# कंक्रित

A single concrete block
Exterior of the Roman Pantheon
दनेया निंतिं छ्यलिगु छधी कंक्रिट ब्लक
**कंक्रित** बाय् **कंक्रिट** धयागु छगू दनेज्वलं (दँ-ज्वलं) ख। थ्व छगू कम्पोजित पदार्थ ख गुकियात थीथी एग्रेगेततेत ति सिमेन्तय् तया सिमेन्तयात ठोस पदार्थय् हिलेगु जुइ। भवन दनेज्याय् थ्व निगुगु दकलय् अप्व छ्येलिगु पदार्थ ख ( लः धुंका ), व दकलय् अप्व छ्येलिगु दनेज्वलं, व हलिमय् दकलय् अप्व दयेकिगु सामग्री ख।

एग्रेगेट सुख्खा पोर्टल्याण्ड सिमेन्त व लः नापं ल्वाकज्याइ बिले मिश्रणं छगू ति पदार्थया स्लरी दयेकी गुकियात प्वंके फइ व आकारय् मोल्ड यायेछिं। सिमेन्तं हाइड्रेसन धाःगु प्रक्रियाया माध्यमं लःनाप प्रतिक्रिया याइ गुकिलिं थुकियात यक्व घौ लिपा छाःगुसे च्वंगु ठोस माट्रिक्स दयेकि। थ्व प्रक्रियां पदार्थयात छथाय् तया थी-थी छ्येलेज्याया निंतिं टिकाउ ल्वहं थें न्याःगु पदार्थ दयेकि। थ्व ईलं कंक्रिटयात निश्चित रुपय जक कायेगु मखु, थी-थी प्रक्रिया यायेत नं ग्वहालि याइ। हाइड्रेशन प्रक्रिया एक्सोथर्मिक प्रक्रिया ख, गुकिया अर्थ खः, कंक्रिटयात सेट यायेत गुलि ई काइ धइगु खँय् एम्बिएन्ट तापक्रमं महत्वपूर्ण भूमिका म्हिती । प्रायः, एडिटिभ (दसु पोजोलान वा सुपरप्लास्टिसाइजर )यात प्यागु मिश्रणया भौतिक गुणय् सुधार यायेत, क्युरिङ ईयात लिबाकेत वा तीव्र यायेत, वा मेगु कथं तयार पदार्थयात परिमार्जन यायेत मिश्रणय् दुथ्याकिगु या। अधिकांश संरचनात्मक कंक्रिट सुदृढीकरण सामग्री (गथेकि स्टील रिबार ) तेन्साइल स्त्रेन्थ प्रदान यायेत एम्बेद यायेगु जुइ, गुकिलिं रिइन्फोर्सद कंक्रित उत्पादन याइ।

सन् १८००या दशकया सुरुइ पोर्टल्याण्द सिमेन्तया आविष्कार जुइ न्ह्यः लाइम -आधारित सिमेन्ट बाइन्डर, गथेकि लाइम पुट्टी, प्रायः छ्येलिगु या। कंक्रितया अधिकांश मात्रा पोर्टल्याण्द सिमेन्ट छ्यला उत्पादन जुइ, तर गबलें गबलें मेमेगु हाइड्रोलिक सिमेन्ट नापं नं कंक्रित दयेकीगु जुइ, गथेकि क्याल्सियम एल्युमिनेट सिमेन्त । मेमेगु यक्व गैर-सिमेन्टयुक्त प्रकारया कंक्रित एग्रेगेटयात छथाय् तयेगु मेमेगु विधि नापं दयाच्वंगु दु, गुकिलि बितुमिन बाइन्दर दूगु आस्फाल्त कंक्रित ला, गुकियात सतकया सतहया निंतिं यक्व छ्येलिगु या, व पोलिमर कंक्रित गुकिलिं पोलिमरयात बाइन्दरया रुपय् छ्येलि।

