# जी-ट्वान्टी

G20| Group of Twenty |
|   Member countries in the G-20
  Countries represented through the membership of the European Union
  Countries permanently invited (Spain)
 |
| आदर्श वाक्य | *Vasudhaiva Kutumbakam* (संस्कृत: वसुधैव कुटुम्बकम्) (अनुवाद: *One Earth, One Family, One Future*) |
| गठन | २६ सेप्टेम्बर १९९९ (१९९९-०९-26) २००८ (2008) (heads-of-state/heads-of-government summits) |
| प्रकार | International organization |
| लक्ष्य | Bring together systemically important industrialized and developing economies to discuss key issues in the global economy. |
| प्रधान कार्यालय | New Delhi 2023 (Current Capital city of G20 Host) |
| सदस्यता  |
20 members
* अर्जेन्टिना
* अस्ट्रेलिया
* ब्राजिल
* क्यानडा
* चीन
* फ्रान्स
* जर्मनी
* भारत
* इन्डोनेसिया
* इटाली
* ढाँचा:JAP
* मेक्सिको
* दक्षिण कोरिया
* रुस
* साउदी अरब
* दक्षिण अफ्रिका
* टर्की
* संयुक्त अधिराज्य
* संयुक्त राज्य अमेरिका
* युरोपेली सङ्घ
 |
| Chairman (Incumbent) |  Narendra Modi, Prime Minister of India |
| वेबसाइट |  |

**जी-२०** (**G२०** वा **ग्रुप अफ २०)** १९ देश र युरोपेली संघ (EU) मिलेर बनेको अन्तरसरकारी मञ्च हो। यसले विश्वव्यापी अर्थतन्त्रसंग सम्बन्धित अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय स्थिरता, जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरण र दिगो विकास जस्ता प्रमुख मुद्दाहरूलाई सम्बोधन गर्न काम गर्छ।

जी २० मा औद्योगिक र विकासोन्मुख राष्ट्रहरू सहित विश्वका सबैभन्दा ठूला अर्थतन्त्रका अर्थ मन्त्रालयहरू मिलेर बनेको छ; यसले विश्वको कुल उत्पादन (GWP) को करिब ८०%, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारको ७५ %, विश्वव्यापी जनसंख्याको दुई तिहाई, र विश्वको कुल क्षेत्रफलको ६०% ओगटेको छ।

**जी-२०** को स्थापना १९९९ मा धेरै विश्व आर्थिक संकटको प्रतिक्रियामा भएको थियो। २००८ देखि, यसले वर्षमा कम्तिमा सदस्य राष्ट्रको सरकार वा राष्ट्रप्रमुख, अर्थमन्त्री, वा विदेश मन्त्री, र अन्य उच्च-स्तरीय अधिकारीहरू सम्मिलित शिखर सम्मेलन गर्छ; युरोपेली संघको प्रतिनिधित्व युरोपेली आयोग र युरोपेली केन्द्रीय बैंकले गर्छ। अन्य देशहरू, अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू, र गैर-सरकारी संस्थाहरूलाई शिखर सम्मेलनमा भाग लिन आमन्त्रित गरिएको छ, केही स्थायी रूपमा।

## शिखर सम्मेलन

जी-२० अर्थ मन्त्री र कन्द्रीय बैंकको गभर्नरको शिकार सम्मेलन, जसले नेताको शिखर सम्मेलनको आयोजना गर्छ र सम्मेलनको निर्णयको कार्वनायाँ गर्छ, को स्थापना २००७-२००८ को आर्थिक सङ्कट र उदयीमान राष्ट्रहरू वैशिक अर्थतन्त्रको केन्द्रमा नभएको स्थिति को सामना गर्न भएको थियो । थप, सरकार प्रमुख र राष्ट्र प्रमुखको जी-२० शिखर सम्मेलन को आयोजना भयो ।

२००८ को संयुक्त राज्य अमेरिका मा पहिलो शिखर सम्मेलन पछी, जी-२० नेताहरू २००९ मा दुई पटक लन्डन र पिट्सबर्गमा र २०१० मा टोरन्टो र सियोलमा भेटे ।

Since 2011, when France chaired and hosted the G20, the summits have been held only once a year. The 2016 summit was held in Hangzhou, China, the 2017 summit was held in Hamburg, Germany, the 2018 summit was held in Buenos Aires, Argentina, the 2019 summit was held in Osaka, Japan, the 2020 summit was scheduled in Riyadh, Saudi Arabia but it was held virtually due to Covid-19, the 2021 summit was held in Rome, Italy and the 2022 summit was held in Bali, Indonesia.

जापानले २०१९ शिखर सम्मेलनको आयोजना गरेको थियो, २०२० शिखर सम्मेलन साउदी अरेबियामा हुने थियो, तर यसको सट्टा साउदी अरेबियाको अध्यक्षतामा COVID-१९ महामारीको कारणले २१-२२ नोभेम्बर २०२० मा भएको थियो। २०२१ G२० रोम शिखर सम्मेलन जुन इटालीको राजधानी रोममा ३०-३१ अक्टोबर २०२१ मा आयोजित भएको थियो।

इन्डोनेसियाले १ डिसेम्बर २०२१ देखि ३० नोबेम्बर २०२२ सम्म जी- ट्वान्टी को अध्यक्षता गरेको थियो। आफ्नो अध्यक्षताको दौडान, इन्डोनेसियाले विश्वव्यापी कोभिद-१९ महामारी र यससँग सम्बन्धित चुनौतीहरूलाई सामूहिक रूपमा कसरी पार गर्ने भन्नेमा केन्द्रित थियो। इन्डोनेसियाको जी-२० अध्यक्षताका तीन प्राथमिकताहरू विश्वव्यापी स्वास्थ्य वास्तुकला, डिजिटल रूपान्तरण, र दिगो ऊर्जा हरू थिए।

भारतले १ डिसेम्बर २०२२ देखि जी-२० अध्यक्षता गरेको छ, यसको अध्यक्षताको विषय संस्कृतमा " [[[वसुधैव कुटुम्बकम्]]] Error: {{लिप्यन्तरण}}: transliteration text not Latin script (pos 3: व) (help) " वा "एक पृथ्वी, एक परिवार, एक भविष्य" रहेको छ ।

## सदस्य राष्ट्र

| Member | व्यापार अर्ब अमेरिकी डलर (२०२२) | Nom. GDP mil. USD (२०२३) | PPP GDP mil. USD (२०२३) | Nom. GDP per capita USD (२०२३) | PPP GDP per capita USD (२०२३) | HDI (२०२१) | जनसंख्या (२०२२) | क्षेत्रफल किमी२ | स्थायी५ | जी-४ | जी-७ | ब्रिक्स | MIKTA | DAC | OECD | C'wth | नेटो | साङ्घाई सहयोग सङ्गठन | IMF आर्थिक बर्गीकरण |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Argentina | १७०.० | ६४१,१०२ | १,२७४,८०७ | १३,७०९ | २७,२६१ | ०.८४२ | ४६,३००,००० | २,७८०,४०० | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | Emerging |
|  Australia | ७२१.४ | १,७०७,५४८ | १,७१८,०९७ | ६४,९६४ | ६५,३६६ | ०.९५१ | २६,१४१,३६९ | ७,६९२,०२४ | होइन | होइन | होइन | होइन | हो | हो | हो | हो | होइन | होइन | Advanced |
|  Brazil | ६२६.४ | २,०८१,२३५ | ४,०२०,३८१ | ९,६७३ | १८,६८६ | ०.७५४ | २१७,२४०,०६० | ८,५१५,७६७ | होइन | हो | होइन | हो | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | Emerging |
|  Canada | १,१७९.१ | २,०८९,६७४ | २,३८५,१२४ | ५२,७२२ | ६०,१७७ | ०.९३६ | ३८,७४३,००० | ९,९८४,६७० | होइन | होइन | हो | होइन | होइन | हो | हो | हो | हो | होइन | Advanced |
|  China | ६,३०९.६ | १९,३७३,५८६ | ३३,०१४,९९८ | १३,७२१ | २३,३८२ | ०.७६८ | १,४११,७५०,००० | ९,५९६,९६० | हो | होइन | होइन | हो | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | हो | Emerging |
|  France | १,४३५.८ | २,९२३,४८९ | ३,८७२,७२९ | ४४,४०८ | ५८,८२८ | ०.९०३ | ६८,३०५,१४८ | ६४०,६७९ | हो | होइन | हो | होइन | होइन | हो | हो | होइन | हो | होइन | Advanced |
|  Germany | ३,२२६.९ | ४,३०८,८५४ | ५,५४५,६५६ | ५१,३८४ | ६६,१३२ | ०.९४२ | ८४,३१६,६२२ | ३५७,११४ | होइन | हो | हो | होइन | होइन | हो | हो | होइन | हो | होइन | Advanced |
|  India | १,१७६.८ | ३,७३६,८८२ | १३,०३३,४४३ | २,६०१ | ९,०७३ | ०.६३३ | १,४०६,६३२,००० | ३,२८७,२६३ | होइन | हो | होइन | हो | होइन | होइन | होइन | हो | होइन | हो | Emerging |
|  Indonesia | ५२९.४ | १,३९१,७७८ | ४,३९८,७२९ | ५,०१७ | १५,८५५ | ०.७०५ | २७९,०८८,८९३ | १,९०४,५६९ | होइन | होइन | होइन | होइन | हो | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | Emerging |
|  Italy | १,३४६.४ | २,१६९,७४५ | ३,१९५,५४८ | ३६,८१२ | ५४,२१६ | ०.८९५ | ६१,०९५,५५१ | ३०१,३३६ | होइन | होइन | हो | होइन | होइन | हो | हो | होइन | हो | होइन | Advanced |
|  Japan | १,६४४.२ | ४,४०९,७३८ | ६,४५६,५२७ | ३५,३८५ | ५१,८०९ | ०.९२५ | १२५,५९२,४०४ | ३७७,९३० | होइन | हो | हो | होइन | होइन | हो | हो | होइन | होइन | होइन | Advanced |
|  Mexico | १,२०४.५ | १,६६३,१६४ | ३,१२५,९०२ | १२,६७४ | २३,८२० | ०.७५८ | १३१,५४१,४२४ | १,९६४,३७५ | होइन | होइन | होइन | होइन | हो | होइन | हो | होइन | होइन | होइन | Emerging |
|  South Korea | १,४१५.० | १,७२१,९०९ | २,९२४,०३८ | ३३,३९३ | ५६,७०६ | ०.९२५ | ५१,८४४,८३४ | १००,२१० | होइन | होइन | होइन | होइन | हो | हो | हो | होइन | होइन | होइन | Advanced |
|  Russia | ७७२.३ | २,०६२,६४९ | ४,९८८,८२९ | १४,४०४ | ३४,८३७ | ०.८२२ | १४५,८०७,४२९ | १७,०९८,२४२ | हो | होइन | होइन | हो | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | हो | Emerging |
|  Saudi Arabia | ५९८.८ | १,०६१,९०२ | २,३००,९६७ | २९,९२२ | ६४,८३६ | ०.८७५ | ३६,१६८,००० | २,१४९,६९० | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | होइन | Emerging |
|  South Africa | २५९.१ | ३९९,०१५ | ९९०,०३० | ६,४८५ | १६,०९१ | ०.७१३ | ६१,०६०,००० | १,२२१,०३७ | होइन | होइन | होइन | हो | होइन | होइन | होइन | हो | होइन | होइन | Emerging |
|  Turkey | ६१७.९ | १,०२९,३०३ | ३,५७२,५५१ | ११,९३२ | ४१,४१२ | ०.८३८ | ८५,५५१,९३२ | ७८३,५६२ | होइन | होइन | होइन | होइन | हो | होइन | हो | होइन | हो | होइन | Emerging |
|  United Kingdom | १,३५३.३ | ३,१५८,९३८ | ३,८४६,९३१ | ४६,३७१ | ५६,४७१ | ०.९२९ | ६८,४९२,९३३ | २४२,४९५ | हो | होइन | हो | होइन | होइन | हो | हो | हो | हो | होइन | Advanced |
|  United States | ५,४४१.० | २६,८५४,५९९ | २६,८५४,५९९ | ८०,०३५ | ८०,०३५ | ०.९२१ | ३३७,३४१,९५४ | ९,८३३,५१७ | हो | होइन | हो | होइन | होइन | हो | हो | होइन | हो | होइन | Advanced |
|  European Union | ५,८५८.४ | १७,८१८,७८२ | २५,३९९,०९३ | ३९,९३९ | ५६,९२९ | ०.९०० | ४४६,८२८,८०३ | ४,२३३,२६२ | होइन | होइन | हो | होइन | होइन | हो | होइन | होइन | होइन | होइन | Advanced (majority) |

## यो पनि हेर्नुहोस्

* जि-सेभेन

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## टिप्पणी

## बाह्य कडीहरू

* आधिकारिक वेबसाइट
* G२० website of the OECD
* G२० Information Centre from the University of Toronto
* A Guide To Committees, Groups, And Clubs from the International Monetary Fund
* G२० Special Report from *The Guardian*
* "G20 Special Report", Inter Press Service, मूलबाट १२ जुन २०१०-मा सङ्ग्रहित।
* The G२०'s role in the post-crisis world by FRIDE
* The Group of Twenty – A History अभिलेखिकरण २०२३-०३-२० वेब्याक मेसिन, २००७
* Economics for Everyone: G२० – Gearing for Growth

उद्दरण त्रुटी: `<ref>` tags exist for a group named "upper-alpha", but no corresponding `<references group="upper-alpha"/>` tag was found.