Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# अरबी लिपि

| अरबी लिपि  |
| --- |
|  |
| प्रकार |  अब्जाद
 मुख्य रूपमा, वर्णमाला |
| समयावधि | ४औँ शताब्दी देखी वर्तमान सम्म |
| लेखन दिशा | दायाँ देखि बायाँ  |
| आधिकारिक लिपि |
१९ सार्वभौम राज्यहरू
* अफगानिस्तान
* अल्जेरिया
* बहराइन
* इजिप्ट
* इरान
* इराक
* प्यालेस्टाइन
* जोर्डन
* कुवेत
* लेबनान
* मौरिटानिया
* मोरक्को
* लिबिया
* ओमान
* कतार
* साउदी अरब
* सिरिया
* ट्युनिसिया
* संयुक्त अरब इमिरेट्स
* यमन

सह-आधिकारिक लिपिमा:

१० सार्वभौम राज्यहरू
* ब्रुनाई
* कोमोरोस
* चाड
* जिबुती
* इरित्रिया
* पाकिस्तान
* सोमालिया
	+ सोमालील्यान्ड
* सुडान

* संयुक्त राष्ट्र
 |
| भाषाहरू | तल हेर्नुहोस् |
| सम्बन्धित लिपिहरू |
| अभिभावक लिपिहरू | इजिप्टेली चित्रलिपि* आदिम सिनाली
	+ फोनेसियाली
		- अरामी
			* नबतायन
				+ अरबी लिपि
 |
| बालबालिका लिपिहरू | फारसी वर्णमाला |
|

**अरबी लिपि** अरबी र एसिया र अफ्रिकाका अन्य धेरै भाषाहरूको लागि प्रयोग गरिने लेखन प्रणाली हो। यो विश्वको दोस्रो सबैभन्दा व्यापक रूपमा प्रयोग गरिने वर्णमाला लेखन प्रणाली हो (रोमन लिपि पछि), यसलाई प्रयोग गर्ने देशहरूको सङ्ख्याद्वारा विश्वको दोस्रो सबैभन्दा व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको लेखन प्रणाली, र प्रयोगकर्ताहरूको सङ्ख्याद्वारा तेस्रो-सबैभन्दा बढी (रोमन र चिनियाँ लिपिहरू पछि)।

यस लिपिको प्रयोग सर्वप्रथम अरबी भाषामा ग्रन्थहरू लेख्नको लागि गरिएको थियो, विशेष गरी इस्लामको पवित्र पुस्तक कुरान। धर्मको फैलावटसँगै यसलाई धेरै भाषा परिवारहरूको लागि प्राथमिक लिपिको रूपमा प्रयोग गर्न थालियो, जसले गर्दा नयाँ अक्षरहरू र अन्य प्रतीकहरू थपिए। फारसी (फारसी र दारी), मलय (जावी), चाम (अखर सराक), उइगर, कुर्दी, पन्जाबी (शाहमुखी), सिन्धी, बाल्टी, बलोची, पस्तो , लुरीश, उर्दु, कश्मीरी, रोहिङ्ग्या, सोमाली, मन्डिन्का, र मूर आदि भाषाहरू अझै पनि प्रयोग गरिन्छ। १६औँ शताब्दीसम्म, यो केही स्पेनी पाठहरूको लागि पनि प्रयोग गरिन्थ्यो, र १९२८ मा लिपि सुधार गर्नु अघि- यो टर्कीको लेखन प्रणाली थियो।

लिपि दायाँदेखि बायाँसम्म एक कर्सिभ शैलीमा लेखिएको छ, जसमा अधिकांश अक्षरहरू अलि फरक रूपहरूमा लेखिएका छन् कि तिनीहरू एक्लै उभिएका छन् वा निम्न वा अघिल्लो अक्षरमा जोडेका छन्। तथापि, आधारभूत अक्षर फारम अपरिवर्तित रहन्छ। लिपिमा ठुलो अक्षर छैन। प्रायजसो अवस्थामा, अक्षरहरूले व्यञ्जन, वा व्यञ्जन र केही स्वरहरू लिपिबद्ध गर्दछ, त्यसैले अधिकांश अरबी वर्णमालाहरू अब्जादहरू हुन्, केही भाषाहरूको लागि प्रयोग गरिने संस्करणहरू, जस्तै सोरानी, उइघुर, मन्दारिन, र सर्बो-क्रोएसियाई, वर्णमाला हुन्। यो अरबी सुलेखको परम्पराको आधार पनि हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू

* युनिकोड कोलेसन चार्टहरू—आकार अनुसार क्रमबद्ध अरबी अक्षरहरू सहित
* "किन तपाईको दिमागको दाहिने भाग अरबी मन पर्दैन? अभिलेखिकरण २०२०-१०-०३ वेब्याक मेसिन"
# बलात्कार

**बलात्कार** भन्ने कुनै महिलाको मन्जुरी बिना करकाप, डर, धम्कि वा बल प्रयोग गरी जबरजस्ति गरिने यौनसम्पर्कलाई बुझ्न सकिन्छ। त्यसैगरि उमेर नपुगेका बालिकाहरुलाई ललाई फकाई, मञ्जुरी नलिई गरिने यौन क्रियाकलापलाई पनि बलात्कार कै रूपमा लिईन्छ।

## परिभाषा

नेपालको कानुन अनुसार कुनै महिला को मन्जुरी बिना करकाव, डर, धम्की वा बल प्रयोग गरी जबरजस्ती गरिने यौन क्रियालाई बलात्कार भनिन्छ । त्यसै गरी उमेर नपुगेका बालिकालाइ ललाइ फकाइ, मन्जुरी नलिइ गरिने यौनकार्यलाइ पनि बलात्कारको रूपमा लिइन्छ भनि उल्लेख गरिएको छ । कुनै महिलामाथी बलात्कार हुनुका थुप्रै कारणहरु हुन सक्दछन् तर ति मध्ये मुख्य कारण चाहीँ महिला ले कसैसँग शारीरिक सम्बन्ध राखेको कुरा अन्य पुरुषहरुले थाहा पाएर पनि हो। बलात्कारका घटनाहरु हुनुका अन्य कारणहरूमा स्कुल तथा कलेजमै व्वाईफ्रेन्ड र गर्लफ्रेन्ड बनाउनु अनि विवाह नगरी सँगै बस्नु (लिभिङ टुगेदर) का कारणले पनि बलात्कारको घटना हुने गरेको छ । तर उमेर पुगेका अनि दुई जनाको सहमतिमा शारीरिक सम्बन्ध हुनुलाई बलत्कार मानिदैन ।

## यो पनि हेर्नुहोस

* सामुहिक बलात्कार
* हाडनाता करणी
* २०१२ दिल्ली सामुहिक बलात्कारको घटना

## सन्दर्भ सूची

## बाहिरी कडीहरू
# इरान-इराक युद्ध

ईरान-इराक युद्ध
इरान-इराक युद्ध - September 22, 1980 - तेहरान
ईरान र इराकका बीच युद्ध सन् १९८०-८८का बीच लडाइयो । यो युद्ध अनिर्णीत खतम भएको थियो । यस युद्धको मुख्य कारण सीमा-विवाद थियो । ७०का दशकमा इराक सहित सीमा विवादलाई लिएर जुन सन्धि भए थियो त्यससित इराक सन्तुष्ट थिएन । ती समय इरान राजनीतिक रूपबाट कमजोर थियो किन भने देशमा इस्लामिक क्रान्ति भर्खरै भए थियो । यसका सबै भन्दा खतरनाक परिणामहरूमा भन्दा एक थियो - लेबनानमा हिजबुल्लाहको जन्म ।

यस युद्धमा यूरोपीय देशहरूले आफुलाई युद्धबाट अलग बताए तर हथियारहरुका रूपमा उनले इराकको सहायता गरे ।

