Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# सन् १४४३

February 26
December 30
**१४४३** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# शान्दोङ

**शान्दोङ** (Shandong) चीनया पूर्वी तटीय क्षेत्रय् लागु छगू ऐतिहासिक व आर्थिक रूपं तस्कं महत्वपूर्ण प्रान्त ख। थ्व प्रान्तया नांया अर्थ 'गुंच्वःया पूर्व' जुइ, गुगु ताइहाङ गुंच्वःया पूर्वय् लागु जुया थ्व नां जूगु ख। श्यान्दोङया राजधानी जिनान (Jinan) ख, गुगु थःगु प्राकृतिक सौन्दर्य व लःया मुहानया निंतिं नां जा। थ्व प्रान्त प्रसिद्ध चिनिया दार्शनिक कन्फ्युसियस (Confucius) या जन्मभूमि ख, गुकिं थुकियात चीनी सभ्यताया छगू तःधंगु केन्द्र दयेकूगु दु। थ्व प्रान्तय् च्वंगु माउन्ट ताई (Mount Tai) चीनया न्यागू पवित्र गुंच्वकाय् दकलय् महत्वपूर्ण ख। थ्व प्रान्तया तटीय नगर छिङ्दाओ (Qingdao) थःगु बियर उत्पादन व समुद्री तटया निंतिं हलिमय् म्हसीका दयेकातःगु दु। शान्दोङ प्रान्त ह्वाङ हो(Yellow River) या अन्त जुइगु थाय् ख, गन थ्व खुसि बोहाई सागरय् वना समाहित जुइ। थ्व प्रान्त बुंज्या, समुद्री उत्पादन व भारी उद्योग (heavy industry) या निंतिं चीनय् हे अग्रणी प्रान्त ख। थनया मू भाषा श्यान्दोङ मन्दारिन ख, व थनया नसात्वँसा (Lu cuisine) चीनया च्यागू मू नसा परम्पराय् छगू ख। आःया इलय् थ्व प्रान्तं समुद्री प्रविधि व पूर्वाधार निर्माणय् तस्कं लगानी यानाच्वंगु दु।

## स्वयादिसँ

* कन्फ्युसियस
* ह्वाङ्ग हो खुसि

## लिधँसा

|  |  |
| --- | --- |
| **चीनया प्रशासनिक विभाग** |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **नगरपालिका**： | बेइजिङ | चोङ्गिङ | शाङ्घाइ | त्याङ्जिन |
| **प्रान्त**： | हेइलुङ्जियाङ | जीलिन | ल्यौनिङ | शान्दोङ | होबेइ | शान्शी शाआन्शी | गान्सू | चिङ्हाइ | ज्याङ्सू | अनहुइ | होनान | हूबेइ झोज्याङ | ज्याङ्शी | हूनान | सीच्वान | फुज्यान | ग्वाङ्दोङ | ग्वेझोउ युन्नान | हाइनान | ताइवान |
| **स्वायत्त क्षेत**： | शिंज्याङ | भित्री मंगोलिया | निङ्स्या | बोड | ग्वाङ्शी |
| **विशेष प्रशासनिक क्षेत्र**： | हङ कङ | मकाउ |

 |
# सन् ३०५

**३०५** ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।

## झाकातः

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मस्युगु तिथियागु झाका

## बुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर

## मदुगु

### ज्यानुवरी-मार्च

### अप्रिल-जुन

### जुलाई-सेप्टेम्बर

### अक्टोबर-डिसेम्बर
# अप्रिल ९

थ्व दिं ग्रेगोरियन पात्रोयागु दिं खः। थ्व दिं खुनु जुगु ऐतिहासिक घटनातः थु कथं दु:

## मू घटनातः

### न्हापा न्हापा

### १९औं शताब्दी

### २०औं शताब्दी

### २१औं शताब्दी

|  |
| --- |
|  |
| **दंयागु ला व दिंत:** |
| ज्यानुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| फेब्रुवरी | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ (२९) (३०)  |
| मार्च | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अप्रिल | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| मे | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| जुन | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| जुलाई | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| अगस्ट | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| सेप्टेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| अक्टोबर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
| नोभेम्बर | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० |
| डिसेम्बर     | १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९ २० २१ २२ २३ २४ २५ २६ २७ २८ २९ ३० ३१ |
# जावा

Mount Bromo
Parahyangan
*Cymbidium dayanum*

जावा| Native name: Jawa-Template:Jav |
| --- |
| जावाया बँ-किपा |
|  |
| भूगोल |
| थाय्‌बाय् | दक्षिण पूर्व एसिया |
| कोअर्दिनेत | ﻿ / ﻿ |
| आर्किपेलागो | वृहद सुन्दा द्विपपुचः |
| क्षेत्रफल | **Lua error in Module:Convert at line 1851: attempt to index local 'en\_value' (a nil value).** |
| Area rank | १३ |
| तःजाःगु जाः | ३,६७६ m (१२,०६० ft) |
| तःजाःगु च्वका | सेमेरु |
| Country |
| **इन्दोनेसिया** |
| प्रान्त | Banten, Special Capital Region of Jakarta, West Java, Central Java, East Java, Yogyakarta Special Region |
| दकलय् तःधंगु नगर | जकार्ता |
| Demographics |
| जनसंख्या | १कोटि, ४३ लखः (as of 2014) |
| जनघनत्त्व | १,११७ /km२ (२,८९३ /sq mi) |
| जनजाति | जावामि (inc. Cirebonese, Tenggerese, Osing, Banyumasan), सुन्दामि (inc. Bantenese, Baduy), बेतावि मनू, मदुरिज मनू |

**जावा** (इन्दोनेसियन भासय् Jawa; जावा भासय्: ꦗꦮ) इन्दोनेसियाया छगू मू द्विप ख। १ कोटि ४३ लखः जनसंख्या नापं थ्व टापू हलिंया दकलय् अप्व जनसंख्या दूगु उप-राष्ट्रिय स्तरया टापू ख। नापं थ्व टापू हलिंया दकलय् अप्व जनघनत्त्व दूगु थासय् छगू ख। जावाद्विपय् इन्दोनेसियाया ५७% जनसंख्या च्वनिगु या। इन्दोनेसियाया राजधानी जकार्ता पश्चिमी जावाय् ला। इन्दोनेसियाया इतिहासया आपालं झका थ्व हे टापूइ जूगु दु। ऐतिहासिक रुपय् थ्व टापू शक्तिशाली हिन्दू-बौद्ध साम्राज्यतेगु केन्द्र, मुस्मां सल्तनत, साम्राज्यवादी डच इस्त इन्दिजया केन्द्र जुसें वर्तमानय् इन्दोनेसियाया छगू मू भूभाग जूगु दु। सन् १९३० व सन् १९४०या दशकया इन्दोनेसियामि स्वतन्त्रता संग्रामया केन्द्र नं जावा हे ख। अथे जूगुलिं, जावां इन्दोनेसियाया राजनीति, अर्थतन्त्र व तजिलजिइ यक्व प्रभाव दयेकूगु दु।

ज्वालामुखी पर्वतया विष्फोटन जुया दयावःगु थ्व द्विप हलिंया १३गु दकलय् तःधंगु द्विप खः धाःसा इन्दोनेसियाया ५गु दकलय् तःधंगु टापू ख। थ्व टापूइ पूर्वं-पश्चिमय् छझ्वः पर्वः दयाच्वंगु दु। थ्व द्विपया मू भाय् जावानिज भाय् ख। जावायात प्यंगु प्रान्तय् बायातःगु दु- पश्चिम जावा, केन्द्रिय जावा, पूर्व जावा व बान्तेन। नापं, थ्व टापूइ निगु विशेष प्रशासनिक क्षेत्र दु- जकार्ता व योग्यकर्ता।

## स्वयादिसँ

* इन्दोनेसिया
# बँग्वारा

**पृथ्वी**| A color image of Earth as seen from Apollo 17. |
| The Blue Marble*, taken from Apollo 17.* |
| Orbital characteristics (Epoch J2000) |
| Aphelion | 152,097,701 km (1.016 710 333 5 AU) |
| Perihelion | 147,098,074 km (0.983 289 891 2 AU) |
| Semi-major axis | 149,597,887.5 km (1.000 000 112 4 AU) |
| Semi-minor axis | 149,576,999.826 km (0.999 860 486 9 AU) |
| Orbital circumference | 924,375,700 km ( 6.179 069 900 7 AU) |
| Orbital eccentricity | 0.016 710 219 |
| Sidereal orbit period | 365.256 366 d (1.000 017 5 a) |
| Synodic period | n/a |
| Max. orbital speed | 30.287 km/s (109,033 km/h) |
| Average orbital speed | 29.783 km/s (107,218 km/h) |
| Min. orbital speed | 29.291 km/s (105,448 km/h) |
| Orbital inclination to ecliptic | 0 (7.25° to Sun's equator) |
| Longitude of the ascending node | 348.739 36° |
| Argument of the perihelion | 114.207 83° |
| Satellites | 1 (the Moon) *(see also 3753 Cruithne)* |
| Physical characteristics
 |
| Aspect Ratio | 0.996 647 1 |
| Ellipticity | 0.003 352 9 |
| Equatorial radius | 6,378.137 km |
| Polar radius | 6,356.752 km |
| Mean radius | 6,372.797 km |
| Equatorial circumference | 40,075.02 km |
| Meridional circumference | 40,007.86 km |
| Mean circumference | 40,041.47 km |
| Surface area | 510,065,600 km² |
| Land area | 148,939,100 km² (29.2 %) |
| Water area | 361,126,400 km² (70.8 %) |
| Volume | 1.083 207 3×10१२ km³ |
| Mass | 5.9742×10२४ kg |
| Density | 5,515.3 kg/m³ |
| Equatorial surface gravity | 9.780 1 m/s² (0.997 32 g) |
| Escape velocity | 11.186 km/s
39,600 km/h≅ |
| Sidereal rotation period | 0.997 258 d (23.934 h) |
| Rotational velocity at equator | 465.11 m/s |
| Axial tilt | 23.439 281° |
| Right ascension of North pole | 0° (0 h 0 min 0 s) |
| Declination | +90° |
| Albedo | 0.367 |
| Surface temperature |

| min | mean | max |
| --- | --- | --- |
| 185 K | 287 K | 331 K |
| -88.3 °C | 14 °C | 57.7 °C |

 |
| Surface pressure | 101.3 kPa (MSL) |
| Adjective | Terrestrial, Terran, Telluric, Tellurian, Earthly, Earthling (lifeforms) |
| Atmospheric constituents |
| Nitrogen | 78.08 % |
| Oxygen | 20.94 % |
| Argon | 0.93 % |
| Carbon dioxide | 0.038 % |
| Water vapor | Trace (varies with climate) |
| This box: * view
* talk
* edit
 |

**पृथ्वी** (चिं: ) छता ग्रह खः | थ्व ग्रह सूर्द्ययागु दकसिबे नापं यागु गरः खः । थ्व ग्रहय् ठोस, तरल व वायु रुपय् तत्त्वत दु। थ्व ग्रहय् तरल रुपय् लः (नाः) दयाच्वंगु दु। आः तक्क प्राणीत दुगु ग्रह थ्व हे छगु जक्क खनेदु। थ्व ग्रहयागु वायुमण्डलय् नाइट्रोजन व अक्सिजन वायुत अप्व खनेदु। तरल अवस्थाय् लः (निगु हाइड्रोजन व छगु अक्सिजन स्वाना दुगु कम्पाउन्ड) अप्वः दु।
# आर्गन

चिकुचाःगु नायाच्वंगु कः (ठोस) आर्गन
A: test-tube, B: dilute alkali, C: U-shaped glass tube, D: platinum electrode
Captioned "Argon", caricature of Lord Rayleigh
थ्व छगु तत्त्व (एलेमेन्ट) ख:|

## अवस्था

आर्गनं पृथ्वीया वायुमण्डलया आयतनया ल्याखं ०.९३४% व द्रव्यमानया ल्याखं १.२८८% दयेकी । वायु बाय् फय् शुद्ध आर्गन उत्पादनया प्राथमिक औद्योगिक स्रोत ख। आर्गनयात वायुपाखें फ्राक्सनेसनं ब्वथलि, दकलय् अप्व क्रायोजेनिक फ्राक्सनल डिस्टिलेशनं, छगू प्रक्रिया गुकिलिं शुद्ध नाइट्रोजन, अक्सिजन, नियोन, क्रिप्टन व जेनन नं उत्पादन याइ। पृथ्वीया क्रस्ट व समुद्रया लय् क्रमशः १.२ पीपीएम व ०.४५ पीपीएम आर्गन दु।

## लिधंसा
# मृत्यु

The human skull
A flower, a skull, and an hourglass symbolize life, death, and time in this 17th-century *Vanitas*
Annual deaths per 1,000 people
**मृत्यु** धागु छगु जैविक प्रक्रिया ख। थ्व प्रक्रियाय् प्राणीयु जीवन क्वचाइ।

## स्वयादिसँ

* जीवविज्ञान
# थेंबा

A mule
The sturddlefish
Liger
निता ब्यागलं प्रजातिया प्राणीतेत थेमाज्या (Crossbreed) याना दयावःगु थेमा प्राणीयात **थेंबा** धाइ।

## स्वयादिसँ

* पशु
* जीवशास्त्र
# थी

Group of precious and semiprecious stones—both uncut and faceted—including (clockwise from top left) diamond
A collection
Spanish emerald and gold pendant at Victoria and Albert Museum
**थी** धाःगु तिसाय् तयेगु बहुमुल्य ल्वहं ख।

## प्रकार

* हेरा
* भिम्पु
* मोति
* यू (Turquoise)
* मुगा (Coral)

## स्वयादिसँ

* तिसा
* नेवाः तिसा
# न युग

Willamette Meteorite
Copy of The Warrior of Hirschlanden
**नः ई** मनूया विकासक्रमय् छगू युग ख। थ्व युगय् मनूं नः छ्येला ज्याभः, ल्वाभः दयेके सयेकल। थ्व ई न्ह्यथने धुंका हलिमय् यक्व हताः जूगु खनेदु। थ्व स्वंगु ऐतिहासिक धातु युगया अन्तिम युग ख। थ्व स्वया न्ह्यः क्याल्कोलिथिक व कँय् युग दयाच्वन। थ्व युगयात प्रागैतिहासिक वा prehistory (संरक्षित वा रेकर्देद इतिहास स्वया न्ह्यः) निसें पूर्वातिहासिक वा protohistory (च्वयातःगु इतिहास स्वया न्ह्यः) तक्क न्ह्याइगु स्वंगु युगया विभाजनया अन्तिम युगया रुपय् नं कायेगु या।

## "न"या परिभाषा

उल्का न, छगू प्राकृतिक न–निकेल मिश्र धातु ख व थी-थी प्राचीन मनुतेसं न युग स्वया द्वलंद्वः दँ न्ह्यः छ्येलिगु या। दकलय् पुलांगु ज्ञात उल्काया नं ३२०० ईसापूर्व या गुंगू कलाकृतिया चिचिधंगु ग्वः खः।थ्व ग्वःत क्वसंया इजिप्टया गेर्जेहय् अन्तिम संस्कारय् लुयावःगु खः, गुकियात मुगलं सावधानीपूर्वक आकार बियातःगु दु ।

न युगया संस्कृतिया विशेषता धइगु लुयावःगु न जक्क मखु, कार्बनया थप मात्रा दूगु स्मेल्तेद स्टीलया मिश्र धातुं दयेकिगु ज्याभः व हतियारया अप्व उत्पादन ख। कार्बन स्टीलया उत्पादनया क्षमताया नापं जक फेरस मेतालर्जी दुने कँय् स्वया छाःगु व याउंगु ज्याभः व ल्वाभः दयेके फत ।

## स्वयादिसँ

* ल्वहँ युग
* कँय् युग

## लिधंसा
# सत्य युग

Kedareshwar Cave Temple is located at Harishchandragad
**सत्य युग** धागू हिन्दू धर्म कथं छगू युग ख। थ्व युगय् मनुतेत पाप व पुण्यया अप्व मतलब दै। मनुत धार्मिक ज्या याइ।

पुराणादिइ सत्ययुगया विषयय् निम्नोक्त विवरण दु - वैशाख शुक्ल अक्षय तृतीया आइतबार थ्व युगया उत्पत्ति जुल। थुकिया परिमाण 17,28,000 दँ ख। थ्व युगय् भगवान्या मत्स्य, कूर्म, वराह व नृसिंह अवतार दत। थ्व कालय् स्वर्णमय व्यवहारपात्रतय्गु प्रचुरता दयाच्वन। मनुष्य अत्यंत दीर्घाकृति व अतिदीर्घ आयु दयाच्वन। थ्व युगया प्रधान तीर्थ कुरुक्षेत्र ख।

थ्व युगय् ज्ञान, ध्यान वा तप प्राधान्य जु। प्रत्येक प्रजा पुरुषार्थसिद्धि याना कृतकृत्य जुइगुलि, अत: थ्व "कृतयुग" धका म्हसीकल। धर्म चतुष्पाद (सर्वत: पूर्ण) दु। मनुया धर्मशास्त्र थ्व युगय् छगू अवलंबनीय शास्त्र ख। महाभारतय् थ्व युगया विषयय् थ्व विशिष्ट मत दु कि कलियुग धुंका कल्कीद्वारा थ्व युगया पुन: स्थापना जुइ (वन पर्व 191/1-14)। वन पर्व 149/11-125)य् थ्व युगया धर्मया वर्ण द्रष्टव्य जु।

ब्रह्माया १ दिवस 10,000 भागय् बायातसा बायातःगु भागयात चरण धाइ:

 **४ युग** |  4 चरण (1,728,000 सौर्य वर्ष) | सत युग  |
|  3 चरण (1,296,000 सौर वर्ष)  | त्रेता युग  |
|  2 चरण (864,000 सौर वर्ष) | द्वापर युग  |
|  1 चरण (432,000 सौर वर्ष) | कलि युग  |

## पिनेया स्वापू

*

## स्वयादिसँ

* हिन्दू धर्म

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **हिन्दू धर्म** |

|  |  |
| --- | --- |
| **श्रुति:** | वेद · उपनिषद · श्रुत |
| **स्मृति:** | इतिहास (रामायण, महाभारत, श्रीमदभागवत गीता) · पुराण · सुत्र · आगम (तन्त्र, यन्त्र) · वेदान्त |
| **विचा:त:** | अवतार · आत्मा · ब्राह्मन · कोसस · धर्म · कर्म · मोक्ष · माया · इष्ट-देव · मुर्ति · पूनर्जन्म · हलिम · तत्त्व · त्रिमुर्ति · कतुर्थ;· गुरु |
| **दर्शन:** | मान्यता · प्राचीन हिन्दू धर्म · साँख्य · न्याय · वैशेषिक · योग · मीमांसा · वेदान्त · तन्त्र · भक्ति |
| **परम्परा:** | ज्योतिष · आयुर्वेद · आरति · भजन · दर्शन · दिक्षा · मन्त्र · पुजा · सत्संग · स्तोत्र · ईहिपा: · यज्ञ |
| **गुरु:** | शंकर · रामानुज · माधवाचार्य · रामकृष्ण · शारदा देवी · विवेकानन्द · नारायण गुरु · औरोबिन्दो · रमन महार्षि · शिवानन्द · चिन्‍मयानन्‍द · शुब्रमुनियस्वामी · स्वामीनारायण · प्रभुपद · लोकेनाथ |
| **विभाजन:** | वैष्णभ · शैव · शक्ति · स्मृति · हिन्दू पूनरुत्थान ज्याझ्व |
| **द्य:** | द्यतेगु नां · हिन्दू बाखं |
| **युग:** | सत्य युग · त्रेता युग · द्वापर युग · कलि युग |
| **वर्ण:** | ब्राह्मन · क्षत्रीय · वैश्य · शुद्र · दलित · वर्णाश्रम धर्म |  |  | * v
* t
* e
 |

 |
# इस्वि सम्बत

Memorial plaque to John Etty in All Saints' Church, North Street, York
The knuckle mnemonic

**इस्वि सम्बत** हलिं यङ्क छ्यलाबुला जुयाच्वंगु सम्बत खः ।

## इस्वि सम्बता ला

इस्वि सम्बतया झिन्निला थुगु कथं दु । :-

* ज्यानुवरी
* फेब्रुवरी
* मार्च
* अप्रिल
* मे
* जुन
* जुलाई
* अगस्ट
* सेप्टेम्बर
* अक्टोबर
* नोभेम्बर
* डिसेम्बर

## इतिहास

पादरी ग्रेगोरियन १३नं जुलियन सम्बतयातः हिलाः थ्व सम्बत पिकाःगु खः ।
# लहिनाज्या

खिचा
वा मां सयेकेगु ज्या
Diagram of domestication as a process where one species actively manages another to obtain resources or services, as defined by Michael D. Purugganan
छुं नं जंगली पशु/झाःतयेत मनुया समाजय् हयाः तयेगु ज्यायात **लहिनाज्या बाय् गृहस्थिकरण** धाइ।

## दसु

गृहस्थीकरण जूगु छुं पशुतेगु दसु थ्व कथं दु-

* सा
* द्वहँ
* मेय्
* खिचा
* भौ
* उंथ
* भुखाचा
* दुगुचा
* फै
* च्वलय्

## स्वयादिसँ

* खिचा
* हा लहिनिगु
* एक्वाकल्चर
* दुरु उद्योग
* केबःज्या
* बुंज्या
* सघन बुंज्या
# ल्वहँ कला

**ल्वहँ कला** (अङ्ग्रेजी: Rock art) धयागु प्राकृतिक ल्वहँया सतहय् दयेकातःगु छुं नं कथंया मानवनिर्मित चिं वा किपा खः। थ्व गुफा किपाज्या स्वया विस्तृत ख्यः खः, छाय्धाःसा थ्व गुफाय् जक मखुसें चकं थासय् च्वंगु ल्वहँय् नं खनेदु। ल्वहँ कलायात मू कथं निगु भागय् ब्वथले छिं: "पेट्रोग्लिफ" (Petroglyphs) व "पिक्टोग्राफ" (Pictographs)। पेट्रोग्लिफ धयागु ल्वहँयात तछ्यानाः वा ध्वः सालाः (Carving/Engraving) दयेकातःगु किपा खः। पिक्टोग्राफ धयागु ल्वहँया सतहय् रङ्ग छ्यलाः (Painting) दयेकातःगु किपा खः।

थ्व कला हलिमया लगभग सकल देशय् लुयावःगु दु। अफ्रिका, अष्ट्रेलिया, उत्तर अमेरिका, व एसियाय् द्वलंद्वः दँ पुलांगु ल्वहँ कला दु। अष्ट्रेलियाया आदिवासीतय्सं (Aboriginals) दयेकूगु ल्वहँ कला हलिमया दकलय् पुलांगु निरन्तर न्ह्यानाच्वंगु कला परम्परा खः। थ्व किपाय् शिकारया लू, धार्मिक अनुष्ठान, व ज्यामितीय चिं (Symbols) खनेदु। छुं ल्वहँ कलात खगोलशास्त्र (Astronomy) वा नक्सा (Maps) नाप नं स्वानाच्वंगु दु धकाः विश्वास याइ। थ्व कलां पुलांगु तजिलजिया सञ्चार माध्यमया ज्या याःगु खः।

## स्वयादिसँ

* कला

## लिधंसा
# हङ्गेरियन भाषा

Orsolya speaking Hungarian
A man speaking Hungarian
[[Image:Hu-funeral sermon and prayer OSZK.jpg|thumb|Funeral Sermon and Prayer

| हङ्गेरियन भाषा |
| --- |
| magyar nyelv |
| उच्चारण | Template:IPA-hu |
| मू भाषी जनसंख्या | हंगेरी and areas of east Austria, Croatia, Romania, northern Serbia, Slovakia, Slovenia, western Ukraine |
| जाति | Hungarians |
| Native speakers | **Expression error: Unrecognized punctuation character "२".**e22 |
| भाषा परिवार | Uralic
* Finno-Ugric?
	+ Ugric?
		- **हङ्गेरियन भाषा**
 |
| लिपि | * Latin (Hungarian alphabet)
* Hungarian Braille
* Old Hungarian script
 |
| आधिकारिक अवस्था |
| आधिकारिक मान्यता | * Hungary
* European Union
* Serbia (in Vojvodina)
* Austria (in Burgenland)
* Slovenia (in Prekmurje)
 |
| मान्य अल्पसंख्यक भाषा | * Romania (in Transylvania)
* Croatia
* Slovakia
* Czech Republic
* Ukraine (in Berehove, Mukachevo, Vynohradiv and Uzhhorod districts of Transcarpathian region (Zakarpattia Oblast))[*citation needed*]
 |
| भाषा नियमन संस्था | Hungarian Research Centre for Linguistics |
| भाषा कोड |
| ISO 639-1 | hu |
| ISO 639-2 | hun |
| ISO 639-3 | Either: hun – Modern Hungarian ohu – Old Hungarian |
| Linguist list | ohu Old Hungarian |
| Glottolog | hung1274 |
| भाषिक क्षेत्र | 41-BAA-a |
| Map of regions where those whose native language is Hungarian represent a majority (dark blue) or a substantial minority (light blue). *Based on recent censuses and on the CIA World Factbook 2014* |

**हङ्गेरियन भाषा** वा **हंगेरियन भाषा** (हङ्गेरियन भासय् मग्यार न्येल्भ) हंगेरी व हंगेरीया जःलाखःला देसय् ल्हाइगु छगू युरालिक भाषा ख। थ्व भाय् हंगेरीया राष्ट्र भाषा व युरोपेली संघया २४गु आधिकारिक भासय् छगू भाषा ख। हंगेरी स्वया पिने थ्व भाषा दक्षिणी स्लोभाकिया, पश्चिमी युक्रेन (ट्रान्सकार्पेथिया), मध्य व पश्चिमी रोमानिया(ट्रान्सिलभेनिया), उत्तरी सर्बिया(भोज्भोदिना), उत्तरी क्रोएसिया, उत्तरपूर्वी स्लोभेनिया (प्रेक्मुर्जे), व पूर्वी बर्गेन (अस्ट्रिया)या हंगेरीयन समुदायतेसं नं ल्हाइ।

थ्व भाय् हलिंन्यंकया हंगेरीया प्रवासी समुदायं नं ल्हाइ, विशेष यानाः उत्तर अमेरिकाया संयुक्त राज्य अमेरिका व क्यानाडा, व इजरायलय्। १ कोटी ४० लखः मातृभाषी नापं थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्या युरालिक परिवारया दकलय् अप्व दु।

## वर्गीकरण

थ्व भाषाया वर्गीकरण थ्व कथं दु-

* युरालिक
	+ फिननो-उग्रिक ?
		- युग्रिक ?
			* हंगेरियन

## स्वयादिसँ

* भाषा
* साहित्य

## लिधँसा
# मोजाम्बिक

Duration: 1 minute and 1 second.1:01

**मोजाम्बिक**, औपचारिक नामं गणराज्य मोजाम्बिक दक्षिण पूर्वी अफ्रिकाया छगू देय् ख। थुकिया राजधानी मापुतो ख। थन थ्यंमथ्यं ३ कोटी १०लख मनूत दु। सन् १९७५स मोजाम्बिक पोर्चुगलं स्वतन्त्र जुल। (राष्ट्रिय दिवस २५ जुन, १९७५) पोर्चुगिज अफ्रिकाया राजधानी मोजाम्बिक टापुया नामं पोर्चुगिजतेसं थ्व देय् या नां मोकाम्बिक तल। पोर्चुगलं स्वतन्त्र जुइधुंका थ्व देय् जन गणराज्य मोजाम्बिक जुल। १९७७ निसें १९९२ तक थन तःधंगु गृहयुद्ध जुल।

मोजाम्बिकय् यक्व प्राकृतिक श्रोत दु। पोर्चुगल, स्पेन, व बेल्जियम थ्व देय् या दकलय् महत्वपूर्ण साझेदार देय् खः । थ्व देय्‌ हलिमया निगु दकले गरिब देय्‌ ख। थनया आयु हलिमय् दकलय् म्हो दु। सन् २०१२स मोजाम्बिकय् तःधंगु प्राकृतिक ग्यासया भण्डार लुयावःगु दु। भण्डारं वइगु आम्दानीं अर्थतन्त्रय् तःधंगु हिउपाः हयेफु।

मोजाम्बिकया छगू जक सरकारी भाय् पोर्चुगिज भाय् ख। थ्यंमथ्यं बच्छि मनुतेसं थ्व भाय् यात निगूगु भाय् कथं ल्हाइ व तसकं म्हो मनुतेसं मांभाय् कथं ल्हाइ। आदिवासी भासय् ब्यापक रुपं ल्हाइगु भाय् स्वाहिली, मखुवा, व सेना ला। मोजाम्बिकया दकलय् तःधंगु धर्म ईसाई धर्म ख। थन मुस्मां व अफ्रिकी परम्परागत धार्मिक अल्पसंख्यक नं दु।

मोजाम्बिक अफ्रिकी संघ, राष्ट्रमंडल, पोर्चुगिज भाशिक देय्तेगु समुदाय, ल्याटिन संघ, इस्लामिक सहयोग संगठन व दक्षिण अफ्रिकी विकास समुदायया दुजः ख।

## प्रशासन

मोजाम्बिकया संविधानय् गणतन्त्रया राष्ट्रपतिं राष्ट्र प्रमुख, सरकार प्रमुख, सशस्त्र सेनाया प्रमुख सेनापति व राष्ट्रिय एकताया प्रतीकया रुपय् ज्या याइगु व्यवस्था यानातःगु दु। राष्ट्रपतियात निक्वःगु मतदानपाखें प्रत्यक्ष रुपं न्यादँया निंतिं निर्वाचित याइ । प्रधानमन्त्री राष्ट्रपतिं नियुक्त याइ। प्रधानमन्त्रीया ज्या दुने मन्त्रीपरिषद् (मन्त्रिपरिषद्) सःतेगु व अध्यक्षता यायेगु, राष्ट्रपतियात सल्लाह बीगु, देय् शासन यायेत राष्ट्रपतियात ग्वाहालि यायेगु, मेमेपिं मन्त्रीतेगु ज्याया समन्वय यायेगु आदि ला।

गणतन्त्रया सभाय् २५० दुजः दु, गुकियात समानुपातिक प्रतिनिधित्वं न्यादँया निंतिं निर्वाचित याइ। न्यायपालिकाय् सर्वोच्च न्यायालय व प्रान्तीय, जिल्ला व नगर न्यायालय दइ।

मोजाम्बिकं छगू चिधंगु सैनिक संचालन याइ गुकिलिं आन्तरिक राष्ट्रिय रक्षाया फुक्क पक्षयात संचालन याइ। थनया सेनायात मोजाम्बिक रक्षा सशस्त्र सेना धाइ ।

### प्रशासनिक ब्वथला

मोजाम्बिकयात प्रान्तीय दर्जा दूगु झिगु प्रान्त ( *provincias* ) व छगू राजधानी नगर ( *cidade capital* )य् बायातःगु दु। थ्व प्रान्ततेत १२९गु जिल्ला ( *distritos* )य् उपविभाजित यानातःगु दु। जिल्लातेत अझ ४०५ " *postos administrativos* " (प्रशासनिक पद, *secretários* या नायः) व अनंलि *localidades* (स्थानीयता)य् बायातःगु दु, थ्व केन्द्रीय राज्य प्रशासनया दकलय् चिधंगु भौगोलिक तह ख। अन ५३गु " *म्युनिसिपिओस* " (नगर पालिका) दु।

|  |  |
| --- | --- |
| 1. नियास्सा
2. काबो डेल्गाडो
3. नाम्पुला
4. तेते
5. जाम्बेजिया
6. मनिका
7. सोफाला
8. गाजा
9. इनहाम्बने
10. मापुतो (नगर)
11. मापुतो
 |  |

## स्वयादिसँ

* अफ्रिका
* मलावी पुखू

## लिधंसा
# जुबु

|  |
| --- |
| **जुबु** |
| **अञ्चल**  - जिल्ला | सगरमाथा  - सोलुखुम्बु |
| **लागा** |  |
| **ई लागा** | NST (UTC+५:४५) |
| **जनसंख्या** (२००१)  - जनघनत्व | ३९६४  -  |

**जुबु** (अंग्रेजी भाय:Jubu), नेपायागु सगरमाथा अञ्चलयागु सोलुखुम्बु जिल्लायागु गाँ विकास समिति खः। थ्व थासे796खा छेँ दु।

## जनसंख्या

## स्रोत

Template:सगरमाथायागु थाय्
# बाकु

Roman stone inscription in Gobustan
A miniature painting
Relics from the sunken Sabayil Castle

|  |
| --- |
| **बाकु** |
| **अञ्चल**  - जिल्ला | सगरमाथा  - सोलुखुम्बु |
| **लागा** |  |
| **ई लागा** | NST (UTC+५:४५) |
| **जनसंख्या** (2001)  - जनघनत्व | ४७५६  -  |

**बाकु** (अंग्रेजी:Baku), नेपा:यागु सगरमाथा अञ्चलयागु सोलुखुम्बु जिल्लायागु छगु गाँ विकास समिति खः। थ्व थासे ९०४ खा छेँ दु।

## जनसंख्या

नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं बाकु यागु जनसंख्या ४७५६ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।

## लिधंसा

| सगरमाथा अञ्चल**या थाय्**  |  |
| --- | --- |
|
अंधेरी (नारायणस्थान)|
अयोद्धानगर|
अर्खौले|
अर्नमरामपुर|
अर्नहा (सप्तरी)|
अर्नामलालपुर|
अशोकपुर बल्कावा|
असनपुर|
आप्तर|
आर.महेश्वरी|
उबू|
ऐंसेलुखर्क|
ओखलढुङ्गा गा बि स|
ओखले|
ओड्रहा|
औराही (सप्तरी)|
औराही (सिराहा)|
गर्मा|
ठुलाछाप|
तकसिन्दु|
तम्लिडा|
तराही|
तलुवा|
तवश्री|
तापेश्वरी|
ताप्तिङ|
तार्केरबरी|
तिकुलिया|
तिङला|
तिलथी|
तुल्सीपुर|
तेनुवापट्टी|
तेम्मा|
तेरहोता|
त्रिकोला|
त्रियुगा नगरपालिका|
त्रिवेणी|
थलह कतहा|
थाक्ले|
थानागाउं|
थेलिया|
थोक्सिला|
थोक्सेल|
नरहा बल्कवा|
नर्धो|
नर्मेदेश्वर|
नवराजपुर|
नहर रिगौल|
नामेटार|
नाम्चे|
निर्मलीडांडा|
नुनथला|
नेगदा|
नेचा बतासे|
नेचा बेदघारी|
नेर्पा|
नेले|
पंचन|
पकरी|
पचचवती|
पटेर्वा|
पत्थरगदा|
पथेका|
पदरिया थारुटोल|
पलापु|
पल्टे|
पाटो|
पान्सेरा|
पिप्रा प्र.ध|
पिप्रा(पश्चिम)|
पिप्रा(पुर्व)|
पिप्रा प्र.पि|
पोकली|
पोखरी|
पोखरे|
पोखर्भिन्दा|
पोर्तहा|
पौवासेरा|
प्रसाबानी|
प्राप्चा|
फेदी|
बकचोल|
बकधौवा|
बक्सा|
बक्सिला|
बडका दियाले|
बडाहरे|
बतासे|
बथनहा|
बद्गमा|
बधरमल|
बनरझुला|
बनैनिया|
बनौलाअ|
बनौली|
बमङमकट्टि|
बम्रङ|
बरछवा|
बराहपोखरी|
बरियारपट्टी|
बरै|
बर्नालु|
बर्साईं|
बलखु|
बलम्ता|
बशाहा|
बसा|
बसाबोटे|
बस्तिपुर|
बस्बलपुर|
बस्बिटी|
बाकु|
बारम्झिया|
बासपानी|
बाहुनीडांडा|
बेतौना|
बेनी|
बेलटार|
बेलहा|
बेल्हिचपेना|
बेल्ही|
बेल्ही (सिराहा)|
बैरवा|
भंगाहा|
भकन्जे|
भगनपुर|
भगवतीपुर|
भदैया|
भदौरे|
भलयडांडा|
भवनपुर कालवंजर|
भवानीपुर|
भागवतपुर|
भारदह|
मंगलटार|
मझौरा|
मझौलिया|
मत्तिम बिर्ता|
मनराजा|
मम्खा|
मलेकपुर|
मलेठ|
मल्हनियाखोरी|
मल्हानामा|
मल्हानिया|
मल्हानिया गाम्हरिया|
महानाउर|
महेशपुर पटरी|
महेशपुर गाम्हरिया|
मानेभञ्ज्याङ|
मुकाली|
मुक्सर|
मुलखर्क|
मेदिया|
मैनाकाडेरी|
मैनामियानी|
मैनासहस्रबहु|
मोली|
मोहनपुर कमलपुर|
मौवाबोटे|
मौवाहा|
मौवाही|
यम्खा|
ययांखु|
यसाम|
रखा दिप्सुङ|
रखा बांग्देल|
रगानी|
रतनचा माझगाउं|
रवाडोलु|
रागादीप|
राजपुर|
राजबिराज नगरपालिका|
रात्माटा|
राधोपुर|
रानीबन|
रामनगर|
रामनगर मिरचैया|
रामपुर बिर्ता|
रामपुरजमुवा|
रामपुरमल्हानिया|
रायपुर|
राहापानी|
रिब्दुङजलेश्वर|
रिस्कु|
रुपनगर|
रुपाटार|
रुम्जाटार|
रौतहट1|
रौता|
लोखिम|
लोहजरा|
वरुनेश्वर|
विद्यानगर|
वोपुङ|
वोप्लुखा|
शोरुङ छबीसे|
श्रीचौर|
स.छिटापोखरी|
शंकर पुरा| |
# हार्डवेयर

PDP-11
Von Neumann architecture scheme
Block diagram of a basic computer with uniprocessor CPU. Black lines indicate control flow, whereas red lines indicate data flow. Arrows indicate the direction of flow.
प्रविधिया भौतिक वस्तुयात हार्डवेयर धाइ ।