Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# सन् ५८८

The monastery
**५८८** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# सन् ५४९

The Circus Maximus
**५४९** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# सन् ५००

The world in 500
Mosaic
*Codex Argenteus*
**५००** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# गौतम बुद्ध

The Relic Stupa of Vaishali
The location of the Shakyas during the time of the Buddha
One of the earliest anthropomorphic representations of the Buddha, here surrounded by Brahma

| गौतम बुद्ध |
| --- |
|  सारनाथय् बुद्धया मुर्ति, ४गु शताब्दी। |
| बूगु | करिब इ॰ पू॰ ५६३ लुम्बिनी, वर्तमान नेपालय् |
| मदूगु | करिब इ॰ पू॰ ४८३ कुशीनगर, वर्तमान भारतय्  |
| प्रसिद्धि | बौद्ध धर्मया पलिस्थामि |
| पूर्वाधिकारी | कस्सप बुद्ध |
| उत्तराधिकारी | मैत्रेय बुद्ध |

|  |
| --- |
| **बुद्ध धर्म** पुचः

---

 |
| **बुद्ध धर्मया इतिहास**
बुद्ध धर्मय् कालचक्र
बुद्ध धर्मय् संघ
 |
| **जग**
चत्तरी आर्य सच्छनि
अरियो अट्ठङ्गीको मग्गो
पञ्चशील
निर्वाण · त्रिरत्न  |
| **मू विचाः**
त्रिलक्षण
स्कन्ध · ब्रह्माण्ड · धर्म
हलिम · पूर्नजन्म · शून्यता
प्रतित्य-समुत्पाद · कर्म  |
| **मू मनुत:**
गौतम बुद्ध
बुद्धयागु चेलात: · बुद्धयागु जहान  |
| **प्रयास व उपलब्धि**
बुद्धत्त्व · बोधिसत्त्व
अर्हतयागु प्यंगु त्वाथत:
पारमिता · ध्यान  |
| **थाय कथंयागु बौद्ध धर्मावलम्बी**
दक्षिणपूर्वी एसियाली · पूर्वी एसियाली
तिब्बती · भारतीय · पाश्चात्य
 |
| **बुद्ध धर्मया कचात**
थेरवाद · महायान
बज्रयान · प्राचीन मेमेगु ख्य:त:  |
| **ग्रन्थ**
सुत्त पिटक · महायान सुत्र
बिनय पिटक · अभिधम्म पिटक  |
| **पुचः:समसामयिक बुद्ध धर्मसांस्कृतिक पक्ष** · **विषयबौद्ध धर्म**

This box: * view
* talk
* edit
 |

**सिद्धार्थ गौतम** (संस्कृत: सिद्धार्थ गौतम; पाली: **सिद्धात्थ गोतम**) दक्षिण एसियाया उत्तर-पूर्वी भागय् (हाल नेपाः) जन्म कयादिम्ह छम्ह धार्मिक व अध्यात्मिक गुरु ख। वय्‌कलं बौद्ध धर्मया पलिस्था यानादिल। बौद्ध धर्मय् वसपोलयात सम्मासम्बुद्ध (सर्वोच्च बुद्ध) धाइगु या। वसपोलयात "बुद्ध" धाइ गुकिया अर्थ "बोधि ज्ञान प्राप्त जुम्ह" ख। हिन्दू धर्मय् वसपोलयात विष्णुया ९गु अवतारया रुपय् नालिगु या। वसपोलया जन्म व मृत्युया तिथि ग्रेगोरियन पात्रोय् इ पू ५६३ व ४८३यात कायेगु या। वसपोलयात *शाक्यमुनि* ("शाक्यकुलय् जन्म जुया विज्याम्ह मुनि") नं धायेगु या।

## जीवनी

### जन्म

बुद्ध गौतम गोत्र जुगुलिं वसपोलया नां *सिद्धार्थ गौतम* धाइगु या। वसपोलया जन्म लुम्बिनी, कपिलवस्तु ,लुम्बिनी,नेपाःय् जुगु ख। दक्षिण मध्य नेपाःया लुम्बिनीइ सम्राट अशोकं स्वङ्गु शताब्दी ईसा पूर्वय् बुद्ध बूगु स्मृतिइ छगु स्तम्भ दयेकादिगु दु।

