# चिनियाँ गृहयुद्ध

| चिनियाँ गृहयुद्ध 国共内战 |
| --- |
| अन्तरयुद्ध काल, चीनको जनवादी क्रान्ति र शीत युद्ध (सन् १९४७ देखि)को भाग |
| * सिपिङको युद्धमा कम्युनिस्ट सेनाहरू
* राष्ट्रिय क्रान्तिकारी सेना सेना शाङडाङ अभियान को समयमा
* च्याङ काइसेक सिपाहीहरूको निरीक्षण गर्दै
* गणतन्त्र चीनका सेनाका सदस्यहरू सन् १९४९ मा ताइवानमा रिट्रीटको क्रममा जहाजमा चढ्दै
* माओ त्सेतुङ १९३० को दशकमा
* जनरल सु यु मेन्ग्लिआङ्गु अभियान भन्दा केही समय अगाडि सेनाको निरीक्षण गर्दै
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| मिति | * १ अगस्ट १९२७ – २६ डिसेम्बर १९३६ (पहिलो चरण)
* १० अगस्ट १९४५ – ७ डिसेम्बर १९४९ (दोस्रो चरण)
 |
| स्थान | मुख्यभूमि चीन |
| परिणाम |
कम्युनिस्टको जित |
| भौगोलिक परिवर्तन | * मुख्यभूमि चीनको कम्युनिस्ट नियन्त्रण
* जनवादी गणतन्त्र चीनको स्थापना
* राष्ट्रवादी सरकार ताइवानमा पछि हट्यो
 |

 |
| योद्धा |
| **सन् १९२७–१९३६: गणतन्त्र चीन
	+ कुओमिन्ताङ्ग
	+ China सशस्त्र बल
 | **सन् १९२७–१९३६: चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी
	+ चिनियाँ रातो सेना
	+ चिनियाँ सोभियत गणतन्त्र (सन् १९३१ देखि)
	+ जियाङ्सी सोभियत (सन् १९३१–१९३४)
 |
| **१९४५–१९४९: गणतन्त्र चीन
	+ कुओमिन्ताङ्ग
	+ गणतन्त्र चीन सशस्त्र बल
 | **१९४५–१९४९: चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी
	+ जनमुक्ति सेना
 |
| सेनापतिहरू |
| * च्याङ काइसेक
* बाई चोङसी
* ली जोन्ग्रेन
* यान सिशान
* झाङ जुलियाङ
* फेंग युक्सियांग (सन् १९३० सम्म)
 | * माओ त्सेतुङ
* झोउ एनलाइ
* देङ सियाओपिङ
* सु यु
* झाङ गुओटाओ
(सन् १९३६ सम्म)
 |
| शक्ति |
| * २ लाख नियमित सेना
* २३ लाख मिलिसिया (जुन १९४६)
 | * १२ लाख नियमित सेना
* २६ लाख मिलिसिया (जुलाई १९४५)
 |
| मृत्यु र क्षति |
| * ३७०,००० मृत्यु
* जम्मा १.५–१.७ मिलियन (दोस्रो चरण)
 | * २६३,८०० मृत्यु
* १९०,००० बेपत्ता
* कुल २.८ मिलियन भन्दा बढी (दोस्रो चरण)
* ८५०,००० घायल (दोस्रो चरण)
 |
| * अनुमान ७ मिलियन (पहिलो चरण)
* २.५ मिलियन (दोस्रो चरण)
* जम्मा ६ मिलियन सम्म (दोस्रो चरण)
 |

**चिनियाँ गृहयुद्ध** (国共内战) गणतन्त्र चीनको कुओमिन्ताङ-नेतृत्वको सरकार र चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका सेनाहरूबीच लडिएको थियो, १ अगस्ट १९२७ देखि ७ डिसेम्बर १९४९ सम्म सशस्त्र द्वन्द्व निरन्तर जारी रह्यो, फलस्वरूप चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको विजय र चिनियाँ कम्युनिस्ट क्रान्तिमा मुख्यभूमि चीनको नियन्त्रण भयो।

युद्धको समयरेखालाई सामान्यतया सन् १९२७ देखि १९३७ को बीचमा लडेको पहिलो कुओमिन्ताङ–कम्युनिस्ट गृहयुद्ध र सन् १९४५ देखि १९४९ को बीचमा लडेको दोस्रो कुओमिन्ताङ–कम्युनिस्ट गृहयुद्धमा विभाजन गरिएको छ। सन् १९३७ देखि १९४५ सम्म, दोस्रो संयुक्त मोर्चाले दोस्रो विश्वयुद्धका सहयोगीहरूको सहयोगमा दोस्रो चीन-जापान युद्ध लडेका कारण शत्रुतालाई प्रायः स्थगित गरिएको थियो।

## पृष्ठभूमि

चिङ राजवंशको पतन र सन् १९११ को क्रान्तिपछि सन यात-सेनले नवगठित गणतन्त्र चीनको अध्यक्षता ग्रहण गरे र त्यसको केही समयपछि युआन शिकाईले यसको उत्तराधिकारी बने। युआन चीनमा राजतन्त्र पुनस्र्थापना गर्ने अल्पकालीन प्रयासमा निराश भएका थिए र सन् १९१६ मा उनको मृत्युपछि चीन शक्ति सङ्घर्षमा फसेको थियो।

सुन यात-सेनको नेतृत्वमा कुओमिन्ताङले चीनको ठुलो भूभागमा शासन गर्ने र ठोस केन्द्रीय सरकार गठन हुन बाट रोक्ने लडाकुहरूलाई टक्कर दिन ग्वाङ्जाओमा नयाँ सरकार गठन गरेको थियो।

## कम्युनिस्टको जितको कारण

* **राष्ट्रवादीहरूको कमजोर शासन**: राष्ट्रवादी सरकारको असफलताको लगभग सबै अध्ययनहरूले अति मुद्रास्फीतिलाई सरकारको पतनको प्रमुख कारकको रूपमा पहिचान गर्दछ।  राष्ट्रवादी सेना र सरकारका नागरिक कर्मचारीहरू हाइपरइन्फ्लेसनबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित भए जसले व्यापक भ्रष्टाचार र चोरीलाई उत्प्रेरित गर्यो। सामान्यतया कुपोषित र सुसज्जित नभएका भर्ती भएका सैनिकहरूसम्म थोरै मात्र आर्थिक सहयोग पुगेको थियो।
* **कम्युनिस्टहरूको लागि लोकप्रिय समर्थन**: यसबीचमा कम्युनिस्टहरूले आफ्नो भूमि सुधारका कार्यक्रमहरूलाई निरन्तरता दिए र ग्रामीण भेगका जनताको समर्थन प्राप्त गरे। कम्युनिस्टहरूको सफलतामा यो एउटा निर्णायक कारक थियो। आन्दोलनको माध्यमबाट जमिन प्राप्त गरेका लाखौं किसानहरू जनमुक्ति सेनामा सामेल भए वा यसको लजिस्टिक नेटवर्कमा सहयोग गरे।

## यो पनि हेर्नुहोस्

* चीन-जापान युद्ध
* द्वितीय चीन-जापान युद्ध

## सन्दर्भ सामग्रीहरू