarar Rodentia |
| **Familie:** | Musefamilien Muridae |
| **Slekt:** | *Micromys* |
| **Art:** | **DvergmusM. minutus* |
| **Vitskapleg namn** |
| Micromys minutusPallas, 1771 |

**Dvergmusa** er eit pattedyr som høyrer til musefamilien. Ho er knøttlita; vekta på vaksne dyr er mellom tre og elleve gram, oftast seks til åtte gram (eit vakse lemen kan til samanlikning vege over det tidoble). Ho minner om skogmusene med den relativt lange halen sin, men skil seg frå dei med mellom anna forhaldsvis mindre øyrer. Pelsfargen på ryggsida er hjå vaksne dyr om somaren varmt gulbrun, ungar og dyr i vinterpels er meir gråbrune.

Arten lever for ein stor del av frø og annan plantekost. Dvergmusa tek også insekt, særleg om vinteren. Om sommaren finn ho mykje av føda oppe i vegetasjonen. Ho klatrar godt, og brukar halen som eit ekstra gripeorgan. Om vinteren lever ho for det meste nede på bakken. Ho kan då kome inn i høyløer og kornlager, men i Danmark, der ho er vanleg, vert ho ikkje rekna som eit skadedyr.

Dvergmusa byggjer bol oppe i vegetasjonen, og det er gjerne desse som er det fyrste teiknet på at arten finst i eit område. Bolet er kulerundt med ein diameter på seks til ti cm. Det vert fletta inn i vegetasjonen frå ein halv til ein meter over bakken. Fordi graset som utgjer den ytre delen av bolet ikkje vert gnagd av, held det grønfargen heilt til på hausten og syter for god kamuflasje. Oppe i bolet er dvermusa nokså trygg for somme rovdyr nede på bakken, til dømes røyskatt. Plasseringa gjev også vern mot flaum.

Ungane vert fødde i bolet. Ei ho kan få opptil sju kull i løpet av eitt år. Kvart kull er til vanleg på to til seks ungar, men det kan kome opptil ti ungar i kullet.

Dvergmusa vart oppdaga i Noreg så seint som i 2001. Det skjedde i Eidskog, sør for Kongsvinger i Hedmark. Det er ukjend kor lenge artem har vore i Noreg, men i Sverige vart ho oppdaga fyrste gong i 1985. Der er ho no funnen i eit avgrensa område i Dalsland og Värmland. Ein trur at førekomsten i Noreg kan vere innvandra frå Sverige.

## Kjelder

* Pattedyratlas (Norsk Zoologisk Forening) Arkivert 2007-05-05 ved Wayback Machine.
* Denne artikkelen byggjer på «Dvergmus» henta frå Wikipedia på bokmål 4. april 2007.

## Bakgrunnsstoff

* (no) *dvergmus* hos Artsdatabanken
* (en) *dvergmus* i Catalogue of Life
* (en) *dvergmus* i Encyclopedia of Life
* (en) *dvergmus* i Global Biodiversity Information Facility
* (sv) *dvergmus* hos Dyntaxa
* (en) *dvergmus* hos Fauna Europaea
* (en) *dvergmus* hos Fossilworks
* (en) *dvergmus* hos ITIS
* (en) *dvergmus* hos NCBI
* (en) *Kategori:Micromys minutus* – bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
* (en) *Micromys minutus* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
# Ultrafiolett stråling

Polarlys over Jupiter sin nordpol fotografert i ultrafiolett. Biletet er teke av romteleskopet Hubble.
**Ultrafiolett stråling** eller **UV-stråling** er elektromagnetisk stråling som har bølgjelengder kortare enn synleg lys, men lengre enn røntgenstråling. Bølgjelengdene ligg i intervallet 10–400 nm, og frekvensane er mellom 3×1016-7,5×1014 Hz.

Ultrafiolett stråling vert stoppa av vanleg glas, men trengjer gjennom kvartsglas, plast og vatn. Ultrafiolett stråling kan verka desinfiserande, men òg leia til mutasjonar.

Ozonlaget absorberer ein større del av den ultrafiolette strålinga som kjem frå sola. Av den grunn lyter ein òg opp frå jordoverflata for å kunna observera himmelen i ultrafiolett stråling.
# Karbohydrat

Struktur for d-mannose
**Karbohydrat** er energirike organiske molekyl som vert brukt som energikjelde og -lager i alle levande organismar, og dessuten inngår som strukturelement i celleveggane til bakteriar, plantar og tre, og i bindevev hos dyr. Karbohydrat er dei aller vanlegaste biomolekyla på jorda.

Reine karbohydrat er bygd opp av grunnstoffa karbon, hydrogen og oksygen, oftast i forholdet 1:2:1 med den generelle formelen [C(H2O)]x. Kjemisk sett er karbohydrat polyhydroksialdehyder og -keton, det vil seia aldehyd og keton med mange hydroksylgrupper. Dei enklaste karbohydrata vert kalla monosakkarid eller enkle sukkerartar og har 3 til 6 karbonatom per molekyl. Dei best kjende er glukose («druesukker») og fruktose («fruktsukker»). Vanleg sukker eller farin (sukrose) er eit disakkarid samansett av glukose og fruktose.

Mange karbohydrat er tilsynelatande sykliske eterar, meir korrekt sykliske hemiacetaler, idet ketogruppene og hydroksylgruppene dannar intramolekylære bindingar. Karbohydrat kan òg danna større molekyl ved at dei bind seg til kvarandre gjennom sakkaridbindingar. Sakkarid vert delte inn i oligosakkarid med nokre få byggesteinar, og polysakkarid med mange byggesteinar. Oligosakkarida kan vidare delast inn i mono-, di- og tri-sakkarid osv.

* Døme på monosakkarid: glukose, fruktose, galaktose
* Døme på disakkarid: sukrose (glukose+fruktose), laktose (galaktose+glukose), maltose (glukose+glukose)
* Døme på polysakkarid: stivelse og cellulose

## Sjå òg

* Organisk kjemi
* Kosthald og ernæring
# Tarm

Frå innsida av tolvfingertarmen til ein frisk vaksen mann.
**Tarm** (norrønt *þarmr*) er lange, smale, gjerne buktande innvolar som dannar tarmkanalen i meltingssystemet. Tarmane fullfører meltingsprosessen ved å ta opp næringsstoff og skilja ut avføring. Tarmar blir også brukte til ulike føremål, som tillaging av mat og utstyr.

Tarmkanalen har tre hovuddelar, tynntarmen, tjukktarmen (*kolon*) og endetarmen (*rektum*). Tynntarmen er delt i tre, tolvfingertarmen (*duodenum*), *jejunum* og *ileum*. Pattedyr, fuglar og nokre reptil har òg minst ein blindtarm. Tarmbakteriar er svært viktige i denne prosessen. Tarmveggane driv føda framover ved å trekka seg saman. Det tek mellom ein og fem dagar for maten å passera gjennom tarmsystemet til menneske.

## Bruk av tarmar

### Mat

Tom tarm til pølsemaking i Ungarn.
Frityrsteikte grisetarmar i Kina.
Ein kan eta dyretarmar, og brukte dei tidlegare til ilåt når ein laga pølser. I industriell pølsemaking bruker ein ikkje dette naturlege pølseskinnet, men det kan bli gjort om ein bruker tradisjonelle metodar.

### Teknologi

I golvklokker er tarmar blitt brukte som strengar til å henga lodda i.

### Musikk

Vibrerande tarmar har tradisjonelt vore brukte i musikkinstrument, særleg som strengar i strengeinstrument, men også i trommer. Botnen av nokre typar litletromme kan slå mot eit nett av tarmar for å få fram ein særeigen klang, medan nokre utstrekte tarmstrengar under trommeskinnet på den nordafrikanske bendiren skapar ein summande lyd.

Medan ein i dag som regel bruker strengar av nylon, stål eller silke, bruker nokre av dei som speler tidlegmusikk framleis tarmstrengar for å få lyden meir autentisk. Det er særleg tarmar frå lam som har vore brukte til dette.

### Idrett

Sauetarmar har òg vore brukte til å laga nettet i tennisracketar med.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Gastrointestinal tract» frå Wikipedia på engelsk, den 3. desember 2006 (versjon 91649335).*
* *Denne artikkelen bygger på «Tarm» frå Wikipedia på svensk, den 3. desember 2006 (versjon 2753351.)*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Tarm**
# Markmus

|  |
| --- |
| **Markmus** |
|  Markmus |
| **Utbreiing og status** |
| **Status i verda:**  Livskraftig **Status i Noreg:**  Livskraftig Utbreiinga av markmus |
| **Systematikk** |
| **Rike:** | Dyr Animalia |
| **Rekkje:** | Ryggstrengdyr Chordata |
| **Underrekkje:** | Virveldyr Vertebrata |
| **Klasse:** | Pattedyr Mammalia |
| **Orden:** | Gnagarar Rodentia |
| **Familie:** | Hamsterfamilien Cricetidae |
| **Slekt:** | *Microtus* |
| **Underslekt:** | *Euarvicola* |
| **Art:** | **MarkmusM. agrestis* |
| **Vitskapleg namn** |
| Microtus agrestisLinnaeus, 1761 |

**Markmus**, *Microtus agrestis*, er eit pattedyr i hamsterfamilien. Markmusa lever i Eurasia, frå Portugal, Storbritannia og Noreg i vest, aust til Bajkalsjøen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* (no) *markmus* hos Artsdatabanken
* (en) *markmus* i Encyclopedia of Life
* (en) *markmus* i Global Biodiversity Information Facility
* (sv) *markmus* hos Dyntaxa
* (en) *markmus* hos Fauna Europaea
* (en) *markmus* hos Fossilworks
* (en) *markmus* hos ITIS
* (en) *markmus* hos NCBI
* (en) *Kategori:Microtus agrestis* – bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
* (en) *Microtus agrestis* – galleri av bilete, video eller lyd på Wikimedia Commons
* *Microtus agrestis* – detaljert informasjon på Wikispecies