Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# साहुल

साहुल
**साहुल** भनेको डकर्मीले भित्ताको काम गर्दा सुर सोझो भए–नभएको जाँच्न प्रयोग गरिने एउटा औजार हो। यो सामान्यतया ढुङ्गा, काठ वा सिसाबाट बनेको हुन्छ, तर अन्य धातुहरूबाट पनि बनाउन सकिन्छ।
# नक्सा

संसारको नक्सा
**नक्सा** भनेको वस्तु, क्षेत्र वा विषयवस्तु जस्ता केही ठाउँका तत्वहरू बीचको सम्बन्धलाई जोड दिने प्रतीकात्मक चित्रण हो। धेरै नक्साहरू स्थिर छन्, कागज वा केही अन्य टिकाऊ माध्यममा स्थिर छन्, जबकि अन्य गतिशील वा अन्तरक्रियात्मक छन्। यद्यपि प्रायः भूगोल चित्रण गर्न प्रयोग गरिन्छ, नक्साले कुनै पनि ठाउँ, वास्तविक वा काल्पनिक, सन्दर्भ वा स्केललाई ध्यान नदिई प्रतिनिधित्व गर्न सक्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# प्रधान मध्याह्न

**प्रधान मध्याह्न** वा **प्रधान मध्याह्न रेखा** भौगोलिक निर्देशाङ्क प्रणालीमा मध्याह्न रेखा (देशान्तरको रेखा) हो जसमा देशान्तर० डिग्रीको रूपमा परिभाषित गरिएको छ। अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा बेलायतको ग्रिनविच भन्ने ठाउँ छुने गरि खिचिएको ० डिग्रीको मध्याह्न रेखा भन्ने बुझिन्छ। एक मध्याह्नरेखा र यसको पूर्वाह्न रेखामा (३६० डिग्री-प्रणालीमा भएको १८०औँ मध्याह्नरेखा) एकदमै ठूलो वृत्त बन्छ। यो ठूलो वृत्तले गोलाकार रूपमा दुई गोलार्द्धलाई विभाजन गर्दछ। यदि कुनै व्यक्तिले पूर्व र पश्चिम दिशाबाट परिभाषित प्रमुख मध्याह्नरेखाबाट प्रयोग गर्छ भने त्यसलाई पूर्वीय गोलार्द्ध र पश्चिमी गोलार्द्ध भन्न सकिन्छ।
# अन्तर्राष्ट्रिय तिथि रेखा

**अन्तर्राष्ट्रिय तिथि रेखा** पृथ्वीको सतहमा कोरिएको एक काल्पनिक रेखा हो जुन उत्तरी ध्रुवदेखि दक्षिण ध्रुवसम्म फैलिएको छ भने यसलाई प्रशान्त महासागरको बीचैबीचबाट कोरिएको छ। यस रेखामा आधारित रहेर मिति परिवर्तन हुन्छ। यस रेखाको निर्धारण सन् १८८४ मा वासिङ्टनमा सम्पन्न एक सम्मेलनमा गरिएको थियो। जब कुनै जल परिवहकले पश्चिम दिशामा यात्रा गर्दछ भने त्यसको मितिमा एक दिन जोडिन्छ भने यदि उक्त परिवहन पूर्व दिशा तर्फ यात्रा गर्दछ भने एक दिन घटाइने गरिन्छ।पृथ्वीको हरेक १८० डिग्री देशान्तरमा ४ मिनेट समय फरका पदै जाँदा ग्रिनबिचदेखि पूर्वमा १८० डिग्री सम्म १२ घण्टा समय चाँडो र पश्चिम १८० डिग्रीमा १२ घण्टा ढिलो हुँदा ३६० डिग्रीमा २४ घण्टा समयको अन्तर पर्दछ। यो रेखादेखि पूर्वी भागमा र पश्चिम भागमा एकदिनको मिति फरका पर्ने र यसलाई अन्तराष्ट्रिय रूपमा विश्वले नै मान्य भएकाले यसलाई अन्तराष्ट्रिय तिथी रेखाको रुपमा मानिएको छ। यस रेखालाईनै आधार मानेर संसारको जुनसुकै स्थानको प्रमाणिक समय निधारण गर्ने गरिन्छ।

 (१८०° देशान्तर) वरिपरिको अन्तर्राष्ट्रिय तिथि रेखा
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# एसिया

|  **एसिया** |
| --- |
|  |
|  विश्व नक्सामा एसियाको स्थिति |
| कुल क्षेत्रफल |
| किमी २ | ४४,५७९,००० |
| स्क्वायर मिटर | १७,२१२,००० |
| जनसङ्ख्या | ३,८७९,०००,०००(पहिलो) |
| जनसङ्ख्या घनत्व | ८९/किमी२ (२२६/sq mi) |
| वासिन्दा | एसियाली  |
| राष्ट्र | ४७राष्ट्रको सूची |
| भाषा | भाषाको सूची |
| समय क्षेत्र | UTC+2 देखि UTC +12 |
| इंटरनेट TLD | .asia |
| ठूला शहरहरू | बेइजिंग दिल्ली टोक्यो काठमाडौँ मुम्बई आदी |

संसारकै सबभन्दा ठुलो महादेशको रूपमा प्रसिद्ध **एसिया महादेश** पृथ्वीको उत्तरी तथा पूर्वी गोलार्धमा अवस्थित छ। यो पश्चिममा युरोपसँग जोडिएको छ। एसिया र युरोपलाई संयुक्त रूपमा युरेशिया भनिन्छ।

एसियालाई भूमध्य सागर, कालो सागर, आर्कटिक महासागर, प्रशान्त महासागर र हिन्द महासागरले घेरेका छन् र युरोपसँग ककेसस पर्वत र उराल पर्वतले छुट्याएका छन् (BNA: Brand New Animal)।

## मुख्य लेख

**एसिया** आकार र जनसङ्ख्या दुबै दृष्टिबाट विश्वको सबै भन्दा ठूलो महाद्वीप हो, जुन उत्तर गोलार्द्धमा अबस्थित छ। पश्चिममा यसको सीमाना यूरोपसँग जोडिएको छ। एसिया र यूरोपलाई सम्मिलित रूपमा यूरेशिया पनि भनिन्छ।

एसियाई महाद्वीप भूमध्य सागर, अंध सागर, आर्कटिक महासागर, प्रशान्त महासागर, र हिन्द महासागरले घेरिएको छ। काकेशस पर्वत र यूराल पर्वत प्राकृतिक रूपबाट एसियालाई यूरोपबाट अलग गर्छ।

केही सबै भन्दा प्राचीन मानव सभ्यताहरूको जन्म यही महाद्वीपमा भयेको थियो जस्तै सुमेर, सिंधु घाटी सभ्यता, चीनको सभ्यता इत्यादि। चीन र भारत विश्वकै दुई सर्वाधिक जनसङ्ख्या भएका देश हुन।

एउटा लामो पश्चिममा स्थित भूसीमा यूरोपलाई एसियाबाट पृथक गर्दछ। तह सीमा उत्तर-दक्षिण दिशामा तल तिर रूसमा यूराल पर्वतसम्म जान्छ, यूराल नदीको किनारा-किनारा क्यास्पियन सागरसम्म, र फेरी काकेशस पर्वतसम्म हुदै अंध सागरसम्म। रूसको लगभग तीन चौथाई भू भाग एसियामा छ, र शेष यूरोपमा। चार अन्य एसियाई देशहरूको केही भूभाग पनि यूरोपको सीमामा आउछन।

एसिया विश्वकै सबै भन्दा ठूलो महाद्वीप हो। विश्वको कुल भूभागको लगभग ३/१०औँ भाग अथवा ३०% एसियामा छ, र यस महाद्वीपको जनसङ्ख्या अन्य सबै महाद्वीपहरूको संयुक्त जनसङ्ख्या भन्दा धेरै छ, लगभग ३/५औँ भाग अथवा ६०%। उत्तरमा बरफले भरिएको आर्कटिक देखि दक्षिणमा ऊष्ण भूमध्य रेखासम्म यो महाद्वीप लगभग १०,००० किमी क्षेत्रमा फैलिएको छ र केही विशाल खाली मरुभूमि, विश्वको सबै भन्दा अग्ला पर्वतहरू र केही सबै भन्दा लामो नदिहरूलाई पनि समेटेको छ।

## प्राचीन पुस्तकहरूमा वर्तमान एसियाको नाम

* जंबुद्वीप - मध्य भूमि।
* पुष्करद्वीप- उत्तर पूर्वी प्रदेश।
* शाकद्वीप - दक्षिण पूर्वी द्वीप समूह।

## एसिया महादेशका ठुलो ताल

|  |
| --- |
| 1. *अजरबैजान*
2. *अफगानिस्तान*
3. *आर्मेनिया*२
4. *इन्डोनेसिया*
5. *ईराक*
6. *इजरायल*
7. *इरान*
8. *उज्बेकिस्तान*
9. *उत्तर कोरिया*
10. *ओमान*
11. *कजाख्स्तान*
12. *कतार*
13. *कुवेत*
14. *कम्बोडिया*
15. *किर्गिजस्तान*
16. *चीन*
17. *जापान*
18. *जर्जिया*२
19. *ताजिकिस्तान*
20. *तुर्कमेनिस्तान*
21. *टर्की*
22. *थाइल्याण्ड*
23. *दक्षिण कोरिया*
24. *नेपाल*
25. *पाकिस्तान*
26. *पूर्वी टिमोर*
27. *फिलिपिन्स*
28. *बहराइन*
29. *बङ्गलादेश*
30. *ब्रुनाई*
31. *भारत*
32. *भूटान*
33. *मकाउ*३
34. *मलेशिया*
35. *मंगोलिया*
36. *मालदिभ्स*
37. *म्यानमार*
38. *यमन*
39. *जोर्डन*
40. रूस१
41. लाओस
42. लेवनान
43. भियतनाम
44. संयुक्त अरब इमिरेट्स
45. साइप्रस२
46. साउदी अरब
47. *सिंगापुर*
48. *सीरिया*
49. *श्रीलङ्का*
50. *हङकङ*३

  |

## यो पनि हेर्नुहोस्

* एसियासँग सम्बन्धित चित्र तथा श्रव्यदृश्यहरू विकिमिडिया कमन्समा रहेको छ।