Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# भेनेजुएला

**भेनेजुएला** औपचारिक नां बोलिभारियन गणराज्य भेनेजुएला, दक्षिण अमेरिकाया छगू देय् ख। थ्व देय्या सरकारी भाय् स्पेनिश ख, व राजधानी नगर काराकस ख।

भेनेजुएलाय् ल्हाइगु मेमेगु भासय् क्यारिब, गुआहिबो, वाराओ, वायु, पेमोन, व पियारोआ ला।

## इतिहास

### नामाकरण

दकलय् लोकंह्वाःगु व स्वीकृत मान्यता कथं सन् १४९९इ एलोन्सो दे ओजेदाया नेतृत्वय् छगू मालेज्या अभियानं भेनेजुएलाया तटय् थ्यन। माराकाइबो पुखुया क्षेत्रय् दूगु थां छेँ (Stilt house) खँबिले इटालियन न्याभिगेतर, अमेरिगो वेस्पुचीयात इटालीया भेनिस नगरया लुमन्ति वल, उकिं वय्कलं थ्व क्षेत्रया नां *भेनेजिओला*, वा "चीधंगु भेनिस" तल। *भेनेजिओलाया* स्पेनिश उच्चारण Venezuela ख। ।

मार्तिनन फर्नान्देज दि एन्सिसो, वेस्पुची व ओजेदाया न्हू बँ मालेज्या पुचःया छम्ह दुजलं धाःसा छगू भिन्न विवरण ब्युगु दु। वय्कःयागु च्वखँ सुम्मा दे जियोग्राफियास वय्कलं थ्व थासय् थःत भेनेसिउएला धाइपिं आदिवासी जनजातित लुइकूगु धयादीगु दु *।* थ्व कथं "भेनेजुएला" नां आदिवासी खँग्वलं बुयावःगु जुइफु।

थ्व देय्या पुलांगु आधिकारिक नां Estado de Venezuela (१८३०–१८५६), República de Venezuela (१८५६–१८६४), Estados Unidos de Venezuela (१८६४–१९५३), व हानं República de Venezuela (१९५३–१९९९) जुइधुंकूगु दु।

## भूगोल

भेनेजुएला दक्षिण अमेरिकाया उत्तरय् ला। भूगर्भीय कथं थुकिया मू भूभाग दक्षिण अमेरिकी प्लेटय् ला। थ्व देय्‌या कुल क्षेत्रफल ९१६,४४५ वर्ग किमि (३५३,८४१ वर्ग माइल) दु व बँ क्षेत्रफल ८८२,०५० वर्ग किमि (३४०,५६० वर्ग माइल) दु। भेनेजुएला हलिमया ३३गु दक्ले तःधंगु देय् ख। थ्व भूभाग अक्षांश ०° व १६° उत्तर व देशान्तर ५९° व ७४° पश्चिमया दथुइ ला।

थ्यं-मथ्यं स्वकुंलाःगु लागा दूगु भेनेजुएलाया उत्तरय् २,८०० किमि (१,७०० माइल) हाकःगु समुद्रसिथ दु। थ्व सिथक्षेत्रय् क्यारिबियनया यक्व टापुत ला व उत्तरपूर्वय् उत्तरी एटलान्टिक महासागरया सीमा ला। आपालं पर्यवेक्षकतयेसं भेनेजुयलायात प्यताजिया बँ-लागाया रुपय् म्हसीकातःगु दु:

* उत्तरपश्चिमय् माराकाइबो तटीय भूभाग,
* उत्तरी क्यारिबियन तटय् कोलम्बियाया सीमां ब्याःगु पूर्व–पश्चिम चापय् विस्तारित उत्तरी पर्बः/गुंच्वका,
* दथु भेनेजुएलाय् च्वंगु तब्यागु ख्यः, व
* दक्षिणपूर्वया गायना पठार।

उत्तरी गुंच्वका व च्वापुगुं दक्षिण अमेरिकाया एन्डिज पर्वत झ्वःया दकलय् उत्तरपूर्वी विस्तार ख। पिको बोलिभार थ्व देय् या दकलय् तजाःगु थाय् समुद्र स्वया ४,९७९ मिटर (१६,३३५ फिट) च्वे लाः। दक्षिणय् बायाच्वंगु गुयाना पठारय् अमेजन बेसिन व हलिमया दकलय् तजाःगु झ्वाला एन्जेल फल्सया उत्तरी भाग नापं टेपुइस, तःधंगु पठार दु। भेनेजुएलाया केन्द्रया विशेषता लानो ख, गुगु सुदूर पश्चिमय् कोलम्बियाया सीमां पूर्वय् ओरिनोको खुसिया डेल्टा तक्क न्यनाच्वंगु ब्याःगु ख्यः ख। बुँज्या यायेत भिंगु अलुभियल चा दूगु ओरिनोको खुसि स्वनिगलं भेनेजुएलाया दकलय् तःधंगु व महत्त्वपूर्ण खुसिया प्रणाली दयेकातःगु दु। थ्व ल्याटिन अमेरिकाया दकलय् तःधंगु वाटरशेडय् उत्पत्ति जुइ। कारोनी व अपुरे थनया मेमेगु मू खुसि ख।

## अर्थतन्त्र

## लिधंसा
# धुँ

| ?**धुँसंरक्षण स्थिति: एन्डेन्जर्ड**
फसिल रेन्ज: Early Pleistocene – Recent |
| --- |
|  |
| **वैज्ञानिक वर्गिकरण** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| किंगडम: | Animalia  |
| फाइलम: | Chordata  |
| सबफाइलम: | Vertebrata  |
| क्लास: | Mammalia  |
| अर्डर: | Carnivora  |
| परिवार: | Felidae  |
| जेनस: | *Panthera*  |
| प्रजाति: | P. tigris  |

 |
| बाइनोमियल नां |
| Panthera tigris  |
| Subspecies |
| *P. t. tigris*
*P. t. corbetti*
*P. t. jacksoni*
*P. t. sumatrae*
*P. t. altaica*
*P. t. amoyensis*
†*P. t. virgata*
†*P. t. balica*
†*P. t. sondaica*
†*P. t. *trinilensis** |

**धुँ** छता बमू ख। थ्व पशु गुंइ च्वनि।

## स्वयादिसँ

* पशु
* बमू

## लिधंसा
# कार्बोहाइड्रेट

**कार्बोहाइड्रेट** (अङ्ग्रेजी: Carbohydrate) धयागु कार्बन (Carbon), हाइड्रोजन (Hydrogen), व अक्सिजन (Oxygen) अणु स्वानाः दयाच्वंगु छगू जैविक कम्पाउन्ड (Organic compound) खः। थुकियात रसायनशास्त्रय् सामान्य सूत्र WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 कथं क्यने छिं।

कार्बोहाइड्रेट प्राणी व वनस्पति निगुलिंया निंतिं उर्जाया (Energy) मू स्रोत खः। झीसं नइगु जा, मरि, व सिसा-बुसाय् कार्बोहाइड्रेट दइ। थुकियात "स्याकराइड" (Saccharide) वा चिनी (Sugar) पुचःया रसायन नं धाइ।

## ब्वथला

कार्बोहाइड्रेटयात उकिया संरचनाया आधारय् प्यंगू मू पुचलय् ब्वथले छिं:

### १. मोनोस्याकराइड (Monosaccharides)

थ्व दकलय् सरल प्रकारया कार्बोहाइड्रेट खः। कार्बोहाइड्रेटया हे गुण दयेकः थुकियात अझ चिधंगु भागय् ब्वथले फइ मखु (Hydrolysis याये फइ मखु)। थ्व दकले सामान्य "चिनी" (Sugar) खः। थुकिया संरचनात्मक रुपत थथे दु:

* **ग्लुकोज (Glucose):** थ्व प्राणीया हिइ दइगु मू चिनी खः। थ्व कोष (Cell) या उर्जाया मू स्रोत खः।
* **फ्रुक्टोज (Fructose):** थ्व सिसाबुसाय् दइगु चिनी खः।
* **ग्यालेक्टोज (Galactose):** थ्व दुरुइ दइ।

### २. डाइस्याकराइड (Disaccharides)

निग्वः मोनोस्याकराइड स्वानाः डाइस्याकराइड दयावइ।

* **सुक्रोज (Sucrose):** थ्व ग्लुकोज व फ्रुक्टोज स्वानाः दयावइ। झीसं न्हिथं छ्यलीगु "चिनी" थ्व हे खः। सुगरया ग्लुकोज जुगुलिं थुकियात सुक्रोज धाःगु ख।
* **ल्याक्टोज (Lactose):** थ्व ग्लुकोज व ग्यालेक्टोज स्वानाः दयावइ। थुकियात "दुरु चिनी" (Milk sugar) नं धाइ।
* **माल्टोज (Maltose):** निग्वः ग्लुकोज स्वानाः दयावइ।

### ३. ओलिगोस्याकराइड (Oligosaccharides)

थ्व ३ निसें १० ग्वः मोनोस्याकराइड स्वानाः दयावइ। थ्व प्रायः कोषया भः (Cell membrane) य् दइ व कोष-कोष दथुइ सञ्चार (Cell recognition) यायेत ग्वाहालि याइ।

### ४. पोलिस्याकराइड (Polysaccharides)

थ्व तःधंगु व जटिल अणु खः, गुगु १०ग्वः स्वया अप्व मोनोस्याकराइड स्वानाः दयावइ। थ्व निगु प्रकारया दइ:

* **स्वथनाः पोलिस्याकराइड (Storage Polysaccharides):**
	+ **स्टार्च (Starch):** वनस्पतिइ उर्जा स्वथनेगु रुप। (दसु: आलु, जा)।
	+ **ग्लाइकोजेन (Glycogen):** प्राणी व मनूया सों (Liver) व लाधिइ (Muscles) उर्जा सञ्चित यायेगु रुप।
* **संरचनात्मक पोलिस्याकराइड (Structural Polysaccharides):**
	+ **सेलुलोज (Cellulose):** वनस्पतिया कोष-अंगल (Cell wall) दयेकी। थ्व पृथ्वीइ दकलय् अप्व दइगु जैविक पदार्थ खः।
	+ **काइटिन (Chitin):** की (Insects) व कःलि आदिया पिनेया छाःगु भाग (Exoskeleton) दयेकी।

## ज्या

कार्बोहाइड्रेटया मू ज्या थुकथं दु:

1. **उर्जाया स्रोत:** १ ग्राम कार्बोहाइड्रेटं थ्यं-मथ्यं ४ क्यालोरी उर्जा बी। ग्लुकोजं म्हयागु कोषतय्त तत्काल उर्जा बी।
2. **उर्जा सञ्चय:** वनस्पतिइ स्टार्चया रुपय् व प्राणीइ ग्लाइकोजेनया रुपय् उर्जा स्वथनिगु जुइ।
3. **संरचना निर्माण:** सेलुलोजं वनस्पतिया छाःगु संरचना दयेकी।
4. **पाचनय् ग्वाहालि:** फाइबर (Fiber) वा सेलुलोजं प्वाःया ज्या बांलाकेत व कब्जियत मजुइकेत ग्वाहालि याइ।

## आहार स्रोत

* **सरल कार्बोहाइड्रेट:** चिनी, सिसाबुसा, दुरु, मरि (Sweets) आदि। थ्व याकनं जिलंनि व उर्जा बी।
* **जटिल कार्बोहाइड्रेट (Complex Carbohydrates):** जा, छ्व (Wheat), मुस्या (Lentils), आलु, व तर्कारी आदि। सामान्य इलय् थ्व उसाँय् या निंतिं बांलाः छाय्धाःसा थुकिलि फाइबर व भिटामिन दइ।

## उसाँय्

कार्बोहाइड्रेट म्हया निंतिं माः, तर थ्व पदार्थ अप्वः नल धाःसा "तःग्वारा" जुइगु (Obesity) व "चिनी ल्वय्" (Diabetes) जुइ फु। विशेष यानाः "रिफाइन्ड चिनी" (Refined sugar) म्हो याये माः।

## लिधंसा

## स्वया दिसँ

### स्वापू दुगु च्वसु

* जीवरसायन
# फिलिपिन्स

Repúblika ng PilipinásRepublic of the Philippines**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ध्वांय
 | राष्ट्रीय चिं
 |

 |
| म्ये: *Lupang Hinirang* *Chosen Land*  |
| The Philippinesयागु नक्सा |
| **राजधानी** | Manila 14°35′N 121°0′E |
| **तधंगु सहर** | Quezon City |
| **औपचारिक भाय** | * Filipino
* English
 |
| **सरकार** | Unitary presidential constitutional republic |
|  - President | ऋओद्रिगो डुतेर्ते (PDP-Laban) |
|  - Vice President | ळेनि ऋओब्रेदो (LP) |
|  - Senate President | फ्रन्क्लिन् ड्रिलोन् (LP) |
|  - House Speaker | Feliciano Belmonte, Jr. (LP) |
|  - Supreme Court Chief Justice | Maria Lourdes Sereno |
| **Independence** | from Spain and the United States  |
|  - Established | April 27, 1565  |
|  - Declared | June 12, 1898  |
|  - Self-government | March 24, 1934  |
|  - Recognized | July 4, 1946  |
|  - Current constitution | February 2, 1987  |
| **क्षेत्रफल** |   |
|  - फुकं | [[{{{area\_magnitude}}}वर्ग मि |{{{area}}} किमि²]] (73rd) |
|   | ({{{areami²}}} वर्ग माइल)  |
|  - लयागु प्रतिशत (%) | 0.61 (inland waters) |
| **जनसंख्या** |   |
|  - 2010 सेन्सस् | 92,337,852 |
|  - जनघनत्व | {{{population\_density}}}/किमि² (43rd) ({{{population\_densitymi²}}}/वर्ग माइल)  |
| **कुल ग्राहस्थ उत्पादन** (पि पि पि) | 2012 एस्टिमेट |
|  - फुकं | $416.721 billion ([[List of countries by GDP (PPP)|]]) |
|  - प्रति छ्यं | $4,263 ([[List of countries by GDP (PPP) per capita|]]) |
| **मुद्रा** | Peso (Filipino: *piso*) (₱) (`PHP`) |
| **ई क्षेत्र** | PST (UTC+8) |
|  - वर्खा (DST) | not observed (UTC+8) |
| **इन्टरनेट TLD** | .ph |
| **कलिंग कोड** | `++63` |

**फिलिपिन्स गणतन्त्र** ( तगालोग भासय्: Republika ng Pilipinas ; अंग्रेजी : Republic of the Philippines ) दक्षिण पूर्व एसियाय् लाःगु छगू द्वीपसमूह देय् ख। थ्व देय्यात न्हापा लिटिल लुजोनया नामं नं म्हसीकिगु या। थ्व टापु देय् भौगोलिक रुपं प्रशान्त महासागरया पश्चिमय् (वा पृथ्वीया पूर्व दिशाय्) ला। थ्व देय्या उत्तरय् लुजोन जलसन्धि पुला ताइवान दु व थ्व निगु टापुया दथुइ दकलय् लिक्कया दूरी ९९ किलोमिटर दु। थ्व टापु देय्या दक्षिणय् सेलेब्स सागर पुलाः इन्डोनेसिया दयाच्वंगु दु। दक्षिण चीन सागर व भियतनाम पश्चिमय् फिलिपिन्स सागर पुला ला। प्रशान्त रिम भूकम्पीय बेल्टय् च्वंगु छगू उष्णकटिबंधीय देय्या रुपय् फिलिपिन्सय् दच्छियंकं भुखाय् व आँधी वइ । फिलिपिन्स द्वीपसमूहय् करिब ७,००० टापु दु व थ्व टापुयात स्वंगु मू टापु पुचलय् बायेछिं: लुजोन , भिसाया व मिन्दानाओ। थ्व देय्या आन्तरिक जनसंख्या करिब ९ कोटी ३० लख दु, नापं करिब १ कोटी १० लख विदेशय् फिलिपिनोत दु। २०१५य् थ्व देय्या जनसंख्या १० कोटी स्वया अप्व जुल (हलिमय् १२गु दकले अप्व मनूल्या दूगु देय्)। दक्षिण पूर्व एसियाया १० कोटी स्वया अप्व मनू दूगु निगु देय्य् थ्व छगू देय् ख। फिलिपिन्स टापुइ यक्व जाति व तजिलजि दु। प्रागैतिहासिक नेग्रिटोस थ्व थाय्या दकलय् न्हापाया बासिन्दा जुइफूगु विश्वास दु।

## लिधंसा
# मचा क्वकायेगु

**एबोर्सन, मचा क्वकायेगु, मचा क्वथयेगु बाय् गर्भपतन** धयागु छगु जैविक प्रक्रिया खः। थ्व प्रकियाय् मचा मांयागु म्हं पिहां वइ ।

## ताजि

थ्व निगु कथंयागु जुइ फु-

* थःथमंतुं बाय् प्राकृतिक (मचा कुहांवःगु / मचा क्वःदःगु)
* मनूनं याइगु (मचा क्वकायेगु/ मचा क्वःथयेगु) - हलिमया यक्क्वं देसय् थ्व अवैधानिक दु)

## लिधंसा
# बँमनू

**बँमनू** (Primate) धैगु दुरुपापि (दुरुपा दुपिं) प्राणीतय्गु उगु पुचः खः गुकिं मनुखं निसें माकः व गुँमनू तक दुथ्याः। थ्व पुचःया प्राणीत मेमेगु दुरुपामि प्राणी स्वया थःगु तःग्वःगु न्हेपू, बांलाःगु दृष्टि, व ल्हातं वस्तु ज्वने फइगु क्षमताया कारणं पाः।

## बँमनूया गुण

बँमनू पुचःया प्राणीतय्गु छुं मंका गुण थ्व कथं दु:

* ज्वनिगु ल्हाः व पालि: बँमनूतय्गु ल्हाः व पालिइ म्हालापतिं (thumb) मेमेगु पतिं स्वया अःखः दयाच्वनी, गुकिं यानाः इमिसं सिमाया कचा ज्वनेत वा वस्तु ल्हातय् कायेत अःपुइ।

* मिखा व दृष्टि (Stereoscopic Vision): इमिगु निग्वलं मिखा ख्वाःया न्ह्यःने लिक्क दइ, गुकिं यानाः वस्तु गुलि तापाः वा लिक्क दु धकाः पाय्छि कथं अनुमान याये फइ।

* तःग्वःगु न्हेपू: म्हया आकार स्वया बँमनूतय्गु न्हेपू मेमेपिं दुरुपामि प्राणी स्वया तःग्वः जुइ। थुकिं यानाः इमिगु सामाजिक व्यवहार व बुद्धि तसकं उच्च जुइ।

* सामाजिक जीवन: अप्वः धकाः बँमनूत पुचलय् च्वनी। इमिसं छम्हं मेम्ह नाप सुचं आदानप्रदान यायेत थी-थी सः व हाउभाउ छ्येली।

## ब्वथला

बँमनू पुचःयात मू कथं निगू मू ब्वय् बायेगु या:

* आदिम बँमनू (Strepsirrhini) == थ्व पुचलय् आदिम बँमनूत ला। इमिसं बहनि नं न्हाय्‌पं व मिखा बालाक्क छ्येलेफु।

दसु: लेमुर (Lemurs), लोरिस (Lorises)।
* विकसित बँमनू (Haplorhini): थ्व पुचलय् माकः, गुँमनू व मनू ला।

माकः (Monkeys): थुकियात 'न्हूगु हलिंया माकः' व 'पुलां हलिंया माकः' या ताजिइ बायेगु या।
गुँमनू (Apes): इमिगु 'न्हिपं' (tail) दइ मखु। थुकिया दुने चिम्पान्जी, गोरिल्ला, ओराङ्गुटान, व मनू (Humans) ला।
## लिधंसा
# सिंह

o

| ?**सिंहसंरक्षण स्थिति: भल्नरेबल**
फसिल रेन्ज: Early Pleistocene to recent |
| --- |
|  Male
 Female (lioness) |
| **वैज्ञानिक वर्गिकरण** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| किंगडम: | Animalia  |
| फाइलम: | Chordata  |
| क्लास: | Mammalia  |
| अर्डर: | Carnivora  |
| परिवार: | Felidae  |
| जेनस: | *Panthera*  |
| प्रजाति: | P. leo  |

 |
| बाइनोमियल नां |
| Panthera leo (Linnaeus, 1758) |
|   |
|  Distribution of lions in India: The Gir Forest, in Gujarat, is the last natural range of about 400 wild Asiatic lions. There are plans to reintroduce some lions to Kuno Wildlife Sanctuary in neighbouring Madhya Pradesh. |
| मेमेगु नां |
| Felis leo  Linnaeus, 1758 |

फिन्दा रिजर्भय् सिंह मिसा व वया मचाया भिडियो
**सिंह**(*Panthera leo*) छता स्तनधारी प्राणी ख। थ्व प्राणीयात जंगलया जुजु नं धाइगु या। प्राणीतेगु वैज्ञानिक वर्गीकरण कथं थ्व प्राणी Felidae परिवारया *Panthera* जेनसया दुने ला। थ्व प्राणीयात धुं, तिँधुँ व ज्याग्वार नाप तःधं भौ(big cat) धका धाइगु नं या। थ्व प्रजातिया मिजंतेगु तौल २५० किलोग्राम स्वया अप्व जुइफु। प्यान्थेरा परिवारय् थ्व प्राणी धुं धुंका दकलय् तःधंगु म्ह दूगु प्राणी ख। वर्तमानय् सिंह सब-सहारा अफ्रिका व एसियाय् (लोपोन्मुख अवस्थाय् भारतया गिर फरेस्त न्यास्नल पार्कय्) दु। थ्व प्राणीया मेमेगु प्रकार उत्तर अफ्रिका व दक्षिणपश्चिम एसियां ऐतिहासिक कालय् लोप जुइधुंकल। करिब १०,००० दँ न्ह्यःया लिपांगु Pleistocene काल तक्क सिंह मनूधुंकाया दकलय् विस्तार जूगु बुं स्तनधारी प्राणी जुयाच्वन। व ईलय् थ्व प्राणी अफ्रिकाया यक्व थासय्, युरेसियाय् पश्चिमी युरोपं निसें भारत तक्क व अमेरिकाय् युकोन निसें पेरु तक्क दयाच्वन। सिंह छगू vulnerable species ख, गुकिया मू जनसंख्या अफ्रिकी ख्यलय् २०गु शताब्दीया उत्तरार्धय् प्रति दशक करिब ३०-५०% म्हो जूजूं वन। सिंहया जनसंख्या आरक्षण क्षेत्र व राष्ट्रिय निकुञ्ज स्वया पिने दयेके थाकु। थुकिया जनसंख्या म्हो जुया वंगुया कारण आःतक्क बांलाक्क मथुनि, अथे जुसां थुकिया प्राकृतिक च्वनिगु थाय् म्हो जुयावंगु व मनूत नापया ल्वापूयात छुं कारणया रुपय् कायेछिं। अफ्रिका दुने नं पश्चिम अफ्रिकाया सिंहया जनसंख्या अझ लोपोन्मुख दु।

गुंइ सिंह करिब १०-१४दँ तक्क म्वाइ। मनूं लहिनातइ बिलय् धाःसा सिंह करिब २०दँ तक्क म्वाइ। जंगलय् मिजं सिंह, मेमेम्ह सिंह नाप थःगु लायाया निंतिं ल्वाइगु जूगुलिं १०दँ स्वया अप्व आपालं म्वाइ मखु। सभाना व घाँय्‌ख्यलय् आपालं च्वनिगु जुसां सिंह झाः व गुंइ नं च्वनेफु। मेमेगु भौ प्रजाति स्वया सिंह सिक्क हे सामाजिक प्राणी ख। सिंहतेगु सामाजिक पुचलय् मिसा सिंहत, इमिगु मचात व छुं ल्याम्ह मिजं सिंह दयाच्वनि। सिंहिनीतेसं पुचलय् सिकार याइ। इमिगु साधारण सिकार तःधंगु ungulate प्राणीत ख। सिंहत च्वका सिकारी (apex predator) व छगू अति महत्त्वपूर्ण प्रजाति(keystone species) ख। सिंह छगू scavenger प्राणी नं ख गुकिया ५०प्रतिशत नसा मदूगु प्राणीया लां दयेकि। सिंहतेसं साधारण कथं मनूतेगु सिकार मयासां छुं थासय् धाःसा सिंहतेसं मनूया हे सिकार याःगु नं खंगु दु। न्हिने आपालं द्यनिपिं थ्व प्राणी साधारण रुपय् बहनि व सनिलय् दनिगु या।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* प्राणी
# युरोप

हलिम मानकिपाय् युरोपया थाय्
युरोपया स्यातेलाइत कम्पोजित किपा
किपा:European flag in the wind.jpgयुरोपमि संघया ध्वांय्
**युरोप** पृथ्वीया न्ह्येगु महादेय्‌य् छगु ख। भौतिक तवलं व जियोलोजी कथं युरोप युरेसियाया दक्ले पश्चिमी क्षेत्र ख। थ्व क्षेत्र एसियाया पश्चिमय् ला। युरोपया उत्तरय् आर्क्टिक महासागर, पश्चिमय् एट्लानिटिक महासागर, दक्खिनय् भूमध्य सागर, दक्खिनपूर्वय् कउकासस पर्वत व हाकु सागर व हाकु सागर व भूमध्य सागरया दथुया लया क्षेत्र ला। पूर्वय् युरोप एसियानाप अप्वयाना युराल पर्वत, यु‍राल खुसि व क्यास्पियन खुसिया ल बाय्‌ज्या नं बानाच्वंगु दु।

युरोप क्षेत्रफल कथं विश्वया निगु दक्ले चिधंगु महादेश ख। थुकिया क्षेत्रफल करिब १०,१८०,००० वर्ग किमि (३,९३०,००० वर्ग माइल) वा पृथ्वीया सतहया २.०% जक्क दु। थ्व महादेश स्वया चिधंगु महादेश अस्ट्रेलिया जक्क: ख। थ्व: महादेश एसिया व अफ्रिका धुंका दक्ले अप्व जनसंख्या दूगु महादेश ख। थ्व महादेशय् करिब ७१०,०००,००० जनसंख्या दु। थ्व जनसंख्या हलिमया जनसंख्याया ११% ख। युरोपया सकल जनघनत्त्व हलिमया दक्ले अप्वय् ला। रुस क्षेत्रफल व जनसंख्याया आधारय् युरोपया दक्ले तःधंगु देय्‌ ख धाःसा भेटिकन सिटी दक्ले चिधंगु देय्‌ ख।

## युरोपया देय्

* अल्बानिया
* एण्डोरा
* अष्ट्रीया
* बेलारुस
* बेल्जियम
* बोस्निया व हर्जगोविना
* बुल्गेरिया
* क्रोएसिया
* चेक गणतन्त्र
* डेनमार्क
* ईस्टोनिया
* फिनल्याण्ड
* फ्रान्स
* जर्मनी
* ग्रीस
* हंगेरी
* आईसल्याण्ड
* आयरल्याण्ड
* ईटाली
* लात्भिया
* लीश्टेनस्टाईन
* लिथुआनिया
* लक्जेम्बर्ग
* म्यासेडोनिया
* माल्टा
* मोल्दोवा
* मोनाको
* नेडरल्याण्ड
* नर्वे
* पोल्याण्ड
* पोर्चुगल
* रोमानिया
* रुस
* सान मरिनो
* सर्बिया
* स्लोभाकिया
* स्लोभेनिया
* स्पेन
* स्वीडेन
* स्वीट्जरल्याण्ड
* टर्की
* युक्रेन
* बेलायत
* भेटिकन सिटी
* संघीय गणतन्त्र युगोस्लाभिया

## लिधंसा

## स्वयादिसँ

* महादेश