Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# सन् १४४६

June 6
**१४४६** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# अल्बर्ट आइन्स्टाइन

Einstein in 1882, age 3
Einstein in 1893, age 14
अल्बर्ट आइन्स्टाइन
**अल्बर्ट आइन्स्टाइन** छम्ह नांजाम्ह वैज्ञानिक ख।

1905 मा, एक वर्ष कहिलेकाहीँ उनको एनस मिराबिलिस ('चमत्कार वर्ष') को रूपमा वर्णन गरिएको थियो, आइन्स्टाइनले चार ग्राउन्डब्रेकिंग पेपरहरू प्रकाशित गरे। [14] यसले फोटोइलेक्ट्रिक प्रभावको सिद्धान्तलाई रेखांकित गर्‍यो, ब्राउनियन गतिको व्याख्या गर्‍यो, विशेष सापेक्षताको परिचय दियो, र जन-ऊर्जा समतुल्यता प्रदर्शन गर्‍यो। आइन्स्टाइनले सोचे कि शास्त्रीय मेकानिक्सका नियमहरू अब विद्युत चुम्बकीय क्षेत्रका नियमहरूसँग मेलमिलाप गर्न सकिँदैन, जसले गर्दा उहाँलाई सापेक्षताको विशेष सिद्धान्त विकास गर्न प्रेरित गर्नुभयो। त्यसपछि उनले सिद्धान्तलाई गुरुत्वाकर्षण क्षेत्रहरूमा विस्तार गरे; उनले 1916 मा सामान्य सापेक्षता मा एक पेपर प्रकाशित गरे, गुरुत्वाकर्षण को आफ्नो सिद्धान्त को परिचय। 1917 में, उनले ब्रह्माण्डको संरचनालाई मोडेल गर्न सापेक्षताको सामान्य सिद्धान्त लागू गरे। [15] [16] उनले सांख्यिकीय मेकानिक्स र क्वान्टम सिद्धान्तका समस्याहरू सामना गर्न जारी राखे, जसले कण सिद्धान्त र अणुहरूको गतिको व्याख्या गर्न नेतृत्व गर्यो। उनले प्रकाशको थर्मल गुण र विकिरणको क्वान्टम सिद्धान्तको पनि अनुसन्धान गरे, जसले प्रकाशको फोटोन सिद्धान्तको जग बसाल्यो।

```
यद्यपि, आफ्नो क्यारियरको पछिल्ला भागको लागि, उनले दुई अन्ततः असफल प्रयासहरूमा काम गरे।  पहिलो, क्वांटम मेकानिक्स को उनको महान योगदान को बावजूद, उहाँले विरोध के रूप में विकसित, कि प्रकृति "पासा खेल्दैन" आपत्ति। [17]  दोस्रो, उनले आफ्नो ज्यामितीय गुरुत्वाकर्षणको सिद्धान्तलाई विद्युतचुम्बकत्व समावेश गरी एक एकीकृत क्षेत्र सिद्धान्त बनाउने प्रयास गरे।  फलस्वरूप, उनी आधुनिक भौतिक विज्ञानको मूलधारबाट झन्झन् टाढिए।
```

```
आइन्स्टाइन जर्मन साम्राज्यमा जन्मेका थिए, तर अर्को वर्ष आफ्नो जर्मन नागरिकता (वुर्टेम्बर्गको राज्यको विषयको रूपमा) [नोट 1] त्यागेर 1895 मा स्विट्जरल्याण्ड गए।  1897 मा, 17 वर्षको उमेरमा, उहाँले स्विस फेडरल पोलिटेक्निक स्कूल जुरिचमा गणित र भौतिक विज्ञान शिक्षण डिप्लोमा कार्यक्रममा भर्ना गर्नुभयो, 1900 मा स्नातक गरे। 1901 मा, उहाँले स्विस नागरिकता प्राप्त गर्नुभयो, जुन उनले आफ्नो बाँकी जीवनको लागि राखे,  र 1903 मा उहाँले बर्न मा स्विस पेटेंट कार्यालय मा एक स्थायी पद प्राप्त गर्नुभयो।  1905 मा, उहाँ ज्यूरिख विश्वविद्यालय द्वारा पीएचडी सम्मानित गरियो।  1914 मा, आइन्स्टाइन प्रुशियन एकेडेमी अफ साइन्सेज र बर्लिनको हम्बोल्ट विश्वविद्यालयमा सामेल हुन बर्लिन गए।  1917 मा, आइन्स्टाइन भौतिक विज्ञान को लागि कैसर विल्हेम संस्थान को निर्देशक बने;  उनी पनि फेरि जर्मन नागरिक बने, यस पटक प्रसियन।
```

```
1933 मा, आइन्स्टाइन संयुक्त राज्य अमेरिका भ्रमण गर्दा, एडल्फ हिटलर जर्मनीमा सत्तामा आए।  आइन्स्टाइन, यहूदी मूल के, नव निर्वाचित नाजी सरकार की नीतिहरूमा आपत्ति व्यक्त गरे; [18] उनी संयुक्त राज्य अमेरिकामा बसे र 1940 मा एक अमेरिकी नागरिक बने। [19]  दोस्रो विश्वयुद्धको पूर्वसन्ध्यामा, उनले राष्ट्रपति फ्र्याङ्कलिन डी. रुजवेल्टलाई सम्भावित जर्मन आणविक हतियार कार्यक्रमको बारेमा चेतावनी दिँदै र अमेरिकालाई यस्तै अनुसन्धान सुरु गर्न सिफारिस गर्ने पत्रलाई समर्थन गरे।  आइन्स्टाइनले सहयोगीहरूलाई समर्थन गरे तर सामान्यतया आणविक हतियारहरूको विचारको निन्दा गरे।
```
# अगस्ट १

|  |
| --- |
|  |
| **दंयागु ला व दिंत:** |
| ज्यानुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| फेब्रुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ (२९) (३०)  |
| मार्च | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अप्रिल | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| मे | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| जुन | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| जुलाई | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अगस्ट | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| सेप्टेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| अक्टोबर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| नोभेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| डिसेम्बर     | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |

## झाका

* ५२७ - जस्टीनियन प्रथम, बैजन्टाइन साम्राज्यया सम्राट जूगु।
* १२९१ - स्विट्जरल्याण्ड राष्ट्रया पलिस्था।
* १४६१ - एडवर्ड चतुर्थ इङ्गल्याण्डया जुजु जूगु।
* १४९२ - यहुदीतेत स्पेनंय् पिथना छ्वःगु।
* १४९८ - क्रिस्टोफर कोलम्बस भेनेजुएला थ्यंगु।
* १६१९ - अमेरिकाय् दक्ले न्हापाया अफ्रिकन दास जेम्सटाउन, भर्जिनियाय् वःगु।
* १६६४ - अस्ट्रियां अटोम्यान साम्राज्ययात सेण्ट गोट्टहार्डया लडाइइ बूकुगु।
* १७७४ - जोसेफ प्रिस्टली व कार्ल विल्हेम नं अक्सिजन तत्त्वयात दक्ले न्ह्यः लुइकूगु।
* १८०० - एक्ट अफ युनियन कथं शाही ग्रेट ब्रिटन व शाही आयरल्याण्डया राज्य संयुक्त अधिराज्यय् ल्वाक्ज्यागु।
* १९६० - बेनिनया फ्रान्सं स्वतन्त्रता।
* १९६८ - हसनल बोल्कियाह ब्रुनाइया जुजु जूगु।

|  |
| --- |
|  |
| **दंयागु ला व दिंत:** |
| ज्यानुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| फेब्रुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ (२९) (३०)  |
| मार्च | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अप्रिल | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| मे | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| जुन | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| जुलाई | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अगस्ट | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| सेप्टेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| अक्टोबर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| नोभेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| डिसेम्बर     | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
# कार्तिकेय

Six-headed Kartikeya seated on a peacock, twelfth century CE
Kartikeya wielding a vel
A painting depicting Kartikeya facing off Surapadma

|  |
| --- |
| **कार्तिकेय** |
| **मू भाय्** | संस्कृत |

**कार्तिकेय** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या

### उत्पत्ति व विकास

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल।

### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।

* दसु — श्री स्कन्द उवाच योगीश्वरो महासेनः **कार्तिकेय**ोऽग्निनंदनः।
* दसु — इति श्री रुद्रयामले प्रज्ञाविवर्धनाख्यम् श्रीमत्**कार्तिकेय**स्तोत्रम् संपूर्णम्।
* दसु — स तु **कार्तिकेय**-विक्रमो मत्तस्य मम भावं प्रयाति।
* दसु — **कार्तिकेय** उवाच।
* दसु — **कार्तिकेय** उवाच।

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप

मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथं दु

* नेपाल भाषा :
* पालि :
* हिन्दी :
* खेँ भाषा :
* बांग्ला भाषा :
* मराठी भाषा :
* भोजपुरी भाषा :
* उडिया भाषा :
* गुजराती भाषा :
* मणिपुरी भाषा :
* रोमानी भाषा :
* पञ्जाबी भाषा :
* आसामी भाषा :
* मैथिली भाषा :
* द्रविड भाषात :
* मेमेगु भाषा:

## स्वया दिसँ

* संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू

संस्कृत खँग्वसफू

(थ्व भाषा नाप स्वापू दुगु चीहाकगु च्वसु खः। थ्व च्वसुय् अप्व तथ्य तनादीत ईनाप दु।)

## लिधंसा
# सिँ

[[Image:Tree secondary growth diagram.svg|thumb|Diagram of secondary growth

A knot on a tree trunk
सिं
**सिँ** छगू कथंया उर्जास्रोत ख। थ्व सिमां वइ। सिमाइत चाना थीथी कथंया सिं थीथी ज्याया निंतिं दयेकिगु या। सिंयात मि च्याकेय, खाता, मेच, दराज आदि दयेकेत, छेँंया खापा, ध्वखा, झ्याः, धलिं दयेकेत, थीथी मूर्ति दयेकेत, वा मेमेगु चीज दयेकेत छ्यलेछिं। चसिँ, छाःसिँ, छुसिँ, थसिँ (*Shorea robusta*), धुसिँ, पेकासिँ, यःसिँ, सिनःसिँ, सूसिँ छुं कथंया सिँ ख। सिँ छ्यला सिँकी, सिँपँ, सिँमुगः आदि थी-थी ज्याभः वा वस्तु द्येकेछिं।

## इतिहास

सन् २०११ य् क्यानाडाया न्यू ब्रन्सविक प्रान्तय् लुयावःगु छगू शोधं दकलय् न्हापां सिँ बुयावःगु सिँमा लुइकल, गुकि ३९ कोटी ५० निसें ४० कोटी दँ न्ह्यःया ख ।

सिँयात कार्बन डेटिङं व छुं प्रजातिइ डेन्ड्रोक्रोनोलोजीं सिँया वस्तु गबले दूगु ख धकाः सीकेछिं।

मनुतेसं द्वलंद्वः दँ न्ह्यःनिसें सिँयात यक्व ज्याया निंतिं छ्यलाच्वंगु दु, गुकिलि इन्धनया रुपय् वा छेँ, ज्याभः, ल्वाभः, च्वंसाः (फर्निचर), भुंसा (प्याकेजिङ), कलाकृति व भ्वं दयेकेगु निंसें दयेकाः ज्वलं (निर्माण)या निंतिं आदि ला। सिँ छ्यलाः दयेकूगु ज्ञात दकले पुलांगु निर्माण झिद्वः दँ न्ह्यःया खः। नवपाषाण युरोपया लङहाउस थें जाःगु छेँत मूकथं सिँ छ्येला दयेकूगु खः ।

थौंकन्हे निर्माणय् स्टील व कँय् नापं सिँया छ्यलाबुला अप्वयेकूगु दु ।

दँय् दँसं सिमा-चाः (tree-ring)या ब्याः व आइसोटोपिक प्रचुरताय् जुइगु भिन्नतां छमा सिमाया ईया प्रचलित जलवायुया सूचं बी।

न्हापाया मनूतय् सं बुलुहुँ पशुतय्त ज्वनेगु ज्याभः व प्रविधिया आविष्कार यात । दकलय् न्हापाया भाला सिँया दयेकूगु खः, गुकिया च्वका छ्वयेकाः छायेकेगु यानातःगु खः । १५,००० ईसापूर्व तक्क शिकारीतेसं थःगु ज्याभःया तिबः व हाकः अप्वयेकेत सिँ व क्वँय्या भाला -प्रक्षेपक ल्वाभः छ्यल। थुगु ल्वाभलय् अप्वः धया थें पशुतेगु किपा कियातःगु खनेदु।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* सिमा
* कुचाखापा
* झ्याः
* चन्दन
# बुलि

Harvest
Cereal grain
ओट, तछ्वः, व थिपिं छ्येला दयेकातःगु छुं नसा
**बुलि** विशेष प्रकारया घाँय्या पुसा ख। थ्व कितयेत **सिरियल** नं धाइगु या। मनुतायेसं थीथी कथंया बुलि नसाया रूपय् बुइकि। किया थी-थी प्रकार हलिमया दकले महत्वपूर्ण नसाय् छगु ख।

बुलिया छुं प्रकार थ्व कथं दु:

* तछ्व
* कःनि वा अमेरिकन *कर्न*
* दुसे
* ओट
* जाकि
* छ्व
* फाकुहुचा (Buckwheat)

हलिंया दक्वं बुँज्यामितयेसं बुइकिगु बुलिया 87% कि कःनि ख। बुलिइ कार्बोहाइड्रेट दै गुकियात मनुतयेसं नयेछिं। गरीब देशय् नसाया तःधंगु भाग बुलि ख। तःमि देशय् कि सिक्क माःगु नसा ला ख तर गरिब देशय् थें महत्वपूर्ण मजु। बुलि बुइकेत यक्व लः मा। छ टन बुलि बुइकेत करिब द्वछि टन लः माः।

थीथी नसा थीथी बुलिं दयेकि। कियात आपालं नचुइका चुँ दयेकी। छ्वचुँ छ्यला ब्रेड, केक, वा नुदल्स दयेकेछिं।

अय्लाया थी-थी प्रकार तछ्व माल्ट, छ्वः व मेमेगु बुलि छ्येला दयेकेछिं।

तर्तिया कःनिया *मासा* धाःगु छगु विशेष चुँ छ्येला दयेकी।

## लिधंसा
# मिल्वाभः

The M16 rifle
The Colt Single Action Army
The Glock 19
**मिल्वाभः** वा **फायरआर्म** (firearm) छगू यन्त्र ख। थुकियात आपालं हतियारया कथं छ्येलिगु या। थ्व यन्त्रं नियन्त्रित विष्फोटन छ्येला छगू वा यक्व प्रोजेक्टाइलयात उच्च गतिइ प्रोजेक्ट याइ। फायरिङ दयेकेयात प्रोपेलेन्टयात निश्चित व तीब्र कथं छ्वेकिगु या।
# गद्य

**गद्य** साहित्यया छगू ख्यः ख। थ्व ख्यः साहित्यया दकलय् वृहद् ख्यलय् छगू ख।

## विधा

छुं च्वखँत थ्व कथं दु-

* वास्तविक
	+ च्वखँ (निबन्ध)
	+ लुमँखँ (संस्मरण)
	+ पौ (पत्राचार)
	+ हसना
	+ वैज्ञानिक च्वखँ
	+ रिपोर्त
	+ सूचं
	+ मालेज्याया लिच्वः (रिसर्च पेपर)
* साहित्यिक व काल्पनिक
	+ च्वखँ (निबन्ध)
	+ बाखँ
		- काव्य (खण्डकाव्य, महाकाव्य)
	+ उपन्यास
	+ दबू प्याखँ (छधाः प्याखँ, निधाः प्याखँ आदि)
	+ समीक्षा
	+ समालोचना

## स्वयादिसँ

* साहित्य
# एल्कालाइ धातु

Petalite
Johann Wolfgang Döbereiner

| पिरियोडिक टेबलय् एल्कालाइ धातु |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |
| ↓ पिरियड |
| **2** |  ३ Li |
| **3** |  ११ Na |
| **4** |  १९ K |
| **5** |  ३७ Rb |
| **6** |  ५५ Cs |
| **7** | ८७ Fr |
|

---

चिं

|  |
| --- |
| *एल्कालाइ धातु* |
| *प्राइमोर्दियल* |
| *ध्वगिगु* |

 |

**एल्कालाइ धातु** पिरियोडिक टेबलया रसायनिक तत्त्वतेगु छगू पुचः ख। थ्व पुचः पिरियोडिक टेबलया न्हापांगु पुचः ख। थ्व पुचलय् दूगु तत्त्वत, शुद्ध रुपय्, वहःरंगया नायुगु तत्त्व जुइ। थन्यागु तत्त्वया दकलय् पिनेया शेलय् छग्वः जक्क इलेक्ट्रोन दइ। थुमिगु रसायनिक प्रतिक्रियाय् थिमिसं छग्वः इलेक्ट्रोन बी। अथे जूगुलिं थुमिगु चार्ज +1 जुइ। थिमिसं तच्वलं लःनाप रियाक्सन याइ व थुकिया कारणं थ्व तत्त्वतयेत पेट्रोलय् स्वथना तयेमा। थमंतुं थ्व तत्त्वत सिक्क हे अस्थिर जु व मेमेगु तत्त्वनाप स्वापू दयेकी। अथे जोगुलिं प्रकृतिइ थ्व तत्त्व गबिलय् नं याकः रुपय् लुइ मखु व न्ह्याबिलय् नं मेमेगु तत्त्व नाप ल्वाकज्यानाच्वंगु जक्क रुपय् जक्क लुइ। थुपिंसं नोबल ग्यास त्वता मेमेगु दक्वं तत्त्व नाप बांलागु स्वापू दयेकेफु। फेय् दइबिलय् थिपिं छकलं हाकुसय् च्वनि। थिपिं नाप छग्वः भ्यालेन्स इलेक्ट्रोन दइ।

एल्कालाइ धातुइ लिथियम (Li), सोडियम (Na), पोटासियम (K), रुबिडियम (Rb), सेसियम (Cs), व फ्रान्सियम (Fr) ला। थिपिंइ लिथियम दकले म्हो रियाक्टिभ जु। लिथियमं क्वय् वने बिलय् क्रमशः रियाक्ऱिभिटि तच्वया वनि। अपवादया रुपय्, रिलेतिभितिया कारणं, फ्रान्सियम स्वया सेसियम अप्व रियाक्टिभ जु।

अल्कालाइ धातु
## स्वयादिसँ

* पिरियोडिक टेबल