Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# दो आँखें बारह हाथ (सन् १९५७या संकिपा)

|  |
| --- |
| दो आँखें बारह हाथ |
| किपा:दो आँखें बारह हाथ.jpg **दो आँखें बारह हाथ**या पोस्टर |
| निर्देशक | वी शांताराम |
| मू कलाकार | वी शांताराम, संध्या |
| पिथना तिथि | 1957 |
| देय् | भारत |
| भासा | हिन्दी |

|  |
| --- |
| **दो आँखें बारह हाथ** |
| **भाषा** | हिन्दी भाषा |
| **पिहांवगु तिथि** | १९५७ |

**दो आँखें बारह हाथ** हिन्दी भाषाया छगू नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९५७य् पिहांवःगु खः।

## बाखँ

थ्व छगू कथानक संकिपा खः।

## मू पात्र

* वी शांताराम - आदिनाथ
* संध्या - चंपा

## संकिपा देकिपिं

* निर्देशक :
* निर्माता :

## सिरपा

## स्वया दिसँ

* हिन्दी संकिपातेगु धलः

## पिनेया स्वापू

* हिन्दी विकिपिडिया

|  |  |
| --- | --- |
| **हिन्दी संकिपा** |  |
| १९२८ - १९५० | १९५१ - १९६० |
१९६१ | १९६२ | १९६३ | १९६४ | १९६५ | १९६६ | १९६७ | १९६८ | १९६९ | १९७० |
१९७१ | १९७२ | १९७३ | १९७४ | १९७५ | १९७६ | १९७७ | १९७८ | १९७९ | १९८० | १९८१ | १९८२ | १९८३ | १९८४ | १९८५ | १९८६ | १९८७ | १९८८ | १९८९ | १९९० | १९९१ | १९९२ | १९९३ | १९९४ | १९९५ | १९९६ | १९९७ | १९९८ | १९९९ | २००० |२००१ |२००२ | २००३ |२००४ |२००५ |२००६ |२००७ |२००८

 |
# अनुपमा (सन् १९६६या संकिपा)

|  |
| --- |
| अनुपमा |
| किपा:अनुपमा.jpg **अनुपमा**या पोस्टर |
| निर्देशक | ऋषिकेश मुखर्जी |
| मू कलाकार | धर्मेन्द्र, शर्मिला टैगोर, शशि कला, देवेन वर्मा, दुर्गा खोटे, दुलारी, सुरेखा, ब्रह्म भारद्वाज, राजदीप, उस्मान,  |
| पिथना तिथि | [[]], 1966 |
| देय् | भारत |
| भासा | हिन्दी |

|  |
| --- |
| **अनुपमा** |
| **भाषा** | हिन्दी भाषा |
| **पिहांवगु तिथि** | १९६६ |

**अनुपमा** हिन्दी भाषाया छगू नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६६य् पिहांवःगु खः।

## बाखँ

थ्व छगू कथानक संकिपा खः।

## मू पात्र

* धर्मेन्द्र - अशोक
* शर्मिला टैगोर - उमा
* तरुण बोस - उमाया पिता मोहन शर्मा

* शशि कला - अनीता
* देवेन वर्मा - अरुण
* दुर्गा खोटे - अशोकया माँ
* दुलारी -
* सुरेखा
* ब्रह्म भारद्वाज
* राजदीप
* उस्मान

## संकिपा देकिपिं

* निर्देशक :
* निर्माता :

## सिरपा

## स्वया दिसँ

* हिन्दी संकिपातेगु धलः

## पिनेया स्वापू

* हिन्दी विकिपिडिया

|  |  |
| --- | --- |
| **हिन्दी संकिपा** |  |
| १९२८ - १९५० | १९५१ - १९६० |
१९६१ | १९६२ | १९६३ | १९६४ | १९६५ | १९६६ | १९६७ | १९६८ | १९६९ | १९७० |
१९७१ | १९७२ | १९७३ | १९७४ | १९७५ | १९७६ | १९७७ | १९७८ | १९७९ | १९८० | १९८१ | १९८२ | १९८३ | १९८४ | १९८५ | १९८६ | १९८७ | १९८८ | १९८९ | १९९० | १९९१ | १९९२ | १९९३ | १९९४ | १९९५ | १९९६ | १९९७ | १९९८ | १९९९ | २००० |२००१ |२००२ | २००३ |२००४ |२००५ |२००६ |२००७ |२००८