मोर्टार स्वयां कंक्रित बिस्कं खः । कंक्रिट थः हे छगू निर्माण सामग्री ख, व थुकिलि तःग्वःगु (तःधंगु) व सूक्ष्म (चीधंगु) निगुलिं समुच्चय कण दइ, धाःसा मोर्टारय् सूक्ष्म समुच्चय जक्क दइ व थ्व मुख्यतः अपा, अंय्पा व मेमेगु मेसनरी इकाइयात छथाय् तयेगु निंतिं स्वाइगु एजेन्टया रुपय् छ्येलिगु या। ग्राउत धयागु कंक्रिट व सिमेन्टलिसे स्वापू दूगु मेगु पदार्थ खः । थुकिया नं तःग्वःगु एग्रेगेट मदु व सामान्यतया थुकियात प्वंकेछिं वा थिक्सोट्रोपिक जुइ, व न्हापा हे थासय् तयेधुंकूगु मेसनरी कम्पोनेन्त वा तःग्वःगु एग्रेगेट दथुइ च्वंगु खालि थासय् पूवंकेत छ्यलिगु या। कंक्रिट दयेकेगु व मर्मत यायेगु छुं विधिइ ग्राउतयात ग्यापय् पम्प यानाः ठोस द्रव्यमान *इन सितु* दयेकेगु याइ।

## सामान्य म्हसीका

थी थी छेँ व संरचना दयेकेत कंक्रिट छगू महत्वपूर्ण सामग्री खः ।साधारनकथं थ्व पोर्टल्यान्द सिमेन्त, फि, गिट्टी वा ल्वहंया एग्रेगेट, व लःया कम्पोजिट ख। कंक्रित छुकिया निंतिं छ्यली धइगुया लिधंसाय् थुकिया दँ-ज्वलंतेगु मात्रा हिलेफु।

हलिमय् मेमेगु मानव निर्मित पदार्थ स्वया कंक्रिट अप्व छ्येलिगु या। सन् २००६ तक्क दँय् करिब ७.५ बिलियन घन मिटर कंक्रित दयेकिगु या- थ्व मात्रा पृथ्वीइ प्रत्येक मनुया निंतिं छगू घन मिटर स्वया अप्व ख।

थुकिया ज्वलंत छथाय् तयाः पेस्ट दयेकीगु याइ गुकि पाउरोति मरिया निंतिं छुचुं न्हाइगु थें जुइ। अले थुकियात कंक्रिटयात फ्रेमय् प्वंकी। छुं घौ लिपा थ्व छाया ल्वहं थें जुइ। हाइड्रेशन धाःगु रासायनिक प्रतिक्रियाया हुनिं कंक्रित ठोस जुइ। लःया सिमेन्टलिसे प्रतिक्रिया जुइ, गुकिं मेमेगु घटकयात छथाय् तयाः अन्ततः ल्वहं थेंज्याःगु बल्लाःगु पदार्थ दयेकी ।

कंक्रितं फुटपाथ, पाइप, वास्तुशिल्प संरचना, बांध, जग, मोटरवे, तां, पार्किङ, पःखाः, गेट, घेरा व खम्बाया निंतिं फुटिङ व लःखः तकं दयेकेगु ज्या याइ। थुकिया दकलय् तःधंगु फाइदा धइगु मनूतय्सं स्यूगु मेमेगु छुं नं विधि स्वयां थ्व विधिं अपाः व ल्वहंयात बांलाक स्वानाः तइ।

कंक्रित संकुचन(compression)य् बल्लाः तर तनाव(tension)य् कमजोर जुइ। छुं उद्देश्यया निंतिं थुकियात स्टीलया डण्डीं बल्लाके माः। प्रबलित कंक्रिट (Reinforced concrete)या भवन फुक्कं ब्वयात छथाय् तयाः, जग, पःखाः, बँ व पलि स्वानाः दयेके फइ तर कंक्रिट निर्माणं भवनयात भूकम्प प्रतिरोधी दयेकीमखु।

## व्युत्पत्ति

कंक्रिट खँग्वः लाटिन खँग्वः " concretus " पाखें वःगु खः । " (अर्थ: कम्प्याक्ट बाय् घनीभूत), " concrescere " या पूर्ण निष्क्रिय विभक्ति ", निसें " con -" (नापं) व " crescere " (बृद्धि जुइत)।

## स्वयादिसँ

* छेँ

## लिधंसा