# संयुक्त राज्य अमेरिका

| संयुक्त राज्य अमेरिका United States of America Estados Unidos de América |
| --- |
|
झन्डा

निसाना छाप

 |
| **आदर्श वाक्य:**हामी प्रभुमा विश्वास गर्छौं अङ्ग्रेजी: In God We Trust  (आधिकारिक) *E Pluribus Unum*  (परम्परागत) (ल्याटिन: धेरैमध्येको, एउटा) |
| **राष्ट्रिय गान:**"द स्टार–स्प्याङ्गल्ड ब्यानर"  |
|  |
| राजधानी | वाशिङ्टन, डी.सी. |
| सबैभन्दा ठुलो सहर | न्यु योर्क |
| आधिकारिक भाषाहरू | सङ्घीय स्तरमा कुनै पनि छैन |
| राष्ट्रिय भाषा | अङ्ग्रेजी (*de facto*) |
| सरकार | सङ्घीय राष्ट्रपतिय प्रणालीसहितको संवैधानिक गणतन्त्र |
|  |
| • राष्ट्रपति  | जो बाइडेन (डे) |
| • उपराष्ट्रपति  | कमला ह्यारिस (डे) |
| • सभामुख | न्यान्सी पेलोसी (डे) |
| • प्रधान न्यायाधीश  | जोन रोबर्ट्स |
|  |
| व्यवस्थापिका | कङ्ग्रेस |
| • माथिल्लो सदन | सिनेट |
| • तल्लो सदन | प्रतिनिधि सभा |
| स्वतन्त्रता संयुक्त अधिराज्यबाट |
|  |
| • घोषणा मिति  | सन् १७७६ जुलाई ४ |
| • मान्यता पाएको मिति  | सन् १७८३ सेप्टेम्बर ३ |
| • वर्तमान संविधान  | सन् १७८८ जुन २१ |
|  |
| मुद्रा | अमेरिकी डलर |
| • ग्रीष्मकालीन (अरुणोदय बचत समय) | अन्तर्राष्ट्रिय प्रमाणिक समय+५:४५ |
| मिति ढाँचा | m/d/yyyy (AD) |
| सडक प्रयोग | right |
| टेलिफोन कोड | +१ |
| इन्टरनेट डोमेन | डटयूएस डटगव डटमिल डटइडीयू |
| **वेबसाइट** यूएसए.गव |

**संयुक्त राज्य अमेरिका**, (सामान्यत: **अमेरिका**, **यु.एस्.ए.** वा **यु.एस्.**) संवैधानिक सङ्घीय गणतन्त्रमा आधारित उत्तर अमेरिका महादेशमा रहेको विश्वको चौथो ठुलो राष्ट्र हो। ५० वटा संवैधानिक राज्यमा बाँडिएको अमेरिकाको राजधानी वाशिङ्टन, डी.सी. हो। यहाँका अठ्चालीस राज्य प्रशान्त र आन्ध्र महासागरहरूको बीचमा मध्य उत्तर अमेरिकामा पर्दछन् जसको उत्तरमा क्यानाडा र दक्षिणमा मेक्सिको छ। बाँकी दुई मध्ये अलास्का सोही महादेशको उत्तरपश्चिममा पर्दछ जसको पूर्वमा क्यानाडा र पश्चिममा रुस रहेको छ। त्यसैगरी हवाइ राज्य भने मध्य प्रशान्त महासागरमा अवस्थित द्वीपमा पर्दछ। ९८ लाख वर्ग कि. मि.मा फैलिएको र ३१,७७,१२,००० जनसङ्ख्या भएको, संयुक्त राज्य अमेरिका, विश्वका बहुसांस्कृतिक देशहरूमध्ये एक हो।

पालेओ-आदिवासीहरू कम्तिमा १२,००० वर्ष पहिले उत्तर अमेरिकी मुख्य भूमिमा साइबेरियाबाट बसाइँ सरेका थिए, र उन्नत संस्कृतिहरू पछि देखा पर्न थाले। १६औँ शताब्दीको दौडान युरोपेली उपनिवेशवादीहरू आइपुग्दा यी उन्नत संस्कृतिहरू लगभग पूर्ण रूपमा घटिसकेका थिए।

