Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# जोर्ज विल्हेम फ्रेडरिच हेगेल

The birthplace of Hegel in Stuttgart
Hegel, Schelling, and Hölderlin are believed to have shared the room on the second floor above the entrance doorway while studying at this institute – (a Protestant seminary called "the Tübinger Stift
The poet Friedrich Hölderlin

Georg Wilhelm Friedrich Hegel| Portrait by Jakob Schlesinger, 1831 |
| बूगु | August 27, 1770 Stuttgart, Württemberg |
| मदूगु | नोभेम्बर 14, 1831(1831-11-14) (आयु 61) Berlin, Prussia |
| थाय्‌बाय् | Germany |
| राष्ट्रियता | German |
| कालखण्ड | 19th-century philosophy |
| क्षेत्र | Western Philosophy |
| विचारधारा | German idealism Founder of Hegelianism Historicism Precursor to German Historism |
| अभिरुचि | Logic · Aesthetics · Religion Philosophy of history Metaphysics · Epistemology Political philosophy |
| नांजागु विचाः | Absolute idealism · Dialectic Sublation · Master/slave |
|
Influenced by[show]
* Aristotle, Plato, Heraclitus, Neoplatonism, Descartes, Goethe, Spinoza, Leibniz, Rousseau, Böhme, Kant, Fichte, Hölderlin, Schelling, Adam Smith
 |
|
Influenced[show]
* Adorno, Barth, Bauer, Bosanquet, Bradley, Brandom, Butler, Carové, Croce, Danto, Derrida, Dilthey, Doull, Engels, Erdmann, Fackenheim, Feuerbach, Fischer, Fukuyama, Gans, Gentile, Hinrichs, Heine, Kaufmann, Kierkegaard, Kojève, Küng, Lukács, Marcuse, Marx, Michelet, Nietzsche, Oppenheim, Pippin, Rose, Rosenkranz, Russon, Sartre, Singer, Strauss, Taylor, Žižek
 |
| ल्हाचिं |  |

जर्ज विल्हेल्म फ्रेडरिक हेगेल (२७ अगस्ट १७७० – १४ नोभेम्बर १८३१) छम्ह जर्मन दार्शनिक खः। वय्कः जर्मन आदर्शवाद (German Idealism) या दकलय् महत्त्वपूर्ण व्यक्तित्त्व मध्ये छम्ह खः। वय्कःया दर्शनं मार्क्सवाद, अस्तित्ववाद व महाद्वीपीय दर्शनय् तःधंगु प्रभाव लाकल। वय्कःया "द्वन्द्ववाद" (Dialectic) या अवधारणा तसकं नांजाः।

## ज्या

हेगेलया दकलय् नांजाःगु सफू फेनोमेनोलोजी अफ स्पिरिट (Phenomenology of Spirit) खः। वय्कःया दर्शन कथं इतिहास व वास्तविकता "थीसिस" (thesis), "एन्टिथीसिस" (antithesis), व "सिन्थेसिस" (synthesis) या माध्यमं विकास जुइ। वय्कःया विचाः कथं "पूर्ण आत्मा" (Absolute Spirit) इतिहासया माध्यमं थःत म्हसीकेगु प्रक्रियाय् दइ।

### पिथना

फेनोमेनोलोजी अफ स्पिरिट (Phenomenology of Spirit)

साइन्स अफ लजिक (Science of Logic)

एलिमेन्ट्स अफ द फिलोसोफी अफ राइट (Elements of the Philosophy of Right)

## स्वयादिसँ

कार्ल मार्क्स

आदर्शवाद

## लिधंसा
# गणतन्त्र

Sculpture of Cicero
A map of the Roman Republic
The Mahajanapadas
**गनतन्त्र** छगू प्रकारया शासन प्रणाली ख। आधुनिक गणतन्त्रया अवधारणा फ्रान्स व सं रा अमेरिकां वःगु ख।

## स्वयादिसँ

* राजनीति
# बँमि

A Kaqchikel
Colorized photograph of an Amis
Guatemalan girls in their traditional clothing from the town of Santa Catarina Palopó on Lake Atitlán
**आदिवासी मनूत बाय् बँमि** (अङ्ग्रेजी: Indigenous people) धैगु थन्याःपिं मनूतय्गु सामाजिक पुचः खः, गुकिं छगू निश्चित भौगोलिक क्षेत्रय् लिपा वःपिं उपनिवेसवादी वा विजेता संस्कृति स्वया न्हापां हे अन च्वनाच्वंगु दइ। थुपिं मनूतय्गु थःगु हे सांस्कृतिक परम्परा, सामाजिक व राजनीतिक संरचना व थःगु हे भाषा दइ। आदिवासी मनूतयेगु थःगु परम्परागत भूमि नाप क्वात्तुगु आत्मिक स्वापू दइ।

## आदिवासी मनूतय्गु म्हसिका

संयुक्त राष्ट्र संघ व मेमेगु अन्तर्राष्ट्रिय संस्थातय् कथं, आदिवासी मनूतय्गु म्हसिकाया मू आधारत थ्व खः:

* १. ऐतिहासिक निरन्तरता (Historical Continuity): इमिगु संस्कृति, भाषा वा जीवनशैली उपनिवेसवादी वा न्हुगु शासकतय्गु आगमन स्वया न्हापांया परम्परा नाप स्वापू दु।
* २. आत्म-पहिचान (Self-Identification): इमिसं थःत हे आदिवासी कथं म्हसिका बीगु।
* ३. भूमि नाप स्वापू (Connection to Land): इमिगु परम्परागत क्षेत्र, भूमि व प्राकृतिक संसाधनय् विशेष स्वापू व अधिकार दइ।
* ४. राजनैतिक संरचना (Political Structures): इमिगु थःगु हे परम्परागत निर्णय प्रक्रिया व शासन प्रणाली दइ।

## आदिवासी अधिकार व अन्तर्राष्ट्रिय कानून (Indigenous Rights and International Law)

* आदिवासी संयुक्त राष्ट्रया घोषणा (UN Declaration):आदिवासी संयुक्त राष्ट्र संघया **आदिवासी मनूतय्गु अधिकारया घोषणा (UNDRIP)** सन् २००७स पारित जुल। थुकिं आदिवासी मनूतय्गु आत्मनिर्णय, भूमि, संस्कृति व शिक्षाया अधिकारयात स्थापित याना बिउगु दु।
* आदिवासी संस्कृति संरक्षण (Cultural Preservation):आदिवासी मनूतय्गु ज्ञान, परम्परागत चिकित्सा, व जैविक विविधतायात ल्यंका तयेगु निंतिं तसकं महत्त्वपूर्ण जुइ।

## विश्वव्यापी वितरण

आदिवासी मनूत हलिंया सकल महाद्वीपतय् च्वनाच्वंगु दु। तसकं म्हस्यूगु आदिवासी मनूतय्गु पुचः थ्व कथं दु:

* **एसिया व प्रशान्त महासागरय्:** नेपाःया आदिवासी पुचःत (दसु: नेवाः, मगः आदि), अस्ट्रेलियाया एबोरिजिनल (Aboriginal) व न्युजिल्यान्डया माओरी (Māori)।
* **उत्तर व दक्षिण अमेरिकाय्:** अमेरिकाया नेटिभ अमेरिकन (Native American) व दक्षिण अमेरिकाया इन्का (Inca)या उत्तराधिकारी पुचःत।

