# अरब सागर

Names, routes and locations of the *Periplus of the Erythraean Sea*
International Container Transshipment Terminal
Landsat view of Socotra, an island of Yemen

**अरब सागर** उत्तरी हिन्द महासागरया समुद्रया छगू क्षेत्र ख, गुकिया पश्चिमय् अरब प्रायद्वीप, अदानया खाडी व गार्दाफुई च्यानल, उत्तरपश्चिमय् ओमान व इरानया खाडी, उत्तरय् पाकिस्तान व पूर्वय् भारत, दक्षिण पूर्वय् मालदिभ्स, व लक्षद्वीप सागर व दक्षिणपश्चिमय् सोमालिया ला। थुकिया मुक्कं क्षेत्रफल 3,862,000 square kilometres (1,491,000 sq mi) दु । थुकिया दकलय् गाः लाःगु थासय् थ्व सागरया गाः 5,395 metres (17,700 ft) दु । पश्चिमय् अदानया खाडीं अरब सागरयात बाब-एल-मन्देबया जलसन्धि जुया लाल सागरनाप स्वाइ, व उत्तरपश्चिमय् ओमानया खाडी ला, गुकिलिं थ्व सागरयात फारसया खाडीनाप स्वाइ।

## भूगोल

अरब सागरया सतह क्षेत्रफल करिब 3,862,000 square kilometres (1,491,130 sq mi) दु । समुद्रया दकलय् अप्वः ब्या 2,400 kilometres (1,490 mi) दु।, अले थुकिया दकलय् अप्वःगु गाः 5,395 metres (17,700 ft) दु। समुद्रय् बाहाः वनीगु दकलय् तःधंगु खुसि सिन्धु खुसि खः ।

अरब सागरया निगु महत्त्वपूर्ण कचा दु: दक्षिणपश्चिमय् अदनया खाडी, बाब-एल-मन्देब जलसन्धि जुया लाल सागरनाप स्वापू दूगु ; व उत्तरपश्चिमय् ओमानया खाडी, फारसया खाडीनाप स्वानाच्वंगु दु। भारतीय तटय् खम्भात व कच्छया खाडी नं दु । अरब सागर जुया ईसापूर्व ३गु वा २गु सहस्राब्दी निसें यक्व महत्त्वपूर्ण समुद्री व्यापारिक मार्ग वनाच्वंगु दु। प्रमुख समुद्री बन्दरगाहय् भारतया कन्दला बन्दरगाह, मुन्द्रा बन्दरगाह, पिपावव बन्दरगाह, दहेज बन्दरगाह, हजीरा बन्दरगाह, मुम्बई बन्दरगाह, न्हावा शेवा बन्दरगाह (नवी मुम्बई), मोरमुगाओ बन्दरगाह (गोवा), न्यू मंगलूरु बन्दरगाह व कोची बन्दरगाह ,पाकिस्तानया कराचीया बन्दरगाह, कासीम बन्दरगाह, ग्वादर बन्दरगाह, इरानया चाबहार बन्दरगाह, ओमानया सलालाहया सलालाह बन्दरगाह ला। अरब सागरया दकलय् तःधंगु टापुइ सुकोत्रा ( यमन ), मसिराह टापु (ओमान), लक्षद्वीप (भारत) व एस्तोला टापु (पाकिस्तान) ला। अरब सागरया तटीय क्षेत्र दूगु देसय् यमन, ओमान, पाकिस्तान, इरान, भारत व माल्दिभ्स ला।

### सिमा

अन्तर्राष्ट्रिय हाइड्रोग्राफिक संगठनं अरब सागरया सीमायात थुकथं परिभाषित याःगु दु:

* पश्चिमय् : एडनया खाडीया पूर्वी सीमा ।
* उत्तरय्: पाकिस्तानया तटय् रास अल हद्द, अरब प्रायद्वीपया पूर्वी बिन्दु (२२°३२'उत्तर) व रास जियुनी (६१°४३'पूर्व) नाप स्वापू दूगु छगू ध्वः।
* दक्षिणय्: माल्दिभ्सया अद्दु एटोलया दक्षिणी सिथं, रास हाफुनया पूर्वी सिथय् ( अफ्रिकाया दकलय् पूर्वी बिन्दु, १०°२६'उत्तर) तक्कया छगू ध्वः।
* पूर्वय् : लक्षदिप सागरया पश्चिमी सीमा भारतया पश्चिमी तटय् सदाशिवगाडं न्ह्याइगु छगू ध्वः थ्व ध्वः कोरा द्विप जुया दक्षिणय् लक्षद्विप व मालद्विपया पश्चिमि सीमा जुसें अद्दु अतोलतक थ्यं।

### हाइड्रोग्राफी

सन् १९५९ य् जूगु अन्तर्राष्ट्रिय हिन्द महासागर अभियानं अरब सागरया हाइड्रोग्राफिक सर्वेक्षण याःगु न्हापांगु अभियानय् लाःगु खः । सन् १९६०या दशकय् सोभियत संघं नं महत्वपूर्ण बाथिमेट्रिक सर्वेक्षण याःगु खः ।

#### हाइड्रोग्राफिक विशेषता

उत्तरी अरब सागरया महत्त्वपूर्ण विशेषताय् सिन्धु पंखा, हलिमय् निगुगु दकलय् तःधंगु पंखा प्रणाली ला। १५गु शताब्दीया पोर्चुगिज अन्वेषक पेरो डे कोभिल्हाओया नामं नांजाःगु डे कोभिल्हाओ ट्रफ 4,400 metres (14,436 ft) व सिन्धु फ्यान क्षेत्रयात ओमानया अथाह ख्यलं बायातःगु दु, गुकि अन्ततः ओमानया खाडीइ थ्यनि।

दक्षिणी सीमाय् अरबियन बेसिनया प्रभुत्व दु, थ्व छगू गाःलाःगु बेसिन ख गुकिलि 4,200 metres (13,780 ft) स्वया क्वय् गाः ला। कार्ल्सबर्ग रिजया उत्तरी खण्ड अरबियन बेसिनया दक्षिणी सिथय् ला।

अरब सागरया दकलय् गाःलाःगु भाग अरब सागरया पश्चिमी सिथय् अदनया खाडीया सिथय् च्वंगु अलुला-फार्टक ट्रफय् ला। ट्रफ, 5,360 metres (17,585 ft) स्वयां अप्वः गालय् थ्यनी व एडनया खाडी व अरब सागर पार याइ। अरब सागरया दकलय् क्वजाःगु थाय् समुद्र सतह स्वया 5,395 metres (17,700 ft) क्वय् ला। मेगु महत्वपूर्ण गाः अरबियन बेसिनया छगू ब्व ख, गुकिलि 5,358 metres (17,579 ft) जाःगु गाः क्यालर्सबर्ग रिजया उत्तरी सीमाय् दु।

#### समुद्री च्वका

भारतीय पश्चिमी तटया प्रमुख समुद्री पर्वतय् सीभी रमनया नामं नांजाःगु रमन समुद्री पर्वत, एनके पनिककरया नामं नांजाःगु पनिककर समुद्री पर्वत व डीएन वादियाया नामं नांजाःगु वाडिया गुयोत ला ।

सिन्द'बाद सीमाउन्त, काल्पनिक अन्वेषक सिन्बाद द सेलरया नामं नांजाःगु, झेङ हे सीमाउन्ट, व माउन्ट एरर गुयोत पश्चिमी अरब सागरया छुं उल्लेखनीय समुद्री माउन्ट ख।

## सीमावर्ती देय्

सीमावर्ती व बेसिन देय्‌त:

1. भारत - २,५०० किमि तटक्षेत्र
2. पाकिस्तान - १०५० किमि तटक्षेत्र
3. इरान
4. मालद्विप
5. ओमान
6. यमन
7. सोमालिया

* मुम्बईया सिथय् अरब सागर
* अन्तरिक्षं खने दूगु अरब सागर
* पाकिस्तानया कराचीइ च्वंगु अरब सागर

## स्वयादिसँ

* सागर

## लिधंसा