Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# भाय् हिला

King Charles V
The Rosetta Stone
Buddhist
छगू भासाया खँग्वः वा खँत्वाःयात मेगु भासय् हिलेगु ज्यायात **अनुवाद** बाय् **भाय् हिला** धाइ।

## स्वया दिसँ

* भाषा
# साहित्य

The Library of the Palais Bourbon
गिल्गमेशया काव्यया अक्केदियन भासय् दयेकातःगु देल्युज (deluge) शिलापत्र
सफूकुथिइ स्वथनातःगु पुलांगु सफूत
**साहित्य** धाःगु कलाया छगू ख्यः ख। थ्व ख्यः खँग्वःनाप स्वापू दूगु ख्यः ख। खँग्वःतेत कलात्मक पहलं प्वंकिगु कलाया ख्यः साहित्य ख। खँग्वःतेत म्हुतुं ल्हाया वा च्वया छ्येलेछिं। अथे हे कथं साहित्यया नं म्हुतुं ल्हाइगु साहित्य व च्वया थःगु खं अभिव्यक्त याइगु साहित्य यासें निता रुप दु। मनू लहनाया आपालं कालखन्दय् सः मुंकेगु प्रविधि मदूगुलिं च्वया अभिव्यक्त याइगु साहित्य वा "च्वसु साहित्य" साहित्यया मू ख्यःया रुपय् विकशित जुल। च्वसु साहित्ययात गद्य व पद्य साहित्यय् बायेछिं। प्राचीन कालया आपालं साहित्य पद्य साहित्य जुयाच्वन। थन्यागु साहित्यय् इलियाद, ओदिसि, महाभारत, रामायण, वेद आदि ला। च्वयेगु माध्यम बांलाक्क विकशित मजुबिलय् मनूतेत लुमंके अपुइकेत म्येया पहलं थन्यागु साहित्य विकास जुया वल। च्वयेगु माध्यम सरल जुइधुंका गद्य साहित्यया यक्व विकास जुल।

## विभाजन

साहित्ययात ल्हायेगु साहित्य व च्वयेगु साहित्यय् बायेछिं।

* ल्हायेगु साहित्य
	+ परम्परागत म्ये
	+ दबू ख्यालिखं (Stand-up comedy)
* च्वयेगु साहित्य (च्वसु)
	+ पद्य
		- काव्य (महाकाव्य, खन्दकाव्य)
		- चिनाखँ (छन्द दूगु, स्वछन्द, आधुनिक, चिनाखँमुना)
	+ गद्य
		- बाखं
		- उपन्यास
		- दबूप्याखं
		- च्वखं
		- ध्याचु
		- ख्यालिखं

## स्वयादिसँ

* भाषा
* गिल्गमेशया काव्य
* महाभारत
* शाहनामे
* रामायण
* इलियाद
* काल्पनिक साहित्य
# ब्वाय्‌सु

**ब्वाय्‌सु** धैगु उगु खँग्वः खः गुकिं नां (Noun) वा मंकाःनां (Pronoun) या गुण, अवस्था, ल्याः वा परिमाण क्यनी। थुकिं नांया बारे थप व्याख्या यानाः उकियात मेगु स्वया ब्यागलं म्हसीका बी।

## ब्वाय्‌सुया ताजि

नेपालभाषाया भाय्‌लचं कथं ब्वाय्‌सुयात थी-थी ब्वय् बायेफु:

* गुणथुइका ब्वाय्‌सु (Qualitative): थुकिं नांया विशेष गुण वा अवस्था क्यनी।

दसु: बांलाःगु, तुयु, गाःवंगु, तःधंगु।
खँत्वाः दसु: "बांलाःगु स्वां हयादिसँ।"
* ल्याःथुइका ब्वाय्‌सु (Numerical): थुकिं नांया ल्याः वा ल्याखँ क्यनी।

दसु: छम्ह (one person), निगू (two things), यक्व (many), झिम्ह (ten people)।
खँत्वाः: "जि नाप निगू सफू दु।"
* मात्रा थुइका ब्वाय्‌सु (Quantitative): थुकिं वस्तुया मात्रा क्यनी, गुकियात ल्याः खाये अःपु मजु।

दसु: भचा (a little), यक्व (a lot), सिधः (all)।
खँत्वाः: "जितः भचा जा ब्यु।"
* सङ्केतवाचक ब्वाय्‌सु (Demonstrative): थ्व ब्वाय्‌सुं वस्तु वा मनूयात स्पष्ट रूपं क्यनी।

दसु: थ्व (this), व (that), थुपिं (these)।

खँत्वाः: "व मनू सु खः?"

* मंकाःनां थुइका ब्वाय्‌सु (Pronominal)

* न्ह्यसः थुइका ब्वाय्‌सु (Interrogative)

## नेपालभाषाय् ब्वाय्‌सुया प्रत्यय (Suffixes in Nepal Bhasa)

नेपालभाषाय् ब्वाय्‌सु दयेकेबलय् नाMया लिपा छुं विशेष प्रत्यय स्वायेगु चलन दु:

-गु: निर्जीव वस्तुया निंतिं (दसु: बांलाःगु छेँ)।

-म्ह: सजीव प्राणी वा मनूया निंतिं (दसु: बांलाःम्ह मचा)।

-से: अवस्था क्यनेत (दसु: म्हासुसे च्वं)।

## लिधंसा
# यासु

A single-word verb in Spanish

यासु धयागु भाय्‌लचंयागु छगू भाग खः।

## "ये" घाना यासु

* काये
* खाये
* ग्याये
* चाये
* छाये
* जाये (दसु: घतय् लः जायेगु)
* झाये
* तये
* ताये (दसु: नकिं तायेगु)
* थाये (दसु: बाजं थायेगु)
* दाये
* धाये
* नये
* नाये
* पाये (दसु: वसः निभालय् पायेगु)
* फय् (दसु: लः फय्‌गु)
* फाये
* याये
* लाये (दसु: लासा लायेगु)
* वये
* वाये
* साये
* हाये

## "ले" घाना यासु

* पाले
* हाले
* काले
* साले
* माले
* पाले

## "ने" घाना यासु

* कने
* खने
* च्वने
* तने
* थंने
* दने
* पने
* फ्वने
* ब्वने
* लने
* लहिने
* वने
* वचने
* सने
* हने

## स्वयादिसँ

* भाषा
# तःहताः २

The League of Nations
Adolf Hitler
Benito Mussolini

| World War II |
| --- |
|  Clockwise from top left: Japanese forces in the Battle of Wuhan, British troops attacking during the Second Battle of El Alamein, German Stuka dive bombers on the Eastern Front winter 1943–1944, US naval force in the Lingayen Gulf, Wilhelm Keitel signing the German Surrender, Soviet troops in the Battle of Stalingrad |
|

|  |  |
| --- | --- |
| तिथि | September 1, 1939 – September 2, 1945 |
| थाय्‌ | Europe, Pacific, Atlantic, South-East Asia, China, Middle East, Mediterranean and Africa |
| Result | Allied victory. Creation of the United Nations. Emergence of the United States and the Soviet Union as superpowers. Creation of NATO and Warsaw Pact. Spheres of influence in Europe leading to the Cold War. (more...) |

 |
| Belligerents |
| **Allies** | **Axis powers** |
| Commanders |
| **Allied leaders** | **Axis leaders** |
| Casualties and losses |
| **Military dead:** Over 16,000,000 **Civilian dead:** Over 45,000,000 **Total dead:** Over 61,000,000 ...*further details* | **Military dead:** Over 8,000,000 **Civilian dead:** Over 4,000,000 **Total dead:** Over 12,000,000 ...*further details* |

**लिउ हलिम हताः** छगू हलिम स्तरया हताः ख। थ्व हताः सन् १९३९ निसें सन् १९४५ दथुइ जुल। थ्व हलिम हताःय् हलिमया सकल शक्तिशाली राष्ट्रनाप हलिमया सकल थें देय्‌तयेसं ब्वति काल। थ्व हताः निगु विपरित सामरिक गठबन्धन एलाइज अफ वर्ल्ड वार २ व एक्सिस पावरया दथुइ जूगु ख। थ्व हताःया झ्वलय् १०० मिलियन स्वया अप्व सैन्य पदाधिकारी परिचालन जुल गुकिंलि थ्व हताःयात मानव इतिहासया दक्ले तःधंगु सैन्य परिचालन व दक्ले तःधंगु हताः दयेकल। हताःया चरम ईले हताःया मू ब्वतिकामि दयेतयेसं थःगु सकल आर्थिक, औद्योगिक व वैज्ञानिक क्षमता हताःया निंतिं हे छ्यलेमाला थ्व हताःय् सैन्य व नागरिक स्रोतया भिन्नता मदयावन। थ्व हताःया झ्वले ७० मिलियन स्वया अप्व मनुतयेसं थःगु जीवन त्याग यायेमाल गुकिंलिं याना थ्व हताः मानव इतिहासया हे दक्ले अप्व मनु मदूगु ल्वापुया कथं पलिस्था जूवन।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* न्हापाया हलिम हताः
# चिनिया भाषा

Ying, a speaker of Henan Chinese
The *Tripitaka Koreana*

| Chinese |
| --- |
| 汉语 *Hànyǔ*, 中文 *Zhōngwén* |
| "Chinese (written) language" (pinyin: zhōngwén) written in Chinese characters |
| मू भाषी जनसंख्या | चीन (मू चीन, हङकङ, मकाओ), मलेसिया, इन्दोनेसिया, थाइल्यान्द, भियतनाम, बर्मा, क्याम्बोदिया, सिङ्गापोर |
| Region | (majorities): Eastern Asia & parts of Southern Asia (minorities): अन्यान्य: एसिया, अमेरिका, अफ्रिका, युरोप व प्रशान्त |
| Native speakers | more than 1.3 billion  (*date missing*) |
| भाषा परिवार | चीन-सँदेय् भाषा परिवार
* **Chinese**
 |
| लिपि | Chinese characters |
| आधिकारिक अवस्था |
| आधिकारिक मान्यता | PRC, ROC, Singapore, United Nations |
| भाषा नियमन संस्था | In the PRC: various agencies(in Chinese) In the ROC: Mandarin Promotion Council In Singapore: Promote Mandarin Council/ Speak Mandarin Campaign  |
| भाषा कोड |
| ISO 639-1 | zh |
| ISO 639-2 | chi (B) zho (T) |
| ISO 639-3 | Variously: cdo – Min Dong cjy – Jinyu cmn – Mandarin cpx – Pu Xian czh – Huizhou czo – Min Zhong dng – Dungan gan – Gan hak – Hakka hsn – Xiang mnp – Min Bei nan – Min Nan wuu – Wu yue – Yue |

**चिनिया भाषा** धाःगु चीनय् आपालं हान मनूतेसं ल्हाइगु भाय्‌ ख। भाषिक रुपय् थ्व भाय्‌या थीथी कचायात पृथक भाषा धका कायेछिंसां चीनय् सांस्कृतिक रुपय् छगू हे भाषाया भाषिका धका म्हसीकिगु या। थ्व भाषाया मू भाषिका मन्दारिन, वु, गान, शियाङ्ग, मिन, हक्का, युए, जिन्, हुइझाउ, पिङ्हुआ आदि दु। थ्व भाय् हलिंया दकलय् प्रचलित भासय् छगू ख। मांभाय्‌या रुपय् थ्व भाय्‌यात छगू हे भाषाया रुपय् कायेगु खःसा थ्व हलिंया दकलय् अप्व मनूतेगु मां भाय् ख। थ्व भाय् चीन-संदेय्‌ भाषिक कचाया दकलय् अधिक मनूतेसं ल्हाइगु भाषा नं ख।

## स्वयादिसँ

* चीन
# सुमो

**सुमो** (अङ्ग्रेजी: Sumo; जापानी: 相撲) जापानया राष्ट्रिय कासा खः। थ्व छगू प्रकारया ल्वायेगु कासा खः, गन निम्ह "रिकिशी" (Rikishi - सुमो कासामि) छगू चाकलाःगु "दोह्यो" (Dohyo - चाया रिङ) दुने ल्वाइ। कासाया नियम तसकं अःपु: यदि सुं कासामिं प्रतिद्वन्द्वीयात रिङ स्वया पिने घ्वातः वा प्रतिद्वन्द्वीया तुति त्वता म्हया मेगु छुं नं भाग बँय् थिइकल धाःसा वं कासा त्याकी। सुमोया इतिहास १५०० दँ स्वया पुलांगु दु व थ्व "शिन्तो" (Shinto) धर्म नाप तसकं स्वापू दु। कासा सुरु जुइ न्ह्यः, रिकिशी तसकं पुलांगु रितिरिवाज पूरा याइ, गथेकि रिङ शुद्ध यायेत "चि" (Salt) ह्वलेगु। सुमो कासामिपिसं थःगु तौल अप्वकेत तसकं नइ व विशेष जीवनशैली म्वाई। इपिं "हेया" (Heya) नांयागु तालिम केन्द्रय् च्वनी। सुमोय् तौलया छुं "क्याटागोरी" (Weight class) दैमखु, उकिं चिधंम्ह कासामिं तःधंम्ह नाप ल्वाये मालि। तर चिधंम्ह कासामिं गति व प्रविधि छ्यलाः तःधंम्हसित बुकेफु। सुमोया दकलय् उच्च पद "योकोजुना" (Yokozuna) खः। योकोजुना जुइगु धयागु जापानय् तसकं तःधंगु सम्मान खः। व्यावसायिक सुमो जापानय् जक जुइ। सुमो कासामिपिसं "मावाशी" (Mawashi) नांयागु तःफिगु पेटी जक न्ह्याइ। सुमो कासा तसकं याकनं क्वचाइ, गबलें गबलें छुं सेकेन्दय् हे निर्णय वइ। थ्व कासाय् थःगु सन्तुलन दयेका तयेगु व प्रतिद्वन्द्वीयात सन्तुलन स्यंकेगु मू कौशल खः।

## स्वयादिसँ

* कासा
* मार्सल आर्ट

## लिधंसा