### बाल्यकाल

सिद्धार्थया अबु शुद्धोदन छम्ह शाक्य जुजु ख। परम्परागत बाखं कथं सिद्धार्थया मां मायादेवी वसपोल चिधंबिले हे मदिया दिल। छम्ह ऋषिं जुजु शुद्धोधनयात बुद्ध छम्ह महान जुजु वा छम्ह महान साधु जुई धका धाःगु पाली ग्रन्थय् च्वयातःगु दु। थ्व भविष्यवाणी न्यना जुजु शुद्धोदानं थःगु सामर्थ्यं फक्व सिद्धार्थयात दुःखं बायेगु कुतः यानादिल।

## शिक्षा

बुद्धया उपदेशया सार थ्व कथं दु-

* सम्यक ज्ञान

बुद्ध अनुसार धम्म थ्व ख:

* जीवनया पवित्रता तयातयेगु
* जीवनया पूर्णता प्राप्त यायेगु
* निर्वाण प्राप्त यायेगु
* तृष्णाया त्याग
* सकल संस्कारयात अनित्य धका नालेगु
* कर्मयात मनुतयेगु नैतिक संस्थाया आधार नालेगु

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* बुद्ध धर्म
# सन् ५४२

King Totila
**५४२** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# सन् ५६५

Emperor Justin II
**५६५** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बूपिं

* चेन युएयी, उत्तरी झोउया सम्राज्ञी (अनुमानित तिथि)
* कथवाइन, वेसेक्सया राजकुमार (अनुमानित न्हिल्याः)
* गुन्डोल्ड, बभेरियन कुलीन मनू (अनुमानित न्हिल्याः)
* तिकृतया मरुथा, फारसी धर्मशास्त्री (म. ६४९ )
* मिरिन, आइरिश भिक्षु व मिसनरी (अनुमानित न्हिल्याः)
* सिसेबुट, भिसिगोथया जुजु (अनुमानित न्हिल्याः)
* विटेरिक, भिसिगोथया जुजु (अनुमानित न्हिल्याः)
* युआन लेशाङ, उत्तरी झोउया सम्राज्ञी

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# जलसेना

Template:USS, a modern guided-missile destroyer, escorting a reproduction of the 18th-century Template:Ship.
The Template:Ship, in service during World War II
22nd Marine Expeditionary Unit
**नेभी** धाःगु सैन्य बलया छगू भाग ख। थ्व प्रकारया सैन्यबल लःया युद्धय् सक्रिय जुइ।
# मिङ्ग राजवंश

Portrait of the Hongwu Emperor
The Great Wall of China
A 17th-century Tibetan thangka

大明महान मिङ**|
साम्राज्य |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **1368 – 1644** |  |

 |
|  |
| Location of मिङ वंशMing China at its greatest extent under the reign of the Yongle Emperor |
| **राजधानी** | Nanjing (Yingtian prefecture) (1368–1644) Beijing (Shuntian prefecture) (1403–1644) 39°54′N 116°23′E |
| **भाषा(तः)** | Official language: Guanhua Chinese Other Chinese dialects: Wu, Yue, Min, Xiang, Hakka, Gan Other languages: Uyghur, Tibetan, Mongolian, others |
| **धर्म** | Taoism, Confucianism, Buddhism, Chinese folk religion, Islam |
| **Government** | *Value specified for "government\_type" does not comply* |
| **Emperor (皇帝)** |  |
|  - 1368–1398 | The Hongwu Emperor |
|  - 1627–1644 | The Chongzhen Emperor |
| **Senior Grand Secretary** |  |
|  - 1402–1407 | Xie Jin |
|  - 1644 | Wei Zaode |
| **History** |  |
|  - नान्जिङय् पलिस्थ | ज्यानुवरी २३ |
|  - Fall of Beijing to Li Zicheng | अप्रिल २५ |
|  - दक्षिण मिङया पतन | ज्यानुवरी २२, सन् १६६२ |
| **क्षेत्रफल** |
|  - 1415 | ६,५००,००० km2 २,५०९,६६४ sq mi |
| **जनसंख्या** |
|  - 1393 est. | ६५,०००,०००  |
|  - 1403 est. | ६६,५९८,३३७¹  |
|  - 1500 est. | १२५,०००,०००²  |
|  - 1600 est. | १६०,०००,०००³  |
| **मुद्रा** | Bimetallic: copper cashes (文, *wén*) in strings of coin and paper Silver taels (兩, *liǎng*) in sycees and by weight |
| Remnants of the Ming Dynasty ruled southern China until 1662, a dynastic period which is known as the Southern Ming. ¹The numbers are based on estimates made by CJ Peers in *Late Imperial Chinese Armies: 1520–1840* ²According to A. G. Frank, *ReOrient: global economy in the Asian Age*, 1998, p. 109 ³According to A. Maddison, *The World Economy Volume 1: A Millennial Perspective Volume 2*, 2007, p. 238 |