 |
# २७ डाउन (सन् १९७४या संकिपा)

|  |
| --- |
| २७ डाउन |
| किपा:२७ डाउन.jpg **२७ डाउन**या पोस्टर |
| मू कलाकार | सुधीर दलवी, राखी गुलज़ार, साधु मेहर, एमया रैना, ओम शिवपुरी,  |
| पिथना तिथि | 1974 |
| देय् | भारत |
| भासा | हिन्दी |

|  |
| --- |
| **२७ डाउन** |
| **भाषा** | हिन्दी भाषा |
| **पिहांवगु तिथि** | १९७४ |

**२७ डाउन** हिन्दी भाषाया छगू नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७४य् पिहांवःगु खः।

## बाखँ

थ्व छगू कथानक संकिपा खः।

## मू पात्र

* सुधीर दलवी
* राखी गुलजार - शालिनी
* साधु मेहर
* एमया रैना - संजय
* ओम शिवपुरी

* सुधीर दलवी
* राखी गुलज़ार - शालिनी
* साधु मेहर
* एमया रैना - संजय
* ओम शिवपुरी

## संकिपा देकिपिं

* निर्देशक :
* निर्माता :

## सिरपा

## स्वया दिसँ

* हिन्दी संकिपातेगु धलः

## पिनेया स्वापू

* हिन्दी विकिपिडिया

|  |  |
| --- | --- |
| **हिन्दी संकिपा** |  |
| १९२८ - १९५० | १९५१ - १९६० |
१९६१ | १९६२ | १९६३ | १९६४ | १९६५ | १९६६ | १९६७ | १९६८ | १९६९ | १९७० |
१९७१ | १९७२ | १९७३ | १९७४ | १९७५ | १९७६ | १९७७ | १९७८ | १९७९ | १९८० | १९८१ | १९८२ | १९८३ | १९८४ | १९८५ | १९८६ | १९८७ | १९८८ | १९८९ | १९९० | १९९१ | १९९२ | १९९३ | १९९४ | १९९५ | १९९६ | १९९७ | १९९८ | १९९९ | २००० |२००१ |२००२ | २००३ |२००४ |२००५ |२००६ |२००७ |२००८

 |
# यादें (सन् १९६४या संकिपा)

|  |
| --- |
| ''''' |
| निर्देशक | सुनील दत्त |
| बाखँ | अख़्तर उल इमान |
| मू कलाकार | सुनील दत्त, नर्गिस,  |
| संगीत निर्देशक | वसंत देसाई |
| पिथना तिथि | 1964 |
| देय् | भारत |
| भासा | हिन्दी |

|  |
| --- |
| **यादें** |
| **भाषा** | हिन्दी भाषा |
| **पिहांवगु तिथि** | १९६४ |

**यादें** हिन्दी भाषाया छगू नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६४य् पिहांवःगु खः।

## बाखँ

थ्व छगू कथानक संकिपा खः।

## मू पात्र

* सुनील दत्त - अनिल
* नर्गिस

## संकिपा देकिपिं

* निर्देशक :
* निर्माता :

## सिरपा

## स्वया दिसँ

* हिन्दी संकिपातेगु धलः

## पिनेया स्वापू

* हिन्दी विकिपिडिया

|  |  |
| --- | --- |
| **हिन्दी संकिपा** |  |
| १९२८ - १९५० | १९५१ - १९६० |
१९६१ | १९६२ | १९६३ | १९६४ | १९६५ | १९६६ | १९६७ | १९६८ | १९६९ | १९७० |
१९७१ | १९७२ | १९७३ | १९७४ | १९७५ | १९७६ | १९७७ | १९७८ | १९७९ | १९८० | १९८१ | १९८२ | १९८३ | १९८४ | १९८५ | १९८६ | १९८७ | १९८८ | १९८९ | १९९० | १९९१ | १९९२ | १९९३ | १९९४ | १९९५ | १९९६ | १९९७ | १९९८ | १९९९ | २००० |२००१ |२००२ | २००३ |२००४ |२००५ |२००६ |२००७ |२००८

 |
# सूरज का सातवाँ घोड़ा (संकिपा)

|  |
| --- |
| सूरज का सातवाँ घोड़ा |
| निर्देशक | श्याम बेनेगल |
| मू कलाकार | नीना गुप्ता, पल्लवी जोशी, रजीत कपूर, अमरीश पुरी, केया रैना, राजेशवरी सचदेव, वीरेन्द्र सक्सेना, हिमानी शिवपुरी, ललित तिवारी, रघुवीर यादव |
| पिथना तिथि | [[Category:**Expression error: Unrecognized punctuation character "२".** films]]
* 1993 (1993)
 |
| देय् | भारत |
| भासा | हिन्दी |

|  |
| --- |
| **सूरज का सातवाँ घोड़ा** |
| **भाषा** | हिन्दी भाषा |
| **पिहांवगु तिथि** | १९९३ |

