Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# बर्टेन्ड रसेल

१८ मे १८७२ मा बेलायतमा जन्मेका साहित्यकार, गणितज्ञ, समालोचक एवं विचारक ।

सन १९५० मा नोवेल पुरस्कार द्वारा सम्मनित 'रसेल' मानवतावादि एवं वैचारिक स्वतन्त्रतावादि सृजना का लागि प्रसिद्ध छन। उनी युद्द बिरोधि, साम्राज्यबाद बिरोधि, साम्यबाद बिरोधि एव नाजीबाद बिरोधि अभियानमा सधै समर्पित रहे। स्वतन्त्र जीवन यापन का पक्षपाति 'रसेल'को २ फेब्रुअरी १९७० मा देहान्त भएको थियो।

उनको en:Why I Am Not a Christian अति नै विचारोत्तेजक निवन्ध मानिएको छ।
# सेना

सेनामा खर्च
 दस देशले सेनामा सबैभन्दा बढी खर्च गरिरहेका छन् (२००७)
 सशस्त्र सैनिकहरूको संख्या
**सेना** वा **फौज** कुनै देश वा देशको नागरिक वा कुनै शासन-व्यवस्था र त्यस सम्बन्धित मानिसहरूको हित र उनीहरूको रक्षाको लागि घातक बल-प्रयोग गर्ने क्षमता राख्ने सशस्त्र सङ्गठन हो। सेनाको काम देश वा नागरिकको रक्षा,  शत्रुमाथि प्रहार गर्नु र शत्रुको आक्रमणको प्रत्याक्रमण गर्नु हो। भिन्न भिन्न व्यवस्थामा सेनाको जिम्मेवारी फरक फरक हुन सक्छ। केही स्थान वा समयकालमा सेनाको प्रयोग विषेश राजनैतिक विचारधारालाई  बढावा दिन, व्यापारिक हित तथा स्वार्थ र कम्पनीलाई नाफा आर्जन गर्न, जनसङ्ख्या-वृद्धिलाई कम गर्न, भवन वा सडकको निर्माण गर्न, सङ्कटकालमा (भुकम्प, बाढी, पहिरो) उद्दार/ बचावटको लागि, सामाजिक रितिरिवाजमा भाग लिन, र विशेष स्थानमा तैनाथी दिनको लागि पनि गरिन्छ। व्यावसायिक रूपबाट सैनिक बन्ने परम्परा लिखित इतिहासभन्दा पुरानो छ।

## शाखाहरू

पारम्परिक रूपमा सेनाको शाखा निम्नानुसार हुन्छन्:

* थलसेना - जसको काम कामकारबाहीमा जमीनमा हुन्छ।
* नौसेना/ जलसेना- जो समुद्र वा नदीमा लड्छन्।
* वायुसेना - जो विमानको माध्यमले आकाशमा लड्छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस्

* सैन्य इतिहास
* सैन्यवाद
* नेपाली सेना
* हतियार
* सलामी
* रणनीति

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# द्वीप

ग्रिनल्यान्ड, संसारको सबैभन्दा ठुलो द्वीप
**द्वीप** वा **टापु** भनेको उपमहाद्वीपीय भूमिको टुक्रा हो जुन पूर्ण रूपमा पानीले घेरिएको हुन्छ। धेरै साना टापुहरू जस्तै एटोलहरूमा आकस्मिक भूमि सुविधाहरूलाई टापुहरू, स्केरीहरू, केज वा कुञ्जीहरू भन्न सकिन्छ। नदी वा ताल टापुमा रहेको टापुलाई इयोट वा आइट भनिन्छ, र तटबाट टाढाको सानो टापुलाई होल्म भनिन्छ। समुद्रमा दुई मुख्य प्रकारका टापुहरू छन्: महाद्वीपीय टापुहरू र समुद्री टापुहरू। त्यहाँ कृत्रिम टापुहरू (मानव निर्मित टापुहरू) पनि छन्।

संसारमा लगभग ९००,००० आधिकारिक टापुहरू छन्। यो सङ्ख्यामा प्रत्येक देशका सबै आधिकारिक रूपमा रिपोर्ट गरिएका टापुहरू समावेश छन्। संसारमा कुल टापुहरूको सङ्ख्या अज्ञात छ। त्यहाँ सयौं हजारौं साना टापुहरू हुन सक्छन् जुन अज्ञात र अनगिन्ती छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# पहेँलो नदी

