Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# मिश्रका पिरामिडहरू

मिश्रका पिरामिडहरू, जस मध्ये केही सैबै भन्दा ठूला मानव निर्मित संरचना कहल्लिएका छन, प्राचिन मिश्र सभ्यताका सबैभन्दा अटल एवम् बलिया प्रतिक हुन्।

सामान्यतया धेरैजसो पुरातत्वविदहरू के मान्छन् भने, यिनीहरूको निर्माण राजकिय, सौर्य र ज्योतिष चलनहरू सँग सम्बन्धित अन्त्येष्ठी (लाश गाढ्ने) स्मारकहरूको रूपमा गरिएको हो। र धेरैजसोको निर्माण पुरानो र मध्य अधिराज्यको समयमा गरिएको हो।

तस्बिरमा गिजाको महान् पिरामिड
## पिरामिडका प्रतिक

मिश्रका पिरामिडहरूको आकारले घामबाट खसिरहेका किरणहरूलाई जनाउने विश्वाश गरिन्छ। धेरैजसोलाई अत्यन्त टल्किने सेतो चुनठुङ्गाले लेपिएको थियो जसका कारण टाढाबाट हेर्दा चम्किलो देखिन्थ्यो। अक्सर पिरामिडहरूको नामाकरण पनि सूर्यको चमकलाई जनाउनेगरी गरिन्थ्यो। उदाहरणको लागि: दशुरको ढल्केको पिरामिडको औपचारिक नाम *दक्षिणको चम्किलो पिरामिड* थियो, र अल-लहुनको सेन्वोस्रेतको नाम *सेन्वोस्रेत चम्किरहेछ* थियो।

## ऐतिहासिक विकासक्रम

## यो पनि हेर्नुस्

## बाहिर links

* Pyramids of Egypt – Comprehensive site by an Egyptian archaeology enthusiast that includes spectacular photographs of dozens of pyramids.
* Ancient Authors – A site that quotes descriptions of the "Labyrinth" of Amenemhet III's pyramid at Il Lahun by various ancient authors.
* Pyramids of Nubia – A site detailing the major pyramid sites of ancient Nubia (Sudan).
# काँच

स्वच्छ पारदर्शी काँचबाट बनेको बिजुली बल्ब
**काँच** एक पारदर्शी ठोस वस्तु हो। यो क्रिस्टल नबनी अर्ध ठोस अवस्थाबाट ठोसमा बदलिन्छ। यो एक सुपर कुल्ड लिक्विड ( Super Cooled Liquid) हो। यसको कारण यो ठोस हुनुभन्दा पहिले नै यसको पग्लिने तापक्रमभन्दा तल चिसिन्छ। ठाडो पारेर राखेको झ्यालमा रहेका अणुहरू माथिल्लो तहबाट तल्लो तहतिर बिस्तारै बग्छन्। यो अल्काली र अल्कालाइन धातहरूको होमोजिनस मिश्रण हो। यसको मुख्य कच्चा पदार्थ सिलिका (SiO2) हो। यो बालुवामा पाइन्छ। सिलिका र केही धातुहरूको यौगिकसंग प्रतिक्रिया भई सिलिकेटहरू बन्छन्। धातुको सिलिकेटबाट काँच बनाइन्छ।

## सिलिका काँच

सिलिकालाई लगभग १६०० डिग्री सेल्सियसमा तताउँदा यो पग्लन्छ। यसलाई चिस्याउँदा ठोसमा परिर्वतन भई एक प्रकारको कृस्टलाइन काँच बन्छ। यसैलाई सिलिका काँच भनिन्छ। यो अम्ल, पानी र अन्य रसायनहरूमा घुल्दैन। वातावरणमा भएको फरक तापक्रमले यसलाई असर गर्दैन किनकि सिलिकामा तन्कने गुण हुन्छ। यो काँच गम बनाउन, विद्युतीय सामग्रीहरू बनाउन र प्रयोगशालामा प्रयोग हुने सामग्रीहरू बनाउन प्रयोग गरिन्छ।

## वाटर काँच

सिलिकालाई करिब ८०० डिग्री सम्म सोडियम कार्बोनेट वा पोटासियम कार्बोनेटसँग तताउँदा सोडियम सिलिकेट वा पोटासियम सिलिकेट बन्छ। यो काँच पानीमा घुल्ने हुनाले यसलाई वाटर काँच पनि भनिन्छ। यस प्रकारको काँच अग्नि प्रतिरोधक सामान र सिलिका गार्डेन बनाउन प्रयोग गरिन्छ। यस काँचको घोल पेस्ट, गम आदि बनाउन पनि प्रयोग गरिन्छ ।

## भौतिक गुण

काँचको उपयोग कैयौँ प्रकारको वतुहरूमा गरिन्छ जुनमा विभिन्न भौतिक गुणहरूको आवश्यकता रहन्छ। काँचको भौतिक गुणहरूमा भिन्नता विभिन्न आक्साइडहरूद्वारा आउँछ।

**घनत्व**- काँचमा अधिक घनत्व सीस आक्साइडद्वारा आउँछ भने सबैभन्दा कम बोरिक आक्साइडद्वारा आउँछ।

**विद्धुतीय गुण**- काँचको विद्युच्चालकता काँचको रचना, ताप एवं वातावरण मा निर्भर रहन्छ। आजकल काँचको उपयोग अचालक (insulator) को लागि गरिन्छ।

**तापीय गुण**- तप्त हुँदा काँच ताप प्रसारित हुन्छ

**प्रकाशीय गुण**-
# फोटोग्राफी

फोटोग्राफी| लेन्स तथा ठूलो ढाँचा क्यामेराको माउन्टिङ |
| प्रकार: | रेकर्डिङ प्रकाश वा अन्य विद्युत चुम्बकीय विकिरण |
| आविष्कारक: | लुईस डाग्युरे (१८३९) हेनरी फक्स टेलबोट (१८३९) |
| सम्बन्धित: | स्टेरियोस्कोपिक, फुल-स्पेक्ट्रम, प्रकाश क्षेत्र, इलेक्ट्रोफोटोग्राफी, फोटोग्राम, स्क्यानर |

**फोटोग्राफी** भनेको प्रकाश वा अन्य विकिरण लाई विद्युतिय माध्यम वा रासायनियक प्रतिकृयाबाट  संरक्षण गर्ने विज्ञान हो।

## इतिहास

सन् १६९४ मा डच बैज्ञानिक विल्हेम हाेमबर्गले सिल्वर नाइट्रेट र सिल्वर क्लाेराइड वा सिल्वर ब्राेमाइड जस्ता केमिकलमा प्रकाशकाे किरण पर्नासाथ परिवर्तन आउने विज्ञानकाे पत्ता लगाएका थिए । सबैभन्दा पहिलो तस्वीर सन् १८२६ मा फ्रान्समा खिचिएको थियो। त्यसबेला जोसेफ नाइस्फोर नाइप्सीले हेलियोग्राफीको सहायताबाट पहिलो तस्वीर खिचेका थिए। हेलियोग्राफी भनेको पनि फोटोग्राफीकै एक प्रक्रिया हो। त्यतिबेला एउटा तस्वीर खिच्न निक्कै समय लाग्थ्यो। सबै भन्दा रोचक कुरा त के हो भने सायद कसैले पुरानो फोटोमा हासेका मान्छे कहिले भेट्दैन थिए। किनकि धेरै समय लाग्ने कारण सबैले आफ्नो हासो थामिराख्न सक्दैन थिए। त्यसबेला देखि अहिले सम्म फोटोग्राफीको तरिका र स्तरमा राम्रो परिवर्तन भएको छ।

सन १८३९ मा सर्वप्रथम फ्रान्सेली वैज्ञानिक लुईस डाग्युरे तथा ब्रिटिश वैज्ञानिक विलियम हेनरी फक्स टेलबोटले फोटोग्राफी को सुरुवात गरेका थिए । सन १८३४ मा टेलबोटले लाइट सेन्सेटिभ पेपरको आविष्कार गरेका थिए, जसको कारण फोटो स्थायीरूपमा रहने सुविधा भईसकेको थियो । ७ जनवरी १८३९ मा फ्रान्सेली वैज्ञानिक आर्गोले फ्रेन्च एकेडेमी अफ साइन्सको लागि एउटा रिपोर्ट तयार गरेका थिए । १९ अगस्ट १८३९ मा फ्रान्स सरकारले त्यो रिपोर्ट (आविष्कार) खरिद गरी आम जनताको लागि निशुल्क गरिदिएको थियो । यही कारणले हरेक वर्षको अगस्ट १९ तारिखको दिनमा "विश्व फोटोग्राफी दिवस" मनाइन्छ।

फोटोग्राफिक इमल्सनको साथ नतिजा एक अदृश्य अव्यक्त छवि हो, जुन पछि रासायनिक रूपमा "विकसित" दृश्य छविमा, या त नकारात्मक वा सकारात्मक, फोटोग्राफिक सामग्रीको उद्देश्य र प्रक्रियाको विधिमा निर्भर गर्दछ। फिल्ममा नकारात्मक छवि परम्परागत रूपमा फोटोग्राफिक रूपमा कागजको आधारमा सकारात्मक छवि सिर्जना गर्न प्रयोग गरिन्छ, जसलाई प्रिन्ट भनिन्छ, या त एन्लार्जर प्रयोग गरेर वा सम्पर्क प्रिन्टिङद्वारा।

## प्रविधि

क्यामेराको रेखा चित्र
## सन्दर्भ सामग्री

## बाह्य कडीहरू

* कलाको इतिहासमा विश्व फोटोग्राफीको इतिहास अभिलेखिकरण २०१०-१०-३१ वेब्याक मेसिन
# साङ वंश

| साङ商  |
| --- |
| १६०० ईपूर्व–१०४६ ईपूर्व |
| हालको चीन भित्र साङ राजवंशको अनुमानित क्षेत्र |
| आम भाषाहरू | पुरानो चिनियाँ |
| सरकार | राजतन्त्र |
| राजा |   |
| ऐतिहासिक काल | कांस्य युग |
|  |
| • स्थापित  | १६०० ईपूर्व |
| • झोउ विजय  | १०४६ ईपूर्व |
|  |
| क्षेत्रफल |
| १२,५०,००० किमी२ (४,८०,००० वर्ग माइल) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **पूर्ववर्ती** | **उत्तरवर्ती** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | स्या वंश |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| झोउ वंश |  |

 |

 |
| अचेल | चीन |

**साङ राजवंश** (**यिन वंश**) एक चिनियाँ वंश थियो जसले ईसापूर्व दोस्रो सहस्राब्दीको दौडान पहेँलो नदी घाटीमा शासन गरेको थियो, परम्परागत रूपमा स्या वंशको उत्तराधिकारी र त्यसपछि पश्चिमी झोउ राजवंश। आधुनिक विद्वत्ताले इसापूर्व १६औँ देखि ११औँ शताब्दीको बीचमा राजवंशको मिति निर्धारण गर्दछ, सुरु मिति भन्दा अन्त्य मितिको वरिपरि अधिक सहमतिको साथ।

साङ राजवंश परम्परागत चिनियाँ इतिहासको सबैभन्दा पुरानो राजवंश हो जुन पुरातात्विक प्रमाणहरूद्वारा दृढतापूर्वक समर्थित छ। साङको अन्तिम राजधानी यिन्क्सुमा गरिएको उत्खननमा एघारवटा प्रमुख शाही चिहान, दरबार तथा धार्मिक स्थलको जगमा युद्धका हातहतियार र पशु तथा मानव बलिका अवशेषहरू फेला परेका थिए। दशौं हजार काँसा, जेड, पत्थर, हड्डी, र सिरेमिक कलाकृतिहरू फेला परेका छन्।

आनयाङ साइटले चिनियाँ लेखनको सबैभन्दा पुरानो ज्ञात शरीर प्राप्त गरेको छ, प्राय: ओरेकल हड्डीहरूमा अङ्कित भविष्यवाणीहरू - कछुवाको खोल, गोरु स्कापुला, वा अन्य हड्डीहरू। सन् १९२० र १९३० को दशकमा प्रारम्भिक वैज्ञानिक उत्खननमा २०,० भन्दा बढी फेला परेका थिए र त्यसयताको तुलनामा चार गुणा बढी फेला परेका छन्। यी शिलालेखहरूले राजनीति, अर्थव्यवस्था र धार्मिक अभ्यासहरूदेखि चिनियाँ सभ्यताको यस प्रारम्भिक चरणको कला र औषधिसम्मका धेरै विषयहरूमा आलोचनात्मक अन्तर्दृष्टि प्रदान गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# झाङझुङ

| झाङझुङཞང་ཞུང་ |
| --- |
| ५०० ईपूर्व–६२५ |
| राजधानी | कैलाश पर्वत क्षेत्र |
| आम भाषाहरू | झाङझुङ भाषा |
| धर्म  | बोन धर्म |
| सरकार | राजतन्त्र |
| इतिहास |   |
|  |
| • स्थापित  | ५०० ईपूर्व |
| • स्रोङ्चन गम्पोको विजय  | ६२५ |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **पूर्ववर्ती** | **उत्तरवर्ती** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | नवपाषाण तिब्बत |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| तिब्बती साम्राज्य |  |

 |

 |
| अचेल | चीन भारत नेपाल |

**झाङझुङ** पश्चिमी र उत्तरपश्चिम तिब्बतमा एक प्राचीन राज्य थियो, जो तिब्बतमा तिब्बती बौद्ध धर्मको पूर्व मिति थियो। झाङझुङ संस्कृति बोन धर्मसँग सम्बन्धित छ, जसले तिब्बती बौद्ध धर्मको दर्शन र अभ्यासलाई प्रभाव पारेको छ। आजको पश्चिमी तिब्बतका मूल शासकहरूका रूपमा प्राचीन तिब्बती ग्रन्थहरूमा झाङ्झुङ मानिसहरूलाई बारम्बार उल्लेख गरिएको छ।