संयुक्त राज्य द्वि-सदनात्मक व्यवस्थापिका सहित तीन फरक सरकारी अङ्ग भएको सङ्घीय गणतन्त्र हो। अमेरिका संयुक्त राष्ट्रसङ्घ, विश्व बैङ्क, अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोष, अर्गनाइजेसन अफ अमेरिकन स्टेट्स, नेटो, र अन्य अन्तराष्ट्रिय सङ्गठन हरूको संस्थापक सदस्य हो। यो संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदको स्थायी सदस्य पनि हो।

## इतिहास

संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थापनाको आधिकारिक मिति ४ जुलाई १७७६ हो, जब द्वितीय महाद्विपीय काङ्ग्रेसले १३ पृथकतावदी उपनिवेशिक राज्यहरूको प्रतिनिधि स्वरूप स्वतन्त्रताको घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरे। यद्यपि सन् १७८८ मा जब लेख सङ्घ (आर्टिकल्स अफ कन्फिडिरेसन)को स्थानमा अमेरिकी संविधान ल्याइयो, सरकारको मूलभूत ढाँचामा धेरै परिवर्तन गरियो।

सरकारी राजधानी फिलाडेल्फियामा स्थानान्तरित हुनु भन्दा अगाडि , न्युयोर्क सहर एक वर्ष सम्म सङ्घीय राजधानी थियो। १७९१ मा, राज्यहरूले व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र कानुनी सुरक्षाको सीमाको सङ्घीय प्रतिबन्धलाई निषिद्ध गर्न अधिकार विधेयक लाई पारित गरे, संविधानमा दस संशोधन गरे। उत्तरी राज्यहरूले १७८० देखि १८०४ को बीचमा दास प्रथालाई प्रतिबन्ध लगाइयो तर दक्षिणी राज्यहरूमा यो प्रथा कायमै रह्यो। सन् १८०० मा नयाँ स्थापित सहर नया बसा वाशिंगटन डीसी सङ्घीय सरकार र राष्ट्रको नयाँ राजधानी बन्यो।

दोस्रो विश्वयुद्ध पछि, संयुक्त राज्यले युरोपको पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्न मार्शल प्लान सुरु गर्यो। यस अवधिमा शीतयुद्धको सुरुवात पनि भयो, जहाँ अमेरिका र सोभियत सङ्घबीचको भूराजनीतिक तनावले वैचारिक मतभेद र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभावको प्रतिस्पर्धाले दुई देशहरूलाई युरोपको मामिलामा प्रभुत्व जमाउन नेतृत्व गर्‍यो, जसमा अमेरिकी नेतृत्वको पूँजीवादी पश्चिमी ब्लक र सोभियत नेतृत्वको कम्युनिस्ट पूर्वी ब्लक आमने सामने थिए। संयुक्त राज्य अमेरिकाले सोभियत सङ्घसँग गठबन्धन मानिने सरकारहरू विरुद्ध शासन परिवर्तनमा संलग्न भएको, कोरियाली र भियतनाम युद्धहरू जस्ता द्वन्द्वहरूमा भाग लियो, र अन्तरिक्ष दौडमा प्रतिस्पर्धा गर्‍यो, १९६९ मा पहिलो चालक दल चन्द्रमा अवतरणमा परिणत भयो। आन्तरिक रूपमा, संयुक्त राज्यले दोस्रो विश्वयुद्ध पछि ठुलो आर्थिक वृद्धि, सहरीकरण, र जनसङ्ख्या वृद्धि अनुभव गर्यो, र अलास्का र हवाईलाई राज्यको रूपमा स्वीकार गर्यो।