**ह्वांगहो**, **ह्वांगहे**, **ह्वांगहा** वा **पहेँलो नदी**, चीनदेखि भएर बग्ने एक नदी छ। लम्बाईका हिसाबले यो विश्वमा सातौँ स्थानमा पर्दछ।

## नदीको लम्बाई (किलोमीटरमा)

## अपवाह तन्त्र

## सहायक नदीहरू

## मुहाना
# गुरुत्वाकर्षण बल

दुई वा सो भन्दा बढी आकाशिय पिण्डहरूमा एक अर्काबिच उत्पन्न हुने आकर्षण बललाई गुरुत्वाकर्षण बल भनिन्छ । उदाहरणका लागि पृथ्वी र चन्द्रमा बिच गुरुत्वाकर्षण बल उत्पन्न हुने भएकाले चन्द्रमा पृथ्वीबाट फुत्केर जान पाउँदैन ।
Rajababu Mehta law
ब्रह्माण्डमा भएका हरेक तारा, ग्रह, उपग्रह, शिशु ग्रह लगायत सबैमा गुरुत्वाकर्षण बल उत्पन्न भएको हुन्छ । त्यै भएर हाम्रो सौर्यमण्डलमा सूर्यको गुरुत्वाकर्षण बलका कारण ग्रहहरूले सूर्यलाई परिक्रमा गर्छ्न् ।

गुरुत्वाकर्षण बल सम्बन्धी प्रशिद्ध बैज्ञानिक आइज्याक न्यूटनले गुरुत्वाकर्षणको नियम प्रतिपादन गरेका छ्न् ।

गुरुत्वाकर्षण बल सापेछ सिद्धान्तबाट पनि वर्णन गरिएको छ । जसमा गुरुत्वाकर्षण बल spacetime खुम्चिएर उत्पन्न हूने गर्छ । गुरुत्वाकर्षण बल ब्रह्माण्डमा सबै ठाउँमा लागु हुन्छ । न्यूटन को सिद्धान्त अनुसार यो बल गणित मा यस पकार रहेको छ ।
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 जसमा

```
  $m_{1}  =पहिलो वस्तु को पिण्ड
  $m_{2}  =दोस्रो वस्तु को पिण्ड
  $d^{2}  =तिनीहरूको दुरी (square)
  $G  =gravitational constant  $F={\frac {Gm_{1}m_{2}}{d^{2}}} 0
```

न्युटनले पता लगाको यो नियम ब्रह्माण्डमा जुनै वस्तु मा पनि लागू हुन्छ । गुरूत्वाकर्षण बल अरु कुनै चिजबाट असर हुंदैन । यो बल ले वस्तु हरूलाई आफू तिर तान्ने गर्छ । अल्बर्ट आइन्सटाईनले यस बललाई अर्कै मानेका छन् । उनको अनुसार यो बल होईन अर्कै चिज हो । माईकल फराडेले गुरुत्व बलले कसरी काम गर्छ भन्ने नियम बनाएका थिए । उनका अनुसार यो बल एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा फिल्ड बनाएर जाने गर्छ तर आज पनि यो बल कसरी उत्पन्न हुन्छ भन्ने रहस्यमयी नै छ । पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षण बल ९.८ न्युटन हो ।

गुरुत्व बल प्रकृति को चार बल मध्य निकै कम्जोर बल हो । यस बल को फोर्स लाई एक ठाँउबाट अर्को ठाँउ मा ग्रविटोन (graviton) नामक पदार्थले पठाउन सहयोग गर्छ । यस बल ब्रह्माण्ड को सबै बस्तु मा लागु हुने गर्छ ।यो बलकै कारण दुई बस्तु एक आपस आकर्षित हुन्छन्।
# न्युट्रन तारा