## पृष्ठभुमि

## कारण

## सन्दर्भ
# दोस्रो फ्रान्सेली साम्राज्य

| फ्रान्सेली साम्राज्य*Empire Français* |
| --- |
| १८५२-७० |
|
झन्डा

शाही चिन्ह

 |
| **आदर्श वाक्य:Liberté, égalité, fraternité* "स्वतन्त्रता, समानता, बिरादरी" |
| **राष्ट्रिय गान:Partant pour la Syrie* "सीरिया के लिए प्रस्थान" |
| १८६७ मा फ्रान्सेली साम्राज्य। |
| राजधानी | पेरिस |
| आम भाषाहरू | फ्रेन्च |
| धर्म  | रोमन क्याथोलिक केल्विनवाद लूथरवाद यहूदी धर्म |
| सरकार | एकात्मक राज्य संबैधानिक राजतन्त्र |
| सम्राट |   |
|  |
| • १८५२-१८७०  | नेपोलियन तृतीय |
|  |
| क्याबिनेट प्रमुख |   |
|  |
| • १८६९-१८७०  | एमली ओलीवर |
| • १८७०  | चार्ल्स दे पेलीकाओ |
|  |
| व्यवस्थापिका | संसद |
| • माथिल्लो सदन | सिनेट |
| • तल्लो सदन | विधायिका |
| ऐतिहासिक काल | नया साम्राज्यवाद |
|  |
| • १८५१को तख्तापलट  | २ डिसेम्बर १८५१ |
| • संविधान  | १४ जनवरी १८५२ |
| • फ्रान्स जर्मन युद्ध  | १९ जुलाई १८७० |
| • सेडान युद्ध  | १ सेप्टेम्बर १८७० |
| • गणतन्त्र घोषणा  | ४ सेप्टेम्बर १८७० |
|  |
| मुद्रा | फ्रान्सेली फ्र्यांक |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **पूर्ववर्ती** | **उत्तरवर्ती** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | द्वितीय फ्रान्सेली गणतन्त्र |
|  | फ्रांसीसी अल्जीरिया |
|  | गुयेन राजवंश |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| तृतीय फ्रान्सेली गणतन्त्र |  |
| जर्मन साम्राज्य |  |

 |

 |

**फ्रान्सेली साम्राज्य** (फ्रान्सेली: Second Empire) दोस्रो गणतन्त्र र तेस्रोको गणतन्त्र राज्य बीचको सन् १८५२ देखि १८७० सम्मको नेपोलियन तृतीयको शाही बोनापार्टिस्ट शासन थियो।

## स्थापना

२ डिसेम्बर १८५१ मा फ्रान्सेली गणतन्त्रका राष्ट्रपति लुइस नेपोलियन बोटापार्टले 'कु' गरेर नेसनल एसेम्बली भङ्ग गरे। लुइ नेपोलियन फ्रान्सको एक मात्र शासक भए। उनले सार्वभौमिक मताधिकारलाई फेरि स्थापित गरे, जसलाई संसदले अन्त्य गरेको थियो। उनको फैसला र १० वर्षको लागि आफ्नो जनादेशलाई जनताको समर्थन मिल्यो। यसलाई महिना दिन पछि भएको एक जनमत-संग्रहले अनुमोदन गर्यो, जसमा ९२ प्रतिशत मानिसले उनको पक्षमा मत दिएका थिए।

एक नया संविधान जनवरी १८५२ मा जारी भयो। यसमा लुइस-नेपोलियनलाई राष्ट्रपतिको रूपमा १० वर्षको कार्यकाल र उनको हातमा सबै शक्ति केन्द्रित गरियो। तर, नेपोलियन एक सत्तावादी राष्ट्रपति मात्र भएर सन्तुष्ट थिएनन्। जब उनले कानूनको नयाँ दस्तावेजमा हस्ताक्षर गरे, उनले साम्राज्य पुनर्स्थापना गर्ने कुरा राखे। साम्राज्य पुनःस्थापनको आधिकारिक रुपमा प्रेरित अनुरोधको जवाफमा सिनेटले नोभेम्बरमा अर्को एक जनमत संग्रह गराइयो, जसमा ९७ प्रतिशत समर्थन मिल्यो। डिसेम्बर १८५१ को जनमत संग्रह पछि साम्राज्यलाई औपचारिक रुपमा २ डिसेम्बर १८५२ मा पुनर्स्थापित गरियो, र राजकुमार-राष्ट्रपति, "नेपोलियन तृतीय, फ्रान्सेली सम्राट" बने। यद्यपि संविधानद्वारा उनले पहिले नै सबै शक्ति आफ्नो हातमा लिएका थिए। मात्र "राष्ट्रपति" शब्द "सम्राट" शब्द बाट परिवर्तन गरियो, र यो पद अब आनुवंशिक भयो। लोकप्रिय जनमत संग्रह बोनापार्टिज़्म को एक विशिष्ट विशेषता बन्यो, जसलाई पछि गएर चार्ल्स डी गलले आफ्नो लागि उपयोग गरे।

## नेपोलियन तृतीयका नियमहरू

Napoléon III by Alexandre Cabanel
Imperial Standard of Napoléon III
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# आर्यन नस्ल

**आर्यन नस्ल** १९औँ शताब्दीको अन्तमा र २०औँ शताब्दीको मध्यमा प्रयोग भएको नस्लिय वर्ग हो जुन युरोप र पश्चिमी एसियाली जनतालाई वर्णन गर्दछ। मूल भारोपेली भाषिकहरूका सन्तानहरूले ककेसियाली नस्लको एक विशिष्ट उपनस्ल बनाउँदछन् भन्ने सोचबाट आर्यन नस्लको अवधारणा आएको हो ।

## १९औँ शताब्दीको शारीरिक मानवशास्त्र

मेयर्स कन्भरसेसनलेक्सिकन अनुसार ककेसियाली नस्लको ३ विभाजन; आर्यन, हेमाइट र सेमाइट थिए । आर्यनलाई युरोपेली आर्यन र इन्डो-आर्यनमा विभाजन गरिएको थियो । इन्डो-आर्यनको अर्थ उक्त समयमा इन्डो-ईरानी हुनजान्छ ।
## नाजी जर्मनीको आर्यन नस्लको उदाहरण

नाजी जर्मन सरकारका नस्लिय विद्वान तथा पदाधिकारीहरूद्वारा दिइएको आर्यन नस्लको उदाहरणहरू:

*
*
*
*

## सन्दर्भ
# सैन्य विज्ञान

'*सैन्य विज्ञान* सैन्य प्रक्रियाहरू, संस्थानहरू, र व्यवहारको साथ साथै युद्ध नीति र संगठित समन्वय बलको सिद्धान्त र उपयोगको अध्ययन हो। यो मुख्यतः राष्ट्रिय रक्षा नीतिमा आधारित भएर सैन्य सिद्धान्त, विधि, र सैन्य क्षमता उत्पादन गर्ने अभ्यासमा केन्द्रित छ। सैन्य विज्ञानले सैन्य बलको सापेक्ष फायदा बनाए राख्न आवश्यक सामरिक, राजनीतिक, आर्थिक, मनोवैज्ञानिक, सामाजिक, परिचालन, प्राविधिक र सामरिक तत्वहरूको पहिचान गर्न मद्दत गर्दछ; र शान्तिमा वा युद्धको समयमा विजयको सम्भावना र अनुकूल परिणाम बढाउन सहयोग पुर्याउँछ। सैन्य वैज्ञानिकहरूमा शोधकर्ताहरू, अनुसन्धानकर्ताहरू, प्रयोगात्मक वैज्ञानिकहरू, व्यवहारिक वैज्ञानिकहरू, डिजाइनरहरू, इन्जिनियरहरू, परीक्षण प्राविधिकहरु र अन्य सैन्य कर्मचारी पर्दछन्।

विशेष रणनीतिक लक्ष्य प्राप्त गर्न सैन्य कर्मचारीहरूले हतियार, उपकरण, र प्रशिक्षण पाउँछन्। प्राविधिक गुप्तचरको एक अङ्गको रूपमा सैन्य विज्ञान दुश्मन क्षमता थाह पाउन पनि प्रयोग गरिन्छ।

सैन्य इतिहासमा, औद्योगिक क्रान्तिको अवधिमा सैन्य विज्ञान भनेको शान्ती वा युद्धको समयमा फौज पल्टनको तैनाथी तथा पारिचालनको साथ साथ सैन्य सिद्धान्त र प्राविधिक उपयोगको अध्ययन जनाउने शब्दावली थियो ।

## इतिहास

## सैन्य सीपको उपयोग

### सैन्य सङ्गठन

### व्यूह निर्माण

### सैन्य शिक्षा तथा तालिम

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# भिक्टोरिया क्रस

| भिक्टोरिया क्रस |
| --- |
| Obverse of the cross. Ribbon: 32 mm, crimson (blue ribbon for naval awards 1856–1918). |
| **बेलायतद्वारा पुरस्कृत** |
|  |
| प्रकार | सैनिक तक्मा |
| योग्यता | बेलायती सेना |
| पुरस्कृत कारण | "... most conspicuous bravery, or some daring or pre-eminent act of valour or self-sacrifice, or extreme devotion to duty in the presence of the enemy." |
| स्थिति | Currently awarded. |
| विवरण | Bronze Cross pattée with Crown and Lion Superimposed, and motto: 'For Valour' |
| पश्च-नामाङ्कन | VC |
| तथ्याङ्क |
| स्थापित | २९ जनवरी १८५६ |
| पहिलो पुरस्कृत | १८५६ |
| अन्तिम पुरस्कृत | २००६ |
| जम्मा पुरस्कृत | 1,356 |
| भिन्नभिन्न पुरस्कृतहरू | 1,353 |
| प्रधानता |
| आगामी (उच्च) | None |
| समान | George Cross (for civil gallantry or military actions not in the face of the enemy) |
| आगामी (तल्लो) | Distinguished Service Order, Conspicuous Gallantry Cross, George Medal |

**भिक्टोरिया क्रस** बेलायतको सबैभन्दा ठूलो सैनिक सम्मान हो। यो सबैभन्दा बहादुरी प्रदर्शन गर्ने सैनिकलाई प्रदान गरिन्छ। ५ भन्दा बढी नेपाली गोर्खा सैनिकले यो सम्मान पाएका छन्। भिक्टोरिया क्रस बिजेतालाई भि सी भन्ने गरिन्छ। भि सी तुलबहादुर पुनको निधनपछि हाल एक जना मात्र भिसी विजेता नेपाली भि सी रामबहादुर लिम्बु जिवीत छन्।

## भिक्टोरिया क्रस पाउने नेपालीहरू

* गजे घले
* तुलबहादुर पुन
* अगनसिंह राई
* नेत्रबहादुर थापा
* शेरबहादुर थापा

## बाह्य कडीहरू

* Victoria Cross and George Cross gallery अभिलेखिकरण २००९-०६-०३ वेब्याक मेसिन at the Imperial War Museum in London
* Holders of the Victoria Cross and the George Cross अभिलेखिकरण २०१०-०५-३१ वेब्याक मेसिन, १९ August २००९, *The Times* online. *Contains a list of links to obituaries.*
* Victoria Cross Registers online index to Victoria Cross awards at the National Archives site
* Victoria Cross Research page
* Search UK National Inventory of War Memorial for memorials in the UK commemorating VC winners अभिलेखिकरण २०११-०५-१९ वेब्याक मेसिन Select 'War' type of 'VC or GC Winners'

## सन्दर्भ सामग्री
# यहुदी भाषा

| हिब्रु |
| --- |
| עִבְרִית, *Ivrit* |
| कुम्रानमा फेला परेको मृत सागर सूचीपत्रमध्ये सबैभन्दा लामो टेम्पल स्क्रोलको भाग |
| उच्चारण | आधुनिक: [ivˈʁit] टाइबेरियाली: [ʕivˈriθ]
शास्त्रीय: [ʕibˈrit] |
| मूलभाषी | इजरायल |
| क्षेत्र | इजरायलको भूमि |
| रैथाने(हरू) | इजरायली; यहुदी र सम्यारियाली |
| विलुप्त | ५औँ शताब्दी इसापूर्वसम्म मातृभाषाको रूपमा मिस्नाइक हिब्रु विलुप्त, यहूदी धर्मको लागि बाइबल हिब्रुसँग एक प्रचलित भाषाको रूपमा जीवित |
| पुनरुद्धार | १९औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा पुनर्जीवित। सन् २०१७ सम्म आधुनिक हिब्रुको ९० लाख वक्ता, जसमा ५० लाख देशी वक्ता छन् |
| भाषा परिवार | सामी-हामी* सेमिटिक
	+ पश्चिम सेमिटिक
		- केन्द्रीय सेमिटिक
			* उत्तरपश्चिम सेमिटिक
				+ क्यानानाइट
					- **हिब्रु**
 |
| प्रारम्भिक रूप | बाइबल हिब्रु
* मिसनाइक हिब्रु
	+ मध्यकालीन हिब्रु
 |
| स्तरीय स्वरूप | आधुनिक हिब्रु

 |
| लिपि | हिब्रु वर्णमाला हिब्रु ब्रेल |
| हस्ताक्षरित रूप | हस्ताक्षरित हिब्रु (मौखिक हिब्रू हस्ताक्षर सहित) |
| सरकारी दर्जा |
| आधिकारिक भाषा | इजरायल (आधुनिक हिब्रुको रूपमा) |
| अल्पसङ्ख्यक भाषाको रूपमा मान्यता | पोल्यान्ड दक्षिण अफ्रिका |
| नियामक संस्था | हिब्रु भाषा एकेडमी האקדמיה ללשון העברית (*ha-akademyah la-lashon ha-ʿivrit*) |
| भाषा सङ्केतहरू |
| आइएसओ ६३९-१ | `he` |
| आइएसओ ६३९-२ | `heb` |
| आइएसओ ६३९-३ | विविध: `heb` – आधुनिक हिब्रु `hbo` – शास्त्रीय हिब्रु (धार्मिक) `smp` – समारिटन हिब्रु (धार्मिक) `obm` – मोबाइट (विलुप्त) `xdm` – एडोमाइट (विलुप्त) |
| ग्लोटोलग | `hebr1246` |
| भाषाविद् प्रयोगशाला | `12-AAB-a` |
|

**हिब्रु भाषा** (עִבְרִית, इव्रित, इब्ख्रित) सामी-हामी भाषापरिवारको सामी शाखामा पर्ने एक भाषा हो। यो इजरायलको मुख्य तथा राष्ट्रभाषा पनि हो। यसको पुरानो रूप तौराती इब्रानी यहुदी धर्मको धर्मभाषा थियो। तौरात र बाइबलका पुराना नियम यही भाषामा लेखिएको थिए। यो इब्रानी लिपिमा लेखिन्छ। दायाँबाट बायाँतर्फ लेखिने र पढिने यो भाषा पश्चिमा विश्वविद्यालयमा अध्ययनका लागि लोकप्रिय भइरहेको छ।

प्रथम विश्वयुद्धपछि प्यालेस्टाइन (यहूदीहरूको इजरायल नामक नयाँ राज्य)को राजभाषा आधुनिक हिब्रु हो। सन् १९२५ मा जेरुसेलमको हिब्रु विश्वविद्यालय स्थापित भएको थियो जसको सबै विभागहरूमा हिब्रु मात्रै शिक्षाको माध्यम छ। इजरायल राज्यमा दैनिक पत्रपत्रिका समेत हिब्रु भाषामा छाप्ने गरिन्छ।

हिब्रु भाषालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा भाषा वैज्ञानिकहरूले भाषाहरूको मृत सूचीमा हालेका थिए। सन् १९४८ मा जब इजरायल स्वतन्त्र भयो उसले टर्की जस्तै आफ्नो भाषा हिब्रुमा शिक्षा र शासन-प्रशासनसँग जोडिएको गतिविधिहरूलाई कार्यान्वित गर्ने निर्णय लिएको थियो। आज यहाँ रहेका सम्पूर्ण शैक्षिक, प्रशासनिक, वैज्ञानिक र प्राविधिक कार्यहरू हिब्रु भाषामा हुने गरेको छ। यहाँ विज्ञान र प्राविधिक क्षेत्रसँग जोडिएको श्रेष्ठतम आविष्कारहरूको शब्दावली हिब्रुमा रहेका छन्।

## व्युत्पत्ति

## इतिहास

## चित्र दीर्घा

* हिब्रु लिपि
* दाउदको तारालाई सन्दर्भ गर्दै हिब्रु वर्णमाला
* इजरायलको सडकमा राखिएको सङ्केत - हिब्रु, अरबी र अङ्ग्रेजी पाठसहित

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# मैन

मौरीको चाकाबाट मह निकालिसकेपछि बचेको नरम, चिल्लो र पहेँलो पदार्थ वा मौरीको बिलाउनीलाई मैन वा मइन भनिन्छ । मैन शब्द संस्कृत शब्द मदनबाट आएको हो । यसैगरी मटीतेल तयार गर्दा निस्कने चिल्लो पदार्थबाट बनाइने, बग्ने र पग्लने नरम वस्तुलाई पनि मैन नै भनिन्छ ।

Cetyl palmitate, a typical wax ester.
मौरीको मैनप्रयोग गरी मेसिनबाट बनाइएको व्यावसायिक चाका
**मैन** (मराठी:वॅक्स/मेण) तापको नजिक पर्दा नरम हुने वा पग्लने वर्गको तत्वहरूबाट बनेको ठोस वस्तु हो । विशेषतया, यो ४५° से ( ११३° फरेनहाइट) भन्दा माथिको तापक्रम पग्लिएर चिपचिप लाग्ने तरल पदार्थमा परिणत हुन्छ । मैन कृतिम तथा प्राकृतिक दुवै तरिकाबाट निर्माण हुने जैविक तत्व हो । यसलाई मैनबत्ति बनाउन,मुर्ति बनाउन जस्ता कर्यमा प्रयोग गरिन्छ ।

## प्रकारहरू

## प्रयोग

* मैनलाई मैनबत्ति बनाउन, मुर्ति बनाउन जस्ता कार्यमा प्रयोग गरिन्छ ।
* येसलाई गहना टास्नमा प्रयोग गरिन्छ ।

* मैनबत्ति बनाउन
* मुर्ति बनाउन
* सजाबटका लागि

## उदाहरणहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू
# गढी

सिन्धुली जिल्लामा रहेको ऐतिहासिक सिन्धुलीगढी।
प्राचीनकालमा शत्रु पक्षबाट सुरक्षाको लागि बनाइने वास्तुको नाम **गढी** वा **किल्ला** हो। यसलाई **गढ**, **कोट** र **दुर्ग** पनि भनिन्छ। गढी मुख्यतया ढुङ्गा आदिको चौडा पर्खालले घेरिएको त्यो स्थान हो जसभित्र राजा, सरदार (दुर्गपति) र सेनाको सिपाही (दुर्गपाल) आदि बस्ने गर्छन्। नगर, सैनिक छाउनी र राजप्रासादहरूको सुरक्षाको लागि गढीको निर्माण परम्परा अति प्राचीन कालदेखि चलिआएको छ। मानवविकासको क्रममा राज्यको अवधारणाको जन्म भएपछि राजाहरूले दरबारलाई आन्तरिक सुरक्षा र बाह्य आक्रमणबाट सुरक्षाको लागि गढीहरूको निर्माण गर्न थालेको देखिन्छ। आधुनिक युगमा युद्धको साधनहरू र रण-कौशलमा वृद्धि तथा परिवर्तन भइसकेको कारण गढीको महत्त्व समाप्त भइसकेको छ।

## परिचय र इतिहास

विश्वका प्राचीन सभ्यताहरूमा किल्लाबन्दी गरी सहरहरू बसाउने परम्परा थियो।सिन्धु घाटीको सभ्यतालाई नै हेर्दा त्यस समयको नगर संरचना पूर्ण रूपमै किल्लाअनुरुप बनेको प्रमाण भेटिन्छ। वैदिककालक ग्रन्थहरूमा किल्लाको अभिलेख भेटिन्छ। रामायणमा चार प्रकारको किल्लाको वर्णन गरिएको छ भने महाभारतको शान्तिपर्वको ८५औँ अध्यायमा दुर्गबारे वर्णन गरिएको छ। त्यस बखतको हस्तिनापुर ठुलो दुर्ग रहेको थियो। मनुस्मृतिमा ६ प्रकारको दुर्गहरूको वर्णन गरिएको छ-

> धन्वदुर्गं महीदुर्गम् अब्दुर्गं वार्क्षम् एव वा।
> नृदुर्गं गिरिदुर्गं वा समाश्रित्य वसेत् पुरम् ॥
> सर्वेण तु प्रयत्नेन गिरिदुर्गं समाश्रयेत्।
> एषां हि बाहुगुण्येन गिरिदुर्गं विशिष्यते ॥
>
>
> — (मनुस्मृति ७.७०–७१)

1. धनुदुर्ग — जसको चारैतिर निर्जल प्रदेश होस्,
2. महीदुर्ग — जसको चारैतिर टेढोमेढो जमीन होस्,
3. जलदुर्ग (अब्दुर्ग) — जसको चारैतिर जल होस्,
4. वृक्षदुर्ग — जसको चारैतिर घना वृक्ष होस्,
5. नरदुर्ग — जसको चारैतिर सेना होस्, र
6. गिरिदुर्ग — जसको चारैतिर पहाड होस् वा पहाडमाथि बनेको होस्।

### नेपालमा निर्माण गरिएका गढी/किल्लाहरू

### अन्य देशहरूमा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू
# गुफा

**गुफा** भन्नाले चट्टानहरूले प्राकृतिक रूपमा बनेको ठुला ठुला ओडार हुन् । गुफाहरू धेरै जसो पहाडमा पाइन्छ । गुफा ढुङ्गाबाट बनेको र जमिन मुनि हुन्छ । नेपालको बारेमा कुरा गर्दा नेपालमा धेरै गुफाहरू छन्। एसियाकै ठुलो गुफा पनि रहेको नेपालमा नै रहेको छ। पोखरामा उपत्यकामा पनि धेरै नै गुफहरू रहेका

सिद्ध गुफा छन् । गुफाहरूमा प्रायः मानिस प्रवेश गर्न सक्ने खुला स्थान रहेको हुन्छ । कुनै गुफा समुन्द्र मुनि पनि हुने गर्दछ भने यस्तो गुफालाई समुद्री गुफा भनिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# एच. जी. वेल्स

| एच. जी. वेल्स |
| --- |
| एच. जी. वेल्सको तस्बिर (सन् १९२०) |
| जन्म | हर्बट जर्ज वेल्स (१८६६-०९-२१)२१ सेप्टेम्बर १८६६ ब्रोम्ले, केन्ट, इङ्ल्यान्ड, |
| मृत्यु | १३ अगस्ट १९४६(1946-08-13) (उमेर ७९) लन्डन, इङ्ल्यान्ड |
| पेशा | नोभेलिस्ट, शिक्षक, इतिहासकार, पत्रकार |
| अल्मा मेटर | रोयल कलेज अफ साइन्स, इम्पीरियल कलेज लन्डन |
| सक्रिय अवधि | 1895–1946 |

**हर्बट जर्ज वेल्स** (२१ सेप्टेम्बर १९६६ – १३ अगस्ट १९४६, प्रख्यात नाम: **एच. जी. वेल्स**, अङ्ग्रेजी: H. G. Wells) अङ्ग्रेजी लेखक थिए । मुख्यतः उनी विज्ञानका काल्पनिक धारका उपन्यासकारका रूपमा परिचित छन्; उनलाई *फादर अफ साइन्स फिक्सन* पनि भनिन्छ । *द टाइम मेसिन* (१८९५), *द आइल्यान्ड अफ डक्टर मोनेरउ* (१८९६), *द इनभिजिबल म्यान* (१८९७), *द वार अफ द वुड्स* (१८९८) उनका केही चर्चित कृति हुन् ।

## सन्दर्भहरू

## बाह्य लिङ्कहरु