Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# सनिल

Evening in Parambikkulam, Kerala
View on the bay of Naples
सनिलया किपा
न्हिने व बहनि दथुया ईयात सनिल धाइ। थ्व सुर्द्यः कुलांया लिक्क लाःबलय् न्ह्यथनि अले सूर्द्यः कुलां कुहांवनेधुंका बहनिया प्रहर नापं क्वचाइ।

## खगोल

अप्टिकल खगोलशास्त्रया निंतिं म्हो अनुकूल जः दइगु अवस्था जूसां नं सूर्द्यःया लिक्क चाहिलिगु वस्तुयात स्वयेत सनिलया ई छ्यलेछिं। सनिलय् (व सुथय्) निम्न ग्रह शुक्र व बुध स्वयेगु निंतिं दकले बांलाःगु ई ख। थ्व तःहाःनगु मालेत/स्वयेत छगू लोकंह्वाःगु ई ख, छाय् धाःसा थन्याःगु तःहाःनगु सूर्द्यःया लिक्क वयेवं इमिगु न्हिपं अप्व ताहाकः व चकंकः खनेदइ। सनिल (व सुथय्) पृथ्वीया कक्षय् चाहिलिगु पृथ्वीया लिक्कया क्षुद्रग्रह मालेगु निंतिं छ्यलिगु या। मध्य अक्षांशय्, इक्विनक्स ईया नापं वसन्त ऋतुया सनिल ―अर्थात उत्तरी गोलार्धय् मार्च व भूमध्य रेखाया दक्षिणय् सेप्टेम्बर थथे स्वयेत अनुकूल जुइ।

## स्वयादिसँ

* दिं
* सूर्द्यः
* कुलां

## लिधंसा
# न्हिल्याः

Day-Month-Year      Year-Month-Day      Month-Day-Year Template:Legend striped Template:Legend striped Template:Legend striped      MDY, DMY, and YMD
Postal mark of Czechoslovakia dated 13 June 1939
Memorial plaque to John Etty in All Saints' Church, North Street, York
गूगु नं सम्बतय् दच्छियातः थिथि लाय् ब्वथलातै अलय् व लच्छि दुनेया छन्हुयातः न्हिल्याः धकाः धाइ ।

## स्वया दिसँ

* दिं
* नेपाल सम्बतया न्हिल्याः नगुमाः
# ऋतु

Axial parallelism is a characteristic of the Earth (and most other orbiting bodies in space) in which the direction of the axis remains parallel to itself throughout its orbit.
Due to the Earth’s tilt relative to the Sun, the solar declination
This diagram shows how the tilt of Earth's axis
**ऋतु** धागु पृथ्वीइ जः, वाष्प आदिया प्रभावं खनिगु छगू स्थिर अवस्था ख। **ऋतु** छौ वर्षयाउ चिवऊ कालखंड ख । थ्व कालखण्ड छौ वर्षयाउ येको भागोंय् विभाजित दु। थुकियाउ दौरान पृथ्वी न सूर्ययाउ परिक्रमा याउ परिणामस्वरूपं न्हियाउ अवधि, तापमान, वर्षा, आर्द्रता इत्यादि मौसमी दशापीँ छौ चक्रीय रूपय् बदलेजुइ ।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या

### उत्पत्ति व विकास

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।

### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।

## स्वया दिसँ

* मौसम

|  |
| --- |
| ऋतु |
| वसन्त | ताल्ला (गृष्म) | वर्षा | शरद | चिकुला (हेमन्त) | शिशिर |
# मिला

पृथ्वीयागु तिमिला
**तिमिला** (शशी; चिं: ) पृथ्वीयागु छगु जक्क प्राकृतिक उपग्रह खः। मेगुकथलं धायेबिले तिमिला छगु प्राकृतिक उपग्रह खः गुकिलिं ग्रहयात परिक्रमा याई। छुं ग्रहतेगु छगु स्वया अप्व तिमिला दै धाःसा छुं ग्रहतेगु छगु नं तिमिला दै मखु।

छगु ग्रहयु परिक्रमा याइगु पिण्डयात उपग्रह (अङ्ग्रेजी satellite, स्याटलाईट) धाइ। तिमिलातः प्राकृतिक उपग्रह खः। मनुतेसं रकेट छ्येला यन्त्रयात नं पृथ्वी छचाख्येलं कक्षय् परिक्रमा याकी। थन्यागु यन्त्रयात अप्राकृतिक वा मनुतेसं देकुगु उपग्रह धाइ।

## पृथ्वीयागु तिमिला

### मिलाया रुपकथंया नां

तिमिला वा मिलाया रुपकथं थुकियात थीथी नां बियातःगु दु। गथे कि-

* खिमिला वा खिँउँमिला: तिमिला मदूगु चा
* ईंमिला: मिलाय् ईं थे न्यागु जः जक्क खंगु अवस्था
* बामिला: बच्छिथासय् जक्क जः लानाच्वंगु मिला
* चकंमिला: बामिला स्वया अप्व जः खनेदूगु मिला
* पामिला: पूवंगु मिला

### दुसिका

तिमिलानाप थगु हे जः दैमखु। झीसं पृथ्वीयु तिमिला खनिगु सूर्द्ययु जःयात थुकिलिं परावर्तन याना खः। सूर्द्ययागु जः न्ह्याबलें तिमिलायागु छखे जक्क लाइ धाःसा मेखे न्ह्याबिलें ख्युंसे च्वनि। अय्जुया लछिइ तिमिलायागु थिथि रूप खनिइ। तिमिला तःपा व चाकला खनिइबले सुर्द्य लिने जुइ। अले तिमिला चिःपा खनिइबले तिमिला हे लिने लाइ।

तिमिला यागु छगु हे भाग खनेदइ। झि छगु सिमायात स्वया चाः हिलेगु थें तिमिला नं पृथ्वी चाः हिलि।

तिमिला यागु ला धाइगु छगु रुप निसिं हान वहे रुप खनेगु ई ख। थ्व ई बले तिमिला यागु ख्वा चाकला खं चिःपा जुया हानं चाखला जुइ। थ्वइत प्यंगु वाः खं पुरा जुइ अले दाछि या झिंनेक जुइ(मलमास बले झिंस्वक)। तिमिलायागु ला सुर्द्ययागु ला स्वया भचा चीधंगु दु।

## कक्ष

तिमिला वा मेमेगु उपग्रहतेगु कक्षयात निगु बलतेसं असर याइ: गुरुत्व, व सेन्ट्रिपिटल बल।

## तिमिला दुगु ग्रहतः

झीगु सौर्यमण्डलयु तिमिला दुगु ग्रहतः

* पृथ्वी, १ तिमिला
* मंगल, २ तिमिला
* बृहस्पति, ६३ तिमिला
* शनि, ३१ तिमिला
* युर्‍यानस, २७ तिमिला
* नेप्ट्युन, १३ तिमिला
* उपग्रह यम (प्लुटो), १ तिमिला(चेरोन)

## तिमिला मदुगु ग्रहतः

झिगु सौर्यमण्डलया तिमिला मदूगु ग्रहत:

* बुध
* शुक्र

| सौर्यमण्डल |
| --- |
|  |
| **नगु:** सूर्द्य |
| **ग्रहतः:** बुध • शुक्र • पृथ्वी • मंगल • बृहस्पति • शनि • युरेनस (राहु) • नेप्च्युन (केतु) |
| **उपग्रह:** सेरेस • प्लुटो (यम) • एरिस |
| **चीधंगु सौर्यमण्डलीय पिण्ड:** चीधंगुग्रह पेटी – कमेट – उल्कापिण्ड – कुइपर पेटी – फिँजेजुगु चक्का – उर्ट सुपायं |
| **मेमेगुः** तिमिला |
# खगोलशास्त्र

The Paranal Observatory
The Nebra sky disc
A Babylonian planisphere
**खगोलशास्त्र** प्राकृतिक विज्ञानय् भौतिक शास्त्रया छता कचा ख। थ्व विज्ञानय् ब्रह्माण्डया सकल पिण्ड आदिया सीकेज्या याइ। खगोलशास्त्र छगू प्राकृतिक विज्ञान ख। थ्व विज्ञान भौतिकशास्त्र, रसायन, गणित आदि आधारभूत वैज्ञानिक कचाया आधारय् सीकिगु या।

## स्वयादिसँ

* ब्रह्माण्ड
* सूर्द्य
* ग्रह
* नगु
# एस् आइ

SI base units
Arrangement of the principal measurements in physics based on the mathematical manipulation of length, time, and mass
Example of lexical conventions. In the expression of acceleration due to gravity, a space separates the value and the units, both the 'm' and the 's' are lowercase because neither the metre nor the second are named after people, and exponentiation is represented with a superscript
**एस आइ** धाःगु हलिंया दकलय् प्रचलित दानिगु व्यवस्था ख। थ्व व्यवस्थाय् मेट्रिक प्रणाली छ्येला थीथी वस्तुत दानिगु याइ। थ्व व्यवस्थाया नां फ्रेञ्च भाय्‌या खँग्वःपुचः Le Système International d'Unitésया चिहाकःगु रुप ख।

## स्वयादिसँ

* लिटर
* मिटर
# कम्प्युतर

A human computer
नासायु कोलुम्बिया सुपरकम्प्युटर।
**कॉम्प्युटर**यात सूचनाया माःहना ज्या याइगु मशिन वा इन्फॉर्मेशन प्रोसेसिङ मशिन धकाः चीहाकलं ब्याख्या यायेफु । कॉम्प्युटरं हिसाब यायेगु व थुकियात स्थायी वा अस्थायी कथं मुना तयेगु ज्या याइ । कॉम्प्युटरं थुज्वःगु ज्या छगू निश्चित निर्देशनया आधारय् याइ, थुज्वःगु निर्देशनया पुचःयात हे कॉम्प्युटर प्रोग्रॅम धाइगु खः । कॉम्प्युटर प्रोग्रॅमयात सॉफ्टवेर धाइसा कॉम्प्युटर पिनें खने दइगु कॉम्प्युटरया थीथी पाटपुर्जायात हार्डवेयर धाइ । हरेक कॉम्प्युटरय् क्वय् न्ह्यथना कथंया थीथी ब्व अनिवार्य रुपं दये हे माः ।

जॅक्वॉर्ड लुम्, विग्यान तथा उध्योगको सङ्ग्ग्रालय मँचेस्टर, ईङ्ल्यान्ड,मा राखिएको, एक पहिलो प्रोग्रामेबल साधन ख:।
क) इन्पुट युनिट

ख) आउटपुट युनिट

ग) मेमोरी

घ) सेन्ट्रल प्रोसेसिङ युनिट (ॲरिथमॅटिक लॉजिक युनिट व कन्ट्रोल युनिट)

## इतिहास

*न्हापांगु न्यागु डिजिटल कम्प्युटरयु विषेश गुणत*| कम्प्युटर | ज्या क्यंगु | बाइनरी | एलेक्ट्रोनिक | प्रोग्राम यायेज्युगु | ट्युरिङ कम्प्लिट |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ज्युस जेट् ३ | मे १९४१ | ख | मखु | पंच्ड फिल्म स्टकनं | ख (१९९८) |
| एटानासफ-बेरी कम्प्युटर | वर्खा १९४१ | ख | ख | मखु | मखु |
| कोलोसस | डिसेम्बर १९४३ / ज्यानुवरी १९४४ | ख | ख | आंशिक, रिवाइरिङ याना | मखु |
| हार्भर्ड मार्क १ - आइ बी एम ASCC | १९४४ | मखु | मखु | पंच्ड पेपर टेप छ्येला | मखु |
| इनियाक | १९४४ | मखु | ख | आंशिक, रिवाइरिङ याना | ख |
| १९४८ | मखु | ख | फङ्क्सन टेबल रिड ओन्ली मेमोरी छ्येला | ख |
# जर्मन भाषा

**Anglic languages**

| जर्मन |
| --- |
| Deutsch |
| उच्चारण | [dɔɪ̯ʧ] |
| मू भाषी जनसंख्या | अस्ट्रिया, बेल्जियम, जर्मनी, ईटाली (South Tyrol), लीस्टेन्स्टाइन, लक्जेम्बर्ग, स्व्ट्जरल्यान्ड, and other countries. |
| Region | मध्य युरोप, पश्चिम युरोप |
| Native speakers | मांभाय्: ९५ निसें ११० मिलियन तक्क द्वितीय भाय्: २०मिलियन  (*date missing*) |
| भाषा परिवार | भारोपेली भाय्
* जर्मेनिक भाय्
	+ पश्चिम जर्मेनिक भाय्
		- उच्च जर्मेनिक भाय्
			* **जर्मन**
 |
| लिपि | ल्याटिन लिपि (जर्मन लिपि) |
| आधिकारिक अवस्था |
| आधिकारिक मान्यता | जर्मनी, अस्ट्रिया, लेस्टेन्स्टाइन, स्विट्जरल्यान्ड, लक्जेम्बर्ग, बेल्जियम, युरोपेली युनियन.
Regional or local official language in: डेनमार्क, ईटाली, रोमानिया (co-official language of नामिबिया until 1990). |
| भाषा कोड |
| ISO 639-1 | de |
| ISO 639-2 | ger (B) deu (T) |
| ISO 639-3 | deu |
|  |

**जर्मन भाय्** (डोएच्*Deutsch*, [dɔɪ̯tʃ] ) छगु भारोपेली भाय् खः। थ्व भाय् हलिमय् दक्ले अप्व मनुतेसं ल्हाइगु भाय्‌य् छगु ख। थ्व भाय् जर्मनी, अस्ट्रिया आदि देय्‌य् छ्य्‌लिगु या।

## लिपि

थ्व भाय् ल्याटिन लिपिइ च्वै।

## आख:

| आख: | उच्चरण |
| --- | --- |
| A | आ |
| B | बे |
| C | से |
| D | दे |
| E | ए |
| F | एफ् |
| G | गे |
| H | हा |
| I | ई |
| J | योत् |
| K | का |
| L | एल् |
| M | एम् |
| N | एन् |
| O | ओ |
| P | पे |
| Q | कू |
| R | एर्र् |
| S | एस् |
| T | ते |
| U | उ |
| V | फाउ |
| W | भी |
| X | एक्स् |
| Y | उप्सिलन् |
| Z | त्सेत् |
| Ä | एउ |
| Ö | ऊ |
| Ü | उइ |
| SS | एस् जेड् |
# नर्वेजियन भाषा

Close-up of the "*idiberug/n*" inscription on the Hole Runestone
Norwegian keyboard with keys for Æ, Ø, and Å
Map of the official language forms of Norwegian municipalities: red is Bokmål

**नर्वेजियन भाषा** छगू भाषा ख।

## वर्गीकरण

नर्वेजियन भाषाया भाषिक वर्गीकरण।

## ल्हाइगु थाय्

नर्वेजियन भाषा भाषा ल्हाइगु मू थाय् \_\_ ख। थ्व भाषायात \_\_\_ आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्याखँ \_\_ दु।

## साहित्य

नर्वेजियन भाषा भाषाया साहित्य

## भाषाया खँग्वःया दसु

## स्वयादिसँ

* भाषा
* साहित्य

## लिधँसा
# स्वीडिश भाषा

[[Image:Västgötalagen blad 21.jpg|thumb|right|The initial page of the first complete copy of {{lang|sv|Västgötalagen
[[Image:Gustav Vasa Bible 1541.jpg|thumb|upright|Front page of Gustav Vasa

**स्वीडिश भाषा** छगू भाषा ख।

## वर्गीकरण

स्वीडिश भाषाया भाषिक वर्गीकरण।

## ल्हाइगु थाय्

स्वीडिश भाषा भाषा ल्हाइगु मू थाय् \_\_ ख। थ्व भाषायात \_\_\_ आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्याखँ \_\_ दु।

## साहित्य

स्वीडिश भाषा भाषाया साहित्य

## भाषाया खँग्वःया दसु

## स्वयादिसँ

* भाषा
* साहित्य

## लिधँसा
# डच भाषा

A young woman speaking Dutch (1:32)
Map of the pre-Roman Iron Age in Northern Europe

| डच भाषा |
| --- |
| Nederlands |
| उच्चारण | ˈneːdərlɑnts |
| मू भाषी जनसंख्या | नेदरल्यांड्स, बेल्जियम, सुरिनाम, अरुबा, Netherlands Antilles |
| Native speakers | 22 million (2005)  (*date missing*) |
| भाषा परिवार | भारोपेली भाषा परिवार
* Germanic
	+ West Germanic
		- Low Franconian
			* **डच भाषा**
 |
| लिपि | Latin alphabet (Dutch variant) |
| आधिकारिक अवस्था |
| आधिकारिक मान्यता | Aruba, Belgium, European Union, Indonesia Netherlands, Netherlands Antilles, South American Community of Nations, Suriname |
| भाषा नियमन संस्था | Nederlandse Taalunie (Dutch Language Union) |
| भाषा कोड |
| ISO 639-1 | nl |
| ISO 639-2 | dut (B) nld (T) |
| ISO 639-3 | nld |
|  Map of the main area in which Dutch is spoken  |

**डच भाषा** (*Nederlands*) छगु जर्मनिक भाषा ख।

## लिपि

थ्व भाषा ल्याटिन लिपिय् च्वै।
# देशान्तर

**देशान्तर** (Longitude) धइगु पृथ्वीया मानकिपा वा ग्लोबय् उत्तर ध्रुव (North Pole) निसें दक्षिण ध्रुव (South Pole) पाखे सालातःगु काल्पनिक ध्वःत खः। थुकिलिं पृथ्वीया प्रधान मध्याह्न ध्वः (Prime Meridian) पाखें पूर्व वा पश्चिमय् छुं नं थाय् गुलि तापाः धकाः क्यनी। अक्षांश (Latitude) लिसे छ्यलाः थुकिलिं पृथ्वीया छुं नं थाय्‌या भौगोलिक अवस्थिति सीकेत ग्वाहालि याइ।

## दासुज्या व ल्याः

देशान्तरयात डिग्री (degrees) य् दायेगु (measurement) याइ। थुकिया ल्या ० डिग्री (0°) निसें सुरु जुयाः १८० डिग्री (180°) पूर्व (East) व १८० डिग्री पश्चिम (West) तक दइ। थुपिं ध्वःत ध्रुवय् वनाः छथासय् हे स्वाइ, उकिं थुपिं रेखात अक्षांश थें समानान्तर (parallel) जुइमखु।

## प्रधान मध्याह्न ध्वः व घौ

प्रधान मध्याह्न रेखा (Prime Meridian): ० डिग्री (0°) देशान्तरयात प्रधान मध्याह्न ध्वः धाइ। थ्व ध्वः बेलायतया ग्रीनविच (Greenwich) धाःगु थासं वनी। थनया ईयात ग्रीनविच मीन टाइम (GMT) वा कोअर्डिनेटेड युनिभर्सल टाइम (UTC) धकाः कायेगु याइ।

ई लागा (Time Zones): पृथ्वीं थःगु अक्षय् छकः चाःहिलेत २४ घौ (hours) काइ। थुकिया अर्थ खः कि पृथ्वीं २४ घौ दुने ३६० डिग्री चाःहिली। उकिं १५ डिग्री देशान्तर हिलीबलय् छगू घौ ई पाइ(time difference)।

अन्तर्राष्ट्रिय तिथि ध्वः (International Date Line): १८० डिग्री देशान्तर ध्वःयात अन्तर्राष्ट्रिय तिथि ध्वः धाइ। थ्व ध्वः पार यायेबलय् न्हि (day) व तिथि (date) हिली।

## छ्यला व महत्त्व

थाय् सीकेत (Location): अक्षांश व देशान्तर निगुलिं छ्यलाः पृथ्वीइ छुं नं थाय्‌या निश्चित थाय्(coordinates) सीकेछिं। थ्व जटिल नेभिगेसन (navigation) प्रणालीइ, दसु: जीपीएस (GPS), फय्खः, व लःखः संकेत तसकं माः।

ई सीकेत (Timekeeping): हलिमया थीथी थाय्‌या ई (local time) सीकेत देशान्तरया तःधंगु महत्त्व दु।

## स्वयादिसँ

अक्षांश

भूगोल

ई

## लिधंसा
# ब्रह्माण्ड

Duration: 50 seconds.0:50Hubble Space Telescope
In this schematic diagram, time passes from left to right, with the universe represented by a disk-shaped "slice" at any given time. Time and size are not to scale. To make the early stages visible, the time to the afterglow stage (really the first 0.003%) is stretched and the subsequent expansion (really by 1,100 times to the present) is largely suppressed.

|  |
| --- |
| **भौतिक ब्रह्माण्डशास्त्र** |
| * ब्रह्माण्डयु आयु
* बिग ब्यांग
* कोमोभिंग डिस्ट्यान्स
* कस्मिक माइक्रोवेभ ब्याकग्राउन्ड रेडिएसन
* डार्क इनर्जी
* डार्क म्याटर
* एफ् एल् आर डबल्यु मेट्रिक
* फ्राइडम्यान इक्वेसनत
* ग्यालेक्सी देकेज्या
* हबलयु सिद्धान्त
* कस्मिक इन्फ्लेसन
* लार्ज स्केल स्ट्रक्चर
* लाम्ब्डा-सी डी एम मोडेल
* स्पेसयु मेट्रिक एक्स्पान्सन
* बिग ब्यांग न्युक्लियोसिन्थेसिस
* अब्जर्भेबल युनिभर्स
* रेडशिफ्ट
* ब्रह्माण्डयु आकार
* स्ट्रक्च‍र फर्मेसन
* बिग ब्यांगुयु कालचक्र
	+ बिग ब्यांगयु ग्राफिकल कालचक्र
* ब्रह्माण्डशास्त्रयु कालचक्र
* ब्रह्माण्डयु अन्तिम भाग्य
* ब्रह्माण्ड
 |
| **स्वापू दुगु खंग्वतः** |
| * एस्ट्रोफिजिक्स
* साधारण रिलेटिभिटी
* पार्टिकल भौतिकशास्त्र
* क्वान्टम ग्र्याभिटी
 |
| This box: * view
* talk
* edit
 |

**ब्रह्माण्ड** धागु सकल भौतिक वस्तुतेगु मंका खः। थुकिली सकल नगु, ग्रह, नेबुला व हमिले दुगु फुक्कं वस्तुत ला वै।
# सुर्द्यः मन्दः

सुर्द्यः मन्दः| गरःत व ल्यूगरःत। आकार वास्त्वविक आकार स्केलय् दूगु। सूर्द्यः नापया दूरी स्केलय् मदूगु। |
| दँ | 4.568 बिलियन दँ |
| थाय् | Local Interstellar Cloud, Local Bubble, Orion–Cygnus Arm, Milky Way |
| मन्दया मास | 1.0014 solar masses |
| नापंया नगु | Proxima Centauri (4.22 ly), Alpha Centauri system (4.37 ly) |
| दकलय् नापंया ग्रह मन्द | Alpha Centauri system (4.37 ly) |
| ग्रह मन्द |
| Semi-major axis of outer planet (वरुण) | 4.503 billion km (30.10 AU) |
| Distance to Kuiper cliff | 50 AU |
| नगुतयेगु ल्या | 1 Sun |
| ग्रहतयेगु ल्या | 8 Mercury, Venus, Earth, Mars, Jupiter, Saturn, Uranus, Neptune |
| उप ग्रहतयेगु ल्या | 5 (IAU) Ceres, Pluto, Haumea, Makemake, Eris hundreds of other possibilities |
| प्राकृतिक सातेलाइतया ल्या | 406 (176 of planets and 230 of minor planets) |
| No. of known minor planets | 603,057 (as of 2013-01-10) |
| No. of known comets | 3,184 (as of 2013-01-10) |
| No. of identified round satellites | 19 |
| Orbit about the Galactic Center |
| Inclination of invariable plane to the galactic plane | 60.19° (ecliptic) |
| Distance to Galactic Center | 27,000±1,000 ly |
| Orbital speed | 220 km/s |
| Orbital period | 225–250 Myr |
| Star-related properties |
| Spectral type | G2V |
| Frost line | ≈5 AU |
| Distance to heliopause | ≈120 AU |
| Hill sphere radius | ≈1–2 ly |

**सुर्द्यः मन्दः** सूर्द्यः, सूर्द्यःया गरःत, गरःतयेगु मिला व सूर्द्यःया प्यखें दयाच्वनिगु मेमेगु खगोलीय पिण्डया छगू पुचः खः ।

### गरः

सुर्द्यः मन्दःया गरःतयेगु छगु धलः थ्व कथं दु। सूर्द्यःया नापं निसें तापाक्क तक्कया लिधंसाय् थ्व धलः व्यवस्थित दु।

| गरः | चिं |
| --- | --- |
| सुनगु |  |
| लुँनगु |  |
| बँग्वारा |  |
| इनाय्‌नगु |  |
| सिँनगु |  |
| संनगु |  |
| अरुण |  |
| वरुण |  |

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* गरः
# रेल लँ

A train in Alaska
A 16th-century mine-cart, an early example of un-powered rail transport, used man power to operate.
A replica of a "Little Eaton Tramway" wagon, 1795; the tracks are plateways.
रेल वनिगु लँयात रेल लँ धाइ।

## स्वयादिसँ

* गसा
* लँ
# सुनगु

बुध| Composite image of Mercury taken by MESSENGER probeComposite image of Mercury taken by MESSENGER |
| Designations |
| Pronunciation | /ˈmɜrkjəri/ |
| Adjectives | Mercurian, Mercurial |
| Symbol |  |
| Orbital characteristics |
| Epoch J2000 |
| Aphelion | * 69,816,900 km
* 0.466 697 AU
 |
| Perihelion | * 46,001,200 km
* 0.307 499 AU
 |
| Semi-major axis | * 57,909,100 km
* 0.387 098 AU
 |
| Eccentricity | 0.205 630 |
| Orbital period (sidereal) | * 87.969 1 d
* (0.240 846 a)
* 0.5 Mercury solar day
 |
| Orbital period (synodic) | 115.88 d |
| Average orbital speed | 47.87 km/s |
| Mean anomaly | 174.796° |
| Inclination | * 7.005° to Ecliptic
* 3.38° to Sun’s equator
* 6.34° to Invariable plane
 |
| Longitude of ascending node | 48.331° |
| Argument of perihelion | 29.124° |
| Known satellites | None |
| Physical characteristics |
| Mean radius | * 2,439.7 ± 1.0 km
* 0.3829 Earths
 |
| Flattening | 0 |
| Surface area | * 7.48×10७ km2
* 0.147 Earths
 |
| Volume | * 6.083×10१० km3
* 0.056 Earths
 |
| Mass | * 3.3022×10२३ kg
* 0.055 Earths
 |
| Mean density | 5.427 g/cm3 |
| Surface gravity | * 3.7 m/s2
* 0.38 g
 |
| Escape velocity | 4.25 km/s |
| Sidereal rotation period | * 58.646 day
* 1407.5 h
 |
| Equatorial rotation velocity | 10.892 km/h (3.026 m/s) |
| Axial tilt | 2.11′ ± 0.1′ |
| North pole right ascension | * 18 h 44 min 2 s
* 281.01°
 |
| North pole declination | 61.45° |
| Albedo | * 0.068 (Bond)
* 0.142 (geom.)
 |
|

| Surface temp. | min | mean | max |
| --- | --- | --- | --- |
| 0°N, 0°W  | 100 K | 340 K | 700 K |
| 85°N, 0°W | 80 K | 200 K | 380 K |

 |
| Apparent magnitude | −2.6 to 5.7 |
| Angular diameter | 4.5" – 13" |
| Atmosphere |
| Surface pressure | trace |
| Composition by volume | * 42% Molecular oxygen
* 29.0% sodium
* 22.0% hydrogen
* 6.0% helium
* 0.5% potassium
* Trace amounts of argon, nitrogen, carbon dioxide, water vapor, xenon, krypton and neon
 |
|  |

**बुध** (चिं: ) सुर्द्यः मन्दःया छता ग्रह खः । थ्व ग्रह सूर्द्यः नापंया ग्रह खः । थ्व ग्रह सूर्द्यः व शुक्रया दथुइ लाः । थिथि धर्मय् थ्व ग्रहयातः थिथि कथं नालेगु याइ । थ्व ग्रह नाङ्गा मिखां हे खनेदु ।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* गरः