Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# रेखागणित

A European
The frontispiece
*Woman teaching geometry*. Illustration at the beginning of a medieval translation of Euclid's Elements
फुति वो फुति यात छगु, निगु वो स्वंगु दिशाले परिमर्जित् याई बिले दया वैगु येक्को कथंया किपा व वस्तु अले अन्यागु किपा व वस्तु नं पालना यायेगु नियम यात सिका कायेगु कुत यायेगु विज्ञानयात **ज्यामिति**(Geometry) धाइ।

## स्वयादिसँ

1. चाकुला
	1. पाइ
2. प्यकुंला
3. स्वकुंला
# मिल्की वे

The Milky Way as seen from a dark site with little light pollution
The shape of the Milky Way as deduced from star counts by William Herschel
Photograph of the "Great Andromeda Nebula" from 1899, later identified as the Andromeda Galaxy
**मिल्की वे** सौर्यमण्डल दुथ्याःगु नगुनम्दः ख। थुकिया नां पृथ्वीं अन्तरिक्षय् स्वयेबिले थ्व नगुमन्दःय स्वरुपया वर्णन याइ।
# बब-एल-मण्डब जलसन्धि

Satellite photo
Flows of petroleum
Strait of Bab-el-Mandeb with Perim Island in the distance
**बब-एल-मण्डब जलसन्धि** हलिमया छगु मू जलसन्धि ख।

## भूगोल

थ्व जलसन्धिया अवस्था थ्व कथं दु:

* पूर्वः
* पश्चिमः
* उत्तरः
* दक्षिणः

## ऐतिहासिक महत्त्व

## मनुतेत असर

## स्वयादिसँ

* जलसन्धि
* भूगोल
# सिन्धु खुसि

[[Image:The Indus river in the Kashmir region.jpg|thumb|right|250px|The course of the Indus in the disputed Kashmir region

The major sites of the Indus Valley Civilization c. 2600–1900 BC in Pakistan, India and Afghanistan
[[Image:Indus Nanga Parbat Himalayas from Khyber Pakhtunkhwa.webm|right|thumb|280px|The Indus River in the foreground and the Nanga Parbat

|  |
| --- |
| सिन्धु खुसि (*उर्दू: دريائے سِندھ‎ (दरिया-ए-सिन्ध) हिन्दी:  सिन्धु नदी*) |
|  Satellite image of the Indus River basin in Pakistan, India, and China.  Satellite image of the Indus River basin in Pakistan, India, and China.  |
| Country | पाकिस्तान (93%) भारत (5%) चीन (2%) |
|  |
| **Tributaries** |
|  - left | Zanskar River, Chenab River, Sutlej River, Soan River, Beas River, Ravi River, Dras River, Suru River, Jhelum River, Kishanganga River |
|  - right | Shyok River, Gilgit River, Kabul River, Kurram River, Gomal River |
| Cities | Leh, Sukkur, Hyderabad, Dera Ismail Khan |
|  |
|  |
| Primary source | Sênggê Zangbo |
|  - location | Tibetan Plateau |
| Secondary source | Gar |
|  - location | Tibetan Plateau |
| Mouth |  Arabian Sea  |
|  - location | Indus River Delta, Pakistan |
|  - elevation | ० m (० ft) |
|  - coordinates | ﻿ / ﻿ |
|  |
| Length | ३,२०० km (१,९८८ mi) |
| Basin | १,१६५,००० km² (४४९,८०९ sq mi) |
| Discharge | for Arabian sea |
|  - average | ६,६०० m³/s (२३३,०७७ cu ft/s) |
|  |
|

 Map of the Indus River basin

 |

**सिन्धु खुसी** (संस्कृत व हिन्दी: सिन्धु Sindhu; उर्दू: سندھ Sindh; सिन्धी भाषा: سنڌو Sindh; फारसी भाषा: **Hindu**; पाश्तो भाषा: **Abasin** "*खुसीतेगु अबु*"; सँय्: **Sengge Chu** "*धुं खुसी*"; चिनिया भाषा: 印度 Yìndù; युनानी: Ἰνδός Indos) पाकिस्तानयागु दक्ले ताःहाकगु व महत्त्वपूर्ण खुसी खः।

## लिधंसा
# उद्योग

छगू औद्योगिक क्षेत्रया दृश्य
छुं विशेष क्षेत्रय्‌ तःधंगु मात्राय्‌ सामानया निर्माण/उत्पादन वा वृहद कथं सेवा बीगु मानवीय ज्यायात **उद्योग** (industry) धाइ। उद्योगतयेगु कारणं गुणस्तर दूगु उत्पादन म्हो तकाय् लावइ गुकिलिं मनुतयेगु रहन-सहनया स्तरय्‌ सुधार जुइ व जीवन सुविधाजनक जुयावनि।
औद्योगिक क्रान्तिया परिणामस्वरूप युरोप व उत्तरी अमेरिकाय्‌ न्हु-न्हु उद्योग आरम्भ जूवन। थ्व धुंका आधुनिक औद्योगीकरण अरम्भ जुल। थ्व कालय्‌ न्हुगु प्रविधि व उर्जाया न्हुगु साधनतयेगु आगमनं उद्योगतयेत ग्वहालि यात।

## मू सिद्धान्त

उद्योगया छुं मू सिद्धान्त थ्व कथं दु-

### यक्व मात्राय् उत्पादन (मास प्रोडक्सन)

उद्योगतयेगु‌ मानक डिजाइनया उत्पाद यक्व मात्राय्‌ उत्पन्न जुइ। थुकिया निंतिं स्वचालित ज्याभः व एसेम्बली-लाइन आदिया छ्येलाजुइ।

### ज्या इनिगु (डिविजन अफ लेबर)

उद्योगय्‌ डिजाइन, उत्पादन , मार्केटिङ, प्रबन्धन आदि ज्या अलग-अलग मनु वा पुचःलं यायेगु जुइ। परम्परागत कारीगरया निर्माणय्‌ छम्ह हे मनुं सकल ज्या याइ। थुकि जक्क मखु , छगु हे ज्या (दसु उत्पादन)या चिधंगु यक्व ज्यायात‌ बाया यक्व मनुतयेसं छगू जक्क ज्या यायेगु जुइ।

## आर्थिक कृयाकलाप

औद्योगिक आर्थिक क्रियाकलापतयेत प्यंगु वर्गय् बायेछिं:

सकल ग्राहस्थ उत्पाद (Gross domestic product/GDP) वांगु - कृषि , ह्यांगु - उद्योग , वचुगु - सेवा क्षेत्र
* **प्राथमिक ख्यः** (प्राइमरी सेक्टर)

थुकिलि मूकथं कच्चा पदार्थया निष्कर्षण (extraction) नाप स्वागु ज्या जुइ। दसु- खनन (माइनिंग) , बुंज्या आदि।

* **द्वितियक ख्यः** (सेकेन्डरी सेक्टर)

थुकिलि प्रशोधन कारखाना , निर्माण (मैन्युफैक्चरिंग) उद्योग आदि ला।

* **तृतीयक ख्यः** (टर्शियरी सेक्टर)

थुकिलि सेवा दसु कानून , बैंक , स्वास्थ्य व उत्पादतयेगु वितरणनाप सम्बन्धित उद्योग ला।

* **चतुर्थक ख्यः**

थ्व अपेक्षाकृत न्हुगु ख्यः ख। थुकिलि ज्ञान आधारित उद्योग ला। दसु अनुसन्धान , डिजाइअन व विकास (R&D); कम्प्यूटर प्रोग्रामन , जैवरसायन आदि थुकिलि ला।

थुकिया अतिरिक्त ५गु ख्यःया अस्तित्व नं दु गुकिलि बिना लाभया ज्या यायेगु ख्यः ख।

## उद्योगया प्रकार

* कुटीर उद्योग
* सरकारी क्षेत्रया उद्योग
* पब्लिक ट्रस्ट उद्योग
* एकल स्वामित्व उद्योग
* फुटलूज उद्योग
* पर्यटन उद्योग
* फिल्म उद्योग

## उद्योगया आधार

* बुंज्या आधारित
* पशु आधारित
* गुं आधारित
* प्रविधि आधारित

## उद्योगया निंतिं आवश्यक सुविधा

* ज्यामि
* उचित जलवायु
* पूजीं
* शक्तिया साधन
* बजाः
* कच्चा पदार्थ
* परिवहन
* सरकारी ग्वहालि

## हलिमया मू औद्योगिक क्षेत्र

* शिकागो
* न्युईंग्लेण्ड
* हेम्पशायर
* लंकाशायर
* कुज्ने बस्क
* भिलाई
* बोकरो
* फ़रीदाबाद
* वराणसी
* मोदीनगर
* शिवकाशी
* रामपुर
* फिरोजाबाद
* जमशेदपुर
* आलीगढ़
* लुधियाना
* केलिर्फोनिया- हलीवुड
* केंटुकी

## उद्योग पलिस्थाया सिद्धान्त

* वेबर का सिद्धान्त (आइसोडापेन)
* ग्रोथ पोलया सिद्धान्त
* क्लार्कया सेक्टर मोडल

किपा:Clark's Sector Model 200px.pngकोलिन क्लार्क का सेक्टर मॉडल (1950)
# जेम्स कूक

This hand-drawn chart of Gaspé Bay
 This 1775 chart of Newfoundland
This 1764 map of the world, by French hydrographer

| Captain James Cook |
| --- |
|  James Cook, portrait by Nathaniel Dance-Holland, c. 1775, National Maritime Museum, Greenwich |
| बूगु | 7 November [O.S. 27 October] 1728 Marton, (in present-day Middlesbrough) Yorkshire, England |
| मदूगु | 14 फेब्रुवरी 1779(1779-02-14) (आयु 50) Kealakekua Bay, Hawaii  |
| राष्ट्रियता | British |
| शिक्षा | Postgate School, Great Ayton |
| ज्या | Explorer, navigator, cartographer |
| पदवी | Captain |
| क्वथापासा | Elizabeth Batts |
| मचा | James Cook, Nathaniel Cook, Elizabeth Cook, Joseph Cook, George Cook, Hugh Cook |
| मां-अबु | James Cook, Grace Pace |
| ल्हाचिं |  |
# पाइ

Lower-case *π* (the lower case letter is used for the constant)
चाकलायागु व्यास १ जुइबिले उकिगु लागा जुइ π।
पाइ वा π छगू ल्याः छगू गणितीय स्थिर-ल्याः ख गुकिलिं छगू चाकःया परिधि(सिथ) व थुकिया व्यासया अनुपात ख। पाइ लगभग ३.१४१५९ बराबर जुइ । गणित व भौतिक शास्त्रय् यक्वं सूत्रय् π ल्याः खनेदु। थ्व छगू तर्कहीन ल्याः खः। अर्थात, थुकियात निगू पूर्णाङ्कया अनुपातया रुपय् पाय्छि जुइक क्यने फैमखु। अथेसां, थुकिया मात्रायात २२/७या कथं अनुमान यायेछिं। थ्व विभाजनया दशमलव ल्याः गबलें क्वचाइमखु, न त स्थायी रुपं दोहोरे जुइ। थ्व छगू पारलौकिक ल्याः (transcendental number) ख, अर्थात थ्व ल्याः छगू परिमित योग, उत्पाद, शक्ति व पूर्णाङ्क जक्क दुथ्याःगु समीकरणया समाधान जुइमखु। π या दशमलव ल्या आकस्मिक रुपं वितरण जूगु खनेदु, तर थ्व अनुमानया छुं नं प्रमाण लुइके मफुनि।

द्वलंद्वः दँ निसें गणितज्ञतयेसं π या थःगु थुइकायात अप्वयेकेगु कुतः याःगु दु। थुकिया निंतिं थ्व ल्याया मात्राया दकले वृहद गणना यायेगु कुतः यक्व थासय् जूगु दु। प्राचीन ईलय् मिस्र व बेबिलोनियनय् व्यावहारिक गणनाया निंतिं π या यक्व हे पाय्छि मात्रा अनुमान माःगु कुतः जुल। करिब २५० ईसापूर्वय् ग्रीक गणितज्ञ आर्किमिदिजं π यात स्वेच्छाचारी सटिकता (arbitrary accuracy) नापं अनुमान यायेत छगू एल्गोरिदम दयेकल । ईस्वी ५गु शताब्दीइ चिनिया गणितज्ञतयेसं π यात ७गु अंकया अनुमान यात धाःसा भारतीय गणितज्ञतेसं न्यागु अंकया अनुमान यात, निगुलिं ज्यामितीय प्रविधि छ्येला। अनन्त झ्वलय् आधारित πया निंतिं न्हापांगु कम्प्युतेसनल सूत्र छगू सहस्राब्दी लिपा लुइकल। चाकःया परिधि व व्यासया अनुपातयात क्यनेत ग्रीक आखः πया दकलय् न्हापां ज्ञात छ्येलेज्या सन् १७०६स वेल्सया गणितज्ञ विलियम जोन्सं याःगु ख।

क्यालकुलसया आविष्कारं याकनं हे πया सलंसः ल्याया गणना जुल। थ्व पद्धति सकल वर्तमान व्यावहारिक वैज्ञानिक गणनाया निंतिं पर्याप्त जुल। अथेजुसां २०गु व २१गु शताब्दीइ गणितज्ञ व कम्प्युटर वैज्ञानिकतेसं न्हुगु दृष्टिकोण पिथंगु दु गुकिलि अप्व कम्प्युतेसनल शक्ति छ्यला π या दशमलव प्रतिनिधित्वयात यक्व ट्रिलियन अंक तक ल्याखायेछिं। थथे ल्याखायेत ल्याआखः झ्वलय् (numeric series) गणना यायेगु न्हूगु दक्ष एल्गोरिदमया विकासय व हलिं रेकर्ड देकिगु कुतलं ग्वहालि याःगु दु। थुकिलि दुथ्याःगु व्यापक कम्प्युतेसनयात सुपरकम्प्युटरया परीक्षणया नापं उपभोक्ता कम्प्युटर हार्डवेयरया स्ट्रेस टेस्टिङ यायेत नं छ्येलीगु या।

थुकिया परिभाषा चाकःनाप स्वापू दूगुलिं π त्रिगोनोमेत्रि व [[[ज्यामिति]]इ यक्व सूत्रय् खने दु, विशेष यानाः वृत्त, दीर्घवृत्त व गोलाकारया सम्बन्धय्। थ्व विज्ञानया मेमेगु विषयया सूत्रय् नं खने दु, गथेकि ब्रह्माण्ड विज्ञान, फ्राक्टल, थर्मोडायनामिक्स, यान्त्रिक, व इलेक्ट्रोम्याग्नेटिजम। थ्व ज्यामिति नाप म्हो जक्क स्वापू दूगु क्षेत्रय् नं खनेदु, गथेकि ल्या सिद्धान्त व तथ्यांक। आधुनिक गणितीय विश्लेषणय् ज्यामितिया छुं नं सन्दर्भ मकासें πयात परिभाषित यायेछिं। π या सर्वव्यापीतां थुकियात विज्ञान दुने व पिने दकलय् अप्व ज्ञात गणितीय स्थिरांकय् छगू दयेकी। π यात समर्पित यक्व सफूत पिहां वःगु दु, व π या अंकया रेकर्ड-सेटिङ ल्याखायेगु कुतः प्रायः बुखँया विषय जुइ।

## स्वयादिसँ

* अंकगणित
# पतिं

Illustration depicting the bones of the human hand
The precision of finger movements in space and time is highlighted in this motion tracking
Radiograph of Type 1 Syndactyly
मनुया ल्हातय् व तुतिइ दइगु न्यापु ताःहाकगु अङ्गतेत पतिं धाइ। पतिं दथुया थाय्‌यात काल्पि धाइ।

## पतिंतयेगु नां

* म्हालापतिं वा बुरापतिं
* च्वलापतिं
* दथुपतिं
* अंगुपतिं
* सिखापतिं

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* ल्हाः
# चिनियाँ लोक धर्म

**चिनियाँ लोक धर्म** (Chinese folk religion) वा **चिनियाँ परम्परागत धर्म** धइगु चीनया मू परम्परागत धार्मिक विश्वास व प्रथाय् आधारित छगू धार्मिक प्रणाली खः। थ्व धर्मय् ताओवाद (Daoism), कन्फ्युसियसवाद (Confucianism), व बुद्ध धर्म (Buddhism) या थीथी तत्त्वत ल्वाकज्यानाच्वंगु दु। थुकिलि विशेष यानाः पुर्खातय्त पुज्यायेगु, थीथी द्यः व प्रकृतिया शक्तिइ विश्वास यायेगु, व हलिमया सन्तुलन कायम यायेगु परम्परा दु।

## मू मान्यता व विचाः

चिनियाँ लोक धर्मय् छुं आधारभूत दार्शनिक मान्यता दु, गुकिलिं चिनियाँ समाज व म्वायेगु शैलीयात असीमित प्रभाव लाकूगु दु:

तियन (Tian): 'तियन' या अर्थ 'स्वर्ग' वा 'आकाश' खः। थुकियात सर्वोच्च शक्ति, प्रकृतिया नियम, व नैतिक व्यवस्थाया स्रोतया रुपय् कायेगु याइ।

यिन व याङ (Yin and Yang): थ्व विचाः कथं, हलिमया फुक्कं खँय् निगू विपरीत तर पूरक शक्ति दु (दसु: जः व ख्युं, मिसा व मिजं)। थ्व निगू शक्तिया सन्तुलन हे जीवनया मू आधार खः।

पुर्खा पुजा (Ancestor Veneration): चिनियाँ छेँजः दुने थःपिं पुर्खातय्त लुमंकेगु व इमित पुजा यायेगु तसकं महत्त्वपूर्ण जु। सीधुंकूपिं पुर्खातय्सं स्वर्गं थःगु छेँखा (household) यात रक्षा याइ व आशिर्वाद बी धइगु विश्वास दु।

ची (Qi): 'ची' धइगु जीवन-शक्ति वा उर्जा खः, गुगु फुक्कं सजीव व निर्जीव वस्तुइ बाहा वनाच्वनी।

## द्यः व आत्मात

चिनियाँ लोक धर्मय् यक्व द्यः (Shen) दु। इपिं प्रकृतिया शक्ति, ऐतिहासिक व्यक्ति, वा थीथी ज्याया रक्षक जुइफु। थुकिलि छुं मू द्यःत थ्व कथं दु:

जेड सम्राट बाय् युदि (Jade Emperor): वय्कःयात स्वर्गया जुजु वा फुक्कं द्यःतय्गु प्रमुखया रुपय् माने याइ। हलिमया फुक्कं खँ वय्कःया हे नियन्त्रणय् दइ धइगु मान्यता दु।

तुदिगोङ (Tudigong): थ्व स्थानीय बँ वा गांया रक्षक द्यः खः। मनूतय्सं थःगु बुँइ बांलाःगु बाली वयेमा व गां शान्त जुयेमा धकाः थ्व द्यःयात पुजा याइ।

गुआन यु (Guan Yu): वय्कः छम्ह ऐतिहासिक सेनापति खः, सुयात लिपा वफादारी, बहादुरी, व न्यायया द्यःया रुपय् पुजा यायेगु सुरु जुल। वय्कःयात थीथी फबंजाः ज्या (retail) व व्यापारीतय्सं नं रक्षक द्यःया रुपय् पुजा याइ।

## ज्याझ्वः व परम्परा

चिनियाँ लोक धर्म जिवनया थीथी पक्षय् न्यनाच्वंगु दु। थुकिया मू अभ्यास थ्व कथं दु:

नखःचखः (Festivals): चिनियाँ न्हूगु दँ (Lunar New Year), छिङमिङ नखः (Qingming Festival - गन पुर्खातय्गु समाधिइ वनाः पुजा याइ), व मध्य-शरद नखः (Mid-Autumn Festival) थ्व धर्मया मू नखः खः।

फेङ शुई (Feng Shui): थ्व छगू परम्परागत विद्या खः, गुकिलिं छेँ, ज्याकुथि, वा समाधिइ प्रकृतिया उर्जा (Qi) यात सन्तुलनय् तयेगु कुतः याइ। थुकिलिं जीवनय् सुख व शान्ति हइ धइगु विश्वास दु।

भविष्यवाणी (Divination): 'आई चिंग' (I Ching) थें न्याःगु सफू व मेमेगु प्रविधि छ्यलाः भविष्य सीकेगु व लिसः मालेगु कुतः यायेगु परम्परा थन तसकं लोकंह्वाः।

## स्वयादिसँ

ताओवाद

कन्फ्युसियसवाद

बुद्ध धर्म

दर्शनशास्त्र

## लिधंसा
# अन्तराष्ट्रीय मुद्रा कोष

Plaque Commemorating the Formation of the IMF in July 1944 at the Bretton Woods Conference
The Gold Room within the Mount Washington Hotel
First page of the Articles of Agreement of the International Monetary Fund, 1 March 1946, Finnish Ministry of Foreign Affairs archives
**अन्तराष्ट्रीय मुद्रा कोष** हलिमया मुद्राया निर्धारण याइगु कोष ख।
# सौन्दर्य

[[Image:Rozeta\_Paryż\_notre-dame\_chalger.jpg|thumb|260x260px|A Rayonnant
[[Image:Analysis of Beauty Plate 1 by William Hogarth.jpg|thumb|upright=2|alt=An engraving depicting various statues in a yard, surrounded by analyses of their proportions|In *The Analysis of Beauty*
[[Image:Helene Paris Louvre K6.jpg|thumb|alt=Helen and Paris. Side A from an Apulian (Tarentum?) red-figure bell-krater, 380–370 BC|Greek mythology

सौन्दर्य धाःगु वस्तु वा विचाःया छगू गुण ख गुकिया कारणं व वस्तु वा विचां मनुयात आनन्दताया अनुभूति बी।

## स्वयादिसँ

* विचाः
# थमस पेन

**थमस पेन** (१७३७-१८०९) छम्ह अंग्रेजी मूलया अमेरिकी दार्शनिक, क्रान्तिकारी व च्वमि ख। वय्कःया "कमन सेन्स" (Common Sense) नांया सफूतिं अमेरिकी क्रान्तियात तःधंगु तिबः बिल। थ्व सफूतिं अमेरिकी उपनिवेशतय्त बेलायती शासनपाखें स्वतन्त्र जुइत प्रेरित यात। वयेकलं "राइट्स अफ म्यान" (Rights of Man) च्वयाः फ्रान्सेली क्रान्तिया समर्थन व मानव अधिकारया रक्षा यानादिल। वयेकलं लोकतन्त्र, गणतन्त्र व नागरिक अधिकारया वकालत यानादिल। पेनया च्वसुत ल्हाइगु भाषाय् जुइगु जूगुलिं आम जनतां अःपुइक थुइकेफत। वयेकलं "द एज अफ रिजन" च्वयाः धार्मिक संस्थातय्गु आलोचना यानादिल। वय्कःया जन्म बेलायतय् जूगु ख, तर वय्कलं थःगु ज्या अमेरिका व फ्रान्सय् यानादिल। पेनया विचाःतसें प्रबोधन कालया क्रान्तिकारी भावयात प्रतिनिधित्व याइ। वय्कः थःगु जीवनय् विवाद व चर्चाय् लाःसां वय्कःया प्रभाव व्यापक जुल। वय्कःयात संयुक्त राज्य अमेरिकाया छम्ह पलिस्थामि अबु (Founding Father) या रुपय् लुमंकेगु या।

## सन्दर्भ सामग्री

## स्वयादिसँ

* अमेरिकन क्रान्ति
* मानव अधिकार
# संविधान

Constitution of the Year XII
Constitution of the Kingdom of the Two Sicilies
Countries by date of current national constitution

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|      Pre-1940

```
     1940–1949
     1950–1959
```
 |
```
     1960–1969
     1970–1979
     1980–1989
```
 |
```
     1990–1999
     2000–2009
     2010–present
```
 |

]]

**संविधान** धाःगु देय्‌या सकल नीति, नियम, विधान आदिया मू दस्तावेज ख। छुं नं देय्‌या सकल निकाय थ्व हे दस्तावेजया आधारय् सनिगु जुइ। छुं नं देय्‌या व्यवस्थापिका, कार्यपालिका, न्यायपालिपा अन्तर्गतया दक्वं मन्त्रालय, विभाग, निकाय, कार्यालय, अड्डा, सेवा, खण्ड आदितयेगु अधिकार व जिम्मेवारी थुकिलि हे च्वयातःदु जुइ। संविधान दयेकेत देय्‌या महत्त्वपूर्ण मनुत च्वना यायेगु सभायात संविधान सभा धाइ। वर्तमान युगय् थन्यागु संविधान सभा निर्वाचनया आधारय् निर्माण जुइ।

## स्वयादिसँ

* विधान
* राज्य
* राष्ट्र
* म्याग्ना कार्टा
# ख़ोज़िस्तान प्रान्त

The ziggurat
*Masjed Jame' Dezful*. In spite of devastating damage caused by Iraqi shelling in the Iran–Iraq War, Khuzestan still possesses a rich heritage of architecture from Islamic, Sassanid, and earlier times.
Pol-Sefid
**ख़ोज़िस्तान प्रान्त** इरानयागु छगु प्रान्त खः।

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **ल्या** | **शाहरेस्तान** | **प्रान्त** | **सन् २००६(हिसं १३८५)स जनसंख्या** | **सन् २०११(हिसं १३९०)स जनसंख्या** | **ल्या** | **पलिस्था तिथि (हिजरी संवतय्)** |
| ७ | अएवाज़ | ख़ोज़िस्तान | १६३३८६१२६ | १६३९५६१८४ | १ | १३१६ |
| ३१ | दज़ फ़ूल | ख़ोज़िस्तान | ४०१,५५८ | ४२३,५५२ | २ | १३२५ |
| ५० | बंदर माएशेर | ख़ोज़िस्तान | २५२६५८७ | २७८,०३७ | ३ | १३३८ |
| ५२ | आबादान | ख़ोज़िस्तान | २७७६२६१ | २७१,४८४ | ४ | १३२१ |
| ८१ | अज़्ज़े | ख़ोज़िस्तान | १९५६०१८ | २०३,६२१ | ५ | १३३७ |
| ८४ | शोश, इरान | ख़ोज़िस्तान | १९२६१६२ | २०२,७६२ | ६ | १३६८ |
| ९१ | शोशतर | ख़ोज़िस्तान | १८७६३३७ | १९१,४४४ | ७ | १३२६ |
| ९८ | बेबेआन | ख़ोज़िस्तान | १७५६३७३ | १७९,७०३ | ८ | १३१६ |
| १०६ | अनदीमशक | ख़ोज़िस्तान | १६१,१८५ | १६७,१२६ | ९ | १३५९ |
| १०९ | ख़र मुशीर | ख़ोज़िस्तान | १५७,५५५ | १६३,७०१ | १० | १३१६ |
| ११७ | शादगान | ख़ोज़िस्तान | १३८६९१५ | १५३,३५५ | ११ | १३५८ |
| १५९ | मस्जिद सुलेमान | ख़ोज़िस्तान | १७१६७७८ | ११३,२५७ | १२ | १३३३ |
| १६७ | बाग़ मुलक | ख़ोज़िस्तान | १०४,१७८ | १०७,४५० | १३ | १३६९ |
| १७३ | रामेरमज़ | ख़ोज़िस्तान | १२३,९३० | १०५,४१८ | १४ | १३३७ |
| १७९ | दश्त आज़ादगान | ख़ोज़िस्तान | १२८,९४१ | ९९,८३१ | १५ | १३२३ |
| १९७ | उम्मीद ये | ख़ोज़िस्तान | ८६,२०१ | ९०,४२० | १६ | १३७५ |
| २०० | बावे | ख़ोज़िस्तान | - | ८९,१६० | १७ | १३८९ |
| २६१ | गतोनद | ख़ोज़िस्तान | ५९,२६१ | ६४,९५१ | १८ | १३८४ |
| ३०२ | अंद यक्का | ख़ोज़िस्तान | - | ५०,७९७ | १९ | १३८४ |
| ३०७ | रामशेर | ख़ोज़िस्तान | ५१,०८१ | ४८,९४३ | २० | १३८४ |
| ३५९ | ेनदीजान | ख़ोज़िस्तान | - | ३७,४४० | २१ | १३८२ |
| ३६० | लाली | ख़ोज़िस्तान | ३६,१७३ | ३७,३८१ | २२ | १३८२ |
| ३७० | हवीज़े | ख़ोज़िस्तान | - | ३४,३१२ | २३ | १३८६ |
| ३९० | हफ़तगल | ख़ोज़िस्तान | - | २२,३९१ | २४ | १३८६ |

* v
* t
* e
 **इरानया प्रान्त** [hide]

इरानया ध्वांय्
आर्दाबिल • बुशेहर • चाहार महल व बाखतियारी • पूर्व अजरबइजान • इसफाहान • फार्स • गुइलान • गोलेस्तान • हामादान • हर्मोजगान • इलाम • केर्मान • केर्मानशाह • खुजेस्तान • कोहकिलुयेह व बुइयार अहमद • कुर्दिस्तान • लोरेस्तान • मार्काजि • माजान्दारान • उत्तर खोरासान • काजभिन • कोम • राजाभि खोरासान • सेम्नान • सिस्तान व बालुचिस्तान • दक्षिण खोरासान • तेहरान • पश्चिम अजरबइजान • इयाज्द्‌ • जान्जान
# फारसया खाडी

**फारसया खाडी** (Persian Gulf) पश्चिम एसियाय् लाःगु छगू रणनीतिक जलमार्ग खः। थ्व अरब प्रायद्वीप व दक्षिण-पश्चिम इरानया दथुय् लाःगु हिन्द महासागरया छगू ब्व खः। थ्व क्षेत्र हलिंया उर्जा सुरक्षा, इतिहास, व भू-राजनीतिइ तसकं महत्त्वपूर्ण जु।

## भौगोलिक अवस्थिति

* **क्षेत्रफल:** थ्व खाडी करिब २,५१,००० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रय् दयाच्वंगु दु।
* **हर्मुज जलडमरुमध्य (Strait of Hormuz):** थ्व खाडी ओमानया खाडी व अरब सागर नाप 'हर्मुज जलसन्धि' पाखें स्वाइ। हलिंया करिब २०-३०% कच्चा चिकं (Crude oil) थ्वहे चिब्याःगु लँपु पाखें निर्यात जुइ, गुकिं यानाः थुकिया हलिं अर्थतन्त्रय् तःधंगु **प्रभाव** दु।
* **तटीय देस्त:** इरान, ओमान, संयुक्त अरब इमिरेट्स (UAE), साउदी अरब, कतार, बहराइन, कुवेत, व इराक थ्व खाडीया सिथय् लाःगु देय् खः।

## ऐतिहासिक महत्त्व

फारसया खाडी प्राचीन कालय् निसें हे व्यापार व अन्वेषणया केन्द्र जूगु दु:

* **मेसोपोटामिया:** हलिंया प्राचीनतम सभ्यता 'मेसोपोटामिया' थ्वहे खाडीया उत्तर-पश्चिमी सिथय् (आःया इराकय्) विकसित जूगु खः।
* **मोती व्यापार:** चिकं (Petroleum) लुइके न्ह्यः थ्व खाडी प्राकृतिक मोती (pearls) उत्पादनया निंतिं हलिं न्यंकं **नांजाः** खतः।

## आर्थिक व उर्जा स्रोत

हलिंया दकलय् तःधंगु चिकं व प्राकृतिक ग्यासया भण्डार थ्वहे क्षेत्रय् ला:

1. **हाइड्रोकार्बन:** हलिंया करिब ६०% चिकंया सुरक्षित भण्डार फारसया खाडीया देय् दुने दु।
2. **मत्स्यपालन** थ्व खाडीया लः थी-थी कथंया न्या व समुद्री जीवतयगु निंतिं प्रसिद्ध दु, गुकिं स्थानीय अर्थतन्त्रय् ग्वाहालि याइ।

## वातावरणीय चुनौती

औद्योगिक विकास व युद्धया कारणं थ्व खाडीया पर्यावरणय् छुं गम्भीर **प्रभाव** लाकूगु दु:

* **प्रदूषण:** चिकंया ट्याङ्करत दुर्घटना जुइबलय् वा युद्धया इलय् (दसु: १९९१ या खाडी युद्ध) चिकं लखय् ल्वाकछ्याइबलय् समुद्री जीवनय् तःधंगु क्षति थ्यनी।
* **तापक्रम:** जलवायु परिवर्तनया कारणं खाडीया लःया तापक्रम अप्वया वयाच्वंगु दु, गुकिं 'कोरल रिफ' (Coral reefs) यात संकटय् लाकूगु दु।

## नामकरण सम्बन्धी विवाद

थ्व खाडीया नामयात कयाः ऐतिहासिक 'फारसया खाडी' (Persian Gulf) व छुं अरब देस्तय्सं छ्यलिगु 'अरब खाडी' (Arabian Gulf) दथुय् राजनीतिक मतभेद दु। यद्यपि, संयुक्त राष्ट्र संघ व अन्तर्राष्ट्रिय स्तरय् 'फारसया खाडी' धैगु नाम हे आधिकारिक मानय् याइ।

## लिधंसा

* Potter, Lawrence G. (2009). *The Persian Gulf in History*.
* United Nations Department of Political Affairs.
# निथीपिलाःमि

Drag queen and musician Shea Couleé
Judith Butler
Pronoun pin badges from a 2016 art and tech festival
मिजं बा मिसाया चाकलं पिने लाःगु बा मिजं व मिसा बाहेकया थिथि जाः म्हसिकाया दुपिं मनूतय्‌तः **निथीपिलाःमि** धकाः धाइ ।

## लिधंसा
# भारतीय नसा

**भारतीय नसा** भारतीय उपमहाद्वीपया विविध क्षेत्र व तजिलजि पाखें वःगु नसा खः। भारतीय नसा थःगु मसला व थीथी जडीबुटीया जटिल छ्यलाया निंतिं हलिं न्यंकं नांजाः। भारतया भूगोल, धर्म, व इतिहास कथं नसा-त्वँसाय् तःधंगु विविधता खनेदु। यक्व अपवाद दःसां उत्तर भारतय् छ्वःय् आधारित नसा (रोटी, नान) व दक्षिण भारतय् जाकिइ आधारित नसा (डोसा, इडली) अप्व छ्यली। भारतीय नसाय् हलू, जी, धनिया, लाभा, पालु, मल्ता, ल्वाङ, व सुकुमेल थें न्याःगु मसालात छ्यलाः "करी" दयेकी। भारतय् "शाकाहारी" नसाया तःधंगु परम्परा दु, विशेष यानाः हिन्दु, जैन, व बुद्ध धर्मया प्रभावया कारणं। यद्यपि, तन्दुरी चिकेन, बटर चिकेन, व बिरियानी थें न्याःगु लाया नसा नं तसकं लोकंह्वाः। मुगल साम्राज्यया प्रभावं "मुगलाई नसा" विकास जुल, गुकिलि घ्यः, क्रिम, व गंगु सिसा (मुसि) छ्यली। दक्षिण भारतीय नसाय् नइँक्या व "करीया हः" (Curry leaves) अप्व छ्यलि। "केँ वा दाल" भारतीय नसाया अभिन्न अंग खः। भारतय् "स्ट्रीट फूड" (Street food) वा सडकया नसा, गथेकि पानीपुरी, समोसा, व चाट तसकं नांजाः। भारतीय नसाय् चाकूगु मिठाइया नं तःधंगु महत्त्व दु, गथेकि "गुलाब जामुन (लालमोहन)", "जलेबी (जेरी)", व "बर्फी"। भारतीय नसाया सिद्धान्त आयुर्वेदनाप नं स्वानाच्वंगु दु, गन नसायात सात्विक, राजसिक, व तामसिक धकाः ब्वथलातःगु दु। "थाली" भारतया परम्परागत नसा ब्वइगु पहः खः, गन छगू हे तःधंगु देमाय् चि-चिधंगु कचौराय् थीथी नसा तइ।

### मू नसात

* **मरि:** नान, चपाती/रोटी, पराठा, पुरी, भटुरा।
* **जा:** बिरियानी, पुलाउ, खिचडी।
* **करी/सब्जी बाय् तरकारी** बटर चिकेन, पालक पनीर, छोले, दाल मखनी, रोगन जोस, आलू गोभी।
* **दक्षिण भारतीय:** डोसा, इडली, साम्बर, वडा, उत्तमपम।
* **स्न्याक्स/स्ट्रीट फूड:** समोसा, पकोडा, पानीपुरी, भेलपुरी, पाव भाजी।
* **मिठाइ/डेजर्ट:** गुलाब जामुन, खीर, जलेबी, रसमलाई, गाजर हलुवा।
* **त्वँसा:** लस्सी, मसाला च्या।

## स्वयादिसँ

* नसा
# ब्यातन रुज, लुइजियाना

Pierre Le Moyne
Baton Rouge in 1863
Baton Rouge as viewed from the International Space Station

| ब्यातन रुज |
| --- |
| —  **नगर**  — |
| ब्यातन रुजया नगर |
| ब्यातन रुज व मिसिसिपी खुसिया किपाब्यातन रुज व मिसिसिपी खुसिया किपा |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Flag** | किपा:Baton-Rouge seal.png **Seal** |

 |
| Nickname(s): Red Stick, The Capital City, B.R |
| इस्त ब्यातन रुज प्यारिश, लुइजियानाय् ब्यातन रुजइस्त ब्यातन रुज प्यारिश, लुइजियानाय् ब्यातन रुज |
| Coordinates: ﻿ / ﻿ |
| देय् | संयुक्त राज्य अमेरिका |
| राज्य | लुइजियाना |
| प्यारिश | इस्त ब्यातन रुज प्यारिश |
| पलिस्था | १७१९ |
| Incorporated | 16 January 1817 |
| **Government** |
|  - मेयर | Melvin "Kip" Holden (D)  |
| **Area** |
|  - नगर | ७९.११ sq mi (२०४.८९ km2) |
|  - Land | ७६.८ sq mi (१९८.९ km2) |
|  - Water | २.२ sq mi (५.७ km2)  2.81% |
| **Elevation** | ५६ ft (१७ m) |
| **Population** (2010) |
|  - नगर | २२९,५५३ |
|  **- Density** | २,९६४.७/sq mi (१,१४४.८/km2) |
|  **- Metro** | ८०२,४८४ |
| Time zone | CST (UTC-6) |
|  - Summer (DST) | CDT (UTC-5) |
| ZIP code | 70821 |
| Area code(s) | 225 |
| Website | www.brgov.com |

ब्यातन रुज लुइजियानाया राजधानी ख। थ्व नगर इस्त ब्यातन रुज प्यारिशय् ला।

## स्वयादिसँ

* लुइजियाना