## लिधंसा
# सफो

Kalpis
Head of a woman from the Glyptothek
*Sappho*, by Enrique Simonet
सफो (ग्रीक: Σαπφώ, Sappho) (६३०ति ई.पू. – ५७०ति ई.पू.) प्राचीन यवनया छम्ह चिनाखँमि ख। वय्कः प्राचीन युनानया छम्ह नांजाम्ह गीतिकाव्य च्वमि (lyric poet) खः। वय्कःयात "झिम्हम म्युज" (The Tenth Muse) धकाः प्लेटो (Plato) न म्हसीका बियादीगु दु। सफोया म्येत प्राचीन ग्रीसय् तसकं लोकंह्वाः, र वय्कःयात अबिलेया दकलय् तःधंम्ह मिसा व्यक्तित्त्वया रुपय् कायेगु या।

वय्कःया जन्म युनानी टापु लेस्बोस (Lesbos) य् जूगु खः। सफोया म्येत विशेष यानाः मतिना, इच्छा र मिसातय्गु सुन्दरताया बारेय् जुइ। वय्कःया नामं हे "लेस्बियन" (Lesbian) व "स्याफिक" (Sapphic) धइगु खँग्वः वःगु खः, गुकिलिं मिसातेगु दथुइ जुइगु मतिनायात म्हसीकि।

## ज्या

वय्कःया चिनाखँ "ऐओलिक ग्रीक" (Aeolic Greek) भाषाय् च्वयातःगु दु। प्राचीन ईलय्, वय्कःया कृतियात ९गू सफू (Books) य् मुंकातःगु खः, तर थौंकन्हय् उकि मध्ये तसकं म्हो जक अंश (fragments) ल्यनाच्वंगु दु।

वय्कःया म्येत "lyre" (लायर) धइगु बाजं थानाः हालिगु "lyric poetry" खः। वय्कलं छगू विशेष छन्द वा मिटर (meter) या विकास यानादिल, गुकियात थौंकन्हय् "स्याफिक स्टान्जा" (Sapphic stanza) धाइ।

विषयवस्तु: होमर (Homer) या महाकाव्यय् युद्ध र वीररसया प्रधानता दइ, तर स्याफोया म्येय् व्यक्तिगत भावना, मतिना, विछोड र देवी एफ्रोडाइटी (Aphrodite) या प्रार्थना दइ।

ओड टु एफ्रोडाइटी: स्याफोया "ओड टु एफ्रोडाइटी" (Ode to Aphrodite) जक छगू पूर्ण रुपं ल्यनाच्वंगु चिनाखँ खः। थ्व चिनाखँय् वय्कलं मतिनाया देवी एफ्रोडाइटीयात ग्वाहालि यायेत इनाप यानादीगु दु।

## जीवन

सफोया जीवनया बारेय् यक्व यकिन जानकारी मदु। वय्कःया जन्म लेस्बोस टापुया मिटिलिन (Mytilene) वा इरेसस (Eresos) य् जूगु खः। वय्कः छगू संभ्रान्त (aristocratic) परिवारया सदस्य खः। वय्कःया अबुया नां स्कामान्द्रोनिमस (Scamandronymus) व मांया नां क्लिस (Cleis) खः धइगु विश्वास याइ।

इतिहासकारतय्गु कथं, स्याफोया "क्लिस" (Cleis) नांयाम्ह छम्ह म्ह्याय् दु। छुं बाखं कथं, वय्कःयात राजनीतिक कारणं यानाः सिसिली (Sicily) य् निर्वासनय् वनेमाःगु खः। वय्कःया मृत्युया बारेय् "ल्युकेडियन रक" (Leucadian Rock) तिं न्हुयाः आत्महत्या यात धइगु बाखं दु, तर थ्व बाखं लिपाया नाटककारतय्सं दयेकूगु किम्बदन्ती जक खः धकाः आधुनिक विद्वानतय्सं धाइ।

## प्रभाव

सफोया कविता प्राचीन विश्वय् तसकं नांजाः। अलेक्जान्ड्रियाया सफूधुकूय् वय्कःया सकल कृति सुरक्षित दुगु खः, तर ईया कालखण्डय् वःगु विनाश, चर्चया दमन वा प्राकृतिक क्षयया कारणं वय्कःया अप्वः धैया चिनाखँ तनावन।

१९गु र २०गु सदीइ मिश्र (Egypt) या "अक्सिरिन्कस" (Oxyrhynchus) थासय् लुयावःगु पपाइरस (papyrus) या कुचां सफोया यक्व न्हुगु कवितांशत लुइकूगु दु। थौं वय्कःयात पाश्चात्य साहित्यया दकलय् प्रभावशाली मिसा चिनाखँमिया रुपय् हनेगु या।

## स्वयादिसँ

* च्वमि
* चिनाखँ
# बेला

बेला| स्तरीय आधुनिक बेला न्ह्यनं व सिथं |
| तार बाजं |
| मेमेगु नां | अंग्रेजी भाषा: Violin, Fiddle, जर्मन भाषा *Violine* वा *Geige,* तर्किश भाषा *Keman,* फ्रेञ्च भाषा *Violon,* इतालियानो *Violino* |
| Hornbostel–Sachs classification | 321.322-71 (कम्पोजित कर्दोफोन बो छ्यला सः पिकाइगु) |
| विकास | १६गु शताब्दीया पूर्वार्ध |
| हाय्किगु रेञ्ज |
|  |

**बेला** व **बेलागः** वा **भायोलिन** छता तार बाजं ख। थुकिलि आपालं प्यपु तार दै गुकियात पर्फेक्त फिफ्तय् त्युन यानातःगु दै। थ्व बाजं भायोलिन परिवारया दकलय् चिधंगु व तच्वःगु-पिच दूगु बाजं ख। थ्व परिवारया मेमेगु बाजंलय् भायोला व शेलो थें न्यागु बाजं दु।

थ्व बाजंयात अनौपचारिक रुपय् फिदल नं धाइगु या। भायोलिन धाःगु नां धाःस मध्य लातिनया खँग्वः *vitula* नं वःगु ख गुकिया अर्थ *तार दूगु बाजं* ख; थ्व हे खँग्वः जर्मनिक भाषातय्‌गु खँग्वः "fiddle"या नं स्रोत ख। बेलाया युरोपय् प्राचीन इतिहास दुसां थुकिया आधुनिक रुप व गुण १६गु शताब्दीया इतालीइ दयावःगु ख। थ्व धुंका छुं परिमार्जन १८गु व १९गु शताब्दीइ नं जुल।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* बाजं
* अर्केस्त्रा
# पुजा(राप्ती)

A traditional puja is performed at the Swami Ayyappan Temple in East London, UK.
A puja ceremony at Besakih Temple
Bhoga (food) to be offered to God for puja

|  |
| --- |
| **पुजा(राप्ती)** |
| **अञ्चल**  - जिल्ला | राप्ती  - प्युठान |
| **लागा** |  |
| **ई लागा** | NST (UTC+५:४५) |
| **जनसंख्या** (2001)  - जनघनत्व | ४५७६  -  |

**पुजा(राप्ती)** (अंग्रेजी:Puja), नेपा:यागु राप्ती अञ्चलयागु प्युठान जिल्लायागु छगु गाँ विकास समिति खः। थ्व थासे ८६२ खा छेँ दु।

## जनसंख्या

नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं पुजा(राप्ती) यागु जनसंख्या ४५७६ खः। थुकिली मिजंत ४६%, व मिसात ५४% दु।

## लिधंसा

Template:राप्तीयागु-थाय-जगच्वसु
# सारनाथ

[[Image:Plan of excavation Sarnath.jpg|thumb|left|Friedrich Oertel

Buddhist monk in Sarnath
[[Image:Sarnath Jain Temple (1).jpg|thumb|Sarnath Jain Tirth

|  |
| --- |
| **सारनाथ** |
| —  **city**  — |
|
धमेख स्तुप, सारनाथ
धमेख स्तुप, सारनाथ |
|