**सूरज का सातवाँ घोड़ा** हिन्दी भाषाया छगू नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९३य् पिहांवःगु खः।

## बाखँ

थ्व छगू कथानक संकिपा खः।

## मू पात्र

* नीना गुप्ता
* पल्लवी जोशी - लिली
* रजत कपूर
* अमरीश पुरी
* केया रैना
* राजेशवरी सचदेव
* वीरेन्द्र सक्सेना
* हिमानी शिवपुरी
* ललित तिवारी
* रघुवीर यादव

## संकिपा देकिपिं

* निर्देशक :
* निर्माता :

## सिरपा

## स्वया दिसँ

* हिन्दी संकिपातेगु धलः

## पिनेया स्वापू

* हिन्दी विकिपिडिया

|  |  |
| --- | --- |
| **हिन्दी संकिपा** |  |
| १९२८ - १९५० | १९५१ - १९६० |
१९६१ | १९६२ | १९६३ | १९६४ | १९६५ | १९६६ | १९६७ | १९६८ | १९६९ | १९७० |
१९७१ | १९७२ | १९७३ | १९७४ | १९७५ | १९७६ | १९७७ | १९७८ | १९७९ | १९८० | १९८१ | १९८२ | १९८३ | १९८४ | १९८५ | १९८६ | १९८७ | १९८८ | १९८९ | १९९० | १९९१ | १९९२ | १९९३ | १९९४ | १९९५ | १९९६ | १९९७ | १९९८ | १९९९ | २००० |२००१ |२००२ | २००३ |२००४ |२००५ |२००६ |२००७ |२००८

 |
# ज़ुबेदा (सन् २००१या संकिपा)

|  |
| --- |
| ज़ुबेदा |
| किपा:ज़ुबेदा.jpg **ज़ुबेदा**या पोस्टर |
| निर्देशक | श्याम बेनेगल |
| मू कलाकार | करिश्मा कपूर, मनोज बाजपेयी |
| संगीत निर्देशक | ए आर रहमान |
| पिथना तिथि | 2001 |
| देय् | भारत |
| भासा | हिन्दी |

|  |
| --- |
| **ज़ुबेदा** |
| **भाषा** | हिन्दी भाषा |
| **पिहांवगु तिथि** | २००१ |

**ज़ुबेदा** हिन्दी भाषाया छगू नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००१य् पिहांवःगु खः।

## बाखँ

थ्व छगू कथानक संकिपा खः।

## मू पात्र

* करिश्मा कपूर ... ज़ुबेदा
* मनोज वाजपेयी ... महाराजा विजयेंद्र सिंह
* राहुल सिंह ... राजा दिग्विजय "उदय" सिंह
* रजित कपूर ... रियाज मसूद
* सुरेखा सीकरी ... फेयज़ी
* अमरीश पुरी ... सुलेमान सेठ
* फरीदा ज़लाल ... मामो
* शक्ति कपूर ... नृत्य मास्टर हिरलाल
* लिलेट दुबे ... रोस डेवनपोर्ट
* रवि झंकाल ... गिरिवार सिंह
* स्मृति मिश्रा ... सरदार बेगम
* एस एम ज़हीर ... साजिद मसूद
* हरीश पटेल ... नंदलाल सेठ

## संकिपा देकिपिं

* निर्देशक :
* निर्माता :