## अधिराज्य

परम्परामा यो छ कि झाङझुङ "तीन फरक क्षेत्रहरू" मिलेर बनेको छ। बाहिरी भागलाई हामीले पश्चिमी तिब्बत भन्न सक्छौं, पश्चिममा गिलगिटदेखि पूर्वमा डाङ्स-रा ख्युङ-र्दजोङ, गनाम-मत्सो तालको छेउमा, र उत्तरमा खोटानदेखि चु-मिग ब्रिग्याड-कु रत्सा-ग्निससम्म दक्षिण, लाहौल र स्पीति सहित लद्दाखको हिस्सा थियो।

## इतिहास

केन्द्रीय तिब्बतले ठ्रीस्रोङ देउचनको शासनकालमा वा ठ्रीस्रोङ देउचनको शासनकालमा झाङझुङलाई जितेको थियो भन्नेमा केही अन्योल छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्

* तिब्बतको इतिहास
* गुगे
* बोन धर्म

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# राजधानी

अमेरिकाको राजधानी वासिङ्टन, डी.सी.,
बेलायातको राजधानी लण्डन
**राजधानी** एक शहर हो जहाँ देश, राज्य, प्रान्त वा प्रदेशको केन्द्रीय सरकार रहेको हुन्छ। राष्ट्रप्रमुख र अधिकारीहरू राजधानीमा काम गर्दछन्।

राजधानीहरू प्रायजसो ठूला शहरहरू हुने गर्दछन्। जस्तै मोन्तेभिदेओ उरुग्वाइको सबै भन्दा ठूलो शहर हो र राजधानी पनि हो। तर सबै राजधानीहरू सबैभन्दा ठूलो शहर हुनै पर्छ भन्ने छैन। जस्तै भारतको राजधानी नयाँ दिल्ली हो तर त्यो मुम्बई भन्दा सानो छ।

कुनै देशहरूका एक भन्दा बढी राजधानीहरू हुने गर्दछन्। जस्तै बोलिभिया जसमा दुई राजधानीहरू छन्। त्यस्तै दक्षिण अफ्रीकाको ३ वटा राजधानी छन्। नाउरु भन्ने देशमा एउटै पनि राजधानी छैन। कुनै देशहरू आफ्नो राजधानी समय समयमा परिवर्तन गरिरहन्छन्।
# जापानको सम्राट

| जापानको सम्राट |
| --- |
| 天皇 |
|  |
| राजकिय झन्डा |
| पदासिन |
|  |
| **नारुहितो** १ मे २०१९ देखि |
|  |
|  |
| विवरण |
| शैली | महामहिम |
| युवराज | फुमिहितो |
| पहिलो राजा | जिम्मु (पौराणिक) तेन्मु |
| गठन | फेब्रुअरी ११, ६६० ईपूर्व; २६८५ वर्ष पहिले |
| वेबसाइट | www.kunaicho.go.jp |

**जापानका सम्राट** जापानको वंशानुगत राजा र राज्य प्रमुख हुन्। जापानको संविधानले सम्राटलाई जापानी राज्य र जापानी जनताको एकताको प्रतीकको रूपमा परिभाषित गरेको छ, उनको पद "सार्वभौम शक्ति बस्ने जनताको इच्छा" बाट प्राप्त हुन्छ। राजकिय घरेलु कानूनले राजकिय उत्तराधिकारको रेखालाई नियन्त्रण गर्दछ। राष्ट्रिय प्रतीकको रूपमा उनको संवैधानिक भूमिका र जापानको सर्वोच्च न्यायालयको फैसला अनुसार, सम्राट व्यक्तिगत रूपमा अभियोजनबाट मुक्त छन्।

जापानको सम्राटको भूमिका ऐतिहासिक रूपमा ठुलो मात्रामा औपचारिक प्रतीकात्मक भूमिका र वास्तविक राजकिय शासकको भूमिकाको बीचमा परिवर्तन भएको छ। ११९२ मा पहिलो शोगुनेटको स्थापना भएदेखि, धेरै पश्चिमी राजाहरू जस्तो नभई, जापानका सम्राटहरूले विरलै सर्वोच्च युद्धभूमि कमाण्डरको भूमिका लिएका छन्। १८६८ मा मेइजी पुनर्स्थापना पछि, सम्राट १८८९ को मेइजी संविधानमा निहित सबै सार्वभौम शक्तिको अवतार थिए। १९४७ को संविधान लागु भएदेखि, सम्राटको भूमिका नाममात्र राजनीतिक शक्ति बिना नै औपचारिक राज्य प्रमुखको रूपमा घटाइएको छ। सम्राट जापानी सम्मान प्रणालीको प्रमुख हुन्, जसले मन्त्रिपरिषद्को सल्लाह अनुसार राज्यको नाममा र आफ्ना जनताको तर्फबाट आदेश, अलंकार, पदक र पुरस्कार प्रदान गर्छन्।