**सारनाथ**
Location of सारनाथ
in उत्तर प्रदेश |
| **निर्देशाङ्क**
﻿ / ﻿ |
| **देय्** | भारत |
| **राज्य** | उत्तर प्रदेश |
| **ई लागा** | IST (UTC+05:30) |

**सारनाथ** भारतया उत्तर प्रदेश राज्यया छगू नगर ख। थ्व नगर काशी स्वया ७ माइल पूर्वोत्तरय् ला। थ्व नगर बुद्ध धर्मया छगू प्राचीन तीर्थ ख। ज्ञान प्राप्ति धुंका भगवान बुद्धं थःगु न्हापांगु उपदेश थन हे बियादिल। थनं हे वसपोलं "धर्म चक्र प्रवर्तन" न्ह्यथनादिल। अतः, बुद्ध धर्मया संघ थनं हे शुरु जुल। थन हे सारन्गनाथ महादेवया देगः नं दु। थ्व देगले श्रावणय् हिन्दुतयेगु मेला जुइ। नापं, थन जैन तीर्थ नं दु। जैन ग्रन्थय् थ्व थाय्यात सिंहपुर धाइगु या। सारनाथया दर्शनीय स्मारकय् अशोकया चतुर्मुख सिंहस्तम्भ,भगवान बुद्धया देगः, धामेख स्तूप, चौखन्डी स्तूप, राजकीय संग्राहलय, जैन मन्दिर, चीनी मन्दिर, मूलंगधकुटी, व नवीन विहार ला।

## नामकरण

*सारनाथ*या आधुनिक नां संस्कृत खँग्वः सारंगनाथ (वा पालि भाषाय् सारंगनाथ), निसें वःगु ख गुकिया अर्थ नेपालभासय् "हरिणया प्रभु" ख। थ्व नां छगू प्राचीन बौद्ध किंवदन्तीं बुयावःगु ख, गुकिलि बोधिसत्व छम्ह हरिण जुया जन्म काबिले जुजुं स्यायेत्यंगु मेम्ह प्राणीया पलेसा जुजुयात थःगु जीवन अर्पण यानादिल।

जुजु थ्व ज्यां थुलि भावुक जुल कि वं छगू हरिण संरक्षणया केबः दयेकल। "हरिण पार्क"यात संस्कृतय् मृग-दाभ, वा पालि भाषाय् *मिगा-दाय* धाइ।

*इसिपतना* पालि त्रिपिटकय् पालि भासं सरनाथयात म्हसीकेत छ्यलिगु मेगु नां ख। थ्व नां संस्कृत भासय् ऋषिपतन नामं वःगु ख। *इसि* (पालि) व ऋषि (संस्कृत) खँग्वः छम्ह सिद्ध व प्रबुद्ध मनूयात संकेत याइ। अतः *इसिपतन* व ऋषिपतनया अनुवाद "पवित्र मनुतेगु अवतरण जूगु थाय्", वा "ऋषितेगु पहाड (?)" ख। ऋषिपतनया अर्थ ‘ऋषिया पतन’ ख गुकिया अर्थ व थाय् ख गन छम्ह बुद्धं गौतम बुद्ध लिपाया सम्बुद्धि जुइगु खं सिइका निर्वाण प्राप्त यानादिल। मृगतयेगु विचरण यायेगु थाय् जूगुलिं थ्व थाय्यात मृगदाव धाइगु या। थुकिया वर्णन निग्रोधमृग जातकय् नं व।

## इतिहास

बुद्धया न्हापांगु उपदेश (करिब ५३३ इपू ) स्वया ३०० दँ धुंका तक्क थ्व थाय्या इतिहास अज्ञात दु। थ्व समयया छुं नं अवशेष आःतक्क मलुनि। सारनाथया समृद्धि व बुद्ध धर्मया विकास दकलेन्ह्यः अशोकया शासनकालय् जूगु खनेदु। वसपोलं सारनाथय् धर्मराजिका स्तूप, धमेख स्तूप व सिंह स्तम्भ दयेकादिल। अशोकया उत्तराधिकारीतयेगु शासनकालय् हानं सारनाथ अवनतिइ अग्रसर जुवन। प्रथम शताब्दी ई. नापं उत्तर भारतय् कुषाण राज्यया पलिस्था धुंका छकः हानं बुद्ध धर्मया उन्नति जुवन। कनिष्कया राज्यकालया स्वंगु दँय् भिक्षु बलं थन छगू बोधिसत्व झ्वाता पलिस्था यानादिल ।

## लिधंसा
# नेपाल सम्बत

Actors dressed up as Ajima mother goddesses take part in New Year's Day parade in Kathmandu.
Part of New Year's Day parade
Use of Nepal Sambat in a Malla dynasty stone inscription
**नेपाल सम्बत** नेपालय् छ्यलिगु छगू सम्बत ख। थ्व सम्बतया पलिस्थामि संखधर साख्वाः ख।

## इतिहास

## छ्यलाबुला

बिपी कोइरालाया मन्त्रिपरिषदं नेपाल सम्बतयातः राष्ट्रिय सम्बत धकाः क्वःछिउगु दु । नेवाःतयेसं बुदिं हनेगु, नखःचखः व मेमेगु तजिलजिया खँत नेपाल सम्बत तिथि कथं हनिं । नेपाल सम्बत ११४० दिल्ला २६ निसें यल माहानगरपालिकां न्यायिक ज्याखँ त्वःताः मेगु फुक्क ज्याखँय् बिक्रम समबत नापं नेपाल सम्बत नं छ्यलेमाः धकाः क्वःछिउगु खः ।

## मिलाल्याः कथं

नेपाल सम्बतया परम्परागत लू मिलाल्याः कथं हे खः । तर सुर्द्यः कथंया ई नापं ल्वाकेतः स्वदँय् छकः लच्छि अप्वः तनिं । तिथि कथं नेपाल सम्बत म्ह पुजा खुन्हु हिली । थुगु दिनय् 'भिंतुना याः' नं पिकाइ ।

## स्वयादिसँ

* दँ
* नेपाल सम्बतया सदि
* नेपाल सम्बतया दँ धलः

## पिनेया स्वापू

* नेपाल सम्बत वेबसाइट

## सन्दर्भ

## धलः
# फ्ल्यागस्टाफ, एरिजोना

Flagstaff's eponymous flagstaff
The Bank Hotel, also known as the McMillan building, in 2012
A westbound Arizona U.S. Route 66 sign from 1956

|  |
| --- |
| **फ्ल्यागस्टाफ** |
| **राज्य** | एरिजोना |
| **को-अर्डिनेटत** | ३५.१९९१६° N १११.६३०९९१° E |
| **लागा** |  |
| **ई लागा** | {{{time\_zone}}} |
| **जनसंख्या** (2001)  - जनघनत्व | ५२,८९४  -  |

**फ्ल्यागस्टाफ** संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिटी खः।

## जनसंख्या

सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५२८९४ दु धाःसा थ्व थासे २१३९६ खा छें दु।

## भूगोल

थ्व शहरयागु अक्षांश ३५.१९९१६ उत्तर व देशान्तर १११.६३०९९१ पश्चिम खः (35.19916° N 111.630991° W)। थ्व थासे १६४६७०१३२ वर्ग मिटर (६३.५७९४९६ वर्ग माइल) जमिन दु धाःसा ९५४११ वर्ग मिटर (०.०३६८३८ वर्ग माइल) ल दु।

## लिधंसा

Template:एरिजोनायागु थाय्
# पुएर्तो रिको

**पुएर्तो रिको** (Puerto Rico) धइगु क्यारिबियन सागरया उत्तर-पूर्वय् लाःगु छगू न्हसिभु (Island) खः। थ्व आधिकारिक रूपं संयुक्त राज्य अमेरिकाया छगू 'अनइन्कर्पोरेटेड टेरिटोरी' (Unincorporated territory) खः। थुकिया राजधानी सान हुआन (San Juan) खः। थ्व टापु थःगु प्राकृतिक सौन्दर्य, समृद्ध संस्कृति, व विशिष्ट राजनीतिक स्थितिया निंतिं हलिं न्यंकं म्हसीकातःगु दु।

## भूगोल व प्राकृतिक अवस्था

पुएर्तो रिको मुख्य न्हसिभु नापनापं मेमेगु चिधंगु न्हसिभुत (दसु: भिएकेस व कुलेब्रा) स्वाना दयाच्वंगु दु।

* **भू-बनोट:** थनया दथुइ तःधंगु गुं (Mountains) दु, गुकी 'सेरो दे पुन्ता' दकलय् च्वय्या थाय् खः।
* **वातावरण:** थन उष्णकटिबंधीय (Tropical) जलवायु दइ। थन 'एल युन्के' (El Yunque) राष्ट्रिय निकुञ्ज दु, गुगु अमेरिकाया छगू जक 'ट्रपिकल रेनफोरेस्ट' खः।

## ऐतिहासिक पृष्ठभूमि व उपनिवेशवाद

पुएर्तो रिकोया इतिहास उपनिवेशवाद या छगू महत्वपूर्ण दसु खः:

1. **स्पेनी शासन:** सन् १४९३ य् क्रिस्टोफर कोलम्बस थन थ्यं धुंकाः ४०० दँ तक थ्व स्पेनया उपनिवेश जुल। थ्व ईलय् थन स्पेनी भाषा व संस्कृति स्थापित जुल।
2. **अमेरिकी नियन्त्रण:** सन् १८९८ या स्पेनिश-अमेरिकी हताः (War) धुंकाः थ्व थाय् अमेरिकाया अधीनय् वन।
3. **नागरिकता:** सन् १९१७ निसें थनया मनूतय्त अमेरिकाया नागरिकता दत, तर उमिसं अमेरिकाया राष्ट्रपति चुनावय् भोट तये मदु।

## राजनीति व शासन व्यवस्था

पुएर्तो रिकोया राजनीतिक स्थिति राजनीति शास्त्र य् छगू विशेष बहसया विषय खः:

* **कमनवेल्थ:** थ्व अमेरिकाया पूर्ण राज्य (State) नं मखु, अले स्वतन्त्र देय नं मखु। थुकियात 'कमनवेल्थ' धाइ।
* **भविष्यया बहस:** थनया मनूतय् दथुइ पुएर्तो रिको अमेरिकाया ५१ गु राज्य जुइमाः कि छगू स्वतन्त्र देय जुइमाः धइगु खँय् निरन्तर छलफल जुयाच्वंगु दु।

## वाणिज्य व अर्थव्यवस्था

पुएर्तो रिकोया वाणिज्य मुख्यतया उद्योग व पर्यटनय् आधारित दु:

* **औद्योगिक उत्पादकत्व:** वासः दयेकाः (Pharmaceuticals), इलेक्ट्रोनिक्स, व कापः थनया मू उत्पादनत खः।
* **पर्यटन:** थनया बांलाःगु समुद्री सिथ (Beaches) व ऐतिहासिक 'ओल्ड सान हुआन' (Old San Juan) स्वयेत हलिं न्यंकंया पर्यटकत वइ।

## संस्कृति व भाषा

* **भाषा:** थन स्पेनी व अङ्ग्रेजी निगुलिं आधिकारिक भाय् खः, तर जनजीवनय् स्पेनी भाय् हे मू खः।
* **संगीत व नृत्य:** 'साल्सा' (Salsa) व 'रेगेटन' (Reggaeton) संगीतया विकासय् पुएर्तो रिकोया तःधंगु योगदान दु।

## लिधंसा

* Dietz, James L. (1986). *Economic History of Puerto Rico*.
* Picó, Fernando (2006). *History of Puerto Rico: A Panorama of Its People*.