## सिरपा

## स्वया दिसँ

* हिन्दी संकिपातेगु धलः

## पिनेया स्वापू

* हिन्दी विकिपिडिया

|  |  |
| --- | --- |
| **हिन्दी संकिपा** |  |
| १९२८ - १९५० | १९५१ - १९६० |
१९६१ | १९६२ | १९६३ | १९६४ | १९६५ | १९६६ | १९६७ | १९६८ | १९६९ | १९७० |
१९७१ | १९७२ | १९७३ | १९७४ | १९७५ | १९७६ | १९७७ | १९७८ | १९७९ | १९८० | १९८१ | १९८२ | १९८३ | १९८४ | १९८५ | १९८६ | १९८७ | १९८८ | १९८९ | १९९० | १९९१ | १९९२ | १९९३ | १९९४ | १९९५ | १९९६ | १९९७ | १९९८ | १९९९ | २००० |२००१ |२००२ | २००३ |२००४ |२००५ |२००६ |२००७ |२००८

 |
# मासूम (सन् १९८३या संकिपा)

|  |
| --- |
| मासूम |
| किपा:File:Masoom 1983.jpg **मासूम**या पोस्टर |
| निर्देशक | शेखर कपूर |
| निर्माता | चंदना दत्त देवी दत्त |
| मू कलाकार | नसीरुद्दीन शाह, शबाना आज़मी, जुगल हंसराज, उर्मिला मातोंडकर |
| संगीत निर्देशक | आर॰ डी॰ बर्मन |
| छायांकन | प्रवीण भट्ट |
| पिथना तिथि | 22 अक्तूबर 1983 |
| अवधि | 165 मिनट |
| देय् | भारत |
| भासा | हिन्दी |

|  |
| --- |
| **मासूम** |
| **भाषा** | हिन्दी भाषा |
| **पिहांवगु तिथि** | १९८३ |

**मासूम** हिन्दी भाषाया छगू नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवःगु खः।

## बाखँ

थ्व छगू कथानक संकिपा खः।

## मू पात्र

* नसीरुद्दीन शाह — देवेन्द्र कुमार मल्होत्रा (डीके)
* शबाना आज़मी — इंदु मल्होत्रा
* सुप्रिया पाठक — भावना
* जुगल हंसराज — राहुल
* उर्मिला मातोंडकर — पिंकी
* अराधना श्रीवास्तव — मिन्नी
* तनुजा — चंदा, इंदुया दोस्त
* सईद जाफ़री — सुरी, डीकेया परिवारया मित्र
* पी जयराज — मास्टर जी, भावनाया अभिभावक
* सतीश कौशिक — तिवारी जी

## संकिपा देकिपिं

* निर्देशक :
* निर्माता :

## सिरपा

## स्वया दिसँ

* हिन्दी संकिपातेगु धलः

## पिनेया स्वापू

* हिन्दी विकिपिडिया

|  |  |
| --- | --- |
| **हिन्दी संकिपा** |  |
| १९२८ - १९५० | १९५१ - १९६० |
१९६१ | १९६२ | १९६३ | १९६४ | १९६५ | १९६६ | १९६७ | १९६८ | १९६९ | १९७० |
१९७१ | १९७२ | १९७३ | १९७४ | १९७५ | १९७६ | १९७७ | १९७८ | १९७९ | १९८० | १९८१ | १९८२ | १९८३ | १९८४ | १९८५ | १९८६ | १९८७ | १९८८ | १९८९ | १९९० | १९९१ | १९९२ | १९९३ | १९९४ | १९९५ | १९९६ | १९९७ | १९९८ | १९९९ | २००० |२००१ |२००२ | २००३ |२००४ |२००५ |२००६ |२००७ |२००८

 |
# मेय्

Skull and horns. Scale is 15 cm.
Albino swamp buffalo in Chiang Mai province, Thailand
Three water buffaloes almost submerged, Laos

| ?**मेय्संरक्षण स्थिति:  छेंय् लहिनातगु प्राणी** |
| --- |
|  |
| **वैज्ञानिक वर्गिकरण** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| किंगडम: | Animalia  |
| फाइलम: | Chordata  |
| क्लास: | Mammalia  |
| अर्डर: | Artiodactyla  |
| परिवार: | Bovidae  |
| सबपरिवार: | Bovinae  |
| ट्राइब: | Bovini  |
| जेनस: | *Bubalus*  |
| प्रजाति: | B. bubalis  |

 |
| बाइनोमियल नां |
| Bubalus bubalis (Linnaeus, 1758) |
|  Global distribution of buffaloes in 2004 |
|  |
| * river buffalo
* swamp buffalo
 |

**मेय्** (*Bubalus bubalis*) गृहस्थीकरण यानातःगु दक्षिण एसिया, दक्षिण पूर्व एसिया निसें बोर्नियो तक्क दूगु छता चौपाया ख। थ्व प्राणीयात बुँज्याय् सउवायेत, ला व दुरुया निंतिं लहिनिगु या। थ्व प्राणीया जंगली प्रजाति १९गु शताब्दीइ उत्तरी अस्ट्रेलियाय् नं थ्यन व न्यु गिनिया, त्युनिसिया व उत्तरपूर्वी अर्जेन्तिनाय् नं थ्व प्राणीया चिधंगु बथान दु। थुकिया निगु पुचःया वर्णन दु- झ्वास्या मेय् व खुसि मेय् पुचः। हलिमय् करिब १३० मिलियन लहिनातःगु मेय्‌ दु। थ्व प्राणीइ मनुत मेगु छुं प्राणीइ स्वया अप्व निर्भर दु।

दक्षिण पूर्वी एसियाय् मू रुपय् दूगु **बंमेय्** (*Bubalus arnee*)तयेत मेय् स्वया पाःगु प्रजातिया रुपय् कायेगु या। बंमेय् छता लोपोन्मुख प्रजाति ख। ४००० जक्क जनसंख्या व २५०० स्वया म्हो वस्यक जनसंख्या नापं बंमेय् आइयुसिएनया लोपोन्मुख धलखय् सन् १९८६ निसें दयाच्वंगु दु। थुकिया जनसंख्या ह्रास लिपांगु २४-३० दँय् करिब ५०% दु। बंमेय् मेय्‌या प्राचीन तपाय् जुइफू।

भारत व चीनय् मेय्‌या गृहस्थीकरण करिब क्रमशः ५००० व ४००० दँ न्ह्यः शुरु जुल। संरचना व व्यवहारया मापदण्ड कथं मेय्‌या निगु प्रकार म्हसीके छिं – दक्षिण एसिया व पश्चिमय् बाल्कन्स व इतालीतक्क दूगु खुसि मेय् व आसाम निसें दक्षिण पूर्व एसिया व पूर्वय् चीनया याङ्जे खुसितक्क दूगु झ्वास्या मेय् । मेय्‌या गृहस्थीकरणया उत्पत्ति छगू खुला न्हेसःया रुपय् दयाच्वंगु दु। फाइलोजेनेतिक मालेज्याया अनुसार झ्वास्या मेय् चीनय् उत्त्पत्ति जूगु व खुसि मेय् भारतय् उत्पत्ति जूगु ख।

अफ्रिकी मेय्‌या उत्पत्तिया बारेय् यक्व सूचं मदु। थ्व प्रजातिया *Syncerus caffer* मेय्‌नाप सतिकं स्वापू मदु।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* चौपाया
# त्रेन्तन, न्यु जर्सी

*The Capture of the Hessians at Trenton, December 26, 1776*
The Old Barracks in Trenton
The "Falls of the Delaware," part of the Delaware River

| त्रेन्तन, न्यु जर्सी |
| --- |
| —  **नगर**  — |
| Downtown Trenton, viewed from Morrisville, PennsylvaniaDowntown Trenton, viewed from Morrisville, Pennsylvania |
|

|  |
| --- |
|  **Flag** |

 |
| Nickname(s): Capitol City, Turning Point of the Revolution. |
| Location of Trenton inside of Mercer County. Inset: Location of Mercer County highlighted in the State of New Jersey.Location of Trenton inside of Mercer County. Inset: Location of Mercer County highlighted in the State of New Jersey. |
| Census Bureau map of Trenton, New JerseyCensus Bureau map of Trenton, New Jersey |
| Coordinates: ﻿ / ﻿ |
| Country | युनाइतेद स्तेत्स |
| State | न्यु जर्सी |
| County | Mercer |
| Incorporated | नोभेम्बर १३, सन् १७९२ |
| **Government** |
|  - Type | Faulkner Act (Mayor-Council) |
|  - मेयर | Tony F. Mack (term ends July 1, 2014)  |
|  - Administrator | Sam Hutchinson |
|  - clerk | Leona Baylor |
| **Area** |
|  - Total | ८.१५५ sq mi (२१.१२२ km2) |
|  - Land | ७.६४८ sq mi (१९.८०९ km2) |
|  - Water | ०.५०७ sq mi (१.३१३ km2)  6.21% |
| Area rank | 229th of 566 in state 9th of 13 in county |
| **Elevation** | ५२ ft (१६ m) |
| **Population** (2010) |
|  - Total | ८४,९१३ |
|  **- Rank** | 10th of 566 in state 2nd of 13 in county |
|  **- Density** | ११,१०१.९/sq mi (४,२८६.५/km2) |
|  **- Density rank** | 26th of 566 in state 1st of 13 in county |
| Time zone | Eastern (EST) (UTC-5) |
|  - Summer (DST) | Eastern (EDT) (UTC-4) |
| ZIP codes | 08608-08611, 08618-08620, 08625, 08628, 08629, 08638, 08641, 08648, 08650, 06890, 06891 |
| Area code(s) | 609 |
| FIPS code | 3402174000 |
| GNIS feature ID | 0885421 |
| Website | www.trentonnj.org |

**त्रेन्तन** संयुक्त राज्य अमेरिकाया उत्तरपूर्वी राज्य न्यु जर्सीया राजधानी ख।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* न्यु जर्सी
* संयुक्त राज्य अमेरिका
# होण्डुरस

[[Image:CPN ST B 01.jpg|thumb|A Maya stela
[[Image:Retrato de Hernán Cortés.jpg|thumb|upright=0.9|Hernán Cortés

República de Hondurasगणतन्त्र होण्डुरस**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वांय
 | राष्ट्रीय चिं
 |

 |
| म्ये: इम्नो नासियोनाल दे होण्डुरस *Himno Nacional de Honduras* |
| होण्डुरसयागु नक्सा |
| **राजधानी** | तेगुसिगाल्पा 14°6′N 87°13′W |
| **तधंगु सहर** | तेगुसिगाल्पा |
| **औपचारिक भाय** | स्पेनिश |
| **सरकार** | प्रजातान्त्रिक संवैधानिक गणतन्त्र |
|  - President | Juan Orlando Hernández |
| **Independence** | from Spain  |
|  - From Spain | 15 September 1821  |
|  - From the UPCA | 1838  |
| **क्षेत्रफल** |   |
|  - फुकं | 112,492 किमि² (102nd) |
|   | (43,278 वर्ग माइल)  |
| **जनसंख्या** |   |
|  - July 2006 एस्टिमेटेड | 7,326,496 2 (96th) |
|  - 2000 सेन्सस् | 6,975,204 |
|  - जनघनत्व | 64/किमि² (128th) (166/वर्ग माइल)  |
| **कुल ग्राहस्थ उत्पादन** (पि पि पि) | 2005 एस्टिमेट |
|  - फुकं | $21.74 billion (107th) |
|  - प्रति छ्यं | $3,009 (124th) |
| **मुद्रा** | Lempira (`HNL`) |
| **ई क्षेत्र** | CST (UTC-6) |
|  - वर्खा (DST) | CDT (UTC-5) |
| **इन्टरनेट TLD** | .hn |
| **कलिंग कोड** | `+504` |
| 1 Although Honduras has no official motto, "NO PASARÁN" or "They shall not pass" became popular during the 1969 war with El Salvador. This is an allusion to the El Salvador's stated goal to reach the Honduran Caribbean coast during their offensive.  |

**होन्डुरस** छगु मध्य अमेरिकी देय् खः।

## इतिहास

## भूगोल

## अर्थतन्त्र

## राजनीति
# मानकिपाकला

**मानकिपाकला बाय् कार्तोग्राफि** (Cartography) धैगु मानक किपा/नक्सा (map) दयेकेगु विज्ञान, कला, व प्रविधि खः। थुकिं गुकथं छगू स्वआयामी (3D) पृथ्वीया सतहयात निआयामी (2D) भ्वंतय् बाय् स्क्रिनय् पाय्छि कथं क्यनिगु कुतः याइ। थ्व ख्यलं भौगोलिक जानकारीयात व्यवस्थित व दृश्यात्मक रूपं प्रस्तुत यायेत ग्वाहालि याइ।

## इतिहास व विकास

मानकिपा कलाया विकास मनूया यात्रा व अन्वेषणया इतिहास नाप स्वापू दु:

* **प्राचीन काल:** न्हापाया नक्सातः ल्वहँ, चा, वा सिंकुचाय् च्वयातःगु जुइ। टलेमी (Ptolemy) या नक्सां प्राचीन हलिंया भौगोलिक ज्ञानय् तःधंगु **प्रभाव** लाकल।
* **मध्यकाल व पुनर्जागरण:** समुद्री यात्राया विकास नाप 'मर्केटर प्रोजेक्सन' (Mercator projection) थेंज्याःगु प्राविधिक विकास जुल, गुकिं नाविकतय्त लँपु लुइकेत तसकं सहज यानाबिल।
* **आधुनिक युग:** आःया ईलय् उपग्रह (Satellite) व कम्प्युटर प्रविधिया कारणं नक्सा दयेकेगु ज्या अत्यन्त शुद्ध व वैज्ञानिक जूगु दु।

## मानकिपाकलाया मू तत्वत

छगू बांलाःगु नक्सा दयेकेत क्वय् बियाकथंया खँत अनिवार्य जुइ:

* **मानक प्रक्षेप (Map Projection):** पृथ्वीया चाकलाःगु सतहयात समतल सतहय् क्यनेगु गणितीय विधि।
* **दासु (Scale):** किपाया हाकः व वास्तविक बंया हाकः दथुया अनुपात।
* **चिं व संकेत (Symbols):** खुसि, च्वापुगुं, नगर, व सीमात क्यनेत छ्यलिगु मानक चिंत।
* **ओरिएन्टेसन (Orientation):** नक्साय् उत्तर दिशा (North) गन दु धकाः क्यनेगु ज्या।

## आधुनिक प्रविधि: GIS व GPS

आधुनिक मानकिपाकला आः डिजिटल जूगु दु:

1. **भौगोलिक सूचना प्रणाली (GIS):** थ्व प्रविधिया माध्यमं थी-थी तह (layers) य् तथ्याङ्क मुंकाः जटिल किपा दयेके फइ। थुकिया **प्रभाव** नगर योजना (Urban planning) व आपतकालीन व्यवस्थापनय् तःधं दु।
2. **Global Positioning System (GPS):** उपग्रहया ग्वाहालिं पृथ्वीया न्ह्यागु नं थाय्या सटीक स्थिति (coordinates) लुइकेगु प्रविधि।

## मानकिपाकलाया महत्त्व

मानकिपाकलां मानवीय क्रियाकलापय् थ्व कथंया **प्रभाव** लाकी:

* **यातायात व नेभिगेसन:** गुगल म्याप्स (Google Maps) थेंज्याःगु सेवां न्हिथंया यात्रायात तसकं अःपुका बिल।
* **संसाधन व्यवस्थापन:** गुं, लः, व खनिज स्रोतया अवस्था सीकेत नक्साया तःधंगु भूमिका दइ।
* **सैन्य व सुरक्षा:** देय्या रक्षा व सैन्य रणनीतिया निंतिं सूक्ष्म नक्सात अनिवार्य जुइ।

## लिधंसा

* Robinson, Arthur H. (1995). *Elements of Cartography*.
* Monmonier, Mark (1991). *How to Lie with Maps*.
# सेनेगल

Duration: 56 seconds.0:56
[[Image:AMH-8133-KB Floor plan of the fort on Goeree.jpg|thumb|left|The Portuguese Empire
[[Image:Marchands d'esclaves de Gorée-Jacques Grasset de Saint-Sauveur mg 8526.jpg|thumb|upright|French and local slave traders in Gorée

**सेनेगल** (आधिकारिक रुपय् गणतन्त्र सेनेगल) पश्चिम अफ्रिकाया दकलय् पश्चिमी देय् ख, थ्व देय् एटलान्टिक महासागरया तटय् ला। थ्व देय्‌या उत्तरय् मौरिटानिया, पूर्वय् माली, दक्षिणपूर्वय् गिनी व दक्षिण पश्चिमय् गिनी-बिसाउ ला। सेनेगलं गाम्बियायात थ्यंमथ्यं घेरेयाःगु दु। गाम्बिया देय् गाम्बिया खुसिया सिथय् च्वंगु छगू चिब्यागु भूभागय् यानातःगु दु, गुकिलिं सेनेगलया दक्षिणी क्षेत्र कासामान्सयात देय् या मेमेगु थासं अलग याइ। केप भर्दे नाप सेनेगलया समुद्री सीमा स्वा। सेनेगलया राजधानी डाकार ख।

सेनेगल पुलांगु हलिंया मू भूमि वा अफ्रो-युरेसियाया दकलय् पश्चिमी देय् ख। थ्व देय्या नां सेनेगल खुसिया कारणं जूगु ख, गुकिया पूर्व व उत्तरय् थ्व खुसिया सीमा ला। थन मौसम सामान्यतया साहेलियन जुसां छगू वा वइगु छगू मौसम नं दु। सेनेगलया भूभाग करिब १९७,००० वर्ग किलोमिटर (७६,००० वर्ग माइल) दु व थनया जनसंख्या करिब १ कोटी ८० लखः दु। थ्व राज्य छगू राष्ट्रपतीय गणतन्त्र ख; सन् १९६०इ थ्व देय् या पलिस्था जूगु इलंनिसें थ्व देय् यात अफ्रिकी महाद्वीपया दकलय् स्थिर देय् मध्ये छगूया रुपय् मान्यता बियातःगु दु। सन् २०२४या भि-डेम (V-Dem) डेमोक्रेसी इन्डेक्सय् सेनेगल हलिमय् चुनावी लोकतन्त्रय् ६८गु व अफ्रिकाय् चुनावी लोकतन्त्रय् १०गु थासय् ला।

फ्रान्सेली औपनिवेशिक शासनं फ्रान्सेली पश्चिम अफ्रिकाया स्वतन्त्रताया छगू भागया रुपय् थ्व राज्यया पलिस्था जूगु ख। थ्व इतिहासया कारणं फ्रेन्च भाय् थनया सरकारी भाय् ख, तर थ्व भाय् अल्पसंख्यक मनुतेसं जक्क थु। सेनेगलय् ३० स्वयां अप्वः भाय् ल्हाइ। वोलोफ दकलय् अप्व ल्हाइगु भाय् ख, ८०% मनुतेसं थ्व भाय् मांभाय् वा निगूगु भाय्या रुपय् ल्हाइ, थ्व भाय् फ्रेन्चया नापं सेनेगलया लिंगुआ फ्रान्काया रुपय् ज्या याइ। मेमेगु अफ्रिकी देय् थें थ्व देय् नं जातीय व भाषिक समुदायया व्यापक मिश्रण दु, गुकिलि दकलय् अप्व वोलोफ, फुला व सेरेर मनुत दु। सेनेगलय् धार्मिक कथं मुस्मांत अप्व दु।

सेनेगलयात तसकं ऋणी गरिब देय् कथं वर्गीकृत याःगु दु, गुकिया मानव विकास सूचकांकय् अपेक्षाकृत म्हो थासय् दु (१९३ मध्ये १६९गु थासय्)। अप्व जनसंख्या तटय् च्वनि व बुँज्या वा मेमेगु खाद्य उद्योगय् ज्या याइ; मेमेगु मू उद्योगय् खानी, पर्यटन, व सेवा ला। सेनेगलय् प्राकृतिक श्रोतया ऐतिहासिक अभावं साक्षरता व शैक्षिक प्राप्ति अप्वयेकेगुपाखे कुतःयात पुनःनिर्देशित याःगु दु। सेनेगल अफ्रिकी संघ, संयुक्त राष्ट्र संघ, पश्चिम अफ्रिकी राज्यया आर्थिक समुदाय (इकोवास), अर्गनाइजेसन इन्टरनेशनल डे ला फ्रान्कोफोनी, अर्गनाइजेशन अफ इस्लामिक कोपरेशन, व साहेल–सहारा राज्यया समुदायया दुजः देय् ख।

## व्युत्पति

सेनेगल देय् या नां सेनेगल खुसिया नामं तःगु ख। थ्व खुसिया नां जेनागाया नांया पोर्चुगिज लिप्यन्तरणं वःगु जुइफु गुकियात संहाजा नं धाइ। वैकल्पिक रुपय्, थ्व सेरेर धर्मय् मू द्यः ( *Rog Sene* ) व सेरेर भाषाय् *लःया निकायया* अर्थ *o gal या* संयोजन जुइफु। फ्रान्सेली च्वमि व पुजारी डेभिड बोइलातं थ्व सिद्धान्त न्ह्यब्वःयादीगु दु कि थ्व नां वोलोफ खँग्वः "सुनु गाल" नं वःगु ख, गुकिया अर्थ "झीगु लःखः" ख।

## स्वयादिसँ

* अफ्रिका

## लिधंसा