**मिङ शासन**, वा **महान मिङया साम्राज्य** चीनया इतिहासय् सन् १३६८निसें सन् १६४४ तक्कयाना २७६ दँतक्क मिङ वंशंयाःगु शासन ख। थ्व वंशं चीनया शासन मंगोल युवान वंश्या पतन धुंका शुरु जुल। मिङकालयात छुं विज्ञतयेसँ मानव इतिहासया दकलय् स्थीर समाज व संरचना दूगु सरकारय् छगू (one of the greatest eras of orderly government and social stability in human history) धका नं वर्णन याःगु दु। थ्व वंश चीन शासन याइगु अन्तिम हान जातिया वंश ख। थ्व वंशया राजधानी बेइजिङ सन् १६४४स लि जिचेङया विद्रोहं थःगु ल्हातय् लाका शुन वंश शुरु यात व म्हो इलय् हे थ्व वंशयात मञ्चु जातिया नेतृत्त्वया चिङ वंशं बुकल। अथेजुसां दक्षिणय् मिङ शासनया समर्थकतयेसं सन् १६६२तक्क दक्षिणी मिङ धागु शासन दयेकातल।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* चीन
# जुलाई १५

थ्व दिं ग्रेगोरियन पात्रोयागु दिं खः। थ्व दिं खुनु जुगु ऐतिहासिक घटनातः थु कथं दु:

## मू घटनातः

### न्हापा न्हापा

### १९औं शताब्दी

### २०औं शताब्दी

### २१औं शताब्दी

|  |
| --- |
|  |
| **दंयागु ला व दिंत:** |
| ज्यानुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| फेब्रुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ (२९) (३०)  |
| मार्च | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अप्रिल | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| मे | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| जुन | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| जुलाई | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अगस्ट | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| सेप्टेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| अक्टोबर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| नोभेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| डिसेम्बर     | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
# युरोपेली संघ

युरोपेली संघयागु ध्वायं
**युरोपियन युनियन** (युरोपेली संघ) मुख्यत: युरोप य् स्थित २७ देय्तयेगु छगु राजनैतिक व आर्थिक दबू ख गुकिलि आपसय् प्रशासकीय साझेदारी दु। थ् व साझेदारी संघया यक्व वा सकल राष्ट्रय् लागू जुइ। थुकिया अभ्युदय 1957य् रोमया सन्धि द्वारा युरोपियन आर्थिक परिषद या माध्यमं खुगु युरोपियन देय्तयेगु आर्थिक भागीदारी नं जुगु ख। अब्लेनिसें थुकिली सदस्य देय्त येगु ल्या क्रमशः अप्वया वैच्वंगु दु व थुकिया नीतिइ यक्व हिला जुगुदु। 1993स मास्त्रिख सन्धि द्वारा थुकिया आधुनिक वैधानिक स्वरूपया जग तल। डिसेम्बर 2007य् लिस्बन समझौता द्वारा थुकिली अझ व्यापक सुधारतयेगु प्रक्रिया 1 ज्यानुवरी 2008 निसें न्ह्यथन।

युरोपियन संघ सदस्य राष्ट्रतयेत एकल बजाःया रूपय् मान्यता ब्यु व थुकिया कानून सकल सदस्य राष्ट्रय् लागू जुइ। थुकिलीं सदस्य राष्ट्रया नागरिकतयेत प्यंगु कथंया स् व तंत्रता सुनिश्चित या:- मनु, सामान, सेवा व पूँजीया स् व तन्त्र कायेबिये। संघ सकल सदस्य राष्ट्रतयेगु निंति छगु हे प्रकारया बनेज्या, मतस्य, क्षेत्रीय व िकासया नीतिइ अमल याइ। 1999स युरोपियन संघं साझा मुद्रा युरो न्ह्यथल गुकियात झिंन्यागु सदस्य देयतयेसं अ व लम्बन यात। संघ नं साझा विदेश, सुरक्षा, न्याय नीतिया नं घोषणा याःगु दु। सदस्य राष्ट्रतयेगु दथुइ श्लेगन संधि कथं पासपोर्ट नियन्त्रण नापं क्वचाया छ्वगु दु।

