Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# युनिकोड

Many modern applications can render a substantial subset of the many scripts in Unicode

**युनिकोड** धयागु छगू औद्योगिक स्ट्यान्डर्ड खः । थुकिया न्ह्यथनेज्या सकल लिपि तयेगु आखः व चीं तयेत कम्प्युटरं थुइकेत व छ्यलेत जूगु ख: ।

## आतक्क दुगु लिपितः

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * अरबी लिपि
* आर्मेनियन लिपि
* बांग्ला लिपि
* ब्रेल एम्बोस्ड प्याटर्न
* क्यानेडियन एबोरिजिनल सिलेबिक्स
* चिरोकी सिलेबरी
* कप्टिक लिपि
* सिरिलिक लिपि
* देवनागरी
* जीज लिपि
* ज्योर्जियाली लिपि
 | * युनानी लिपि
* गुजराती लिपि
* गुरमुखी लिपि
* चिनिंया लिपि (कान्जी, हान्जा, हान्जी)
* हान्गुल (कोरियाली भाषा)
* हिब्र्यु लिपि
* हिरागाना व काताकाना (जापानी भाषा)
* International Phonetic Alphabet (IPA)
* ख्मेर लिपि
* कन्नड लिपि
* लाओ लिपि
* ल्याटिन लिपि
 | * मलयालम लिपि
* मंगोलियन लिपि
* बर्मेली लिपि
* उडिया लिपि
* सिरियाक लिपि
* तमिल लिपि
* तेलेगु लिपि
* थाई लिपि
* संदे लिपि
* तिफिनाघ
* यि लिपि
* झुयिन
 |

## लिधंसा

* *The Complete Manual of Typography*, James Felici, Adobe Press; 1st edition, 2002
* *Unicode Demystified: A Practical Programmer's Guide to the Encoding Standard*, Richard Gillam, Addison-Wesley Professional; 1st edition, 2002
* *Unicode Explained*, Jukka K. Korpela, O'Reilly; 1st edition, 2006

## Books about Unicode

* *The Unicode Standard, Version 5.0, Fifth Edition*, The Unicode Consortium, Addison-Wesley Professional, Oct. 27, 2006. ISBN 0-321-48091-0
* *The Unicode Standard, Version 4.0*, The Unicode Consortium, Addison-Wesley Professional, Aug. 27, 2003. ISBN 0-321-18578-1

किपा:Unicodeconsortium book4.jpgThe Unicode Standard, Version 4.0
# हान चिनियाँ जाति

**हान चिनियाँ जाति** (Han Chinese) धइगु हलिंया दकलय् तःधंगु जातीय पुचः (Ethnic group) खः। हलिंया कुल जनसंख्याया करिब १८% मनूत थ्व पुचलय् ला। थ्व पुचःया मू थाय् चीन (Mainland China) खः, अले हलिंया यक्व देय्तय्सं थुमिगु उपस्थिति दूगु थाय्यात 'चाइना टाउन' (Chinatown) धकाः म्हसीकी।

## ऐतिहासिक पृष्ठभूमि

हान चिनियाँ पुचःया नां प्राचीन चीनया **हान राजवंश** (Han Dynasty, २०६ BC – २२० AD) पाखें वःगु खः।

* **हुवाक्सिया (Huaxia):** हान राजवंश स्वया न्ह्यः थ्व जाति गुगु पूर्वज पाखें उत्पत्ति जुल, उमिगु मंकाः म्हसीकायात 'हुवाक्सिया' धाइ।
* **स्वर्ण युग:** हान राजवंशया ईयात चीनया इतिहासय् कला, विज्ञान, व राजनीति शास्त्र या स्वर्ण युग मानि। थ्व ईलय् हे 'हान' धइगु खँग्वः छगू जातिया पहिचां जूवन।

## भाषा व लिपि

हान चिनियाँतय्सं ल्हाइगु मू भाय् चिनियाँ (Sinitic languages) खः।

* **मन्दारिन (Mandarin):** थ्व दकलय् अप्वः ल्हाइगु आधिकारिक भाय् खः।
* **लिपि:** हलिंया मेमेगु भाय् थें आखः (Alphabets) मजुसें थुमिगु लिपि 'लोगोग्राम' (Logograms) खः, गन प्रत्येक किपा थें च्वंगु चिं (Character) या थःगु हे अर्थ दइ। थ्व किपातेत ब्वनेबले चिंतयगु अर्थ थुइकेमाः।

## सांस्कृतिक योगदान

हान चिनियाँ सभ्यतां हलिंयात यक्व महत्वपूर्ण आविष्कारत ब्युगु दु, गुकियात "प्यंगू तःधंगु आविष्कार" (Four Great Inventions) धाइ:

1. **भ्वं:** थ्व चिनियाँ प्रविधिं हे हलिं न्यंकं च्वयेगु व ब्वनेगु संस्कृति विकास जुइत ग्वहालि यात।
2. **कम्पास:** समुद्री यात्राया ईलय् थुकिं तःधंगु ग्वाहालि यात।
3. **बारुद:** सैन्य शक्ति व हतियार निर्माणय् क्रान्ति हल।
4. **छापाखाना (Printing):** सफू व ज्ञान प्रचार यायेत अःपु यात।

## अर्थव्यवस्था व वाणिज्य

ऐतिहासिक कालखण्डय् 'सिल्क रोड' (Silk Road) पाखें हान चिनियाँतय्सं हलिं न्यंकं वाणिज्य या विस्तार यात। आःया ईलय् नं हलिंया उत्पादकत्व व आपूर्ति झ्वलय् (Supply chain) हान चिनियाँ समुदायया तःधंगु प्रभाव दु।

## सामाजिक संरचना

* **कन्फ्युसियसवाद (Confucianism):** थ्व विचारधारां परिवार, गुरु, व राज्य प्रति आदर यायेगु स्यनी, गुगु हान समाजया मेरुदण्ड खः।
* **नसा:** थुमिगु नसा-त्वँसा (Cuisine) हलिं न्यंकं लोकंह्वाः।

## ब्वनादिसँ

* Ebrey, Patricia Buckley (1996). *The Cambridge Illustrated History of China*.
* Wen, B., et al. (2004). *Genetic evidence supports a coherent group of Han Chinese*.
# चिनिया लिपि

The compound character Template:Zhi illustrated as its component characters Template:Zhi and Template:Zhi positioned side by side
Diagram comparing the abstraction of pictographs in cuneiform, Egyptian hieroglyphs, and Chinese characters – from an 1870 publication by French Egyptologist Gaston Maspero
[[Image:姓解 Digidepo 1287529 00000014(2) (cropped).jpg|thumb|Page from a Song-era publication printed using a regular script style{{efn-ua |{{Cite book |last=Shao |first=Si |url= |title=Explaining Surnames |year=1035 |volume=1 |page=1 |language=lzh |script-title=zh:姓解 |doi=10.11501/1287529 |author-mask=Shao Si (邵思) |access-date=30 May 2024 |via=the National Diet Library]]

| चिनिया  |
| --- |
| प्रकार | लगोग्राफिक |
| भाषा | चिनिया भाषा, जापानी, कोरियन, भियतनामी |
| समयावधि | कँय् युग चीन निसें आतक्क |
| परिवार |
अरेकल क्वँय् लिपि* चिनिया
 |
| ISO 15924 | Hani, 500 |
| दिशा | Left-to-right |
| युनिकोद एलियास | Han |
| **Note**: This page may contain IPA phonetic symbols. |

**चिनिया लिपि** थी-थी चिनिया भाषा व जापानी भाषा च्वयेयात छ्यलिगु लिपि ख। जापानी व चिनिया च्वयेगु लिपि भति भति पा। नितां हे लिपि पुलांगु चिनिया लिपिं वःगु लिपि ख। पुलां लिपियात अपुइका आःया चिनिया लिपि दयेकूगु ख।

## भाषा

थ्व लिपि छ्यलिगु भाषा थ्व कथं दु-

* मन्दारिन भाषा
* जापानी भाषा
* क्यान्तोनिज भाषा
* वु भाषा
* गान भाषा
* पुलां चिनिया भाषा
* कोरियन भाषा
* भियतनामी भाषा

## स्वयादिसँ

* चिनिया भाषा
* लिपि
# च्वेगु

The Rosetta Stone
Bronze tympanum
The relationship between spoken, written, and signed modes of language, as modeled by Beatrice Primus et al.Template:Sfnmp While many spoken or signed languages are not written, there are no written languages without a spoken counterpart that they originally emerged to record.
**च्वेगु** धाःगु थःगु नुगलय् वःगु खँयात आखःया माध्यमं कम्प्युतर, भ्वँ, ल्वहँ आदि थीथी माध्यमय् स्वथनिगु ज्या ख। च्वयेत लिपि छ्येलिगु या व थ्व माध्यमं थःगु खँ पिदनेत मनूयात भाषा व लिपिया ज्ञान दयाच्वनेमा। च्वयातःगु खँयात च्वखँ धाइ। हलिमय् थी-थी कथंया च्वखँत दु।

## विधा

छुं च्वखँत थ्व कथं दु-

* वास्तविक
	+ च्वखँ (निबन्ध)
	+ बुखँ
	+ पौ (पत्राचार)
	+ हसना
	+ वैज्ञानिक च्वखँ
	+ रिपोर्त
	+ सूचं
	+ मालेज्याया लिच्वः (रिसर्च पेपर)
* साहित्यिक व काल्पनिक
	+ च्वखँ (निबन्ध)
	+ बाखँ
	+ चिनाखँ
		- काव्य (खण्डकाव्य, महाकाव्य)
	+ उपन्यास
	+ दबू प्याखँ (छधाः प्याखँ, निधाः प्याखँ आदि)
	+ समीक्षा
	+ समालोचना

## स्वयादिसँ

* साहित्य
# लिपि

The relationship between spoken, written, and signed modes of language, as modelled by Beatrice Primus et al.Template:Sfnmp While many spoken or signed languages are not written, there are no written languages without a spoken counterpart that they originally emerged to record.
Comparison between double-storey Template:Gph (left) and single-storey Template:Gph (right) lowercase
Diagram comparing the abstraction of pictographs in cuneiform, Egyptian hieroglyphs, and Chinese characters – from an 1870 publication by French Egyptologist Gaston Maspero

**लिपि** धाःगु भाषायात च्वयेगु चिंतेगु पुचः ख। छम्ह मनूं मेम्ह मनू नाप विचाः कायेबिये यायेत सः छ्यला दयेकातःगु पद्धति भाषा खः धाःसा अन्याःगु सःतेत स्वेछिंगु (वा ब्रेल लिपिइ जुसा थिया थुइफूगु) व्यवस्था लिपि ख। लिपि धाःगु खँग्वः संस्कृत खँग्वः "लिप्य" नं वःगु ख। लिपे याइगु खँ हे लिपि ख। भाय्‌या छगू हे खँयात छगू लिपिं मेगु लिपिइ हिलेगु ज्यायात लिपिहिला धाइ।

## ताजि

हलिमय् थी-थी कथंया लिपि दयाच्वंसां हलिंया सकल लिपियात निश्चित परिधि दुनेतया क्वय्‌या पुचलय् बायेछिं-

* अबुजिदा: दक्षिण एसिया, दक्षिण पूर्व एसिया व इथियोपियाय् छ्यलिगु लिपि। थन्यागु लिपिइ नेपाललिपि, ब्राम्हि (संस्कृत, प्राकृत आदि च्वयेत छ्यलिगु), देवनागरी, बंगाली, आसामी, ओडिया, कन्नड, तमिल, तेलूगु, मलयालम, गुजराती, शारदा, मोडी, मिथिलाक्षर, किरात (सिरिजंगा), सँदेय् (सँदेय् भाय्, जोङ्खा, तामाङ, लद्दाखी, बाल्ति आदि भाय् च्वयेत छ्यलिगु), गुरुमुखी, थाइ, ख्मेर, बर्मेली, सिंहल, लाओ, पुलां मलेय, पुलां बाली आदि लिपि ला।
* अब्जद:अरबी लिपि व हिब्रु लिपि। अरबी लिपियात अरबी नापं इरानी भाषात (फारसी, अफगान, अजेरी, बलोची) व भारतीय भाषाय् उर्दू, सिन्धी, शाहमुखी पंजाबी, कश्मिरी आदि च्वयेत नं छ्यलिगु या।
* अल्फाबेत: लातिन, सिरिलिक, जर्जियन लिपि, ग्रिक लिपि आदि।
* किपा लिपि: चिनिया (मन्दारिन, यि, क्यान्तोनिज आदि) व जापानी भाय्‌य च्वयेत छ्यलिगु लिपि।

## इतिहास

### दक्षिण एसिया

दक्षिण एसियाया प्राचीन ग्रन्थ ललितविस्तर सूत्रय् बुद्धया कालय् ६४ लिपि दूगु खँ कनातःगु दु। थ्व सफूया १०गू अध्यायय् (लिपिशालासंदर्शनपरिवर्त)य् ब्राह्मीलिपि, खरोष्टी लिपि, पुष्करसारिंलिपि, अङ्गलिपि, वङ्गलिपि, मगधलिपि, मङ्गल्यलिपि, अङ्गुलीयलिपि, शकारिलिपि, ब्रह्मवलिलिपि, पारुष्यलिपि, द्राविडलिपि, किरातलिपि, दाक्षिण्यलिपि, उग्रलिपि, संख्यालिपि, अनुलोमलिपि, अवमूर्धलिपि, दरदलिपि, खाष्यलिपि, चीनलिपि, लूनलिपि, हूणलिपि, मध्याक्षरविस्तरलिपि, पुष्पलिपि, देवलिपि, नागलिपि, यक्षलिपि, गन्धर्वलिपि, किन्नरलिपि, महोरगलिपि, असुरलिपि, गरुडलिपि, मृगचक्रलिपि, वायसरुतलिपि, भौमदेवलिपि, अन्तरीक्षदेवलिपि, उत्तरकुरुद्वीपलिपि, अपरगोडानीलिपि, पूर्वविदेहलिपि, उत्क्षेपलिपि, निक्षेपलिपि, विक्षेपलिपि, प्रक्षेपलिपि, सागरलिपि, वज्रलिपि, लेखप्रतिलेखलिपि, अनुद्रुतलिपि, शास्त्रावर्तां लिपि, गणनावर्तलिपि, उत्क्षेपावर्तलिपि, निक्षेपावर्तलिपि, पादलिखितलिपि, द्विरुत्तरपदसंधिलिपि, यावद्दशोत्तरपदसंधिलिपि, मध्याहारिणीलिपि, सर्वरुतसंग्रहणीलिपि, विद्यानुलोमाविमिश्रितलिपि, ऋषितपस्तप्ता रोचमानां लिपि, धरणीप्रेक्षिणीलिपि, गगनप्रेक्षिणीलिपि, सर्वौषधिनिष्यन्दां लिपि, सर्वसारसंग्रहणीं लिपि, व सर्वभूतरुतग्रहणीम् लिपिया नां कनातःगु दु।

## स्वयादिसँ

* आखः
* खँग्वः
* लिपितेगु धलः
# मेइजी पूनर्स्थापना

A Japanese print depicting the arrival of Perry's fleet (1854)
[[Image:Yokohama-Sumo-Wrestler-Defeating-a-Foreigner-1861-Ipposai-Yoshifuji.png|alt="Revere the Emperor, expel the barbarians" was a four-character idiom popular during the time period.|thumb|229x229px|An 1861 print depicting {{transliteration|ja|jōi]]

Arimura Jisaemon
मेइजी पूनर्स्थापना जापानया इतिहासय् सामुराइतयेगु शक्ति जुजु मेइजीयाके वंगु कालखण्ड ख।

## स्वयादिसँ

* जापान