Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# तनु वेड्स मनु

| तनु वेड्स मनु |
| --- |
|  |
| निर्देशक | आनन्द राय |
| मुख्य कलाकार | आर. माधवन, कङ्गना राणावत  |
| प्रदर्शन मिति | २५ फेब्रुअरी, २०११ |
| देश | भारत |
| भाषा | हिन्दी |
| लागत | ₹१० करोड |

तनु वेड्स मनु एक भारतीय चलचित्र हो, जसको निर्देशन आनन्द रायले गरेका हुन् । यस चलचित्रमा माधवन तथा कङ्गना राणावत मुख्य भूमिका रहेका छन् ।

## मुख्य कलाकार

* आर. माधवन - मनोज 'मनु' शर्मा
* कङ्गना राणावत - तनुजा 'तनु' त्रिवेदी
* स्वरा भास्कर - पायल सिन्हा
* जिमी शेरगिल - राजा अवस्थी
* दीपक डोबरियाल - पप्पी
* रवि किशन

## सङ्गीत

| क्र.सं. | शीर्षक | गायक | लम्बाइ |
| --- | --- | --- | --- |
| १. | "साड्डी गली" | लहम्बर हुसैन पुरी | ०४:२४ |
| २. | "यु ही" | मोहित चौहान | ०४:१९ |
| ३. | "रङ्गरेज" | कृष्णा सोलो | ०६:१२ |
| ४. | "पिया" | रूप कुमार राठोड़ | ०५:२९ |
| ५. | "जुगनी" | मिका सिंह | ०३:११ |
| **कुल लम्बाइ:** | **२३:३५** |

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू

* इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेसमा *तनु वेड्स मनु*
# मेरी कोम (चलचित्र)

| मेरी कोम |
| --- |
| Theatrical release poster depicts a boxer, looking sightly angry, standing. The boxing ring and audience are in the background. Text at the bottom of the poster reveals the title, tagline, production credits and release date.चलचित्र पोस्टर |
| निर्देशक | ओमङ्ग कुमार |
| लेखक | करण सिंह राठौड रामेन्द्र वशिष्ठ (संवाद) |
| पटकथा | साइविन क्वाडर्स |
| कथा | साइविन क्वाडर्स |
| निर्माता | भायकम १८ मोसन पिक्चर्स सञ्जय लीला भन्साली |
| मुख्य कलाकार | प्रियङ्का चोपडा दर्शन कुमार सुनील थापा |
| छायाङ्कन | किको नकाहारा |
| सम्पादन | राजेश पाण्डे सञ्जय लीला भन्साली |
| सङ्गीत | **गीत:** शशि सुमन र शिवम पाठक **पार्श्व स्कोर:** रोहित कुलकर्णी |
| वितरक कम्पनी | भन्साली प्रोडक्सन्स |
| वितरक | भायकम १८ मोसन पिक्चर्स |
| प्रदर्शन मिति | * ५ सेप्टेम्बर २०१४ (2014-09-05)
 |
| अवधि | १२२ मिनेट |
| देश | भारत |
| भाषा | हिन्दी |
| लागत | ₹१५० मिलियन (युएस$२.१ मिलियन) |
| बक्स अफिस | ₹९४० मिलियन (युएस$१३ मिलियन) |

**मेरी कोम** सन् २०१४ को एक हिन्दी कथानक चलचित्र हो । विश्व च्याम्पियन महिला मुक्केवाज र ओलम्पिकमा कास्य पदक जितेकी मेरी कोमको जीवनी लाई यस चलचित्रमा चित्रण गरिएको छ । यस चलचित्रमा मेरी कोमको भुमिकामा नायिमा प्रियङ्का चोपडालाई देख्न सकिन्छ ।

## पात्रहरू

यस चलचित्रमा प्रियङ्का चोपडा, दर्शन कुमार र सुनील थापा मुख्य भूमिकामा रहेका छन् ।

## सन्दर्भ

## यो पनि हेर्नुहोस्
# वैदिक संस्कृत

| वैदिक संस्कृत |
| --- |
| प्लुटा सहितको ૐ (ओ३म्) अक्षर |
| मूलभाषी | भारत, अफगानिस्तान, नेपाल र पाकिस्तान |
| क्षेत्र | उत्तरपश्चिमी भारतीय उपमहाद्वीप |
| मातृभाषी वक्ता | – |
| भाषा परिवार | भारोपेली
* हिन्द-इरानी
	+ हिन्द-आर्य
		- **वैदिक संस्कृत**
 |
| भाषा सङ्केतहरू |
| आइएसओ ६३९-३ | – |
| भाषाविद् सूची | `vsn` |
|   | `qnk` Rigvedic |
| आइइटिएफ चिनो | `sa-vaidika` |
|

**वैदिक संस्कृत** भारोपेली भाषा परिवारको हिन्द-आर्य उपसमूहको प्राचीन भाषा थियो। यो वेद र सम्बन्धित साहित्यहरूमा प्रमाणित गरिएको छ। वैदिक संस्कृत भाषामा व्यापक प्राचीन साहित्य आधुनिक युगमा बाँचेको छ, र यो प्रोटो-भारोपेली र हिन्द-आर्य इतिहासको पुनर्निर्माणको लागि जानकारीको प्रमुख स्रोत भएको छ।

प्रारम्भिक वैदिक संस्कृत भाषा पाणिनि, अर्थात्, क्लासिक संस्कृत द्वारा परिभाषित भाषाको तुलनामा धेरै कम समानतापूर्ण थियो। हिन्दु धर्मको प्रारम्भिक उपनिषद र अन्तिम वैदिक साहित्यको भाषा शास्त्रीय संस्कृतमा पुग्छ।

## इतिहास

प्रोटो-हिन्द-इरानी भाषाको प्रोटो-इरानी र प्रोटो-हिन्द-आर्य भाषामा विभाजन अनुमान गरिएको छ, भाषिक आधारमा, १८०० ईसा पूर्व वा त्यसभन्दा अघि भएको थियो। ऋग्वेदको सबैभन्दा पुरानो भजनको रचनाको मिति अस्पष्ट छ, सामान्यतया लगभग १५०० ईसापूर्व अनुमान गरिएको छ। ठूलो हिन्द-आर्य समूह भित्र वैदिक संस्कृत दर्दी भाषाहरूको प्रत्यक्ष पूर्वज हो।

प्रारम्भिक वैदिक संस्कृत भाषा पाणिनी, अर्थात्, क्लासिक संस्कृत द्वारा परिभाषित भाषाको तुलनामा धेरै कम समानतापूर्ण थियो। हिन्दु धर्मको प्रारम्भिक उपनिषद र अन्तिम वैदिक साहित्यको भाषा शास्त्रीय संस्कृतमा पुग्छ। वैदिक संस्कृत भाषाको अन्तिम रूपलाई शास्त्रीय संस्कृत रूपमा रूपान्तरण गर्ने श्रेय पाणिनीको *अष्टाध्यायी*लाई दिइन्छ, साथै पतञ्जलिको *महाभाष्य* र कात्यायनको टिप्पणीलाई श्रेय दिइएको छ।

पहिलो तीनलाई सामान्यतया सँगै समूहबद्ध गरिएको छ, जसमा चार वेदहरू समावेश भएका संहिताहरू: ऋग्वेद, अथर्ववेद, यजुर्वेद, सामवेद, जसले संस्कृतमा सबैभन्दा पुरानो ग्रन्थहरू र वैदिक धर्म दुवैको प्रामाणिक आधार, र पछिको धर्मलाई हिन्दू धर्म भनिन्छ। वैदिक भाषा भित्र पाँच कालानुक्रमिक रूपमा फरक स्तर पहिचान गर्न सकिन्छ:

1. ऋग्वेदिक काल
2. मन्त्र काल
3. संहिता काल
4. ब्राह्मणम् काल
5. सूत्र काल

## यो पनि हेर्नुहोस्

* संस्कृत साहित्य

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# अन्तर्राष्ट्रिय ध्वन्यात्मक सङ्घ

अन्तर्राष्ट्रिय ध्वन्यात्मक सङ्घ|  |
| सङ्क्षिप्त नाम | आइपिए |
| गठन | सन् १८८६ |
| संस्थापक | पल पासी |
| प्रकार | ग्यारेन्टीद्वारा सीमित निजी कम्पनी |
| लक्ष्य | ध्वनि विज्ञानको वैज्ञानिक अध्ययन |
| प्रधान कार्यालय | लन्डन, इङ्ल्यान्ड |
| आधिकारिक भाषा  | कानुन अनुसार कुनै पनि होइन अङ्ग्रेजी *वास्तविक रूपमा* |
| अध्यक्ष | माइकल आस्बी |
| प्रमुख व्यक्ति | * डेनियल जोन्स
* पिटर ल्याडिफोगिड
 |
| मुख्य अङ्ग | *अन्तर्राष्ट्रिय ध्वन्यात्मक सङ्घको शोधपत्र* |
| वेबसाइट | अन्तर्राष्ट्रिय ध्वन्यात्मक सङ्घ |

**अन्तर्राष्ट्रिय ध्वन्यात्मक सङ्घ** (फ्रान्सेली: Association phonétique internationale) एउटा यस्तो सङ्गठन हो जसले ध्वनिको वैज्ञानिक अध्ययन र त्यस विज्ञानका विभिन्न व्यावहारिक प्रयोगहरूलाई बढवा दिन्छ। ध्वनि विज्ञानमा प्रमुख योगदान अन्तर्राष्ट्रिय ध्वनितात्त्विक वर्णमालाको रहेको हुन्छ र यो सबै भाषाहरूको ध्वन्यात्मक प्रतिनिधित्वको लागि एउटा विशेष मानक हो। परिवर्णी शब्द आइपीएले सङ्घ र वर्ण दुवैलाई जनाउँछ। ३० जुन २०१५ मा यसलाई ग्यारेन्टीद्वारा सीमित बेलायती निजी कम्पनीको रूपमा समावेश गरिएको थियो। अन्तर्राष्ट्रिय ध्वन्यात्मक सङ्घले पत्रिका पनि प्रकाशित गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू

* अन्तर्राष्ट्रिय ध्वनितात्त्विक सङ्घ
# थारू भाषा

| थारू |
| --- |
| थारू, थरुवा, थरुहट |
| नेपाल र भारतमा उल्लेखनीय थारू जनसङ्ख्या भएको क्षेत्र |
| उच्चारण | (pronounced [tʰaru] )(थारू) |
| मूलभाषी | नेपाल, भारत |
| रैथाने(हरू) | थारू जाति |
| मातृभाषी वक्ता | नेपालमा १७.१ लाख (बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना २०७८) |
| भाषा परिवार | भारोपेली भाषा परिवार
* आर्य इरानेली
	+ आर्य
		- पूर्वी आर्य
			* बिहारी
				+ **थारू**
 |
| लिपि | देवनागरी |
| सरकारी दर्जा |
| आधिकारिक भाषा |  नेपाल |
| भाषा सङ्केतहरू |
| आइएसओ ६३९-३ | विविध: `thl` – डङ्गौरा थारू `tkt` – कथरिया थारू `thr` – राना थारू `the` – चितवानिया थारू `thq` – कोचिला थारू `tkb` – बक्सा थारू `soi` – सोनहा |
| ग्लोटोलग | `thar1284` |

थारु भाषाको एक गाउँ खाने कथा
सप्तरीया थारु (एक थारु भाषा) मा स्थानीय औषधीय बिरुवाहरू वर्णन गर्दै एक थारु वैद्य
**थारू भाषा** (pronounced [tʰaru] ) थारू समुदायमा बोलिने भाषा हो। यो भाषा अन्य भाषासँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ। थारू भाषा नेपालमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो।
थारू जाति मा थारू भाषा कै प्रकार मानिने अन्य धेरै भाषाहरू छन्।जस्लाइ थारू भाषा वा सोनहा कठरिया दङ्गौरा वा मुख्य कोचीला भाषा पनि भनिन्छ।नेपालको पश्चिममा भु-भागमा यि भाषा बाहेक पूर्वी थारू समुदाय मा चितवनिया थारू भाषा बोलिन्छ जुन पश्चिमि थारू भाषा भन्दा फरक हुन्छ। यो अन्य नेपाल मा बोलिने भाषा सङ्ग मेल खान्छ मैथिली भोजपुरी बङ्गाली आदि भाषा सङग मेलखाएको देखिन्छ तर थारू मुल भाषाबाट अरु भाषा विकास भएको पाइन्छ किनकि अरु थारू भाषाबाटै विकसीत भएको हुनाले सभ्य र परिस्क्रित छ थारू भाषामा अझै पनि पुरानै मौलिकता छ। थारू भाषामा अनैकौ प्राचीन रचनाहरू छन् कथा कहानीको रूपमा यस्लाइ सङ्ग्रह गरीनुपर्ने अति आवश्यकता छ

ढाँचा:थारू भाषा को इतिहास
थारू भाषाको कुनै लिखित इतिहास नभए ता पनि यो भाषा धेरै पुरानो मानिन्छ र वुद्द प्राचीन पाली भाषासंग पनि जोडिन्छ प्राय भाषा पनि मिल्छ नेपालको तराई मा बोलिने प्रमुख भाषा हो थारू भाषाको विकास नेपालको लुम्विनी देवदह क्षेत्र प्राचीन शाक्य र कोलीय राज्यबाट विकास भएको मानिन्छ।किनकि यस देवदह क्षेत्र वरिपरि बसोबास गर्ने थारू हरू अझ पनि पाइन्छ नेपालको पश्चिमि जिल्ला कैलाली कंचनपुर मा बसोबास गर्ने थारू जातिको एक उच्च स्थान भएको थारू राणा हाल थारूवाट छुटीएको छ।

यद्यपि उनीहरूको आफ्नै सटीक वर्गीकरण इन्डो-आर्यन भित्र पक्का छैन, थारू भाषाहरूको अवधी, मैथिली, बङ्गाली र भोजपुरी जस्ता छिमेकी भाषाहरू संग सतही समानता छ। निश्चित थारू घरहरूको कोश एक पुरातन, 'स्वदेशी' सब्सट्रमको सूचक हो, संभवतः चीन-तिब्बती वा ईन्डो-आर्यन बस्ती दुवैको भविष्यवाणी गर्दछ। थारू भाषाहरू इन्डो-आर्यनको सन्दर्भमा सङ्क्रमकालीन देखिन्छन्

## थारू भाषाको इतिहास

थारू भाषाको कुनै लिखित ईतिहास छैन, यो धेरै पुरानो मानिन्छ। यो बौद्ध धर्म र पाली भाषा संग सम्बन्धित छ। अधिकांश भाषाहरू उस्तै हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# अवहट्ठ

| अवहट्ठ |
| --- |
| अवहट्ठमा १०औँ शताब्दीको एक पृष्ठ |
| क्षेत्र | भारत |
| विलुप्त | १४औँ शताब्दी |
| भाषा परिवार | भारोपेली
* हिन्द-इरानी
	+ हिन्द-आर्य
		- **अवहट्ठ**
 |
| भाषा सङ्केतहरू |
| आइएसओ ६३९-३ | *कुनै पनि होईन* (`mis`) |
| ग्लोटोलग | *कुनै पनि होईन* |

**अवहट्ठ** (अन्ततः संस्कृत अपशब्द 'अर्थहीन ध्वनी' बाट) हिन्द-आर्य भाषाहरूको पूर्वी समूहको विकासको चरण हो। पूर्वी समूहमा असमिया, बङ्गाली, भोजपुरी, मगही, मैथिली र उडिया जस्ता भाषाहरू छन्।

अबाहट्टलाई अपभ्रंश चरणको अनुसरण गर्ने मानिन्छ, अर्थात् ती अपभ्रंशहरू मगधी प्राकृतबाट व्युत्पन्न भएका हुन्। अपभ्रंश र अबहट्टा धेरै लोकप्रिय भए, विशेष गरी आम जनतामा। यसले भारतीय उपमहाद्वीपको उत्तरी आधा भागमा सम्पर्क भाषाको रूपमा काम गर्यो।

## यो पनि हेर्नुहोस्

* प्राकृत
* विद्यापति

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# भोट बर्मेली भाषा परिवार

| भोट-बर्मेली |
| --- |
| तिब्बती-बर्मेली भाषा परिवार |
| भौगोलिक वितरण | दक्षिण एसिया, दक्षिणपूर्व एसिया र पूर्व एसियाका केही भाग |
| भाषिक वर्गीकरण | चिनियाँ-तिब्बती* **भोट-बर्मेली**
 |
| मूल-भाषा | मूल तिब्बती-बर्मेली |
| उपखण्डहरू | * बोदिश, बर्मो-क्यान्जिक, चेपाङ, दुरा, गोन्दुक, कर्बी, करेन, किराँती, लेप्चा, तामाङ, नेवारी, मगर, पश्चिमी हिमालय,
* नागा, मेइतेइ, पोचुरी, कुकीश
* विवादास्पद समुह,
 |
| आइएसओ ६३९-५ | `tbq` |
| ग्लोटोलग | `छैन` |
| एसिया भर रहेका भोट-बर्मेली भाषाहरूको गृहभूमिमा फैलावट:
   तिब्बती भाषाहरू
   बर्मेली भाषाहरू
  करेन भाषाहरू
  रूङ्ग भाषाहरू
  तानी भाषाहरू
  क्यान्जिक भाषाहरू
  बोडो-गारो भाषाहरू
  कोन्याक भाषाहरू
  नागा भाषाहरू
  मेइतेइ भाषा
  कुकीश भाषाहरू
 |

**भोट-बर्मेली भाषा परिवार** वा **तिब्बती-बर्मेली भाषा परिवार** (अङ्ग्रेजी: Tibeto-Burman languages) चिनियाँ-तिब्बती भाषा परिवारमा पर्ने गैरचिनियाँ (तिब्बती-बर्मेली) भाषाहरूको अनाधिकारिक समुह मानिन्छ। ईथ्नोलोग (ethnologue)का अनुसार यस परिवारमा ४४१ भाषाहरू रहेको छ। यस भाषा परिवार आधिकारिक नभए पनि उल्लेखनीय मानिएको छ। यस भाषा परिवारको प्रमुख भाषाहरू बर्मेली भाषा (३.२ करोड) र तिब्बती भाषा (८० लाख) मुख्य भाषा हुन् ।

## सन्दर्भ साम्रगीहरू
# लुइजियाना

**लुइजियानाLouisiana*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|  |

**लुइजियाना** संयुक्त राज्य अमेरिकामा पर्ने एक राज्य हो। यस राज्यको राजधानी ब्याटन रुज हो। यस राज्यका मुख्य नगरहरूमा ब्याटन रुज, न्यु अर्लिन्स, श्रेभेपोर्ट, मुन्रो आदि पर्दछन्। लुइजियाना एक दक्षिणी राज्य हो। यस राज्यको पूर्वमा मिसिसिपी, पश्चिममा टेक्सास, ऊत्तरमा आर्कान्सः र दक्षिणमा मेक्सिकोको खाडी पर्दछ। यो राज्यको नाम फ्रान्सका राजा लुइ १४को नामबाट लुइजियाना भनेर राखिएको हो। लुइजियाना खरिद (Louisiana Purchase) अन्तर्गत यो राज्यको अधिकांश भूभाग संयुक्त राज्य अमेरिकाले फ्रान्ससंग खरिद गरेको थियो। यस राज्यमा फ्रेंच, हिस्प्यानिक, ब्रिटिश, अफ्रिकी, आदिवासी अमेरिकी आदि विभिन्न मूलका मानिसहरूको २ शताब्दी भन्दा लामो बसोबासले गर्दा यो राज्यमा एउटा पृथक बहुसांस्कृतिक वातावरण बनेको छ। वर्तमानमा यो राज्यका गभर्नर भारतीय मूलका अमेरिकी बबी जिन्दल हुनुहुन्छ।

## व्युत्पत्ति

१६४३ देखि १७१५ सम्म फ्रान्सका राजा लुइस चौधौ को नामबाट लुइसियानाको नाम राखिएको थियो। जब रेने-रोबर्ट क्याभेलियर, सिउर डे ला सल्ले मिसिसिपी नदीले बगाएको इलाका दाबी गरे। फ्रान्सको लागि, उनले यसलाई La Louisiane नाम दिए। प्रत्यय –ana (वा –ane) एक ल्याटिन प्रत्यय हो जसले "एक विशेष व्यक्ति, विषय, वा स्थानसँग सम्बन्धित जानकारी" लाई सन्दर्भ गर्न सक्छ। यसरी, लगभग, लुइस + एनाले "लुइससँग सम्बन्धित" को विचार बोक्छ। एक पटक फ्रान्सेली औपनिवेशिक साम्राज्य को एक भाग, लुइसियाना क्षेत्र हालको मोबाइल खाडीबाट हालको क्यानाडा-संयुक्त राज्य सीमा को उत्तरमा फैलिएको थियो, जसको सानो भाग पनि समावेश छ। अहिले क्यानाडाका प्रान्तहरू अल्बर्टा र सस्काचेवान छन्।
# गुगल अनुवाद

गुगल अनुवाद|  |
| साइटको प्रकार | सांख्यिकीय यन्त्र अनुवाद |
| उपलब्ध भाषा | १०० भाषाहरु |
| मालिक | गुगल |
| युआरएल | ट्रान्सलेट.गुगल.कम |
| व्यवसायिक | हो |
| दर्ता | वैकल्पिक |
| चालु भएको मिति | २००६ (२००६) (as rule-based machine translation) अक्टोबर २००७ (२००७-१०) (as statistical machine translation) |
| वर्तमान स्थिति | सक्रिय |

**गुगल अनुवाद** वा **गुगल ट्रान्स्लेट** (अंग्रेजी: Google Translate) एक अनुवादक सफ्टवेयर तथा सेवा हो जुन एक भाषाको टेक्स्ट अथवा वेबपेजलाइ अर्को भाषामा अनुवाद गर्दछ । यो गुगल इन्कार्पोरेसनद्वारा विकसित तथा परिचालित छ । जनवरी २००६बाट, ९०वटा भाषा अनुवाद हुन्छ र २ करोड भन्दा धरै मान्छे प्रयोग गर्छन् ।

## विशेषताहरु

### वेब इन्टर्फेस

कुनै भाषाहरू उच्चरण गर्न सक्छ । "भाषा पत्ता लगाउनुहोस्" क्लिक गरेपछि एक थाहा नभइको भाषालाई पत्ता लगाउन सक्छ ।
गुगल ले ब्लग हरूको बहुभाषीक अनुवाद का लागि गुगल अनुवाद लाई "ब्लग विजेट" का रूपमा मुक्तमा प्रदान गरेको छ ।

#### ब्राउजर इन्टिग्रेसन

कुनै ब्राउजरहरूमा गुगल अनुवाद एक्सटेन्शनको रूपमा उपलब्ध छ।

फायर्फक्स र गुगल क्रोममा एक्सटेन्शनहरू छन् ।

### मोबाइल इन्टर्फेस

यो अनुप्रयोगको ९०वटा भाषा छ । ३७वटा भाषा तस्वीर खिचेर अनुवाद सकिन्छ, ३२वटा भाषा बोलेर अनुवाद सकिन्छ "कन्भेर्सेशन मोड"मा (अंग्रेजी:conversation mode) सकिन्छ, र २७वटा भाषा भिडियोबाट "अग्मेन्टेड रियालिटी मोड"मा (अंग्रेजी:Augmented reality mode) ।

#### एन्ड्रोइड संस्करण

गुगल अनुवाद एन्ड्रोइड ओएस प्रयोगकर्ताहरूको लागि एक निःशुल्क डाउनलोड गर्न सक्ने उपलब्ध अनुप्रयोग हो । पहिलो संस्करण जनवरी २०१०मा शुरू भयो । ब्राउजर संस्करण जस्तै काम गर्छ । दुईवटा मुख्य विकल्प छ : "एसेमेस् ट्रान्सलेशन" (अङ्ग्रेजी:SMS translation) र "हिस्टरी" (अंग्रेजी:History).

यो अनुप्रयोगको ९०वटा भाषा छ र १५वटा भाषालाई बोलेर अनुवाद हुन्छ । एन्ड्रोइड १,२ र माथि भइको डिभाइसहरू गुगल प्लेमा (अंग्रेजी:Google Play) खोजेर । एन्ड्रोइडमा इन्टर्नेट कोनेक्शन चाहिना अनूवाद गर्न तर यो एन्ड्रोइडमा मात्रै उपलब्ध छ ।

#### आईओएस संस्करण

रामेश्वर घिमिरे

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# भारतका नामहरू

भारतीय उपमहाद्वीप समावेश भएको भौगोलिक क्षेत्र
भारतीय गणतन्त्रका दुई प्रमुख छोटो नामहरू छन्, जसमध्ये प्रत्येक ऐतिहासिक रूपमा महत्त्वपूर्ण छ, भारत र इन्डिया। तेस्रो नाम, "हिन्दुस्तान", कहिलेकाहीँ भारतीय उपमहाद्वीपका अधिकांश आधुनिक भारतीय राज्यहरू समावेश भएको क्षेत्रको लागि वैकल्पिक नाम हो जब भारतीयहरू आपसमा बोल्छन्। "भारत", "हिन्दुस्तान", वा "इन्डिया" को प्रयोग कुराकानीको सन्दर्भ र भाषामा निर्भर गर्दछ।

"भारत", धेरै भारतीय भाषाहरूमा भारतको नाम, मुख्यतया भारतहरूको वैदिक जनजातिको नामबाट आएको हो जसलाई ऋग्वेदमा आर्यवर्तको प्रमुख राज्यहरू मध्ये एकको सुरुमा भारत नामले गङ्गा उपत्यकाको पश्चिमी भागलाई मात्र बुझाएको थियो, तर पछि यसलाई "भारत" नामको रूपमा भारतीय उपमहाद्वीप र बृहत्तर भारतको क्षेत्रमा लागु गरियो। "इन्डिया" नाम मूल रूपमा सिन्धु नदीको नामबाट आएको हो र हेरोडोटस (५औँ शताब्दी ईपूर्व) देखि ग्रीकमा प्रयोग भइरहेको छ। यो शब्द पुरानो अङ्ग्रेजीमा ९औँ शताब्दीको सुरुमा देखा पर्‍यो र १७औँ शताब्दीमा आधुनिक अङ्ग्रेजीमा पुन: उत्पन्न भयो।

"हिन्दुस्तान" भारतीय गणतन्त्रको तेस्रो नाम हो। यो मुगल शासनकालमा लोकप्रिय थियो। 'हिन्दु' शब्द "सिन्धु" (सिन्धु नदी) को पुरानो फारसी रूपान्तरण थियो। "हिन्दुस्तान" उर्दु विद्वानहरू बीच अझै पनि सामान्य छ।

## भारत

सन् १९५० मा अपनाएको भारतीय संविधानको धारा १ मा भारतको वैकल्पिक नामको रूपमा भारतलाई चयन गरिएको थियो। भारत वैदिक जनजाति भारतहरूको नामबाट व्युत्पन्न भएको हो, जसलाई ऋग्वेदमा आर्यवर्तको मूल जनजातिहरू मध्ये एकको रूपमा उल्लेख गरिएको छ र उल्लेखनीय रूपमा दाशराज्ञ युद्धमा भाग लिइएको छ। केही अन्य पुराण खण्डहरूले उही भारत जातिलाई जनाउँछ, जसलाई महाभारतमा दुष्यन्तका छोरा भारतका वंशज भनेर वर्णन गरिएको छ।

## इन्डिया

ग्रीक Ἰνδική / Indikē वा India (Ἰνδία) शब्द रोमन भाषा मार्फत हुँदै अङ्ग्रेजीमा आएको हो। नाम अन्ततः संस्कृत सिन्धुबाट आएको हो, जुन सिन्धु नदीको साथसाथै तल्लो सिन्धु क्षेत्र (पाकिस्तानको आधुनिक सिन्ध) को नाम थियो। सिन्धुको पुरानो फारसी बराबर हिन्दु थियो।

## हिन्द / हिन्दुस्तान

हिन्दुस्तान भारतको लागि फारसी भाषाको नाम हो, जसले व्यापक रूपमा भारतीय उपमहाद्वीपलाई बुझाउँछ। हिन्दको रूपमा पनि चिनिन्छ, यो इन्डिक शब्द सिन्धको इरानी शब्द हो, र मूल रूपमा तल्लो सिन्धु नदीको बायाँ किनारमा भूमिको पथलाई जनाइएको छ। पछि, यो शब्दले सिन्धु गङ्गा मैदानलाई सन्दर्भ गर्‍यो, र हिन्दुस्तानी भाषामा यस क्षेत्रको शास्त्रीय नाम बन्यो, र यसले अन्ततः प्रारम्भिक आधुनिक कालदेखि सम्पूर्ण उपमहाद्वीपलाई जनाउँछ। सन् १९४७ मा भारतको विभाजन पछि, हिन्दुस्तान आजको दिन सम्म भारतीय गणतन्त्रको लागि एक ऐतिहासिक नामको रूपमा प्रयोग गरिँदै आएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# जन्म

जीवहरूका शरीर धेरै साना-साना कोशिकाहरूले बनेका छन्। सरलतम एक-कोशिकाई (unicellular) जीवलाई लिनुहोस् कोशिकाको रासायनिक संरचना हामी जान्दछौं। कोशिकाहरू प्रोटीन (protein)देखि बनेका हुन् र तिनको भित्र नाभिकमा नाभिकीय अम्ल (nuclear acid) हुन्छ। यी प्रोटीन केवल २० प्रकारका एमिनो अम्‍ल (amino acids)को शृङ्खला-क्रमबद्धतादेखि बन्दछन् र यस प्रकार २० एमिनो अम्लदेखि प्रकार-प्रकारका प्रोटीन संयोजित हुन्छन्। अमेरिकी र रूसी वैज्ञानिकहरूले प्रयोगद्वारा सिद्ध गरे कि मीथेन (methane), अमोनिया (ammonia) र अक्सीजन (oxygen)लाई कंचका खोख्लो लट्टूका भित्र बन्द गर्न विद्युत आगोको झिल्का द्वारा एमिनो अम्लको निर्माण गर्न सकिन्छ। उनले भन्न प्रारम्भ गरे कि अत्यन्त प्राचीन कालमा जीवविहीन पृथ्वीमा मीथेन, अमोनिया तथा अक्सीजनदेखि भरिएका वातावरणमा बादलहरूका बीच बिजलीको गडगडाहटदेखि एमिनो अम्ल बनेको थियो जोसित प्रोटीन योजित भए॥ ई लोभे पेओप्ले।

जन्म महिना

```
जन्मेको महिना अनुसार तपाईँकस्तो हुनुहुन्छथाहा पाउनुस्ः
```

1. बैशाख महिनाः बैशाखमहिनामा उत्पन्न हुनेमानिस भोगी (सर्वसुखयुक्त),धनवान,राम्रो चित्तर विचार भएका, क्रोधवान, सुन्दरआँखा भएका,रुपवान, स्त्रीहरूलाई माया गर्नेस्वभावका हुन्छन् ।
2. जेठ महिनाः जेठमहिनामा जन्मिएका मानिसहरुविदेशमा बस्ने, शुभ चित्त र लामो आयुभएका व्यक्ति हुन्छन् ।
3. असारमहिनाः यो महिनामा जन्मिएका मानिसहरुधर्मात्मा, धन नाश हुने भएका कारणपिडित, सुन्दरवर्ण भएका र थोरै सुख भोग गर्ने हुन्छन् ।
4. साउनः साउनमहिनामा जन्मिएका मानिसहरुसुख, दुःख तथा हानी–लाभमा सधैँ एकनासहुन्छन् ।
5. भदौः भदौ महिनामा जन्मिनेमानिसहरु सधैँखुसी रहने, धेरै बोल्ने, मधुर बोली भएको रसुन्दरव्यक्ति हुनेगर्दछन् ।
6. असोजः यो महिनामा जन्मिने मानिससुन्दर रुपभएका, अत्यन्त पवित्र, गुणवान र धनी हुनेगर्दछन् ।
7. कार्तिकः यो महिनामा जन्मिएका मानिसहरुधनवान्, कम बुद्धि, दुष्ट प्रवित्ति रपापी हुनेगर्दछन् ।
8. मंसिरः यो महिनामा जन्मिएका मानिसहरुमिठो बचन बोल्ने, धनवान,धर्ममा विश्वास राख्ने,निकै मिलनसार, पराक्रमी र अरुलाईउपकार गर्नेप्रकारका हुन्छन् ।
9. पुसः यो महिनामा जन्मिने मानिसहरुनिडर,कठोर, देवताहरूलाई नमान्ने र सुख–सुविधा उत्पन्नगर्ने खालका हुन्छन् ।
10. माघः यो महिनामा जन्मिनेमानिसहरुवुद्धिमान, धनवान, निडर, निष्ठुर बचनबोल्नेप्रकारका हुन्छन् ।
11. फागुनमहिनाः यो महिनामा जन्मिनेमानिसहरु शुक्ल वर्ण भएको, अरुको उपकारगर्ने,धनवान, विद्यावान, सुखी र सधैँ विदेशभ्रमण गर्नेखालका हुन्छन् ।
12. चैतः यस महिनामा जन्मिनेव्यक्ति दार्शनीक,अहंकार रहित, राम्रो कर्म गर्ने,रातो आँखा भएको ररिसाहा हुने गर्दछन् ।
# होयसल साम्राज्य

| होयसल साम्राज्य**[ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ] Error: {{लिप्यन्तरण}}: transliteration text not Latin script (pos 1: ಹ) (help)** |
| --- |
|  |
| वस्तु-स्थिति | साम्राज्य |
| आम भाषाहरू | कन्नड संस्कृत |
| धर्म  | हिन्दु धर्म जैन धर्म |
| सरकार | राजतन्त्र |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **पूर्ववर्ती** | **उत्तरवर्ती** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | पश्चिमी चालुक्य साम्राज्य |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| विजयनगर साम्राज्य |  |

 |

 |

**होयसल साम्राज्य** (कन्नड: ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) भारतीय उपमहाद्वीपबाट उत्पत्ति भएको कन्नड शक्ति थियो जसले १०औँ र १४औँ शताब्दीको बीचमा अहिले कर्नाटकको अधिकांश भागमा शासन गरेको थियो। होयसलको राजधानी सुरुमा बेलुरमा स्थित थियो, तर पछि हलबिडुमा सारिएको थियो। होयसल शासकहरू मूल रूपमा मालेनाडु, पश्चिमी घाटको एक उच्च क्षेत्रका थिए। १२औँ शताब्दीमा, पश्चिमी चालुक्य साम्राज्य र कल्याणीको कालाचुरीहरू बीचको अन्तर्राष्ट्रिय युद्धको फाइदा उठाउँदै, होयसलसहरूले वर्तमान कर्नाटकका क्षेत्रहरू र वर्तमान तमिलनाडुको कावेरी डेल्टाको उत्तरमा उर्वर क्षेत्रहरू कब्जा गरे। १३औँ शताब्दी सम्म, तिनीहरूले अधिकांश कर्नाटक, उत्तर-पश्चिमी तमिलनाडु र डेक्कन पठारमा पश्चिमी आन्ध्र प्रदेशका केही भागहरूमा शासन गरे।

## इतिहास

होयसल युग दक्षिण भारतीय कला, वास्तुकला, र धर्म को विकास मा एक महत्वपूर्ण अवधि थियो। साम्राज्य आज मुख्य रूपमा होयसल वास्तुकलाको लागि सम्झिन्छ; १०० जीवित मन्दिरहरू कर्नाटकमा छरिएका छन्। होयसल पश्चिमी घाट, मैसूरमा गङ्गवाडीको उत्तर-पश्चिम पहाडहरू बाट उत्पन्न भएको थियो। तिनीहरू पश्चिमी चालुक्य साम्राज्य र चोलहरू बीचको द्वन्द्वको समयमा सीमावर्ती प्रमुखको रूपमा देखा परेका थिए, उनीहरूले चालुक्यहरूको साथ दिएर शक्ति प्राप्त गरे र प्रान्तीय राज्यपालहरू बनाइयो। चालुक्यहरूको प्राधिकरण घटेपछि, होयसलहरूले आफ्नो स्वतन्त्रता प्राप्त गर्न सफल भए। विष्णुवर्धनको अधीनमा, होयसलहरूले वास्तविक राज्यको स्थिति प्राप्त गरे।

होयसल राजवंशको सदस्यको सबैभन्दा प्रारम्भिक अभिलेख सन् ९५० मिति हो र अरेकल्लालाई प्रमुखको रूपमा नाम दिइएको छ। अरेकला मारुगा र नृपा काम प्रथम (९७६), र मुन्डा (१००६–१०२६) ले पालैपालो सफल भए। अर्को राजा, नृप काम प्रथम, को उपाधि परमानदी थियो, जसले देखाउँछ कि पश्चिमी गङ्गा राजवंशसँग उनको शासनकालमा प्रारम्भिक गठबन्धन रहेको थियो।

## प्रशासन

यसको प्रशासनिक अभ्यासहरूमा, होयसाला साम्राज्यले मन्त्रिपरिषद् सङ्गठन र कमाण्ड, स्थानीय शासक निकायहरूको संरचना र क्षेत्रको विभाजन जस्ता प्रशासनिक कार्यहरू कभर गर्ने आफ्ना पूर्ववर्तीहरूका केही राम्ररी स्थापित र प्रमाणित विधिहरू अनुसरण गर्‍यो। तिनीहरूका धेरै प्रमुख सामन्तहरू किसान निकासीका गवुण्डहरू थिए। रेकर्डहरूले सीधै राजालाई रिपोर्ट गर्ने धेरै उच्च-स्तरीय पदहरूको नाम देखाउँदछ।

वरिष्ठ मन्त्रीहरूलाई पञ्च प्रधान, परराष्ट्र मामिलाका मन्त्रीहरूलाई सन्धिविग्रही र मुख्य कोषाध्यक्षलाई महाभण्डारी वा हिरण्यभण्डारी भनिन्थ्यो। दण्डनायकहरू सेनाको जिम्मामा थिए र होसला न्यायालयका मुख्य न्यायाधीश धर्माधिकारी थिए। गरुडको रूपमा चिनिने अङ्गरक्षकहरूको एक कुलीन र राम्रोसँग प्रशिक्षित बलले राजपरिवारका सदस्यहरूलाई सधैँ रक्षा गर्थे। यी सेवकहरू आफ्नो मालिकको छेउमा नजिक तर अस्पष्ट रूपमा सरेका थिए, तिनीहरूको वफादारी यति पूर्ण थियो कि तिनीहरूले उनको मृत्यु पछि आत्महत्या गर्थे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# भारतमा महिला

ताज परिसरमा भारतीय महिलाहरू
**भारतमा महिलाहरू**को स्थितिले पछिल्लो केहि समयमा धेरै ठुला परिवर्तनहरू सँग जुदेका छन्। प्राचीन कालमा पुरुषको साथ बराबरीको स्थितिबाट लिएर मध्ययुगीन कालको निम्न स्तरीय जीवन र साथै धेरै सुधारक द्वारा समान अधिकारहरूलाई बढावा दिए सम्म, भारतमा महिलाहरूको इतिहास धेरै गतिशीलरहेको छ। आधुनिक भारतमा महिलाहरू राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, लोक सभा अध्यक्ष, प्रतिपक्षको नेता आदि जस्ता शीर्ष पदमा रहेका छन्।

आहिले भारतमा महिला जागरण र समान अधिकारका साथ महिला हरूको स्थर उन्नति भैरहेको छ। पहिलेको तुलनामा जागरणको कारणले महिला धेरै अघि पुगिसकेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू
# सार्क शिखर सम्मेलनको सूची

**यो** सार्क शिखर सम्मेलनहरूको सूची हो । सार्कको बडापत्र अनुसार सार्क सदस्य राष्ट्रहरू प्रत्येक वर्ष मिल्न आवश्यक छ । तर सदस्य राष्ट्रहरूको बीचको विश्वासको सङ्कट मुख्यत भारत र पाकिस्तान बीचको; ले यसको शिखर सम्मेलन नियमित हुन सकेको छैन । सार्क राष्ट्रहरूमा

* अफगानिस्तान
* बङ्गलादेश
* भुटान
* भारत
* माल्दिभ्स
* नेपाल
* पाकिस्तान
* श्रीलङ्का

## **शिखर सम्मेलन**

| क्रम. | मिति | आयोजक राष्ट्र | आयोजक नेता | स्थान | टिप्पणी |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1st | ७-८ डिसेम्बर, १९८५ |  बङ्गलादेश | अताउर रहमान खान | ढाका |  |
| 2nd | १६-१७ नोभेम्बर, १९८६ |  भारत | जयन्त गौडा | BANGLORE, india |  |
| 3rd | २-४ नोभेम्बर, १९८७ |  नेपाल | मरिचमान सिंह श्रेष्ठ | काठमाडौँ |  |
| चौथो | २९-३१ डिसेम्बर, १९८८ |  पाकिस्तान | बेनजिर भुट्टो | इस्लामाबाद |  |
| पाँचौ | २१-२३ नोभेम्बर, १९९० |  माल्दिभ्स | मौमुन अब्दुल गयुम |  |  |
| छैटौ | २१ डिसेम्बर १९९१ |  श्रीलङ्का | रनसिङ्घे प्रेमदसा | कोलम्बो |  |
| सातौ | १०-११ अप्रिल, १९९३ |  बङ्गलादेश | खालेदा जिया | ढाका |  |
| आठौ | २-४ मे, १९९५ |  भारत | पी. वी. नरसिंह राव | नयाँ दिल्ली |  |
| नौ | १२-१४ मे, १९९७ |  माल्दिभ्स | मौमुन अब्दुल गयुम | माले |  |
| दसौ | २९-३१ जुलाई, १९९८ |  श्रीलङ्का | चन्द्रिका कुमारातुङगा | कोलम्बो |  |
| एघारौ | ४-६ जनवरी, २००२ |  नेपाल | शेरबहादुर देउवा | काठमाडौँ |  |
| बाह्रौ | २-६ जनवरी, २००४ |  पाकिस्तान | जफरुल्ला खान जमाली | इस्लामाबाद |  |
| तेह्रौ | १२-१३ नोभेम्बर, २००५ |  बङ्गलादेश | खालेदा जिया | ढाका |  |
| चौधौ | ३-४ अप्रिल, २००७ |  भारत | मनमोहन सिंह | नयाँ दिल्ली |  |
| पन्ध्रौ | १-३ अगस्त, २००८ |  श्रीलङ्का | महिन्दा राजापाक्षे | कोलम्बो |  |
| सह्रौ | २८-२९ अप्रिल, २०१० |  भुटान | जिग्मे थिन्ले | थिम्पु |  |
| सत्रौ | १०-११ नोभेम्बर, २०११ |  माल्दिभ्स | मोहम्मद नशिद | अड्डु |  |
| अठारौ | २७-२८ नोभेम्बर, २०१४ |  नेपाल | सुशील कोइराला | काठमाडौँ |  |
| १९ औं |  |  पाकिस्तान |  |  |  |

## यो पनि हेर्नुहोस्

## सन्दर्भ सामग्रीहरू