युरोपियन संघय् करिब 500 मिलियन नागरिक दु व थ्व हलिमया सकल ग्राहस्थ उत्पादया 31% योगदानकर्ता ख। सन् 2007य् थ्व लगभग (यूएस$16.6 ट्रिलियन) दयाच्वन।युरोपियन संघयात ग्रुप 8 संयुक्त राष्ट्र संघ विश्व बनेज्या संगठनय् थुकिया सदस्य देय्तयेसं प्रतिनिधित्व या। युरोपियन संघया 21 देय् नेटोया नं सदस्य ख। युरोपियन संघया महत्वपूर्ण संस्थानय् युरोपियन कमिशन, युरोपियन संसद, युरोपियन संघ परिषद, युरोपियन न्यायालय व युरोपियन केन्द्रीय बैंक आदि ला। युरोपियन संघया नागरिक सकल न्यादंय् थःगु संसदीय व्यवस्थाया सदस्यतयेत निर्वाचित याइ। युरोपियन संघयात दं 2012य् युरोपय् शान्ति व सुलह, लोकतन्त्र व मानव अधिकारतयेगु उन्नतिइ थःगु योगदानया निंति नोबेल शान्ति सिरपा नं सम्मानित यात।

## स्वयादिसँ

* युरोप
# डिसेम्बर ७

थ्व दिं ग्रेगोरियन पात्रोयागु दिं खः। थ्व दिं खुनु जुगु ऐतिहासिक घटनातः थु कथं दु:

## मू घटनातः

### न्हापा न्हापा

### १९औं शताब्दी

### २०औं शताब्दी

### २१औं शताब्दी

|  |
| --- |
|  |
| **दंयागु ला व दिंत:** |
| ज्यानुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| फेब्रुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ (२९) (३०)  |
| मार्च | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अप्रिल | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| मे | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| जुन | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| जुलाई | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अगस्ट | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| सेप्टेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| अक्टोबर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| नोभेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| डिसेम्बर     | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
# दान्ते अलिघिएरी

Dante's house museum in Florence. The house has been significantly altered since Dante's time.
Alleged Dante portrait attributed to Giotto
Portrait of Dante, c. 1375–1406, from a fresco in the Palazzo dei Giudici, Florence

| दान्ते अलिघिएरी |
| --- |
| Dante Alighieri, attributed to Giotto, in the chapel of the Bargello palace in Florence. This oldest picture of Dante was painted just prior to his exile and has since been heavily restored. |
| बूगु | Mid-May to mid-June 1265 Florence |
| मदूगु | सेप्टेम्बर 14, 1321(1321-09-14) (aged about 56) Ravenna |
| ज्या | Statesman, poet, language theorist |
| राष्ट्रियता | Italian |
| साहित्यिक आन्दोलन | *Dolce Stil Novo* |
|

---

Influences
* Aristotle, Homer, Cicero, Virgil, Ovid, Boethius, Avicenna, Averroes, Albert the Great, Thomas Aquinas, Bonaventure, Richard of St. Victor, Boethius of Dacia
 |
|

---

Influenced
* almost all Western literature, Samuel Beckett, Giovanni Boccaccio, Geoffrey Chaucer, Jorge Luis Borges, William Blake, Sandro Botticelli, Anthony Burgess, T. S. Eliot, John Milton
 |

**दुरान्ते देग्ली अलिघिएरी** (ल्याटिन लिपि:Durante degli Alighieri वा दान्ते (सन् १२६५-१३२१) छम्ह इटालियन चिनाखँमि, च्वमि, साहित्यिक सिद्धान्तकार, नैतिक दार्शनिक, व राजनैतिक विचारक ख। वय्कःयात वय्कःया ग्रन्थ चिनाखँ *ला कमेदिया* (La commedia)या निंतिं म्हसीकिगु या। थुकियात लिपा *La divina commedia* *(द दिभाइन कमेडी)* धाइगु यात। थ्व सफूयात "दिभाइन" वा दैवी नां बोकाकियों बियादिगु ख। वय्कःया विचारय् थ्व सफू इतालियन भाषाया व हलिम साहित्यया उत्कृष्ट दसु जुगुलिं वय्कलं थ्व नां बियादिगु ख।

इटालीइ थ्व ग्रन्थयात सोम्मो पोएता *il Sommo Poeta* ("सर्वोच्च चिनाखँ") वा *il Poeta* पोएता वा चिनाखँ जक्क धाइगु या। दान्ते, पेत्रार्क व बोकाकियोयात स्वंगु झरना "the three fountains" वा स्वंगु राजमुकुट "the three crowns" नं धाइगु या।

## कृति

**लातिन भाषा: *दि वल्गारी एलोक्वेंटा*
* *दि मोनार्किया*
* *एक्लोग्यूस*
* *लेटर्स*

**इतालियानो *ला विता न्युओवा*
* *ले रिमे*
* *कन्विवियो*
* *डिवाइन कमेदी*
* *इन्फर्नो*
* *पुर्गातोरियो*
* *पारादिसो*

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* चिनाखँ
# षेओङ्ग जे-सैनिक

**षेओङ्ग जे-सैनिक**(दक्षिण कोरिया:성재기 成在基, सेप्टेम्बर ११, १९६७ - जुलाई २६, २०१३) छम्ह दक्षिण कोरियाली मानव अधिकार कार्यकर्ता र नागरिक अधिकार कार्यकर्ता, उदारवाद दार्शनिकहरूका ख।

## राजनीति

## उपलब्धि

* Activist's 'suicide' causes huge stir koreatimes 2013.07.26 (अंग्रेजी भाषा)
* Activist missing for 3rd day koreatimes 2013.07.28 (अंग्रेजी भाषा)
* An antifeminist's death koreatimes 2013.07.29 (अंग्रेजी भाषा)
# रोमानी भाषा

[[Image:Lang Status 80-VU.svg|thumb|right|{{center|Balkan Romani, Caló, Central Romani, Sinte Romani and Vlax Romani]]

```
are classified as Vulnerable by the UNESCO
```

[[Image:Lang Status 60-DE.svg|thumb|right|{{center|Baltic Romani and Kalo Finnish Romani are classified as Definitely Endangered by the UNESCO]]

Dialects of the Romani language

**रोमानी भाय्** छगु भारोपेली भाय् खः। थ्व भाय् विषेश याना रोमा जातितेसं छ्येलि। थ्व भाय् संस्कृत भाय् व संस्कृत भाय् नं बुया वगु मेमेगु भाय् त नाप मिले जु वः। थ्व भाय् हलिमय् यक्व थासे विषेश याना पूर्वी व दक्षिण युरोप, अमेरिका, मध्य पूर्व थें न्यागु थासे छ्येलि। रोमा जाति भारतय् उत्त्पति जुया पश्चीम पाखे च्वं वंगु जुगुलिं भारत निसें युरोपतक्क यक्व थासे थ्व भाय् यागु छ्येलेज्या रोमा जातियागु मनुतेगु ल्याखं कथं जुगु खने दु। थ्व भाय् यागु थगु हे लिपि मदु। अथे जुसां आ यागु ईले थ्व भाय् ल्याटिन, देवनागरी, सिरिलिक, युनानी थें न्यागु लिपिय् च्वेगु ज्या जुगु दु|
# सन् १६७४

August 11
Reception of Conde after the battle at Seneffe
Philippe II, Duke of Orléans
**१६७४** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# सन् १६३२

January 31
April 15
November 16
**१६३२** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# सन् १५७३

January 25
May 26
Elias Holl
**१५७३** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# भिक्तर ह्युगो

**भिक्टर ह्युगो** (Victor Hugo; १८०२–१८८५) फ्रान्सेली साहित्यया छम्ह तसकल हे तःधंम्ह साहित्यकार, चिनाखँमि, व नाटककार खः। वय्‌कःया च्वसुतय्सं हलिंया राजनीति शास्त्र , न्याय, व मानवीय संवेदनामा तःधंगु प्रभाव लाकातःगु दु।

## च्वखँ

वय्‌कःया मू कृतितयगु धलः व चीहाकःगु खँ थन न्ह्यब्वयाच्वना:

१. ले मिजरेबल्स (Les Misérables, १८६२): थ्व ह्यूगोया दकलय् प्रसिद्ध उपन्यास खः। थुकी अन्याय, सामाजिक भेदभाव, व क्षमाया बाखं कनातःगु दु। थ्व उपन्यासय् न्यायया निंतिं जुइगु संघर्षयात तसकं हे बांलाक्क न्ह्यब्वयातःगु दु। थुकिलि 'जाँ वाल्जाँ' (Jean Valjean) धइम्ह छम्ह कैदीया जीवनया झ्वलय् मानवीय गरिमा व दयाया महत्व क्यनातःगु दु।

२. द हञ्चब्याक अफ नोत्र-दाम (The Hunchback of Notre-Dame, १८३१): थ्व उपन्यास पेरिसया प्रसिद्ध नोत्र-दाम क्याथेड्रल (Cathedral) या परिवेशय् च्वयातःगु दु। थुकिं वास्तुकलाया संरक्षणय् नं तःधंगु ग्वाहालि यात। कुरुप खनेदुम्ह 'क्वासिमोडो' (Quasimodo) या निष्कपट मतिना व समाजया क्रूरताया चित्रण थुकी दु।

३. द म्यान हु लाफ्स (The Man Who Laughs, १८६९): थ्व छगू तसकं हे गहन व राजनीतिक उपन्यास खः। थुकी छम्ह अजूचायाःगु ख्वाः दूम्ह मनूया माध्यमं कुलीन वर्गया आडम्बर व गरीबतयगु वास्तविकता क्यनातःगु दु। "धनी तयगु स्वर्ग गरीब तयगु नरकं दयेकातःगु खः" धइगु भाव थुकिं क्यनी।

४. कन्टेम्प्लेसन (Les Contemplations, १८५६): थ्व ह्यूगोया चिनाखँमुना खः। थ्व वय्‌कःया काय्‌-म्ह्याय्‌ मदुगु शोक व आध्यात्मिक चिन्तनय् आधारित दु। थुकी जीवन, मृत्यु, व प्रकृति प्रति वय्‌कःया दार्शनिक बिचाःत दुथ्याः।

५. हरनानी (Hernani, १८३०): थ्व छगू नाटक खः गुकिं फ्रान्सेली नाट्य परम्पराय् 'रोमान्टिक क्रान्ति' हल। थ्व नाटकं परम्परागत विचाः व न्हूगु कलात्मक स्वतन्त्रता दथुइ विवाद व बहस सिर्जना यात।

६. नाइन्टी-थ्री (Ninety-Three, १८७४): थ्व ह्यूगोया लिपांगु उपन्यास खः, गुगु फ्रान्सेली क्रान्तिया ईलय् आधारित दु। क्रान्ति, नैतिकता, व न्याय दथुइ जुइगु द्वन्द्वयात थुकी क्यनातःगु दु।

## ब्वनादिसँ

Robb, Graham (1997). *Victor Hugo: A Biography*.

Hugo, Victor (1862). *Les Misérables* (Original Manuscript).
# सन् १७८७

September 17
Joseph von Fraunhofer
Louis Daguerre
**१७८७** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# मेरी वुलस्टोनक्राफ्ट

**मेरी वुलस्टोनक्राफ्ट** (१७५९–१७९७) छम्ह बेलायती च्वमि, दार्शनिक, व मिसातयगु अधिकारया वकालत याइम्ह न्ह्यलुवा खः। वय्‌कःयात "आधुनिक मिसावादया मां" (Mother of Modern Feminism) धकाः म्हसीकिगु याइ। वय्‌कःया विचारं हलिं न्यंकंया मिसातयगु सामाजिक व राजनीतिक चेतनाय् तसकं तःधंगु **प्रभाव** लाकूगु दु।

## मू विचाः व कृतित

वय्‌कःया दकलय् प्रसिद्ध सफू A Vindication of the Rights of Woman* (१७९२)** खः। थ्व सफूति वय्‌कलं क्वय् बियाकथंया तर्कत न्ह्यब्वयादीगु दु:

* **शिक्षाया अधिकार:** मिसात मिजंत स्वया प्राकृतिक रूपं कमसल मखु, तर इमित शिक्षा मदुगुलिं जक कमजोर खनेदुगु खः।
* **बराबरी:** मिसा व मिजं निगुलिं 'विवेकशील' (Rational) प्राणी खः, उकिं समाज व कानुनय् निगुलिं बराबरी जुइमा।
* **सासनज्या व अधिकार:** समाजया बांलाःगु ग्वसाः(Management) या निंतिं मिसातय्त नं सार्वजनिक जीवनय् ब्वति कायेगु अधिकार दयेमा।

## जीवनया संघर्ष

मेरीया जीवन तसकं संघर्षमय जुवन। वय्‌कलं थःगु ईया तसकं संकुचित सामाजिक मान्यतायात चुनौती बियादिल। वय्‌कःया म्हाय् (Daughter) 'मेरी शेली' (Mary Shelley) खः, गुम्हं 'फ्रान्केन्सटाइन' (Frankenstein) सफू च्वयाः प्रसिद्ध जुयादिल।

## हलिंय् प्रभाव

वय्‌कःया विचा:तय्सं लिपा वनाः हलिं न्यंकं 'मिसा अधिकार' (Suffragette Movement) व समानताया ल्वापुइ जग तयेगु ज्या यात। न्यायेमिइ (Trade) व शिक्षाया ख्यलय् मिसातयगु सहभागिता दयेमा धइगु वय्‌कःया इच्छा आः वयाः यक्व थासय् पूवनाच्वंगु दु।

## लिधंसा

* Wollstonecraft, Mary (1792). *A Vindication of the Rights of Woman*.
* Gordon, Lyndall (2005). *Vindication: A Life of Mary Wollstonecraft*.
* Todd, Janet (2000). *Mary Wollstonecraft: A Revolutionary Life*.
# वाल्टर स्कट

**वाल्टर स्कट** (Walter Scott) छम्ह प्रसिद्ध स्कटिश च्वमि, चिनाखँमि व उपन्यासकार ख। वय्‌कःया जन्म सन् १७७१ अगस्ट १५ खुनु एडिनबरोय् जूगु ख। वय्‌कः ऐतिहासिक उपन्यास (historical novel) विधाया विकासय् तःधंगु योगदान बियादीम्ह व्यक्तित्व ख। वय्‌कःया उपन्यास 'इभान्हो' (Ivanhoe) व 'रोब रोय' (Rob Roy) हलिंन्यंक नांजाः। वय्‌कः न्हापां चिनाखँया माध्यमं नांजाःल, गुकिया दसु 'द लेडी अफ द लेक' (The Lady of the Lake) ख। वय्‌कःया ज्याय् स्कटल्याण्डया इतिहास, संस्कृति व लोकबाखंया गहनता खनेदु। वय्‌कःया च्वसुं युरोपेली साहित्यय् रोमान्टिक पुनर्जागरण हयेत ग्वहालि याकल। वय्‌कः छम्ह कानुन व्यवसायी नं जुयादी व थःगु पेशा व लेखनयात मंकाः कथं न्ह्याकादिल। वय्‌कःया 'वेभरली' (Waverly) उपन्यास झ्वं आधुनिक उपन्यासया विधायात जग बियादिल। वय्‌कःया मृत्यु सन् १८३२ सेप्टेम्बर २१ खुनु जूगु ख। वय्‌कःया च्वसुं स्कटल्याण्डया राष्ट्रिय पहिचानयात सुदृढ यायेत तःधंगु भूमिका म्हितल।

## स्वयादिसँ

* उपन्यास
* स्कटल्याण्ड

## लिधंसा
# टेनिस

Painting from Cremona
*Jeu de paume* in the 17th century
Augurio Perera

टेनिस| विम्बल्डन दकले पुलांगु व नांजाःगु ग्राण्ड स्ल्याम धेधेबल्ला ख। |
| Highest governing body | इन्टरन्यासनल टेनिस फेदेरेसन |
| First played | Between 1859 and 1865 (Birmingham, England) |
| Characteristics |
| Contact | No |
| Team members | Single or doubles |
| Mixed gender | Yes, separate tours Template:& mixed doubles |
| Categorization | Racket sport |
| Equipment | Tennis ball, tennis racket |
| Venue | Indoor or outdoor tennis court |
| Olympic | Part of Summer Olympic programme from 1896 to 1924 Demonstration sport in the 1968 and 1984 Summer Olympics Part of Summer Olympic programme since 1988 |
| Paralympic | Part of Summer Paralympic programme since 1992 |

**टेनिस** छगू प्रकारया ख्यः कासा ख। थ्व कासाय् छम्ह वा निम्हया पुचलं क्रमशः छम्ह वा निम्हया पुचःया प्रतिद्वन्दीनाप टेनिस कोर्टय् म्हिति।

## स्वयादिसँ

* कासा