मार्टिन लुथर किंग जुनियरले २८ अगस्ट, १९६३ मा वाशिंगटनमा मार्चको समयमा लिंकन मेमोरियलमा आफ्नो "आई हेभ ए ड्रीम" भाषण दिन्छन्।
मार्टिन लुथर किंग जुनियर १९६० को दशक को प्रारम्भमा एक प्रमुख नेता बनेर नागरिक अधिकार आन्दोलनको उदय भयो। राष्ट्रपति लिन्डन बी. जोन्सनले गरिबी र जातीय असमानतालाई सम्बोधन गर्न मतदान अधिकार ऐन र नागरिक अधिकार ऐन सहितका व्यापक कानून र नीतिहरू प्रस्तुत गर्दै "महान समाज" को पहल गरे। संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रति संस्कृति आन्दोलनले मनोरञ्जनात्मक लागुपदार्थको प्रयोग, कामुकताका लागि कुन पदार्थहरू स्वीकार्य छन् भनेर मनोवृत्तिको उदारीकरण सहित महत्त्वपूर्ण सामाजिक परिवर्तनहरू ल्यायो। र आधुनिक समलिङ्गी अधिकार आन्दोलनको सुरुवात साथै सैन्य मस्यौदाको खुला अवज्ञा र भियतनाममा हस्तक्षेपको विरोध सुरुवात पनि भयो।

रिचर्ड निक्सनको राष्ट्रपतिको कार्यकालले भियतनामबाट अमेरिकी फिर्ता भयो तर वाटरगेट काण्ड पनि देखियो, जसले उनको राजीनामा र दशकौंसम्म विस्तार भएको सरकारको जनताको विश्वासमा गिरावट ल्यायो। सन् १९७० को दशकमा महिला श्रम सहभागितामा वृद्धि भएपछि, सन् १९८५ सम्ममा १६ वर्ष र सोभन्दा माथिका अधिकांश महिलाहरूले रोजगारी पाएका थिए। १९७० र १९८० को प्रारम्भमा आर्थिक मन्दी देखियो र राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगनले नवउदारवादी सुधार र सोभियत सङ्घ तर्फ रोलब्याक रणनीतिको साथ प्रतिक्रिया दिए। १९८० को दशकको अन्त र १९९० को प्रारम्भमा वार्सा सम्झौताको पतन र सोभियत सङ्घको विघटन देखियो, जसले शीत युद्धको अन्त्य भयो र अमेरिकालाई विश्वको एकमात्र महाशक्तिको रूपमा बलियो बनायो।

२१औँ शताब्दीको पहिलो दशकहरूमा, अमेरिकाले आतंकवादबाट चुनौतीहरूको सामना गर्यो, २००१ सेप्टेम्बर ११ मा सेप्टेम्बर ११ को आक्रमणको कारणले अफगानिस्तान र इराकमा आतंकवाद र सैन्य हस्तक्षेपहरू विरुद्धको युद्धको नेतृत्व गर्यो।

सन् २००६ मा अमेरिकी आवास बबल २००७-२००८ वित्तीय सङ्कट र ठुलो मन्दीमा परिणत भयो, जुन महामन्दी पछिको सबैभन्दा ठुलो आर्थिक संकुचन हो। आर्थिक सङ्कटको बीचमा, बराक ओबामा, पहिलो बहुजातीय राष्ट्रपति, २००८ मा निर्वाचित भए।

राजनीतिक ध्रुवीकरण बढ्यो किनकि सांस्कृतिक मुद्दाहरूमा सामाजिक-राजनीतिक बहसहरू राजनीतिक छलफलमा हावी भयो। कोभिड-१९ महामारी को परिणामस्वरूप १०० मिलियन भन्दा बढी घटनाहरू पुष्टि भएका र १ मिलियनको मृत्यु भएको छ, यसलाई अमेरिकी इतिहासमा सबैभन्दा घातक महामारी बनाउँदै।२०२० को अमेरिकी राष्ट्रपतिको चुनावलाई उल्टाउने प्रयासहरू ६, २०२१ मा संयुक्त राज्यको क्यापिटलमा आक्रमणमा परिणत भयो जसले राष्ट्रपति-निर्वाचित जो बिडेनलाई शक्तिको शान्तिपूर्ण हस्तान्तरण रोक्न प्रयास गर्यो।