उन्नाइसौँ शताब्दीको मध्यदेखि, सम्राट र राजकिय परिवारका अन्य सदस्यहरू जापानको हालको राजधानी टोकियोको मुटुमा रहेको इडो महलको पूर्व स्थलमा अवस्थित राजकिय दरबारमा बसोबास गर्दै आएका छन्। यसअघि, सम्राटहरू लगभग एघार शताब्दीसम्म प्राचीन राजधानी क्योटोमा बसोबास गर्थे। सम्राटको जन्मदिन (वर्तमान फेब्रुअरी २३) एक राष्ट्रिय बिदा हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# मुखद्वीप

गङ्गा मुखद्वीप
**मुखद्वीप** भनेको त्रिभुज जस्तो आकारको भू-रूप हो, जुन तलछटको निक्षेपबाट बनाइएको हो जुन नदीले बोकेको छ र ढिलो-चलिरहेको वा स्थिर पानीमा प्रवेश गर्दछ। यो तब हुन्छ जब एक नदी एक महासागर, समुद्र, मुहाना, ताल, जलाशय, वा (विरलै) अर्को नदीमा प्रवेश गर्दछ जुन आपूर्ति गरिएको तलछट लैजान सक्दैन। मुखद्वीपको आकार र आकारलाई तलछट आपूर्ति गर्ने वाटरशेड प्रक्रियाहरू र त्यो तलछटलाई पुन: वितरण गर्ने, अलग गर्ने र निर्यात गर्ने बेसिन प्रक्रियाहरू बीचको सन्तुलनद्वारा नियन्त्रण गरिन्छ। प्राप्त बेसिनको आकार, ज्यामिति र स्थानले पनि मुखद्वीप विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।

मुखद्वीपहरू मानव सभ्यतामा महत्त्वपूर्ण छन्, किनकि तिनीहरू प्रमुख कृषि उत्पादन केन्द्रहरू र जनसङ्ख्या केन्द्रहरू हुन्। तिनीहरूले तटीय रक्षा प्रदान गर्न सक्छन् र पिउने पानी आपूर्तिलाई असर गर्न सक्छन्। मुखद्वीपहरू सामान्यतया डिपोजिसनमा मुख्य नियन्त्रणको आधारमा वर्गीकृत गरिन्छ, जुन प्रत्येकको बलको आधारमा नदी, लहर र ज्वारीय प्रक्रियाहरूको संयोजन हो। मुख्य भूमिका खेल्ने अन्य दुई कारकहरू ल्यान्डस्केप स्थिति र नदीबाट मुखद्वीपमा प्रवेश गर्ने स्रोत तलछटको दाना आकार वितरण हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# खोप

**खोप** कुनै निश्चित सङ्क्रामक वा क्यान्सरजन्य रोगविरुद्ध सक्रिय रूपमा प्राप्त हुने प्रतिरक्षा प्रदान गर्ने जैविक तयारी हो। यसको सुरक्षा र प्रभावकारिताबारे व्यापक अध्ययन र पुष्टि भइसकेको छ।

खोपमा सामान्यतया रोग उत्पन्न गर्ने सूक्ष्मजीवसँग मिल्दोजुल्दो पदार्थ हुन्छ। यो प्रायः कमजोर बनाइएका वा मारिएका सूक्ष्मजीव, तिनका विषाक्त पदार्थ वा तिनको बाहिरी सतहमा रहेका प्रोटिनबाट तयार गरिन्छ। यसले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई त्यस पदार्थलाई हानिकारक भनी चिन्न, नष्ट गर्न तथा भविष्यमा त्यही सूक्ष्मजीवसँग सामना हुँदा छिटो पहिचान गरी नष्ट गर्न सक्षम बनाउँछ।

खोप दिने प्रक्रियालाई **खोप लगाउने** वा **खोपकरण** भनिन्छ। सङ्क्रामक रोगबाट बच्ने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय खोप लगाउनु हो। खोपका कारण विकसित भएको व्यापक प्रतिरक्षाले विश्वबाट बिफर (चेचक) उन्मूलन गर्न तथा पोलियो, दादुरा र धनुष्टङ्कारजस्ता रोगलाई धेरै देशमा उल्लेखनीय रूपमा नियन्त्रण गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (WHO) का अनुसार हाल २५ प्रकारका रोकथाम गर्न सकिने सङ्क्रमणविरुद्ध स्वीकृत खोप उपलब्ध छन्।
# उरुम्की

| उरुम्की
乌鲁木齐市 (चिनियाँ) ئۈرۈمچى شەھىرى (उइघुर) |
| --- |
| प्रिफेक्चर-स्तरीय सहर |
| माथिदेखि तल, बायाँदेखि दायाँसम्म: उरुम्कीको केन्द्रीय व्यापारिक जिल्ला, ग्रान्ड बजारमा युरुम्की नाइट मार्केट, रेड माउन्टेन (होङ शान) को मनोरम दृश्य, र युरुम्कीबाट तियान शानको दृश्य |
|  |
|  |
| देश | चीन |
| स्वायत्त क्षेत्रहरू | सिनजियाङ |
| काउन्टी-स्तर विभाजनहरू | ८ |
| सरकार |
|  • प्रकार | प्रिफेक्चर-स्तरीय सहर |
|  • अङ्ग | उरुम्की नगरपालिका जन कांग्रेस |
| क्षेत्रफल |
|  • प्रिफेक्चर-स्तरीय सहर | १४५७७ किमी२ (५६२८ वर्ग माइल) |
|  • सहरी | ५८३ किमी२ (२२५ वर्ग माइल) |
| उन्नतांश | ८६० मिटर (२८२० फिट) |
| जनसङ्ख्या (२०२० को जनगणना) |
|  • प्रिफेक्चर-स्तरीय सहर | ४०५४००० |
|  • लगत (२०२०) | ४०५४००० |
|  • घनत्व | २८०/किमी२ (७२०/वर्ग माइल) |

**उरुम्की** उत्तरपश्चिमी चीनको सिन्जियाङ उइगुर स्वायत्त क्षेत्रको राजधानी हो। सन् २०२० को जनगणना अनुसार ४० लाख जनसङ्ख्या भएको आरुम्की चीनको उत्तरपश्चिमी भित्री भागको सियानपछिको दोस्रो ठुलो सहर हो र जनसङ्ख्याको हिसाबले मध्य एसियाको सबैभन्दा ठुलो सहर पनि हो। उरुम्कीले सन् १९९० को दशकदेखि महत्त्वपूर्ण आर्थिक विकास देखेको छ र हाल क्षेत्रीय यातायात नोड र सांस्कृतिक, राजनीतिक र व्यापारिक केन्द्रको रूपमा कार्य गर्दछ।

प्रकृति सूचकाङ्कले पत्ता लगाएअनुसार वैज्ञानिक अनुसन्धान उत्पादनद्वारा विश्वका शीर्ष ५०० शहरहरूमध्ये एक हो। सहर पनि सिन्जियाङ विश्वविद्यालय को घर छ, परियोजना २११ र डबल प्रथम श्रेणी निर्माण अन्तर्गत, शिन्जियांग मा उच्चतम शैक्षिक स्तर संग एक व्यापक विश्वविद्यालय। यद्यपि उरुम्की रेसम मार्गको उत्तरी मार्ग नजिकै अवस्थित छ, वर्तमान सहर अपेक्षाकृत नयाँ छ। यस क्षेत्रको सबैभन्दा पुरानो ज्ञात बस्ती सातौँ शताब्दीको हुन सक्छ, तर त्यहाँ लामो समयसम्म स्थायी बसोबास थिएन र १७औँ शताब्दीमा जङ्गर खानाटेसम्म यसलाई उरुम्कीको रूपमा चिनिएको थिएन।

उरुम्की चिङ विजयको समयदेखि नै बहु-जातीय सहर भएको छ; प्रारम्भिक वर्षहरूमा, मान्चुहरू गोंगनिङ चेङमा, हान चिनियाँहरू दिहुवामा र विभिन्न अन्य जातीय समूहहरू जस्तै हुई, उइगुरहरू र उपनगरीय जिल्लाहरूमा अन्य विभिन्न जातीय समूहहरू बस्थे। मुसलमानहरू दीहुआको पर्खालले घेरिएको शहरको दक्षिणमा बसे, र पर्खालहरू भत्काइए तापनि मुसलमानहरू अझै पनि त्यहाँ केन्द्रित छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# याङ्त्से नदी

**याङ्त्से**, **याङ्गत्से**, **याङ्जी**, वा **चाङजियाङ** युरेसियाको सबैभन्दा लामो नदी, विश्वको तेस्रो सबैभन्दा लामो नदी, र पूर्ण रूपमा एक देश भित्र बग्ने सबैभन्दा लामो नदी हो। यो तिब्बती पठारको तांगगुला पर्वतमा जारी पहाडमा उठ्छ र पूर्वी चीन सागरमा सामान्यतया पूर्वी दिशामा ६३०० किमी (३९१५ माइल) लम्बाइ बनाइ बग्दछ। यो विश्वको पाँचौं ठूलो प्राथमिक नदी हो। यसको जल निकासी बेसिन चीनको एक-पाँचौं भूभागमा फैलिएको छ जहाँ चिनको जनसंख्याको लगभग एक तिहाइको वास्थान हो।

यांगत्जे नदीले चीनको इतिहास, संस्कृति र अर्थतन्त्रमा प्रमुख भूमिका खेलेको छ। हजारौं वर्षदेखि यो नदी पानी, सिंचाई, सरसफाइ, यातायात, उद्योग, सीमा चिन्ह लगाउने र युद्धका लागि प्रयोग हुँदै आएको छ। यांगत्जे डेल्टाले चीनको कुल गार्हस्थ उत्पादनको २० प्रतिशतसम्म उत्पादन गर्छ । यांगत्जे नदीमा रहेको थ्री गर्जेज बाँध संसारको सबैभन्दा ठूलो जलविद्युत केन्द्र हो जुन हाल प्रयोगमा छ। २०१४ को मध्यमा, चिनियाँ सरकारले नदीको किनारमा नयाँ आर्थिक बेल्ट सिर्जना गर्न रेल, सडक र एयरपोर्टहरू समावेश गरी बहु-स्तरीय यातायात नेटवर्क निर्माण गरिरहेको घोषणा गरेको थियो।

यांगत्जे पारिस्थितिकी तंत्र को एक महत्वपुर्ण अंग हो; यो विभिन्न प्रजातिको वासस्थान हो जसमा चिनियाँ एलीगेटर, साँघुरो-रिज्ड फिनलेस पोर्पोइज, र अब विलुप्त यांगत्जे नदी डल्फिन (वा बैजी), चिनियाँ पैडलफिस र यांगत्जे स्टर्जन पर्दछन्। हालका वर्षहरूमा, नदीले औद्योगिक प्रदूषण, प्लास्टिक प्रदूषण, कृषि अपवाह, सिल्टेशन, र आर्द्रभूमि र तालहरूको हानिले मौसमी बाढीको प्रकोप बढाएको छ। नदीका केही भागहरू अहिले प्राकृतिक आरक्षको रूपमा सुरक्षित छन्। युन्नानको पश्चिमी भागमा गहिरो खाडलहरू हुँदै बग्ने यांगत्जे नदीको माथिल्लो भाग युन्नान संरक्षित क्षेत्रहरूको तीन समानान्तर नदीहरूको भाग हो, जुन युनेस्कोको विश्व सम्पदा स्थलमा समावेश गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# प्रजननदर

**प्रजननदर(Fertility Rate)**कुनै खास स्थानको, निश्चित वर्षको जनसङ्ख्याको प्रजनन व्याबहारलाई प्रदन्शित गर्न मापन गरिने दर हो। प्रजनन व्याबहारलाई प्रदन्शित गर्न विभिन्न मापकहरूको आवश्यकता पर्दछ। प्रजननलाई मुख्यतया साधारण प्रजननदर(General Fertility Rates)र विशिष्ट प्रजननदर(Specific Fertility Rates)मा वर्गिकरण गरी मापन गर्न सकिन्छ।

साधारण प्रजननदर(General Fertility Rates)

साधारण प्रजननदर अन्तरगत निम्न दरहरु पर्दछन्।

* कोरा जन्मदर(Crude Birth Rate)
* उमेर बिशिष्ट प्रजननदर(Age Specific Fertility Rate)
* सामान्य प्रजननदर(General Fertility Rate)
* कुल प्रजननदर(Total Fertility Rate)

* केटाकेटी-महिला अनुपात(Child-Women Ratio)

विशिष्ट प्रजननदर(Specific Fertility Rates)

विशिष्ट प्रजननदर अन्तरगत निम्न दरहरु पर्दछन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यातायात सङ्गठन विमानस्थल कोड

**अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यातायात सङ्गठन विमानस्थल कोड** लाई **आइएटिए स्थान पहिचानकर्ता**, **आइएटिए स्टेसन** कोड वा मात्रै **स्थान पहिचानकर्ता**को नामले चिनिने गरिन्छ । यो एउटा तिन अक्षरको कोड हो जसको प्रयोग विश्वको सबै नियुक्त विमानस्थलहरूको लागि गर्ने गरिन्छ । यो कोड अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यातायात सङ्घ (आइएटिए)द्वारा निर्धारित गरिएको हुन्छ । यी चिन्हहरूको उपयुक्त उदाहरण विमानस्थलको प्रवेश जाँच डेस्कमा हेर्न सकिन्छ, जहाँ सामानमा लगाइएको ब्यागेज ट्यागमा यो चिह्न स्पष्ट रूपले अङ्कित हुने गर्छ ।

यो कोड आइएटिएको प्रस्ताव-७६३ द्वारा निर्धारित गर्ने गरिन्छ । यसको प्रबन्धन मोन्ट्रियल स्थित आइएटिए मुख्यालयले गर्दछ । यी सङ्केतहरूलाई वर्षमा दुई पटक आइएटिए एयरलाइन कोड निर्देशिका (कोडिङ्ग डायरेक्ट्री)मा प्रकाशित गर्ने गरिन्छ । आइएटिएले यो कोड रेलवे स्टेशनहरूको लागि पनि जारी गर्दछ ।

## सूची

## इतिहास र सम्मेलन

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू
# धातु विज्ञान

Gold smelting workers in Siuna, Nicaragua in the late 20th centuryढलाइ, पगालिएको धातु साँचोमा खनाउने प्रक्रिया**धातु विज्ञान** धातुको भौतिक र रासायनिक गुण, तिनीहरूको अन्तर-धातु यौगिकहरू, र तिनीहरूको मिश्रणहरू, (जसलाई मिश्र धातु भनिन्छ), अध्ययन गर्ने "पदार्थ विज्ञान र इन्जिनियरिङ"को एक क्षेत्र हो ।

धातु विज्ञानले धातुको उत्पादन र इन्जिनियरिङ सहित धातुको विज्ञान र प्रविधि दुवैलाई समेट्छ। धातु विज्ञान धातुकार्य भन्दा भिन्न छ, यसले धातुकार्यको लागी बैज्ञानिक आधार प्रदान गर्छ । चिकित्सा विज्ञानले चिकित्सा अभ्यासलाई समर्थन गरेजस्तै। धातु विज्ञानको विशेषज्ञलाई धातुविज्ञको रूपमा जानिन्छ।

ऐतिहासिक रूपमा, धातु विज्ञान मुख्यतया धातुहरूको उत्पादनमा केन्द्रित छ। धातु उत्पादन धातु उत्खननको लागी घाउको प्रशोधनबाट सुरु हुन्छ। धातु उत्पादनको अध्ययनलाई फलाम धातु विज्ञान र गैर-फलाम धातुविज्ञानमा विभाजित गरिएको छ। फलाम-धातु विज्ञानमा फलाममा आधारित प्रक्रियाहरू र मिश्र धातुहरू समावेश हुन्छन्, जबकि गैर-फलाम धातु विज्ञानमा अन्य धातुहरूमा आधारित प्रक्रियाहरू अनि मिश्र धातुहरू सामेल हुन्छन्। विश्व धातु उत्पादनको ९५% फलाम धातु पर्दछ ।

## इतिहास

## यो पनि हेर्नुहोस्

* पदार्थ विज्ञान

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# सम्वत्

समय, कालचक्र र वर्ष मिति मापनको एक प्रणालीलाई **सम्बत** भनिन्छ । यसका वैकल्पिक हिज्जेहरू **संवत्**, **सम्वत्**, **सम्बत्**, **संवत**, **संबत** हुन् ।

## थप हेर्नुहोस्
# आत्महत्या

| आत्महत्या |
| --- |
| विभाग: | मनोरोग विज्ञान, मनोविज्ञान  |

**आत्महत्या**को अर्थ जानी बुझी गरिने आत्मघात अथवा आफ्नो आफैबाट हत्या हुन्छ।

आत्महत्या आत्म + हत्या मिलेर बनेको शब्द हो,आत्मकोअर्थ स्वम ,अथार्तआफै र हत्या अर्थ खतम ,समाप्त हो ,यसरी आफै समाप्त हुनुलाई नै आत्महत्या भनिन्छ| यसमा व्यति स्वयं समाप्त हुन्छ ।

यसका विविन्न कारणहरु हुन्सक्छ| शारीरिक,मानसिक,व्यबहारिकका साथै सामाजिकका परिवेस यी विविन्न कारणहरु हुनसक्छ ।

**शारीरिक-**यसमा शारीर सम्बन्धी समस्याहरु हुनसक्छ। जस्तै रोगहरु लामो समयसम्म रोगको उपचार गराउदा पनि निको नहुदा मान्छेमा बाच्ने आश हराउछ र दिक्क मानी देहत्याग गर्छ ।

**मानसिक**-पागलपन यसका प्रमुख उदाहरण हुन।

**व्यवहारिक**-यसमा मान्छेले गर्ने दैनिकव्यबहार बुझाउछ ऋण, धन आदि यी समस्याले ग्रस्त मान्छे यसका उदाहरण हुन ।

**समाजिक परिवेस**

सामाजिक रितिरिवाज, समाजले गर्ने ब्यबहार आदिबाट दिक्क भइ पनि मान्छे आत्महत्या गर्छन । जस्तै कुमारीमै आमा बन्नु, बोक्सी भनि गलत ब्यबहार गर्नु बेइजतहुनु आदि।