Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# मा (बोट्यानी)

The desmid *Cosmarium botrytis*
The coast redwood *Sequoia sempervirens*

| ?**मा**
फसिल रेन्ज: न्ह्यः क्याम्ब्रियन निसें आतक्क |
| --- |
|  थीथी मा |
| **वैज्ञानिक वर्गिकरण** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| डोमेन: | युकेर्योट  |
| किंगडम: | **प्लान्ते** अर्न्स्ट हेकेल, सन् १८६६ |

 |
| विभाग |
| **वांगु न्हा क्लोरोफाइता
* Charophyta

**एम्ब्रयोफाइतब्रायोफाइत)**
	+ Marchantiophyta—liverworts
	+ Anthocerotophyta—hornworts
	+ Bryophyta—mosses
	+ †Horneophytopsida
* **Vascular plants (tracheophytes)**
	+ †Rhyniophyta—rhyniophytes
	+ †Zosterophyllophyta—zosterophylls
	+ Lycopodiophyta—clubmosses
	+ †Trimerophytophyta—trimerophytes
	+ Pteridophyta—ferns and horsetails
	+ †Progymnospermophyta
	+ **Seed plants (spermatophytes)**
		- †Pteridospermatophyta—seed ferns
		- Pinophyta—conifers
		- Cycadophyta—cycads
		- Ginkgophyta—ginkgo
		- Gnetophyta—gnetae
		- Magnoliophyta—flowering plants

†**Nematophytes** |

**मा** धाःगु **प्लान्ते** जीवराज्यय् लाःगु म्वानाच्वंगु प्राणीत ख। थ्व पुचःले मनुतयेसं आपालं खनाच्वँगु प्राणी दसु : सिमा, जडिबुटि, झ्याङ, घाँय् आदु ला। माया वैज्ञानिक सीकेज्यायात बोतानी धाइ। बोतानीया मालेज्या कथं हलिमय् करिब ३,५०,००० प्रकारया जीवित मा लुइ धुंकल गुकिलि पु मा, ब्रायोफाइत, फर्न व फर्न एलाइज दु। सन् २००४ तक्क हलिमय् करिब २,८७,६५५ प्रजाति मा लुइकेधुंकल गुकिलि २,५८,६५० स्वाँ ह्वइगु व १८,००० ब्रायोफाइत दु। **वांगु मा** वा **भिरिदिप्लान्ते**तयेसं थःगु अप्व उर्जा सूर्द्यःया जः छ्येला फोटोसिन्थेसिस प्रक्रियां दयेकि।

## नां छ्यला

### आधारभूत प्रत्यय व ब्वथला

नेपालभाषाय् मातेत थीथी कथं म्हसीकातःगु दु। छगू भाषिक ब्वथलाय् थीथी मायात सिमा, स्वांमा व घाँय् दथुइ आकार कथं बायेछिं। भाय् छ्यलीगु कथं थीथी मायात म्हसीकेगु थीथी खँग्वःत छ्यलातःगु खनेदु:

-सि: थ्व "सिसा बाय् फल"या निश्चित प्रत्यय ख। नेपालभासय् स्वांमाया नांयात सिसाबुसाया नांय् हिलाः छ्यलीगु चलन दु। दसुया निंतिं अं खंग्वलं सि वा सिमायात म्हसिकि धाःसा अंसि (सामान्य कथं छ्यलाय् मदूगु खँग्वः) खँग्वलं धाःसा सिसायात म्हसीकि। मेखे, पासि खँग्वलं सि व सिमा नितांयात म्हसीकि व पा खँग्वःया अर्थ बिस्कं दु।

-पु: थ्व प्रत्ययं "बीज" थुइकि। दसु अम्पु, अलःपु, सिम्पु। पु प्रत्यय लाःसां थ्व नामं मायात नं म्हसीकी।

-मा : थ्व प्रत्ययं सि, पु बीगु माँम्ह प्राणीयात म्हसीकी। छुँ नं बुँज्याया खँय् दूगु च्वसुइ माँया निंतिं मा प्रत्यय छ्यलीगु नं या। दसुया निंतिं, अंया मायात अंमा धाइ।

-स्वां: आपालं स्वांया नामं नांजाःगु माया निंतिं छ्यलीगु खँग्वः। दसु: पलेस्वां, गुनकेरास्वां।

-मरि (मरि): आपालं छ्यलाय् मदुसां छुं मा दसु योमरि (Fig)यात मरि नामं प्रत्यय स्वानाः म्हसिकेगु या।

## किपा

* Borassus flabellifer
* The fruits of Palmyra Palm tree, Borassus flabellifer (locally called Thaati Munjelu) sold in a market at Guntur, India.
* Turmeric rhizome
* Sweet potato, *Ipomoea batatas*, Maui Nui Botanical Garden
* *Pandanus amaryllifolius*
* California Papaya
* *Carica papaya*, cultivar 'Sunset'
* *Cymbopogon citratus*, lemon grass, oil grass
* *Pachyrhizus erosus* bulb-root. Situgede, Bogor, West Java, Indonesia.
* Fuji (apple)
* Sprouting shoots of *Sauropus androgynus*
* *Cocos nucifera*

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* बोतानी
* फोटोसिन्थेसिस

### थीथी माचाछि

* एनाकार्दियासी
* रोजिसिए
* रुतासिए
# कार्ल लिनियस

Birthplace at Råshult
*Örtaboken* (Herb book), an early Linnaeus manuscript, 1725
सन् १७७५ में कारोलस लिनियस
**कारोलस लिनियस** बाय् **कार्ल लिनियस** (१७०७–१७७८) छम्ह स्वीडिश वनस्पतिशास्त्री, चिकित्सक, व जीवविज्ञानी खः। प्राणीतेत इमिगु गुण कथं वैज्ञानिक रुपे बायेगु ज्याय् वय्कःयागु तःधंगु ल्हाः दु। वय्‌कःयात "आधुनिक त्याक्सोनोमी अबु" (Father of Modern Taxonomy) धकाः म्हसीकिगु याइ। वय्‌कःया ज्यां हलिंया जीवतय्यात व्यवस्थित कथं नां छ्यलेगु व बायेगु (Classification) ख्यलय् तसकं तःधंगु प्रभाव लाकूगु दु।

## निग्वः नांछुनाः (Binomial Nomenclature)

लिनियस स्वया न्ह्यः जीवतयगु नां तसकं ताःहाकः व थाकुगु जुइगु खः। वय्‌कलं थुकियात छगू अपूकः ग्वसाः-ग्वयेगु (Management) ज्या यानादिल, गुकियात 'बाइनोमियल नोमेन्केचर' (निग्वः नां छ्यला छुइगु नां) धाइ। थुकी न्ह्यागु नं जीवया निगू नां दइ:

1. **जिनस(Genus):** न्हापांगु नां (दसु: *Homo*)
2. **प्रजाति (Species):** निगुगु नां (दसु: *sapiens*)

## मू कृति (Main Works)

* Systema Naturae* (१७३५):** थ्व सफूति वय्‌कलं जीव, वनस्पति व खनिजतय्यात थी-थी पुचलय् बायाः क्यनादिल।
* Species Plantarum* (१७५३):** थ्व सफूयात आः नं वनस्पतिया नां छ्यलेगु निंतिं जगया रुपय् छ्यलीगु याः।

## लिनियसया योगदान

वय्‌कःया सिद्धान्तं यानाः हलिंया वैज्ञानिकतय्सं छगू हे जीवयात छगू हे नामं म्हसीके फइगु जुल। थुकिं न्यायेमिइ (Trade) ख्यलय् वनस्पति व वासःतयगु म्हसिका यायेत व विज्ञानया अध्ययनयात अझ अपुइकल।

## लिधंसा

* Blunt, Wilfrid (2001). *The Compleat Naturalist: A Life of Linnaeus*.
* Quammen, David (2007). "The Name Giver". *National Geographic*.
* Linnaeus, Carl (1753). *Species Plantarum*.
# दक्षिणी अफ्रिका

**दक्षिणी अफ्रिका** (Southern Africa) अफ्रिका महादेशया दकलय् दक्षिणय् लागु छगू विशिष्ट भौगोलिक व आर्थिक क्षेत्र ख। थ्व लागाय् दक्षिण अफ्रिका, नामिबिया, बोत्स्वाना, लेसोथो, स्वाजिल्याण्ड (इस्वातिनी) थें जाःगु मू देस ला। थ्व क्षेत्र थःगु तःधंगु पठार (plateaus) व मरुभूमि, दसु कालाहारी (Kalahari) व नामिब (Namib) या निंतिं नां जा। थ्व क्षेत्र आर्थिक रुपं अफ्रिका महादेशया हे दकलय् बिकाशित क्षेत्रय् छगू ख, गन औद्योगिक संरचना बल्ला। थ्व लागा बहुमूल्य धातु, दसु लुँ (gold), हिरा (diamond) व प्लाटिनमया खानीया निंतिं हलिमय् नां जा। थ्व क्षेत्रया इतिहासय् 'रंगभेद' (Apartheid) या तःधंगु औपनिवेशिक कालखण्ड दु, गुगु नेल्सन मण्डेलाया नेतृत्वय् अन्त्य जूगु ख। थन सास्कृतिक रुपं तःधंगु विविधता दु, गन यक्व कथंया भाषा व जनजाति च्वनी। थ्व क्षेत्रया मू अर्थतन्त्र खानी, पर्यटन, बित्तीय क्षेत्र व आधुनिक बुंज्याय् आधारित दु। थन वन्यजन्तु संरक्षणया निंतिं क्रुगर राष्ट्रिय निकुञ्ज थें जाःगु हलिम प्रसिद्ध थाय्त दु। थ्व लागां दक्षिणी अफ्रिकी विकास समुदाय (SADC) या माध्यमं क्षेत्रिय सहकार्य यानाच्वंगु दु।

## स्वयादिसँ

* अफ्रिका
* केप टाउन

## लिधँसा
# गुनकेरा

*N. poeticus*

Floral diagram
**Lua error: expandTemplate: template "Is italic taxon" does not exist.गुनकेरा** छगू प्रकारया स्वांमा ख।

## किपा स्वयादिसँ

* गुनकेरा बुँचुलि
* गुनकेरा पात
* म्हासु गुनकेरा
* म्हासु गुनकेरा
* तुयु गुनकेरा
* गुनकेरा

## स्वयादिसँ

* प्राणी