## राजनीतिक तथा प्रशाशनिक संरचना

संयुक्त राज्य अमेरिकामा ५० वटा राज्य रहेका छन्। संयुक्त राज्य अमेरिका ५० राज्यहरू र एक संघीय राजधानी जिल्ला, वाशिंगटन, डी.सी. मिलेर बनेको संघीय गणतन्त्र हो। अमेरिकाले पाँच असंगठित क्षेत्रहरू र धेरै बसोबास नभएका टापुहरूको स्वामित्व राख्छ। यो विश्वको सबैभन्दा पुरानो संघ हो, र यसको संघीय सरकारको राष्ट्रपतिय प्रणालीलाई विश्वभरका धेरै नयाँ स्वतन्त्र राज्यहरूले उपनिवेशीकरणको अन्त्य पछि पूर्ण वा आंशिक रूपमा अपनाएका छन्। संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधानले देशको सर्वोच्च कानुनी दस्तावेजको रूपमा काम गर्दछ।

### संघीय सरकार

तीन शाखाहरू मिलेर बनेको, सबैको मुख्यालय वाशिंगटन, डी.सी.मा रहेको, संघीय सरकार संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रिय सरकार हो। अमेरिकी संविधानले तीन शाखाहरू मध्ये कुनै पनि सर्वोच्च बन्नबाट रोक्नको लागि नियन्त्रण र सन्तुलनको प्रणाली प्रदान गर्ने उद्देश्यले शक्तिहरूको पृथकीकरण स्थापित गर्दछ।

## राज्य

|  |  |
| --- | --- |
| * आलास्का
* अलाबामा
* आर्कन्सा
* आयडाहो
* आयोवा
* इन्डियाना
* इलिनाय
* एरिजोना
* ओहायो
* ओरेगन
* ओक्लाहोमा
* कन्सास
* केन्टकी
* क्यालिफोर्निया
* कोलोराडो
* कनेक्टिकट
* जर्जिया
* टेनेसी
* टेक्सस
* डेलावेयर
* न्यु जर्सी
* न्यु योर्क
* नेब्रास्का
* न्यू मेक्सिको
* नेवाडा
 | * नर्थ डेकोटा
* न्यु ह्याम्पशायर
* नर्थ क्यारोलाईना
* पेन्सिलभेनिया
* फ्लोरिडा
* मेन
* मेरिल्यान्ड
* मिचिगन
* मिनिसोटा
* मिसिसिपी
* म्यासेचुसेट्स
* मोन्टाना
* मिसौरी
* रोड आइल्यान्ड
* विस्कान्सिन
* भर्जिनिया
* भर्मांट
* वायोमिङ
* साउथ क्यारोलाईना
* साउथ डेकोटा
* वेस्ट भर्जिनिया
* युटा
* लुजियाना
* वाशिङ्गटन डि.सि.
* हवाई

  |

राजधानी

* वाशिङ्गटन डि.सि.

## अर्थतन्त्र

अमेरिकाको उच्च विकसित मिश्रित अर्थतन्त्र छ जुन लगभग १८९० देखि विश्वको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र रहेको छ। यसको २०२४ को २९ ट्रिलियन डलरभन्दा बढीको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) विश्वव्यापी आर्थिक उत्पादनको २५% भन्दा बढी, वा क्रयशक्ति समानता (PPP) मा १५% भन्दा बढी थियो।

आम्दानीको हिसाबले विश्वका ५०० ठूला कम्पनीहरूमध्ये, २०२५ मा १३८ वटाको मुख्यालय अमेरिकामा थियो, जुन कुनै पनि देशको सबैभन्दा बढी संख्या हो। अमेरिकी डलर अन्तर्राष्ट्रिय लेनदेनमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने मुद्रा हो र विश्वको अग्रणी आरक्षित मुद्रा हो, जुन देशको प्रमुख अर्थतन्त्र, यसको सेना, पेट्रोडलर प्रणाली, यसको ठूलो अमेरिकी ट्रेजरी बजार र यसको लिङ्क गरिएको युरोडलरद्वारा समर्थित छ। धेरै देशहरूले यसलाई आफ्नो आधिकारिक मुद्राको रूपमा प्रयोग गर्छन्, र अरूमा यो वास्तविक मुद्रा हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू