Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# जुलाई १६

थ्व दिं ग्रेगोरियन पात्रोयागु दिं खः। थ्व दिं खुनु जुगु ऐतिहासिक घटनातः थु कथं दु:

## मू घटनातः

### न्हापा न्हापा

### १९औं शताब्दी

### २०औं शताब्दी

### २१औं शताब्दी

|  |
| --- |
|  |
| **दंयागु ला व दिंत:** |
| ज्यानुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| फेब्रुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ (२९) (३०)  |
| मार्च | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अप्रिल | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| मे | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| जुन | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| जुलाई | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अगस्ट | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| सेप्टेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| अक्टोबर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| नोभेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| डिसेम्बर     | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
# इटालियानो

| इटालियानो (इटालियन) |
| --- |
| italiano |
| Region | इटाली, स्विट्जरल्यांड, माल्टा, भेटिकन सिटी, स्यान म्यारिनो, अर्जेन्टिना, ब्राजिल, भेनेजुवेला, लिब्या, सोमालिया, एरिट्रिया, व युरोपया थीथी देशय् |
| Native speakers | ७०-१२५ मिलियन  (*date missing*) |
| भाषा परिवार | भारोपेली भाषा परिवार
* Italic
	+ Romance
		- Italo-Western
			* Italo-Dalmatian
				+ **इटालियानो (इटालियन)**
 |
| आधिकारिक अवस्था |
| आधिकारिक मान्यता | इटाली, स्विट्जरल्यांड, युरोपियन युनियन, स्यान मारिनो, स्लोभेनिया, सोमालिया (प्रान्तीय भाषा), भेटिकन सिटी, इस्ट्रिया काउन्टी क्रोएसिया |
| भाषा नियमन संस्था | Accademia della Crusca |
| भाषा कोड |
| ISO 639-3 | – |
|  यक्वं वर्कया नक्सा |

भेरोनिज रिदल, थ्व भाय्या च्वसुया ददु
दान्ते अलिघियरी, च्वमि
**इटालियानो** (*italiano*, or *lingua italiana*) छगु रोमान्स भाषा ख। थ्व भाषा ल्याटिनयु अपभंश भाषा ख। थ्व भाय् इटालीयु राजभाय् ख।

## वर्गीकरण

इटालियन छगू रोमान्स भाषा ख। थ्व छगू भल्गर ल्याटिन (बोलचालया भाषा ल्याटिन)या वंशज ख। मानक इटालियन तस्कनय् आधारित दु, विशेष यानाः थुकिया फ्लोरेन्ताइन भाषिका। अथे जुया, थ्व छगू इतालो-दालमेसियन भाषा पुचःया भाय् ख, थ्व पुचलय् आपालं मेमेगु मध्य व दक्षिणी इटालियन भाषा व विलुप्त दाल्मेसियन दुथ्याः। अप्वः धया थें रोमान्स भासय् थें, इटालियन भासय् नं स्त्रेस बिस्कं खनेदु ।

*एथनोलोगया* कथं, इतालियनया ज्वः खँग्वः फ्रेन्च नाप ८९%, कातालान नाप ८७%, सार्दिनियन नाप ८५%, स्पेनिश नाप ८२%, पोर्चुगिज नाप ८२%, लादिन नाप ७८%, रोमानियन नाप ७७% दु। स्रोत कथं थ्व अनुमान छुं भचा पायेफु।

## दसु

इटालियन भासां छगू वाक्य:- Io sono in Italia. च्वय् च्वङ्गु वाक्य नेवा: भसां:- जि इटालिं ख:।

## किपा

* इतालियन कर्सिभय् च्वयातःगु आखः
* इतालियानो भाय् ल्हाइगु थाय्

## लिधंसा

### ग्रन्थधलः

* Berloco, Fabrizio (2018). *The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition*. Lengu.

* Palermo, Massimo (2015). *Linguistica italiana*. Il Mulino.
* Simone, Raffaele (2010). *Enciclopedia dell'italiano*. Treccani.
# संगीतया स्केल

**स्केल (Scale)** धइगु संगीतय् छगू निश्चित अन्तराल (interval)य् दुथ्याःगु सः (pitches)तय्गु झ्वलाःगु पुचः ख। संगीत शास्त्रकथं स्केलयात सःया पिच (pitch) या आधारय् क्वहां वइगु (अवरोही descending) वा थाहां वइगु (आरोही ascending) क्रमय् ब्वथलातःगु दइ। हलिमय् थीथी तजिलजि व संगीत विधाकथं सप्तक (octave)य् सःतय्त ल्ययाः स्केल निर्माण याइ।

संगीतय् स्केलया तःधंगु महत्व दु। छुं नं राग, धुन वा म्येया आधार थ्व हे स्केलय् जुइ। स्केलया ग्वसालं हे संगीतय् छगू विशेष "रंग" वा "भाव" ब्वलंकी। नेपालभाषा संगीत व शास्त्रीय संगीतय् 'थाट' वा 'राग' या माध्यमं स्केलयात थुइकेगु याइ। पाश्चात्य संगीतय् 'मेजर' (Major) व 'माइनर' (Minor) स्केलत दकलय् अप्व छ्येलिगु या।

संगीतज्ञतसें थःगु सृजनाय् थ्व हे दुने च्वनाः 'मेलोडी' (melody) व 'हार्मोनी' (harmony) दयेकी। स्केल धइगु संगीतया व्याकरण थें ख। थुकिं क्यनीगु स्वरतेसं हे म्येया चरित्र निर्धारण याइ। स्केल विना संगीत छगू भद्रगोल सःया पुचः जक जुइ।

स्केल संगीतया जग ख। थुकिं हे संगीतयात छगू निश्चित आकार व रुप बी। हलिंया थीथी देशय् व थीथी कालखण्डय् थीथी स्केल निर्माण जूगु दु। अथे जूसां सःया शुद्धता व उकिया संवेग (emotion) धाःसा फुक्कय् थःथःगु हे कथं विशेष जुइ।

## स्केलया ताजि

स्केलतय्त उकी दुथ्याःगु सःया ल्याः व अन्तरालया आधारय् थीथी भागय् ब्वथले छिं:

### १. डायटोनिक स्केल (Diatonic Scale)

थ्व स्केलय् न्हय्गू सः (notes) दइ। पाश्चात्य शास्त्रीय संगीतय् थ्व दकलय् प्रधान स्केल ख। थ्व मेजर व माइनर नापं निगू प्रकारया जुइ।

### २. पेन्टाटोनिक स्केल (Pentatonic Scale)

थ्व स्केलय् न्यागू सः जक दइ। हलिंया यक्व लोक संगीत (Folk music) थ्व हे स्केलय् आधारित जुइ। नेवाः संगीतय् नं थुकिया यक्व प्रभाव खनेदु।

### ३. क्रोमेटिक सःलः (Chromatic Scale)

थ्व स्केलय् सप्तक दुनेया दक्वं १२ गू सःत छ्यलिगु या। थुकिं संगीतय् जटिलता व आधुनिकता दयेकी।

## शास्त्रीय संगीत व राग (नेपाः/भारतीय सन्दर्भ)

नेपाःया शास्त्रीय संगीतय् सःलःयात 'सप्तक' या रुपय् काइ। थुकिं ७ गू मुख्य सःतय्त कनातःगु दइ:

* षड्ज (सा)
* ऋषभ (रे)
* गान्धार (ग)
* मध्यम (म)
* पञ्चम (प)
* धैवत (ध)
* निषाद (नि)

थ्व सःतय्त शुद्ध, कोमल व तीव्र यानाः १२ गू सःया छगू पूर्ण सप्तक दइ। थ्व हे सःतय्त छ्यलाः 'थाट'त दयेकी।

## स्केलया तुलनात्मक धलः

क्वय् पाश्चात्य व शास्त्रीय संगीतया सःलःया तुलना यानातःगु दु:

| सः (Note) | पाश्चात्य नां | शास्त्रीय नां | अन्तराल (Interval) |
| --- | --- | --- | --- |
| १ | C | सा (Sa) | Root |
| २ | D | रे (Re) | Major 2nd |
| ३ | E | ग (Ga) | Major 3rd |
| ४ | F | म (Ma) | Perfect 4th |
| ५ | G | प (Pa) | Perfect 5th |
| ६ | A | ध (Dha) | Major 6th |
| ७ | B | नि (Ni) | Major 7th |

## संगीत सिद्धान्तय् सःलःया भूमिका

संगीत सिद्धान्त (Music Theory) कथं स्केलया दकलय् क्वय्या सःयात 'टोनिक' (Tonic) धाइ। थ्व सः हे म्येया मू आधार जुइ। स्केलया मेमेगु सःतय्सं टोनिकनाप याइगु स्वापू नं संगीतया रस निर्धारण याइ।

स्केलया अभ्यास याइबिलय् संगीतकारया 'पिच' (pitch) व 'इन्टोनेसन' (intonation) सुधार जुइ। वाद्यवादन स्यनीपिं संगीत ब्वँमिपिंसं दकलय् न्हापां स्केल हे सयेकेमाः। स्केलया ज्ञान मदुसा म्ये हालिगु वा थायेगु थाकुइ।

नेवाः तजिलजिया दाफा व चर्या संगीतय् नं निश्चित सःलःत दुथ्याः। प्राचीन काल निसें हे सःया निश्चित गणितीय अनुपातयात आधार कयाः स्केल निर्माण याइगु चलन दु। थ्व छगू वैज्ञानिक व कलात्मक पक्ष ख।

## लिधंसा
# स्पेनिश साम्राज्य

**स्पेनिश साम्राज्य** (Imperio español, अर्थ: स्पेनया साम्राज्य) इतिहासया दकलय् तःधंगु व शक्तिशाली साम्राज्य मध्ये छगू खः। थ्व साम्राज्य १५गु सदीया अन्त्य निसें १९गु सदीया तक अस्तित्वय् दयाच्वन। थ्व साम्राज्य युरोप, अमेरिका, अफ्रिका, एसिया व ओशिनियाया तःधंगु भूभागय् न्हापा दयाच्वंगु खः। थ्व साम्राज्यया विस्तारं यानाः थुकियात "सूर्द्यः गबलें मबिउगु साम्राज्य" (The empire on which the sun never sets) धकाः नं म्हसीकिगु या।

## इतिहास

### पलिस्था व सुरुवात

स्पेनिश साम्राज्यया जग १४६९ य् क्यास्टिलया लानी इसाबेला प्रथम (Isabella I) व एरागोनया जुजु फर्डिनान्ड द्वितीय (Ferdinand II) या इहिपा लिपा तःगु खः। थ्व "क्याथोलिक जुजु-लानी" (Catholic Monarchs) तसें १४९२ य् "रिकनक्विस्टा" (Reconquista - मुस्मांतयेगु ल्हाःतं स्पेन लितकायेगु ज्या) क्वचायेकल। थ्व नापं हे इमिसं क्रिस्टोफर कोलम्बस (Christopher Columbus)यात भारतया लँपु मालेत समुद्री यात्रा यायेत आर्थिक ग्वाहालि यात, गुकिलिं मसिकः हे "न्हूगु हलिं" (अमेरिका) या लुईकेगु ज्या जुल।

### विस्तार व कन्क्विस्टाडोर

१६गु सदीइ, स्पेनं अमेरिका महादेशय् थःगु शासन विस्तार यात। "कन्क्विस्टाडोर" (Conquistadors - स्पेनिश सेनानायक) तसें तःधंगु आदिवासी सभ्यतायात पराजित यात:

१५२१ य् हर्नान कोर्टेस (Hernán Cortés) नं मेक्सिकोया एज्टेक साम्राज्य (Aztec Empire) यात त्याकल।

१५३२ य् फ्रान्सिस्को पिजारो (Francisco Pizarro) नं पेरुया इन्का साम्राज्य (Inca Empire) यात त्याकल।

थ्व विजय लिपा स्पेनं अमेरिकां लुं, वहः, व मेमेगु प्राकृतिक स्रोतत युरोपय् हयाः थःत तसकं तःमि व शक्तिशाली दयेकल।

### स्वर्ण युग

१६गु व १७गु सदीयात "स्पेनिश स्वर्ण युग" (Siglo de Oro) धाइ। थ्व ईलय् स्पेन हलिमया मू शक्ति (superpower) जुल। ह्याब्सबर्ग (Habsburg) राजवंशया शासनय्, स्पेनं युरोपया राजनीति व धर्म (क्याथोलिक धर्म) य् प्रभुत्व दयेकल। थ्व ईलय् कला व साहित्यया नं तःधंगु विकास जुल, दसु मिगुयल दे सर्बान्तेस (Miguel de Cervantes) या "दन किहोते" (Don Quixote) व डिएगो भेलाजक्वेज (Diego Velázquez) या च्वयेगु ज्या थ्व हे कालया ख।

### पतन

१८गु व १९गु सदीइ स्पेनिश साम्राज्यया शक्ति म्हो जुयावन।

नेपोलियनिक हताः: १९गु सदीया सुरुइ नेपोलियन (Napoleon) नं स्पेनय् आक्रमण यात, गुकिलिं साम्राज्ययात कमजोर दयेकल।

अमेरिकी स्वतन्त्रता: १८१० निसें १८२५ या दथुइ, ल्याटिन अमेरिकाय् सिमोन बोलिभर (Simón Bolívar) व होसे दि सान मार्तिन (José de San Martín) या नेतृत्त्वय् स्वतन्त्रता संग्राम जुल। थुकिया लिच्वः कथं मेक्सिको, कोलम्बिया, अर्जेन्टिना, पेरु थें न्याःगु देय् स्वतन्त्र जुल।

१८९८ या हताः: स्पेनिश-अमेरिकी हताःय् स्पेनया पराजय जुल। थ्व हताः लिपा स्पेनं क्युबा, पुएर्तो रिको, व फिलिपिन्स बुतः।

## लुमंका

स्पेनिश साम्राज्यं हलिमय् तःधंगु सांस्कृतिक व भाषिक छाप त्वःतूगु दु:

भाषा: स्पेनी भाषा थौंकन्हय् हलिमय् दकलय् अप्वः ल्हाइगु भाषा मध्ये छगू खः, विशेष यानाः ल्याटिन अमेरिकाय्।

धर्म: रोमन क्याथोलिक धर्म (Roman Catholicism) दक्षिण व मध्य अमेरिकाया प्रमुख धर्म खः।

संस्कृति: वास्तुकला, नसात्वँसा, व संगीतय् स्पेनिश व आदिवासी संस्कृतिया मिश्रण (mestizo culture) खनेदु।

## स्वयादिसँ

* स्पेन
* पोर्चुगिज साम्राज्य
* ब्रिटिस साम्राज्य

## लिधंसा
# इक्वेडोर

A Venus (2,300-2,000 BCE) of the Valdivia culture

República del Ecuadorइक्वेडोर गणतन्त्र**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वांय
 | राष्ट्रीय चिं
 |

 |
| म्ये: Salve, Oh Patria |
| इक्वेडोरयागु नक्सा |
| **राजधानी** | क्विटो ००°९′द ७८°२१′प |
| **तधंगु सहर** | Guayaquil |
| **औपचारिक भाय** | इस्पान्योल१ |
| **सरकार** | गणतन्त्र |
|  - ईक्वेडोरयागु राष्ट्रपतितेगु सूची | Alfredo Palacio |
|  - ईक्वेडोरयागु उपराष्ट्रपतितेगु सूची | Alejandro Serrano |
| **स्वतन्त्रता** |   |
|  - स्पेननं | मे २४, इ सं १८२२  |
|  - ग्रान कोलम्बियानं | मे १३, इ सं १८३०  |
| **क्षेत्रफल** |   |
|  - फुकं | २५६,३७० किमि² (७२गु) |
|   | (९८,९८५ वर्ग माइल)  |
|  - लयागु प्रतिशत (%) | ८.८ |
| **जनसंख्या** |   |
|  - जुलाई २००५ एस्टिमेटेड | १ (६७गु) |
|  - जनघनत्व | ४७/किमि² (१४७औं) (१२२/वर्ग माइल)  |
| **कुल ग्राहस्थ उत्पादन** (पि पि पि) | २००५ एस्टिमेट |
|  - फुकं | $५७.०४ billion (७०औं) |
|  - प्रति छ्यं | $४,३१६ (११३औं) |
| **मुद्रा** | अमेरिकी डलर२ (`USD`) |
| **ई क्षेत्र** | (UTC-५; UTC -६ (गालापागोसं टापु)) |
| **इन्टरनेट TLD** | .ec |
| **कलिंग कोड** | `+५९३` |
| १ क्वेच्वा भाषा व मेमेगु अमेरिन्डियन भाषातः भूमिपुत्रतेसं ल्हायेगु या। २ Sucre until 2000. |

**इक्वेडोर** छगु दक्षिण अमेरिकी दे ख:।

## भूगोल

### व्यवस्थापिक विभाजन

थ्व देयागु प्रान्तत: थुकथलं दु:-

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| **प्रान्त** | **राजधानी** |
| --- | --- |
| **Azuay** | Cuenca |
| **बोलिभार प्रान्त** | Guaranda |
| **कान्यार प्रान्त** | Azogues |
| **कार्चि प्रान्त** | Tulcán |
| **चिम्बोराजो प्रान्त** | Riobamba |
| **कोतोपाक्सि प्रान्त** | Latacunga |
| **एल ओरो प्रान्त** | Machala |
| **एस्मेराल्दाज प्रान्त** | Esmeraldas |
| **गालापागोस प्रान्त** | Puerto Baquerizo Moreno |
| **गुआयास प्रान्त** | Guayaquil |
| **इम्बाबुरा प्रान्त** | Ibarra |

 |

| **प्रान्त** | **राजधानी** |
| --- | --- |
| **लोखा प्रान्त** | Loja |
| **लस रियोज प्रान्त** | Babahoyo |
| **मनाबी प्रान्त** | Portoviejo |
| **मोरोना-सान्तियागो** | Macas |
| **नापो प्रान्त** | Tena |
| **ओरेयाना प्रान्त** | Puerto Francisco de Orellana |
| **पास्ताजा प्रान्त** | Puyo |
| **पिचिन्चा** | Quito |
| **सकम्बियोज** | Nueva Loja |
| **तङ्गुराहुआ प्रान्त** | Ambato |
| **जामोरा-चिन्चिपे** | Zamora |

 | इक्वेदोरया मानकिपा |

## अर्थतन्त्र

## राजनीति
# ई सं १९१४

This picture of the arrest of a suspect in Sarajevo
[[Image:Map Europe alliances 1914-en.svg|thumb|Map of European alliances in 1914 {{legend|#83be58|Triple Entente]]

Mobilization
## प्रमुख घटनात:

* प्रथम हलिम ल्वापु न्ह्येथाल|

## जन्म

## मृत्यु

* फ्रान्ज फर्डिन्यान्डयागु हत्या|
# पनामा नहर

Location of Panama
An 1885 map showing the Railway and the proposed Panama Canal route
Ferdinand de Lesseps
**पनामा नहर** छगु मनुनं देकुगु नहर खः। थ्व नहरं प्रशान्त व एट्लान्टिक सागर नाप लाई।

## आवश्यकता

थ्व नहर दया व्यापार व यातायातय् सिक्क फाइदा जुगु दु।

* Live webcams Panama Canal