Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# अट्ठकथा

Front cover of the Palm-leaf manuscript
Back cover of the Palm-leaf manuscript
Palm-leaf manuscript
**अट्ठकथा** बुद्धधर्मया थेरवाद संघ परम्परास त्रिपिटकया सहायक साहित्य ख। अट्ठकथा साहित्यं त्रिपिटकया अर्थ थुइकेत ग्वहालि याइ। दकलय् न्हापांगु अट्ठकथा ३गू सदी इपूस रचना जूगु धैगु विज्ञतेगु धारणा दु। थथे रचित जूगु न्हापांगु अट्ठकथा वर्तमानय् मलूसां थ्व अट्ठकथाय् आधारित थी-थी ग्रन्थ बुद्ध धर्मया पृथक संघय् खनेदु। वर्तमानय् मदयावनेधुंकूगु प्रारम्भिक अट्ठकथाय् आधारित मेगु ग्रन्थ प्राकृत व सिंहल भासय् लिपा प्रथम शताब्दी इपूस रचना जुल। थथे रचना जूगु अट्ठकथा ग्रन्थ वर्तमानय् दयाच्वंगु अट्ठकथा ख। थ्व अट्ठकथाया च्वमि भिक्षु बुद्धघोष व धम्मपाल जूगु खँ पालि साहित्यय् खनेदु।

## अट्ठकथाया धलः

पालिभासय् च्वयातःगु मू ग्रन्थ तिपिटक ख। तिपिटक धुंका पालिभासय् च्वयातःगु बुद्ध धर्मया मू ग्रन्थय् छुं ग्रन्थ थ्व कथं दु-

* अट्ठकथा
	+ विनयपिटक (अट्ठकथा)
		- पाराजिककण्ड-अट्ठकथा
		- पाचित्तिय-अट्ठकथा
		- महावग्ग-अट्ठकथा
		- चूळवग्ग-अट्ठकथा
		- परिवार-अट्ठकथा
	+ सुत्तपिटक (अट्ठकथा)
		- दीघ निकाय (अट्ठकथा)
			* सीलक्खन्धवग्ग-अट्ठकथा
			* महावग्ग-अट्ठकथा
			* पाथिकवग्ग-अट्ठकथा
		- मज्झिमनिकाय (अट्ठकथा)
			* मूलपण्णास-अट्ठकथा
			* मज्झिमपण्णास-अट्ठकथा
			* उपरिपण्णास-अट्ठकथा
		- संयुत्तनिकाय (अट्ठकथा)
			* सगाथावग्ग-अट्ठकथा
			* निदानवग्ग-अट्ठकथा
			* खन्धवग्ग-अट्ठकथा
			* सळायतनवग्ग-अट्ठकथा
			* महावग्ग-अट्ठकथा
		- अङ्गुत्तरनिकाय (अट्ठकथा)
			* एककनिपात-अट्ठकथा
			* दुक-तिक-चतुक्कनिपात-अट्ठकथा
			* पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात-अट्ठकथा
			* अट्ठकादिनिपात-अट्ठकथा
		- खुद्दकनिकाय (अट्ठकथा)
			* खुद्दकपाठ-अट्ठकथा
			* धम्मपद-अट्ठकथा
			* उदान-अट्ठकथा
			* इतिवुत्तक-अट्ठकथा
			* सुत्तनिपात-अट्ठकथा
			* विमानवत्थु-अट्ठकथा
			* पेतवत्थु-अट्ठकथा
			* थेरगाथा-अट्ठकथा-१
			* थेरगाथा-अट्ठकथा-२
			* थेरीगाथा-अट्ठकथा
			* अपदान-अट्ठकथा
			* बुद्धवंस-अट्ठकथा
			* चरियापिटक-अट्ठकथा
			* जातक-अट्ठकथा-१
			* जातक-अट्ठकथा-२
			* जातक-अट्ठकथा-३
			* जातक-अट्ठकथा-४
			* जातक-अट्ठकथा-५
			* जातक-अट्ठकथा-६
			* जातक-अट्ठकथा-७
			* महानिद्देस-अट्ठकथा
			* चूळनिद्देस-अट्ठकथा
			* पटिसम्भिदामग्ग-अट्ठकथा
			* नेत्तिप्पकरण-अट्ठकथा
	+ अभिधम्मपिटक (अट्ठकथा)
		- धम्मसङ्गणि-अट्ठकथा
		- सम्मोहविनोदनी-अट्ठकथा
		- पञ्चपकरण-अट्ठकथा

## लिधंसा
# तर्क

[[Image:Modus ponendo ponens.png|thumb|alt=Depiction of inference using modus ponens|Logic studies valid forms of inference like {{lang|la|modus ponens]]

Formal logic needs to translate natural language arguments into a formal language, like first-order logic, to assess whether they are valid. In this example, the letter "c" represents Carmen while the letters "M" and "T" stand for "Mexican" and "teacher". The symbol "∧" has the meaning of "and".
Argument
**तार्किक शास्त्र** वा **तर्क** वैध प्रदर्शन व अनुमानया सिद्धान्तया सीकेज्या ख। तर्क दर्शनया छगू शाखा ख, शास्त्रीय triviumया छगू भाग ख, व नापं गणितया छगू शाखा ख।

तार्किक शास्त्र औपचारिक प्रणालीय् बयान व बहसया संरचना नाप संबंधित दु। तार्किकीया मातहतय् वैधता, भ्रम व विरोधाभास, संभाव्यता छ्येला याइगु तर्कक्रिया, बहस आदि ला। तर्कयात थौंकन्हे बहस सिद्धान्तय् छ्येलिगु या।

## तर्कया प्रकृति

तार्किक फार्मया अवधारणा तर्कया केन्द्रय् ला। तार्किक संस्कृतिइ छगू तर्कया वैधता उकिया तार्किक रूपय् आधारित जुइ व उकिया सामग्रीइ निर्धारित जुइमखु। पारम्परिक एरिस्टोटलियन सिल्लोजिस्टिक (Aristotelian syllogistic) तर्क व आधुनिक प्रतीकात्मक तर्क औपचारिक तार्किकीया दसु ख।

* अनौपचारिक तर्क प्राकृतिक भाषा बहसया अध्ययन ख। भ्रम (fallacies)या अध्ययन अनौपचारिक तर्कया छगू विशेष महत्वपूर्ण शाखा ख। प्लेटोया खँल्हाबल्हा अनौपचारिक तर्कया बाँलाःगु दसु ख।

* औपचारिक तर्क इन्फरेन्सया सीकेज्या ख गुकिलि विशुद्ध औपचारिक विषयय् विषययात स्पष्ट याना सीकिगु जुइ। (छगू इन्फरेन्सय् विशुद्ध औपचारिक विषय वबिले दै गबिले उकियात छुं निश्चित चीज वा गुणं प्रभाव मयाइगु छगू पूर्ण अमूर्त नियम छ्येला व्यक्त याये छिनी। एरिस्टोटलया ज्याय् तर्कया प्राचीनतम ज्ञात औपचारिक अध्ययन खनेदु गुकियात आधुनिक औपचारिक तर्कय् लिपांगु झिन्गुगु शताब्दीइ दुथ्यात। तर्कया यक्व परिभाषाय् तार्किक निष्कर्ष व विशुद्ध औपचारिक विषयया निष्कर्षयात छगू हे कथं कायेगु या। थुकिलिं तर अनौपचारिक तर्क शून्यया धारणा प्रस्तुत मया,छाये धाःसा छुं नं औपचारिक तर्कं प्राकृतिक भाषाया दक्वं सूक्ष्म अंतरयात व्यक्त यायेमफु।)

* आपालं निगु शाखा,साध्यात्मक तर्क(propositional logic) व विधेय तर्क (predicate logic)य् विभक्त यानातःगु प्रतीकात्मक तर्क (Symbolic logic) तार्किक निष्कर्षया औपचारिक गुणयात ब्वैगु प्रतीकात्मक abstractionsया अध्ययन ख।

* गणितीय तर्क प्रतीकात्मक तर्कया क्षेत्र विशेषय् दैगु एक्सटेंशन ख। विशेषयाना गणितीय तर्क मोडल सिद्धान्त, प्रमाण सिद्धान्त, सेट सिद्धान्त, रिकर्सन सिद्धान्त आदिया सीकेयात छ्येलिगु प्रतीकात्मक तर्क ख।

## स्वयादिसँ

* गणित
# थेरवाद

The Thuparamaya
The Ruwanwelisaya
Gold Plates containing fragments of the Pali Tipitaka (5th century) found in Maunggan (a village near the city of Sriksetra
**थेरवाद** (संस्कृतः **स्थवीरवाद**) बुद्ध धर्मया पूर्वाध इलय् बुयावःगु झिंच्यागु (वा नीगु) निकायय् छगू खः। थ्व निकायत भारतवर्षय् बुद्ध मदयेधुंकाया ईलय् बुयावःगु खः। थेरवादया अर्थ "थं पिनिगु शिक्षा" खः। थ्व निकायं बुद्धया शिक्षायात उकिगु वास्तविक रुपय् हे ल्यंकातेगु कुतः याना न्ह्यथन। थ्व वादया पलिस्था प्रथम संगायनाय् महाकश्यपनापं ५०० अर्हततेसं बुद्धं दयेकूगु दक्वं नियमतेगु पालना यायेगु निर्णयं जुगु खः। थेरवाद खँग्वः दकलय् न्ह्यः ७गू शताब्दीइ च्वयातःगु थेरवादया छगु पाण्डुलिपिइ लूगु दु।

बुद्ध धुंका बुयावःगु नीगु निकायय् थेरवाद दकलय् ताःई तक्क म्वानाच्वंगु कचाः खः। थ्व वाद यक्व शताब्दी निसें श्रीलंका व दक्षिण पूर्वी एसिया (गथे कि- दक्षिण पश्चीमी चीन, क्याम्बोडिया, लाओस, म्यान्मार, थाईल्याण्ड)या मू धर्मया रुपय् पलिस्था जुया च्वंगु दु। २०गु व २१गु शताब्दीइ वया थ्व धर्मया प्रभाव सिंगापोर, अष्ट्रेलिया, नेपा:, भारत नापं पश्चीमी देय् नं अप्वया वैच्वंगु दु।

थेरवाद थी-थी निकायय् विभाजित दु। बुद्ध धर्मया थ्व कचाया निकायत थ्व कथं दु-

* बंग्लादेश:
	+ संघराज निकाय
	+ महास्थबिर निकाय
* बर्मा (मियानमार):
	+ थुधम्म निकाय
	+ श्वेकिन् निकाय
	+ द्वार निकाय
* श्रीलंका
	+ सियम् निकाय
	+ अमरपुर निकाय
	+ रामञ्ञ निकाय
* थाइल्यान्द व क्याम्बोदिया
	+ महा निकाय
	+ धम्मयुत्तिक निकाय

### संस्कार व अभ्यास

* बुद्ध पूजा

## स्वयादिसं

* बौद्ध धर्म
* स्थवीर
* निर्वाण
* महायान