क्र्याब नेबुला मुटुमा रहेको केन्द्रीय न्युट्रोन तारा
द्रुत गतिमा घुम्ने पल्सर PSR B 1509-58 बाट हुने विकिरणले नजिकैको ग्यासलाई एक्स-रे (सुन) उत्सर्जन गराउँछ र बाँकी नेबुला उज्यालो पार्छ, यहाँ इन्फ्रारेड (निलो र रातो) मा देखिन्छ।
**न्युट्रोन तारा** विशाल सुपरजायन्ट ताराको पतन भएको केन्द्र बाट सिर्जित पिण्ड हो । न्युट्रोन तारा बन्ने ताराहरूको कुल द्रव्यमान १० देखि २५ सौर्य द्रव्यमान (M☉)को बीचमा हुन्छ।  हाइड्रोजन र हिलियमभन्दा गह्रौँ तत्वहरूले भरिएको भए तिनको द्रव्यमान सम्भवतः अझ बढी हुन सक्छ। कृष्ण क्षिद्र बाहेक, न्युट्रोन तारा सबैभन्दा साना र घना तारा वस्तुहरूको वर्गमा पर्दछन। न्युट्रोन ताराहरूको त्रिज्या लगभग १० किलोमिटर (६ माइल) र द्रव्यमान लगभग १.४ M☉ हुन्छ। यसको जन्म विशाल ताराको सुपरनोवा विस्फोट तथा  गुरुत्वीय पतनको परिणामपश्चात आफ्नो घनत्व परमाणुभन्दा बढी घनत्वमा संकुचित भएपछि हुन्छ।

एक पटक बनेपछि, न्युट्रोन ताराहरूले अब सक्रिय रूपमा ताप उत्पन्न गर्दैनन् र समयसँगै चिसिन्छन्, तर तिनीहरू अझै पनि टकराव वा एक्रेशनको माध्यमबाट थप विकसित हुन सक्छन्। यी ताराहरूलाई आंशिक रूपमा न्युट्रोन डेजेनेरेसी दबाबले थप पतनबाट रोक्छ, जस्तै ह्वाइट ड्वार्फलाई इलेक्ट्रोन डेजेनेरेसी दबाबले पतनबाट रोक्छ। तथापि, यो एक्लै ०.७ M☉ भन्दा बढी वस्तुलाई रोक्न पर्याप्त हुँदैन र ठूलो द्रव्यमान भएका न्युट्रोन ताराहरूलाई समर्थन गर्न प्रत्यास्थ आणविक बलहरूको ठूलो भूमिका हुन्छ। यदि अवशेष ताराको द्रव्यमान टोल्मान–ओपेन्हाइमर–भोल्कोफ सीमाबाट बढी छ, जुन २.२–२.९ M☉को बीचमा छ, डेजेनेरेसी दबाब र आणविक बलहरूको संयोजन न्युट्रोन तारालाई समर्थन गर्न असमर्थ हुन्छ, जसले गर्दा त्यो पतन भई कृष्ण क्षिद्र बन्छ। अहिलेसम्म पत्ता लागेको सबैभन्दा ठूलो न्युट्रोन तारा, PSR J0952–0607, २.३५±०.१७ M☉ अनुमान गरिएको छ।

नयाँ बनेका न्युट्रोन ताराहरूको सतहको तापक्रम दस लाख केल्विन वा बढी हुन सक्छ। तथापि, फ्युजनको माध्यमबाट नयाँ ताप उत्पन्न नगर्ने भएकोले, ती निर्माण भएपछि अपरिहार्य रूपमा चिसिन्छन्। फलस्वरूप, एक दिइएको न्युट्रोन तारा एक हजार देखि एक मिलियन वर्ष पुरानो हुँदा सतहको तापक्रम एक मिलियन डिग्री केल्विन पुग्छ। पुराना र अझै चिसिएका न्युट्रोन ताराहरू पत्ता लगाउन सजिलो हुन्छ। उदाहरणको लागि, राम्रोसँग अध्ययन गरिएको न्युट्रोन तारा, RX J1856.5−3754, को औसत सतहको तापक्रम लगभग ४३४,००० केल्विन छ। तुलनाको लागि, सूर्यको प्रभावकारी सतह तापक्रम ५,७८० केल्विन छ।
# तारामण्डल

मृगशीर्ष वा ओरायन (शिकारी तारामण्डल) एक जाना-माना तारामण्डल छ - पीली धारीका अन्दरका क्षेत्रलाई ओरायन क्षेत्र भन्दछन्(बोल्दछन्) र त्यसको भित्र भएको हरियो आकृति ओरायनको आकृति छ
आकाशमा देखिने तारहरूका कुनै समूहलाई खगोलशास्त्रमा **तारामण्डल** भनिन्छ। तारामण्डल रहेको आकाशलाई खगोलशास्त्रीहरूले ८८ ओटा खण्डमा विभाजन गरी ८८ ओटा तारामण्डल नामाकरण गरेका छन् । पहिले पहिले ग्रिक, रोम तथा अन्य सभ्यताका मानिसहरूले उत्तरपट्टी तारामण्डलहरु हेरी यी मण्डलहरूलाई कथासँग मिल्दो जनावर, देवता आदि पात्रहरू वा सामागृहरूको नाम दिएका थिए । जस्तै: सिंह (Leo), युगल माछा (Pisces), साँढे (Taurs) आदि । इतिहासमा विभिन्न सभ्यताहरू आकाशमा तारहरूका बीचमा कल्पित रेखाहरू खिचेर केही आकृतीहरू प्रतीतको छन् जुन उनले नाम दिए। मसलन प्राचीन भारतमा एक मृगशीर्ष नामको तारामण्डल बताइएको छ, जसलाई यूनानी सभ्यतामा ओरायन भन्दछन्, जसको अर्थ "शिकारी" हो। प्राचीन भारतमा तारामण्डलहरूलाई नक्षत्र भनिन्थ्यो। आधुनिक कालका खगोलशास्त्रमा तारामण्डल त्यही तारहरूका समूहहरूलाई भनिन्छ जुन समूहहरूमा अन्तरराष्ट्रिय स्तरमा अन्तरराष्ट्रिय खगोलीय सङ्घमा सहमति हो।

आधुनिक युगमा कुनै तारहरूका तारामण्डलका छेउ-छाउका क्षेत्रलाई पनि त्यसै तारामण्डलको नाम दिइन्छ। यस प्रकार पूरै खगोलीय गोलाकारलाई अलग-अलग तारामण्डलहरूमा विभाजित गरी दिइएको हो। यदि यो भन्ने हो कि कुनै खगोलीय वस्तु रात्रीमा आकाशमा कहाँ देखिनेछ यो भनिन्छ कि त्यो तारामण्डलमा स्थित हो। ध्यान रहहरू कि कुनै तारामण्डलमा देखिने वाले ताराहरू र अन्य वस्तुहरू पृथ्वीबाट हेर्नेमा चाहे एक-अर्कोका समीप लागहरू तर जरूरी छैन कि यस्तो वास्तवमा पनि हो। जस तरह दूर हेर्नेमा दुई पहाड एक-दूसरेका नजदीक लग सक्दछन् तर समीप जानेमा ठेगाना चल्दछका उनमा धेरै फासला छ र एक पहाड वास्तवमा दूसरे पहाडबाट मीलहरू पीछे छ। ताराहरु एकदमै राम्रा हुन्छन। एसले अँधेरी रातमा पनि उजेली छारिदिंछ।

## अन्य भाषाहरूमा

"तारामण्डल" लाई संस्कृतमा "नक्षत्र" भन्थे, र विभिन्न भारतीय भाषाहरूमा यसको लागि आज पनि यो शब्द प्रयोग हुन्छ। तारामण्डललाई अङ्ग्रेजीमा "कन्स्टेलेशन" (constellation) र अरबीमा "मजमुआ-अल-नजूम" (ur‎) भन्दछन्।

## तारागुच्छा र तारामण्डलमा अन्तर

तारामण्डल ती ताराहरू र खगोलीय वस्तुहरू हुन्छन् जुन पृथ्वीको सतहबाट हेर्दा स्थाई रूपमा आकाशमा एकै क्षेत्रमा जम्मा भएको देखिन्छ। यसको मतलब यो हैन कि यिनीहरू वास्तवमा एक-अर्काका नजिकछन् वा इनका नजीकमा कुनै महत्त्वपूर्ण गुरूत्वाकर्षक बन्धन होस्। यसका विपरीत तारागुच्छा ("स्टार क्लस्टर")का ताराहरू वास्तवमा एक गुच्छामा हुन्छन् र इनका आपसमा गुरूत्वाकर्षक बन्धन हुन्छ।

## यी पनि हेर्नुहोस्

* शिकारी तारामण्डल
* हंस तारामण्डल
* सर्प तारामण्डल
* खगोलशास्त्र
* नक्षत्र