# ब्रिक्स

ब्रिक्स| ब्राजिल, रुस, भारत, चीन र दक्षिण अफ्रिका

---

 |
| ब्रिक्सका नेताहरू, बायाँ देखि दायाँ सम्म: सि जिनपिङ, भ्लादिमिर पुटिन, जइर बोल्सोनारू, नरेन्द्र मोदी र सिरिल रामाफोसा |
| ब्रिक्सका सदस्य राष्ट्रहरू

---

**सदस्य राष्ट्र र प्रमुख नेताहरू:**

---

|  |  |
| --- | --- |
|  ब्राजिल | राष्ट्रपति जइर बोल्सोनारू |
|  रूस | राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुतिन |
|  भारत (सन् २०२१ को आयोजक) | प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी |
|  चीन | राष्ट्रपति सि जिनपिङ  |
|  दक्षिण अफ्रिका | राष्ट्रपति सिरिल रामाफोसा |

---

 |
| सङ्क्षिप्त नाम | ब्रिक्स |
| बाट नामित | सदस्य राष्ट्रहरू' प्रारम्भिक |
| पूर्वाधिकारी | ब्रिक |
| गठन | सेप्टेम्बर २००६ (संयुक्त राष्ट्र महासभा ६१औँ सत्र) प्रथम ब्रिक सम्मेलन: १६ जुन २००९ |
| संस्थापक | **संयुक्त राष्ट्र महासभा ६१औँ सत्र:**  सेल्सो आमोरिम  सेर्गेई लाभ्रोभ  प्रणब मुखर्जी  लि झाओसिङ  भ्लादिमिर पुतिन

---

**प्रथम बिक्स सम्मेलन:**  लुला दा सिल्भा  दिमित्री मेदभेदेभ  मनमोहन सिंह  हु जिन्ताओ |
| स्थान | संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्रधान कार्यालय, न्युयोर्क सहर (संयुक्त राष्ट्र महासभा ६१औँ सत्र) येकातेरिनबर्ग (प्रथम ब्रिक सम्मेलन) |
| प्रकार | अन्तरसरकारी सङ्गठन |
| लक्ष्य | राजनीतिक |
| प्रधान कार्यालय | ब्रिक्स भवन |
| स्थान | * साङ्घाई, चीन
 |
| क्षेत्रहरू | अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति |
| सदस्यता (सन् २०११) | ५ |
| वेबसाइट |  |
| पूर्व नाम | ब्रिक |

**ब्रिक्स** पाँच प्रमुख उदीयमान अर्थव्यवस्थाहरू: ब्राजिल, रुस, भारत, चीन र दक्षिण अफ्रिकालाई जोड्ने गरि तयार पारिएको संक्षिप्त रूप हो। ब्रिक्स सदस्यहरू क्षेत्रीय मामिलाहरूमा आफ्नो उल्लेखनीय प्रभावको लागि चिनिन्छन्। सन् २००९ देखि ब्रिक्स राष्ट्रका सरकारहरू वार्षिक रुपमा औपचारिक शिखर सम्मेलन गर्दै आएका छन्। भारतले ९ सेप्टेम्बर २०२१ मा सबैभन्दा पछिल्लो १३औँ ब्रिक्स शिखर सम्मेलन आयोजना गरेको थियो।

सन् २०१० मा दक्षिण अफ्रिका यस सङ्गठनमा जोडिनु अगाडी रुस, ब्राजिल, भारत, चीन गरि चार राष्ट्रलाई छोटकरीमा "ब्रिक" भनेर समूहकृत गरिएको थियो। ब्रिक्स राष्ट्रको संयुक्त क्षेत्रफल ३९,७४६,२२० वर्ग किलोमिटर (१५,३४६,१०१.० वर्ग माइल) रहेको छ भने यसको अनुमानित कुल जनसङ्ख्या लगभग ३.२१ अर्ब, अर्थात बिक्र्समा विश्वको लगभग २६.६५६% भुभाग र विश्व जनसङ्ख्याको ४१.५३% रहेका छन्। पाँच मध्ये चार सदस्य (चीन, भारत, ब्राजिल र रसिया) जनसङ्ख्या अनुसार विश्वका दश ठूला देशहरू मध्ये एक हुन् र दक्षिण अफ्रिका भने दुबै जनसङ्ख्या र क्षेत्रफलको आधारमा चौविसौँ स्थानमा रहेको छ।

ब्रिक्सको सबै राष्ट्र जि २० (अर्थात २० को समूह)को सदस्य हुन्। सन् २०१८ सम्ममा, यी पाँच राष्ट्रहरूको संयुक्त कुल ग्राहस्थ उत्पादन १९.६ खर्ब अमेरिकी डलर, कुल विश्व उत्पादको लगभग २३.२%, लगभग अमेरिकी डलर ४०.५५ खर्ब (विश्वको कुल ग्राहस्थ उत्पादन ३२%) र यी देशको संयुक्त विदेशी भण्डारमा अनुमानित ४.४६ खर्ब अमेरिकी डलर सञ्चित थियो। ब्रिक्सका सदस्य राष्ट्रहरूले थुप्रै टिप्पणीकारहरूबाट प्रशंसा र आलोचना दुवै प्राप्त गरेका छन्। ब्रिक्सका सदस्य राष्ट्रहरू बीच मुख्यतः हस्तक्षेप रहित, समानता र पारस्परिक लाभको आधारमा द्विपक्षीय सम्बन्ध सञ्चालन गरिन्छ। ब्रिक्स समूहको अस्तित्वले औपचारिक वा अनौपचारिक गठबन्धनलाई सङ्केत गर्दैन। यी पाँच सरकारबीच विभिन्न आर्थिक, प्रादेशिक र राजनीतिक विवादहरू कायम रहेका छन्।

## इतिहास

## शिखर सम्मेलन

समूहले सन् २००९ देखि वार्षिक रूपमा शिखर सम्मेलनको आयोजना गर्दै आएको छ जसमा सदस्य राष्ट्रहरूले पालै पालो आयोजना गर्दै आएका छन्। दक्षिण अफ्रिका प्रवेश गर्नु अघि, सन् २००९ र सन् २०१० मा दुई ब्रिक शिखर सम्मेलनहरू आयोजना गरिएका थिए। पहिलो पाँच सदस्यीय ब्रिक्स शिखर सम्मेलन सन् २०११ मा भएको थियो। हालैको ब्रिक्स शिखर सम्मेलन १३ देखि १४ नोभेम्बर २०१९ सम्म ब्राजिलमा सम्पन्न भएको थियो। भारतले नयाँ दिल्लीमा सन् २०२१ शिखर सम्मेलनको आयोजना गरेको र चीनसँगको तनावको बीचमा, चिनियाँ नेता सी जिनपिङले सन् २०२१ मा भारतको अध्यक्षतालाई समर्थन गरेर नरम कदम चालेका थिए।

## सदस्यहरू

अहिले ६ पूर्ण सदस्यहरू रहेकोमा २०८० पाैष १६ पछि थप ६ पुर्ण सदस्य राष्ट्रहरू थपिनेछन्। नयाँ थपिने राष्ट्रहरूमा एसियाका ३,अफ्रिकाका २ र दक्षिण अमेरिकाको १ छन्।

नक्शा:
  सदस्य राष्ट्र
  आवेदक
  जोडिन इच्छा व्यक्त
### सदस्यताका लागि आवेदन दिएका देशहरू

कुल १५ देशहरूलेब्रिक्स मा सामेल हुन औपचारिक रूपमा आवेदन दिएका छन्, जसलाई निम्नानुसार सूचीबद्ध गरिएको छ:

* अल्जेरिया (सन् २०२२ मा आवेदन दिएको)
* बहराइन
* बङ्गलादेश (२०२३ मा आवेदन दिएको)
* बेलारुस (२०२३ मा आवेदन दिएको)
* बोलिभिया (२०२३ मा आवेदन दिएको)
* क्युबा (२०२३ मा आवेदन दिएको)
* होन्डुरस (२०२३ मा आवेदन दिएको)
* कजाख्स्तान (२०२३ मा आवेदन दिएको)
* कुवेत (२०२३ मा आवेदन दिएको)
* पाकिस्तान (२०२३ मा आवेदन दिएको)
* प्यालेस्टाइन (२०२३ मा आवेदन दिएको)
* सेनेगल (२०२३ मा आवेदन दिएको)
* थाइल्यान्ड
* भेनेजुएला (सन् २०२३ मा आवेदन दिएको)
* भियतनाम (सन् २०२३ मा आवेदन दिएको)

## टिप्पणीहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू