# सन् २०२६ को इरान युद्ध

| सन् २०२६ को इरान द्वन्द्व |
| --- |
| मध्य पूर्व सङ्कट (सन् २०२३–वर्तमान)को भाग |
| प्रहार गरिएका स्थानहरू:  संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायल  इरान र हिजबुल्लाह |
|

|  |  |
| --- | --- |
| मिति | २८ फेब्रुअरी २०२६ – वर्तमान (४ महिना र २ दिन) |
| स्थान | पश्चिम एसिया (मुख्यतः फारसको खाडी र ऐतिहासिक पूर्व-भूमध्यसागरीय क्षेत्रहरू) |
| स्थिति |
जारी* अली खामेनेई सहित इरानी सरकारी अधिकारीहरूको हत्या
* सर्वोच्च नेता र अन्य सरकारी अधिकारीहरूको हत्यापछि अन्तरिम नेतृत्व परिषद्को स्थापना
* हर्मुज जलसन्धि कथित रूपमा इस्लामी क्रान्तिकारी सुरक्षा फौजद्वारा बन्द गरिएको
 |

 |
| योद्धा |
|  संयुक्त राज्य अमेरिका  इजरायल

---

**रक्षात्मक मात्र: बहराइन
* इरानी कुर्दिस्तानका राजनीतिक शक्तिहरूको गठबन्धन
	+ इरानी कुर्दिस्तानको लोकतान्त्रिक पार्टी
	+ कुर्दिस्तान स्वतन्त्रता पार्टी
* फ्रान्स
* जर्मनी
* युनान
* इराक
	+ कुर्दिस्तान क्षेत्र
* जोर्डन
* कुवेत
* ओमान
* कतार
* साउदी अरब
* सिरिया
* संयुक्त अरब इमिरेट्स
* संयुक्त अधिराज्य
	+ अक्रोत्तिरी र धेकेलिया
 |  इरान * प्रतिरोधको अक्ष
* + - यमन सर्वोच्च राजनीतिक परिषद्
			* Houthis
		- Hezbollah (२ मार्च देखि)
		- Popular Mobilization Forces
 |
| सेनापतिहरू |
|  डोनाल्ड ट्रम्प  जेडी भ्यान्स  मार्को रुबियो  पिट हेगसेथ  ड्यान केन  ब्राड कुपर  केनेथ विल्सबाक  डेरिल काउडल  बेन्जामिन नेतन्याहु  इजरायल काट्ज  डेभिड बार्निया  इयाल जामिर  तामिर यादाई  टोमर बार  स्लोमी बाइन्डर  इत्जिक कोहेन  से कालफेर  |  अली खामेनेई **X**  मसुद पेजेस्कियान  गोलम-हुसेन मोहसेनी-इजेई  अब्बास अराघची  अहमद वाहिदी  अजिज नासिरजादेह **X**  अली लारिजानी  अलिरेजा अराफी  अब्दोलरहिम मौसावी **X**  अली अब्दुल्लाही  अमिर हतामी  मोहम्मद पाकपुर **X**  माजिद मौसावी  अलिरेजा ताङसिरी  अली शामखानी **X**  अब्दुल-मलिक अल-हुथी  नैम कासिम |
| Units involved |
| *युद्ध क्रम हेर्नुहोस्* |
| मृत्यु र क्षति |
|  ४ सैनिक मारिए, ५ घाइते ३ एफ-१५इ विमान नष्ट (मैत्रीपूर्ण आक्रमण)  १२ जना मारिए, ११ बेपत्ता, ७७७ घाइते |  ४८ नेताहरू मारिएका (अमेरिकाको अनुसार) ९ युद्धपोतहरू डुबाइए (अमेरिकाको अनुसार) कम्तिमा १ एफ-४ र २ नर्थरोप एफ-५ विमानहरू नष्ट *इरानी रेड क्रिसेन्ट सोसाइटीका अनुसार:* ५५५ जना मारिएका (कम्तिमा १५० सर्वसाधारण सन् २०२६ को मिनाब विद्यालय हवाई हमलामा मारिएका), ७४७ घाइते

---

 ४ लडाकुको मृत्यु, ३ घाइते

---

 ३१ जनाको मृत्यु, १४९ घाइते |
|  संयुक्त अरब इमिरेट्समा ३ जनाको मृत्यु र ५८ अन्य घाइते  कुवेतमा १ जनाको मृत्यु र ३२ अन्य घाइते  कतारमा १६ जना घाइते  जोर्डनमा ५ जना घाइते बहराइनमा १ जनाको मृत्यु र ६ अन्य घाइते  ओमानमा १ जना घाइते  १ चिनियाँ नागरिकको इरानमा मृत्यु भएको  १ पाकिस्तानी नागरिकको मृत्यु संयुक्त अरब इमिरेट्समा भएको  संयुक्त अरब इमिरेट्समा १ नेपालीको मृत्यु हर्मुज जलसन्धिमा १ जना मारिएका र ४ अन्य घाइते भएका  |

सन् २०२६ फेब्रुअरी २८ का दिन इजरायल र संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानका विभिन्न स्थानहरूमा एकैसाथ समन्वयात्मक आक्रमण सुरु गरेपछि यसले एउटा ठूलो द्वन्द्व निम्त्याएको थियो। यस आक्रमणले उच्च पदस्थ अधिकारीहरू सहित सैन्य सुरक्षालाई निशाना बनाएको थियो र यसको उद्देश्य सत्ता परिवर्तन गराउनु थियो। यस आक्रमणमा परी इरानका द्वितीय सर्वोच्च नेता, अली खामेनेईले समेत ज्यान गुमाएका थिए।

आक्रमण हुनुभन्दा अघि ओमानको मध्यस्थतामा अप्रत्यक्ष आणविक वार्ता भएतापनि उक्त वार्ता कुनै सम्झौता बिनानै समाप्त भएको थियो। त्यसपछि संयुक्त राज्य अमेरिकाले सन् २००३ को इराक आक्रमण यताकै सबैभन्दा ठूलो सैन्य परिचालन मध्य पूर्वमा गरेको थियो। यसको सुरुवात अमेरिका र इजरायलले इरानका सहरहरू तेहरान, इस्फहान, कोम, कराज र केर्मानसाहमा गरेको संयुक्त आक्रमणबाट भएको थियो। यस आक्रमण मार्फत इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनेईको हत्या गरिएको र उनको निवास पूर्ण रूपमा ध्वस्त पारिएको थियो। सर्वोच्च नेताका साथसाथै इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का पूर्व प्रमुख अली सामखानी र अन्य धेरै इरानी अधिकारीहरू पनि मारिएका थिए।

प्रतिशोधस्वरूप, इरानले इजरायललाई लक्षित गर्नुका साथै फारसको खाडी क्षेत्रभरि आफ्ना दर्जनौँ ड्रोन र प्राक्षेपिक क्षेप्यास्त्रहरू प्रहार गरी त्यसको प्रमुख निशाना जोर्डन, कुवेत, बहराइन, कतार, इराक, साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्समा रहेका अमेरिकी सैन्य आधार शिविरहरूलाई बनाइएको थियो। इरानले कुवेत र संयुक्त अरब इमिरेट्सका अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलहरू सहित नागरिक उड्डयन सुविधाहरूमा समेत आक्रमण गरेको प्रतिवेदनहरू सार्वजनिक भएका थिए। यमनमा आधारित हुथीहरूले लाल सागरमा आफ्नो आक्रमण पुनः सुरु गर्ने घोषणा गरेका थिए। हर्मुज जलसन्धिलाई इरानद्वारा बन्द गरिएपछि विश्वव्यापी तेल र ग्यास ढुवानीमा अवरोध पुगेको थियो।

ट्रम्पले यस सैन्य अभियानको उद्देश्य इरानको क्षेप्यास्त्र र सैन्य क्षमता नष्ट गर्ने, इरानलाई आणविक हतियार प्राप्त गर्नबाट रोक्ने र अन्ततः त्यहाँको शासन सत्ता ढाल्नु रहेको घोषणा गरेका थिए। मार्च १ का दिन ट्रम्पले यी उद्देश्यहरू पूरा हुन एक महिना वा सोभन्दा कम समय लाग्ने बताएता पनि विश्लेषकहरूले भने परिवर्तन भइरहने यस्ता उद्देश्यहरू तोकिएको समय सीमाभित्र पूरा हुन सक्नेमा प्रश्न उठाएका थिए।

यी आक्रमणहरूप्रति अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रियाहरू मिश्रित रहेका छन्। विश्वभरि नै आक्रमणको समर्थनमा उत्सव र आक्रमणको विरोधमा प्रदर्शनहरू आयोजना गरिएका र यसैको प्रतिक्रियास्वरूप विभिन्न स्थानमा गोलीकाण्डका घटनाहरू समेत भएका थिए। संयुक्त राष्ट्र सङ्घ र धेरै तटस्थ देशहरूले मध्य पूर्वको स्थिरतामा दखल पुर्‍याएको भन्दै सुरुवाती आक्रमणहरूको निन्दा गरेका थिए भने अन्य केहीले भने यस क्षेत्रका अमेरिकी सहयोगीहरूमाथि इरानले गरेको प्रतिशोधात्मक आक्रमणको आलोचना गरेका थिए। यस सैन्य अभियानका आलोचकहरूले यसलाई अमेरिकी कानुन विपरित अवैध र अन्तर्राष्ट्रिय कानुन अन्तर्गत इरानको सार्वभौमिकताको उल्लङ्घनको रूपमा समेत वर्णन गरेका छन्।

## टिप्पणीहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू